Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Haleela-da)

2

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

3

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Geel markaa dhalay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

waa la naqliyay ✓

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

2

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

3

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

1

de: first milk produced by an animal that just gave birth

2

lx: haleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: haleelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) xaaxeeyada badda iyo meelo kale laga helo oo jaadad kala duwan leh. aleelo-da: (magac, dhedig, keli) qaalmaha yaryar ee ugubka ah. Dh: haleelo.

waa la naqliyay ✓

1

(Haleel-ka)

2

Wax lala kulmo, kansho loo helo.

waa la naqliyay ✓

1

haleel¹: m.l la-mid: haleelid.

2

haleel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Wax la kulmid. 2. Wax helitaankoodu muhiim yahay la kulmid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Wax la kulmid. 2. Wax helitaankoodu muhiim yahay la kulmid. m.f.dh, haleelid.

waa la naqliyay ✓

v. make it in time, barely make; not miss; have some time for

waa la naqliyay ✓

-ay / hakeeshay: (v) make it before a time limit expires or before it is too late; make it

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wakhti aad hawl hayn hel.

2

haleel -ka: (magac, lab, keli) haysashada wakhti ku habboon inaad hawl qabato; wax kansho loo helo. Dh: firaaqo, jaanis, fursad.

waa la naqliyay ✓

1

bw: halhaleel

2

de: make it in time, barely make; not miss; have some time for

3

lx: haleel

4

nt: haleel (ka) [vn2-m]

5

pd: (haleelay)

6

ps: v1=

7

key: haleel

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geel la isku geegeeyey oo reero badani isku darsadeen.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

Cassia ellisae 001

waa la naqliyay ✓

1

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

2

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

3

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

4

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: jaleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: jaleelo

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

waa la naqliyay ✓

1

(Higsasha-da)

2

Si laballixaadsi ah, oo wax horreeya ama dheereeya oo la doonayo in laga daba tago ama la haleelo ama la gaaro ama aan laga harin, u socosho.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) neef ilmihii soo gaadhaaba nuugo, cid waliba na listo. Haleeloy hebedka geel, hashaan maqasha iska celin, jiilaalkii bay hadhaa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hebed noqo; ilmihii ku soo gaadhaa ba ha ku nuugo.

2

hebed -ka: (magac, lab, keli) neef ilmihii soo gaadhaaba nuugo cid waliba listo oo aan cidna diidin. Haleelooy hebedka geel, hashaan maqasha iska celin, jiilaalkii bay hadhaa. Ridii hebed ahi shillal bay tagtaa lagu hagoogaaye. Dh: hebed.

3

hebed -ka: (magac, lab, keli) nafley, dadka la joogiddiisa iyo la dhaqmiddiisa la baray oo aan ka cararin. Dh: kalsan, kalbaxan.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax aad doonaysid inaad taabtid ama gaadhid, si laballaxaadsi ah u tiigsad, u dabajjoogid.

2

higsasho-da: (magac, dhedig, keli) si laballixaadsi ah, oo wax horreeya ama dheereeya oo la doonaayo in laga dabatago, la haleelo, la gaaro ama aan laga harin, u socosho.

waa la naqliyay ✓

(fal) nafley, daal ha ku haleelo.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) hawraarsan; waa yahay; waa tahay; way tahay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meelaha naagaha xuni joogaan. Naa dhillaad tahayoo dhiqlaa ku galee dhabeelaha may ku geeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaleeca-da)

2

Nabar ama iin oogada ka soo baxa; iin foolxun oo ceebaal laysaga dhigo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Cudur bushinta ku dhaca oo ay la caddaato. 2. Eed iyo ceebayn loo jeediyo cid fal xun ku kacday.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l ) 1. Cudur bushinta ku dhaca oo ay la caddaato. 2. Eed iyo ceebayn loo jeediyo cid fal xun ku kacday.

waa la naqliyay ✓

f. n. disapproval, criticism

waa la naqliyay ✓

-dhaleecada: (n) stigma (istig-ma); aspersion (as-peer-shin); criticism (kiriti-siizim); disapproval ~ ceeb, magac xumo

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) nabar xumaada oo geela ka soo baxa. Hal dhaleeco leh ayaa geela la socota.

2

dhaleeco -da: (magac, dhedig, keli) dacaayad iyo hadallo wax dhimaal ah oo cid laga baahiyo. Waxaad wadaa waa dheleeco ee wax jira maaha. Dh: fadeexad.

waa la naqliyay ✓

1

de: disapproval, criticism

2

lx: dhaleeco

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: dhaleeco

waa la naqliyay ✓

نَقْدِ، اسْتِنْكَارِ، إِدَانَة

waa la naqliyay ✓

1

(Haleelid-da)

2

Wax la kulmid; wax la samayn lahaa kansho u helid; ku abbaarmid; seegid la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg haleel². la-mid: haleel¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hawl qabashadeed wakhti u helid; wax la samayn lahaa kansho u helid. Dh: haleelis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg haleelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Alee-sha)

2

Bocoosha iyo tammaanka jaad ka mid ah oo aan waaweyneyn; bocool; tammaan; laji: cangaleel.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seashell species, small cowry shells

waa la naqliyay ✓

-aleesha: (n) seashell (siisheel) ~ angaleel, bacool

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xaaxeeyada badda oo jaadad kala duwan leh. Waxaa loo adeegsadaa qurxinta qalabka guryaha. Inta dun lagu taxo ayaa kuula ahaanna loo isticmaalaa. Habar dhaliwayday aleel ku waalatay. Dh: alalaxay, aleeloxaaxaa, olixaaxaa, bacool, tammaan, laji, cangalee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bocool, laji

2

de: seashell sp., small cowry shells

3

lx: aleel

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f-col

6

key: aleel

waa la naqliyay ✓

/halow/hello (n) 1. marxaba, halow. 2. eray laysku salaamo ahlan.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-eeshay, -eelatay) Wax ku dhowaasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel ama wax u dhowow.

waa la naqliyay ✓

1

(Leela-da)

2

1. Qiiqu hadduu meel kore oo gudo ah ku ururo oo noqdo wax qiro leh, oo kolkol waxyaalo wargo la moodo ka soo laallaadaan.

3

2. Wixii biyuhu sidaas oo kale gebiyada iyo godadka gudohooda ugu sameeyaan: kolkol waxay yeeshan filgimmo dheerdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laallaada.

4

3. Xayaabo biyaha deggan korkooda ka samaysanta.

5

4. Cunnada la karshey oo qaboobaysa, xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Xayaabada dusha ka fuusha cuntada la kariyo. 2. Xaafoodka kor fuula biyo in badan meel ku jirey; saaruq.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labeen cagaaran oo ku dhalata meel ay biyo ku raageen. Biyaha leelo ayaa qarisay. Dh: saaruq.

2

leelo-da: (magac, dhedig, keli) cuntada la karshey oo qabowday xayaabo ama xuub dusha ama hoos kaga samaysma.

3

leelo -da: (magac, dhedig, keli) wixii biyuhu gebiyada iyo godadka gudohooda ku sameeyaan: kolkol waxay yeeshaan filgimmo dhaadhdheer oo waaweyn oo xagga dhulka u soo laadlaada.

4

leelo -da: (magac, dhedig, keli) qiiqa meel kore oo gudo ah ku urura oo noqda wax qaro leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: muck; coagulated substance (at bottom of a pot); soot, smut; moss; mold ~ mould, rot

2

lx: leelo

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-col

5

key: leelo

waa la naqliyay ✓

1

(Dalee-sha)

2

Aan cidi joogin; cidla'; bannaan; dalleen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): evacuated area; empty, void

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin ama meel madhan ah. Afdaleel ah weeyaan waxaad iigu amraysaaye.

2

daleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax aan ciidan lahayn oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

Meel bannaan ama firaaqo leh. Daleel cidlo ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: evacuated area; [atr.] empty, void

2

lx: daleel

3

pd: (/sha)

4

ps: n2-f

5

key: daleel

waa la naqliyay ✓

1

(I) Manza;

2

(E) Heifer

3

(S) HALEEN (S. c. m.; Halen); MA Rimmantai (S. c. m.: Ma rimmantai)

waa la naqliyay ✓

1

(Huleel-ka)

2

Socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

huleel¹: m.l la-mid: huleelid.

2

huleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Ka h.: Wax la rabay oo laga quustay iyada oo la cagajiidayo ka tegid.

waa la naqliyay ✓

v. walk slowly and dejectedly

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) socod caajis iyo caga jiid ah. Ka huleele hagar aadankii hoobalaayn jiray e. Dh: caga jiid.

2

huleel: (fal) (ka ~) socod cagajiid ah, soco.

3

huleel -ka: (magac, lab, keli) socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: walk slowly and dejectedly

2

lx: huleel

3

nt: huleel (ka) [vn-m]

4

pd: (huleelay)

5

ps: v1=

6

key: huleel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jikaar ama muran, jaleelka kadaa dadka, jikaarka. Dh; dood.

2

jaleel-sha: (magac, dhedig, keli) geednagaadh xooluhu aad u daaqaan oo midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) dhandhanka uu labku galmada ka dareemo marka uu dhedig la kulmo waana ereyada 'maxay' da ka dabar go'ay ee 'may' ga ku hadhay.

2

maleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax majiiran oo dhedheg leh oo laba wax iyo in ka badan oo qoyan oo la isku laaqay ah. Dhoobo maleel ah ayaan faraha la galay. Dh: dhegdheg, malleel.

waa la naqliyay ✓

(Salel) N Croton gillettii Hutch. & Bruce Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

-caleemaha: (n) [plural of caleen-ta] leaves (liivis); foliage (fooleyj)

waa la naqliyay ✓

1

(Habeena-da)

2

(indha habeeno)

3

1. Iin araggu yeesho oo wixii fog aan dhab loo arki karin.

4

2. Aragga maalintii wanaagsan habeenkiina xun oo dhib wax ku arka.

waa la naqliyay ✓

m.dh Iin araggu yeesho oo si fiican habeenkii aan wax loo arag. la-mid: habeeniso.

waa la naqliyay ✓

m.dh Iin araggu yeesho oo si fiican habeenkii aan wax loo arag. m.dh, habeeniso. la-mid: habeeniso.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] short-sightedness, myopia; night blindness, poor night vision

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig keli) iin ama xanuun indhaha dadka iyo xoolahaba ku dhaca oo habeenkii araggu yaraado ama waxba la arag.

waa la naqliyay ✓

1

de: short-sightedness, myopia; night blindness, poor night vision

2

lx: habeeno

3

pd: (/da)

4

ps: n0-f-abs

5

key: habeeno

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-ftay, -fatay) Jir gubtey xanuun ka dareemid.

waa la naqliyay ✓

v. cause to feel a burning sensation; make one hurt from heat

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cudurdaar iska sii horraysii. Dh: afeefo, cudurdaaro.

2

hafeefo: (fal) mid hafeefanaya oo uu nabar gaadhay ahaw. Dh: afeefo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: halco

2

de: cause to feel a burning sensation; make one hurt from heat

3

lx: hafeefo

4

pd: (hafeeftay)

5

ps: v3b=tr

6

key: hafeefo

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. surroundings, general area

waa la naqliyay ✓

1

de: surroundings, general area

2

lx: hareero

3

pd: (/ha)

4

ps: n1-m-pl

5

xe: The vegetables are brought from Afgoy and that area.

6

xv: Khudradda laga keenaa Afgooye iyo hareeraheeda.

7

key: hareero

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka h.: cid wax ay lahayd ka dhaqaajin iyadoo xoog lagu muquuninayo.

waa la naqliyay ✓

[adverbial] [expression] like, as, similar

waa la naqliyay ✓

(adv) [with haddii (if)] otherwise (a ther-waays); else (elas) ~ kalena, kalese. Ex: taxadar, haddii kaleeto khalad baad samayn; Be careful, or else you will make a mistake

waa la naqliyay ✓

1

de: like, as, similar

2

lx: kaleeto

3

ps: adv-expr

4

key: kaleeto

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qadhqadhidda xubnaha qofka ay da'du qabato.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax la maleegayo iskaa u samayso adoon dad kale ka qayb galinayn. Shirqoolkaaga maleego.

2

maleego: (fal) teg oo meesha ka siigee. Dh: soco, baxso.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: malliiqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Meel geedo badan oo isku baxay leh oo inta roob ku da'ay aan weli la daaqin.

waa la naqliyay ✓

1

(Hallayeela-da)

2

Hawraarsan; waa yahay; waa tahay.

waa la naqliyay ✓

f. n. agreement, assent

waa la naqliyay ✓

1

de: agreement, assent

2

lx: hallayeelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: hallayeelo

waa la naqliyay ✓

m.dh Matag yar oo sida badan carruurta caananuugga ah ka yimaada; diliq.

waa la naqliyay ✓

m.dh Matag yar oo sida badan carruurta caananuugga ah ka yimaada; diliq.

waa la naqliyay ✓