Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Haleel-ka)

2

Wax lala kulmo, kansho loo helo.

waa la naqliyay ✓

1

haleel¹: m.l la-mid: haleelid.

2

haleel²: f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Wax la kulmid. 2. Wax helitaankoodu muhiim yahay la kulmid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) 1. Wax la kulmid. 2. Wax helitaankoodu muhiim yahay la kulmid. m.f.dh, haleelid.

waa la naqliyay ✓

v. make it in time, barely make; not miss; have some time for

waa la naqliyay ✓

-ay / hakeeshay: (v) make it before a time limit expires or before it is too late; make it

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wakhti aad hawl hayn hel.

2

haleel -ka: (magac, lab, keli) haysashada wakhti ku habboon inaad hawl qabato; wax kansho loo helo. Dh: firaaqo, jaanis, fursad.

waa la naqliyay ✓

1

bw: halhaleel

2

de: make it in time, barely make; not miss; have some time for

3

lx: haleel

4

nt: haleel (ka) [vn2-m]

5

pd: (haleelay)

6

ps: v1=

7

key: haleel

waa la naqliyay ✓

1

(Haleela-da)

2

1. (caano) nafley dhalmo cusayb ah, siiba geela dhalay.

3

2. (dhiig, kd.) wax kastoo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Geel markaa dhalay.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] first milk produced by an animal that just gave birth

waa la naqliyay ✓

-haleelada: (n) first milk of a new birth mother ~ danbar

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hal irmaan oo caano leh... innaguna haleelada dhashiyo, hilibka mooyaane, inaan beer dhulkeenna u hurnaa, way habboontahaye!

2

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) caanaha neef geel ah oo dhowaan dhalay laga liso. Dh: dhalooyo, danbar. Li: jani.

3

haleelo -da: (magac, dhedig, keli) dhiig iyo wax kaste oo shubma oo cusub.

waa la naqliyay ✓

1

de: first milk produced by an animal that just gave birth

2

lx: haleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: haleelo

waa la naqliyay ✓

1

(Alee-sha)

2

Bocoosha iyo tammaanka jaad ka mid ah oo aan waaweyneyn; bocool; tammaan; laji: cangaleel.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u (-lo, m.l) Bocol yaryar oo xeebaha badaha laga helo oo weelasha lagu qurxiyo; laji.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] seashell species, small cowry shells

waa la naqliyay ✓

-aleesha: (n) seashell (siisheel) ~ angaleel, bacool

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) xaaxeeyada badda oo jaadad kala duwan leh. Waxaa loo adeegsadaa qurxinta qalabka guryaha. Inta dun lagu taxo ayaa kuula ahaanna loo isticmaalaa. Habar dhaliwayday aleel ku waalatay. Dh: alalaxay, aleeloxaaxaa, olixaaxaa, bacool, tammaan, laji, cangalee.

waa la naqliyay ✓

1

cf: bocool, laji

2

de: seashell sp., small cowry shells

3

lx: aleel

4

pd: (/sha)

5

ps: n1-f-col

6

key: aleel

waa la naqliyay ✓

1

(Dalee-sha)

2

Aan cidi joogin; cidla'; bannaan; dalleen.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Meel bannaan oo aan dugsi lahayn. 2. D. ah: meel cidla' ah.

waa la naqliyay ✓

f. n. (adj.): evacuated area; empty, void

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax aan jirin ama meel madhan ah. Afdaleel ah weeyaan waxaad iigu amraysaaye.

2

daleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax aan ciidan lahayn oo dayacan.

waa la naqliyay ✓

Meel bannaan ama firaaqo leh. Daleel cidlo ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: evacuated area; [atr.] empty, void

2

lx: daleel

3

pd: (/sha)

4

ps: n2-f

5

key: daleel

waa la naqliyay ✓

1

(I) Manza;

2

(E) Heifer

3

(S) HALEEN (S. c. m.; Halen); MA Rimmantai (S. c. m.: Ma rimmantai)

waa la naqliyay ✓

1

(Huleel-ka)

2

Socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

huleel¹: m.l la-mid: huleelid.

2

huleel²: f.mg1 (-eelay, -eeshay) Ka h.: Wax la rabay oo laga quustay iyada oo la cagajiidayo ka tegid.

waa la naqliyay ✓

v. walk slowly and dejectedly

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) socod caajis iyo caga jiid ah. Ka huleele hagar aadankii hoobalaayn jiray e. Dh: caga jiid.

2

huleel: (fal) (ka ~) socod cagajiid ah, soco.

3

huleel -ka: (magac, lab, keli) socod cagajiid ah.

waa la naqliyay ✓

1

de: walk slowly and dejectedly

2

lx: huleel

3

nt: huleel (ka) [vn-m]

4

pd: (huleelay)

5

ps: v1=

6

key: huleel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jikaar ama muran, jaleelka kadaa dadka, jikaarka. Dh; dood.

2

jaleel-sha: (magac, dhedig, keli) geednagaadh xooluhu aad u daaqaan oo midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

-sha: (magac, dhedig, keli) dhandhanka uu labku galmada ka dareemo marka uu dhedig la kulmo waana ereyada 'maxay' da ka dabar go'ay ee 'may' ga ku hadhay.

2

maleel-sha: (magac, dhedig, keli) wax majiiran oo dhedheg leh oo laba wax iyo in ka badan oo qoyan oo la isku laaqay ah. Dhoobo maleel ah ayaan faraha la galay. Dh: dhegdheg, malleel.

waa la naqliyay ✓

(Salel) N Croton gillettii Hutch. & Bruce Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Gefid-da)

2

1. Wixii toosnaa oo la rabey in la sameeyo haleeli waayid; seegid.

3

2. Wax gardarro ah ama xumaato ah, ku kicid; falid, yeelid; gaboodfalid: (ama gafid).

waa la naqliyay ✓

1

(Haleelsiin-ta)

2

La kulansiin; ku duwid; kansho u siin.

waa la naqliyay ✓

1

(Higsasha-da)

2

Si laballixaadsi ah, oo wax horreeya ama dheereeya oo la doonayo in laga daba tago ama la haleelo ama la gaaro ama aan laga harin, u socosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Seegid-da)

2

Haleeli waayid; gefid.

waa la naqliyay ✓

1

(Waafajin-ta)

2

Wax wax kale ku kal ridid, ku abbaarid; haleelsiin; ku duwid.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: “Darbiga dhiigaa ku ba'san”.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg haleelsii. la-mid: haleeshiin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iiyay, -iisay) la-mid: haleelsii.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: haleelsiin.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-oobay, -owday; -oobi) Mashaqo haleelid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) 1. Arrin jirta arrin kale haleelid. 2. Ku w.: hadal cid kale tiri ku raacid ama taageerid.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) 1. Wax la bi'iyay ahaansho (arrin). 2. Ku b.: wax, wax kale oo foolxumeeya lagu haleeley ahaansho. Tusaale: Darbiga dhiigaa ku ba'san. m.f.dh, ba'sanaan.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn. m.f.dh, gafid.

waa la naqliyay ✓

f.lg2 (-iiyay, -iisay) Wax, wax kale la kulansiin. m.f.dh, haleelsiin. la-mid: haleeshii.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-qay, -qday) 1. Arrin jirta arrin kale haleelid. 2. Ku w.: hadal cid kale tiri ku raacid ama taageerid. m.f.dh, waafaqid.

waa la naqliyay ✓

/kam-andhar/ (v) 1. hoos-imaansho (sida wakaalad hoos timaadda wasaarad) (v) 2. haleelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Haleelid-da)

2

Wax la kulmid; wax la samayn lahaa kansho u helid; ku abbaarmid; seegid la'aan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg haleel². la-mid: haleel¹.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hawl qabashadeed wakhti u helid; wax la samayn lahaa kansho u helid. Dh: haleelis.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg haleelid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) caano aad u badhxan; caano biyo biyo ah; caano biyuhu ka badan yihiin. Asaleel buu ubadkii siiyey. Dh: xariir.

2

asaleel -ka: (magac, lab, keli) qofka indhaha la' ama aan si wanaagsan wax u arag. Dh: indhoole.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) Si gudub ah wax u eegid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) Si gudub ah wax u eegid. m.f.dh, bacleelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhabee-sha)

2

Qof dumar ah oo maamulka reerkeeda ka adag oo aad u wanaajisa; aan baali ahayn; gaari.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Naag maamulka guriga aad ugu fiican; gaari.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-lo, m.l) Naag maamulka guriga aad ugu fiican; gaari.

waa la naqliyay ✓

f. n. woman who manages her household well

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) gabadh gaari ah oo dadnimo badan leh ninkeegana u wanaagsan. Naag dhaliil leh iyo naag dhabeel ah dhab looma wada dheehdo. Dh: gaari. Li: basari.

waa la naqliyay ✓

1

de: woman who manages her household well

2

lx: dhabeel

3

pd: (/sha)

4

ps: n1-f

5

key: dhabeel

waa la naqliyay ✓

1

(Dalen) C Cyperus crassipes Vahl. Cyperaceae.

2

C Cenchrus ciliaris L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) reerka dheri iyo dhaleen toona laguma oga.

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) Xaddi lagu heshiiyey in uu u taaganyahay cabbir (mitir, dherer, seken, ammin, kiilogaraam, cuf iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

m.l (-gyo, m.dh) Xaddi lagu heshiiyey in uu u taaganyahay cabbir (mitir, dherer, seken, ammin, kiilogaraam, cuf iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaddisaleedka cabbiraadda walxaha. Halbeegga culaysku waa 'kg'.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geel la isku geegeeyey oo reero badani isku darsadeen.

waa la naqliyay ✓

haleter, v. - hiraanhirid.

waa la naqliyay ✓

Meesheer.

waa la naqliyay ✓

n. phr., loc. there (in the middle distance)

waa la naqliyay ✓

(adv) at or in thatplace; there (theer) ~ halkaa, halkaas

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) lagu tilmaamo meel aan aad u fogayn. Maqashu halkeer bay daaqaysaa. Dh: meesheer, halkoor, halkoo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: halkaas

2

de: there (in the middle distance)

3

lx: halkeer

4

ps: np-loc

5

key: halkeer

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) hero (hiiroo) ~ geesi, aar

waa la naqliyay ✓

بطل

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-eelay, -eeshay) Da'yaraan ku dhimasho (dad iyo xoolo).

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Ka h.: cid wax ay lahayd ka dhaqaajin iyadoo xoog lagu muquuninayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jaleela-da)

2

Geed yar oo aan qodax lahayn oo caleentiisa laysku dacarfaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh (botani) Geedgaab aan qodax lahayn oo caleentiisa daawo ahaan loo isticmaalo.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

Cassia ellisae 001

waa la naqliyay ✓

1

(Chelleke) N Kelleronia revoilii (Franch) Chiov. Zygophyllaceae.

2

N Periploca somaliensis Browicz. Asclepiadaceae.

3

C Crotalaria leptocarpa Balf.F. Papilionaceae.

4

S, C Gnidia latifolia (Oliv.)Gilg Thymelaeaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed cagaar xooluhu aad u daagaan oo saara midho leh iniino oon reeba; geed dawaa'id cudurro badan lagu daaweeyo; kana mid ah dhirta la isku dacar faalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: jaleelo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: jaleelo

waa la naqliyay ✓

m.l Aad u macaan.

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) eeg maleel.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qof basar xun oo doqon ah. Dh: nacas, calaan, sabsaab.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed geed-dhexaadka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Shabeel-ka)

2

1. Dugaag ku nool Aasiya iyo Afrika iyo meelo kale; midabkiisu waa cawl baro madmadoobi ku yaalliin; dhulka dhirta badan buu joogaa geedahana waa fuuli og yahay; xoolaha iyo ugaarta buu aad u laayaa, dadkana kolkol wax buu ka damcaa.

3

2. Libaax-badeed qallafsan oo oogada baro ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Dugaag ku nool Afrika, Aasiya iyo meelo kale, leh midab cawl ah oo baro baro madow ku dhex jiraan, dhulka dhirtu ku badantahayna jooga oo geedaha fuula; xoolaha iyo ugaartana aad u laaya, dadkana cuna. 2. Libaax badeed qallafsan oo oogada baro ku leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-llo, m.dh) 1. Dugaag ku nool Afrika, Aasiya iyo meelo kale, leh midab cawl ah oo baro baro madow ku dhex jiraan, dhulka dhirtu ku badantahayna jooga oo geedaha fuula; xoolaha iyo ugaartana aad u laaya, dadkana cuna. 2. Libaax badeed qallafsan oo oogada baro ku leh.

waa la naqliyay ✓

m. n. leopard (jungle cat)

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m leopard; wild cat

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) tiger (teeyger)

waa la naqliyay ✓