halakayn

-ta: (magac, dhedig, keli) meel dheer ka bidhaamid. Halaclaynta xareedda meeldheerbaa laga arkaa. Dh: walacwalaclayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, dhibaato iyo waxyaallo gaadhsiin.

m.l (-no, m.dh) (kiimika) Koox ka tirsan haydarokaarboonnada aan dheregsanayn; loona yaqaan sitayliinno. Waxay wadaagaan naanaysta guud ee C H-na waa abyoone.

m.l (-no, m.dh) (kiim.) Koox ka tirsan haydarokaarboonnada aan dheregsanayn; loona yaqaan sitayliinno. Waxay wadaagaan naanaysta guud ee C H-na waa abyoone.

n. phr., loc. here, at this place

ici.

(adv) at or in this place: here (hiyer); hither (hith er) ~ meeshaan. Ex: halkan waan nimcahay inaan joogo; I hate staying here

(falkaabe) lagu tilmaamo meel hadlaha u dhow. Dh: kobtan, meeshan.

de: here, at this place

lx: halkan

pd: (halkani)

ps: np-loc

xe: Give me two kilos of this [lit: from here].

xv: halkaan

key: halkan

conj., vl. pron. where she / it [fem.] ...

de: where she / it [fem] ... = hal (ka) + ay

lx: halkay

ps: conj + vpro

key: halkay

(fal) figay ama fuudhafuudhay; cid kale, u xidh si adag oo ciqaab ah.

(Haarayn-ta)

Haar u yeelid, ka dhigid.

m.f.dh eeg haaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) haar iyo nabar ku dhufasho; haar gaadhsiin. Edbi gabadha laakiin haaraynta ka ilaali. Dh: qoomid, dakhrid.

(fal) dhimo ama le'o oo baabba'.

m.f.dh eeg halhee. la-mid: halhays.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalhayn joogto ah.

Halkakan; meeshatan; meeshaan.

n. phr., loc. here, at this place

(adv) at or in this place; here (hiyer); hither (hith er) ~ meeshaan. Ex: halkaan kaalay; come hither. 2. hereby (hiyer-baay)

(falkaabe) lagu tilmaamo meesha dhow. Dh: halkan, meeshan.

de: here, at this place

lx: halkaan

ps: np-loc

xe: Stay here and wait for me!

xv: halkan

key: halkaan

(Hallayn-ta)

1. Cid ama wax kale wax yeelid, wax u dhimid.

2. (isku hallayn, ku hallayn) kalsooni buuxda cid u qabid; u talasaarasho.

m.f.dh eeg hallee. la-mid: hallays.

vl. n. losing; ruining

-ta: (n) defect; damage (dhaamij); imperfection ~ kharibid-da

-ta: (magac, dhedig, keli) hanti baadiyayn oo daryeeliwaayid. Dh: baadiyayn, lumin, dhumin Li: helid.

hallayn -ta: (magac, dhedig, keli) aalad ama wax kale, xumayn oo kaharribid. Dh: kharribid, xumayn. Li: hagaajin.

hallayn -ta: (magac, dhedig, keli) «isku kalsooni buuxda cid ku qabid oo ku tashad

hallayn-ta: (magac, dhedig, keli) «ku » hawl, qof kale, ku ogaad oo kaga seexad; ku hallays.

a: halleyn

de: losing; ruining

lx: hallayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: hallayn

-ta: (magac, dhedig, keli) marka wax la cabbirayo oo taako lagu qiyaasay ka dhigid; taako ku cabbirida. Taakayntu yaanay kaa khaldamin.

taakayn -ta: (magac, dhedig, keli) taako u dhigid oo joojin. Taakaynta waa lagu ilko beelaa. Dh: taakays.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

(Barakayn-ta)

1. Barako u yeelid.

2. (Cunno, kd.) wax yar ka taabasho, ka cunid; sunnayn.

m.f.dh eeg barakee.

vl. n. act of blessing

-ta: (magac, dhedig, keli) ka dhigitaanka mid barakaysan.

de: act of blessing

lx: barakayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: barakayn

(Calalayn-ta)

Calal ka dhigid; duug ka dhigid.

m.f.dh eeg calalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) calal ka dhigid; duug ka dhigid; duugayn; calalays.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax qurxin oodheehid ama jalayn. Dh: dalays.

-ka: (magac, lab, keli) eeg falakayn.

(falkaabe) halkan; kobtan; meeshan.

(Haramayn-ta)

Beerta haramaha ka limid, ka jarid.

m.f.dh eeg haramee.

-ta: (magac, dhedig, keli) beer haramaha ka gurid; beerta haramaha ka jarid.

-ka: (magac, lab, keli) waxyaabo kala duwan; kala jaad.

m.l (kiim.) Wax la xidhiidha in ka badan hal weji. Iskujir kala kaan ah, tusaale ahaan, wuxuu ka koobanyahay laba ama dhowr weji oo kala muuqda.

Heterogeneous

-ka: (magacwadareed) walxo labo iyo in ka badan ah oo kala midab iyo qaab duwan.

-ta: (magac, dhedig, keli) malab samayn. Kolka ubuxu dillaaco ayay shinnidu malabaynta bilawdaa.

(Qalabayn-ta)

Qalab siin, u yeelid.

m.f.dh eeg qalabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalabka oo dhan diyaarin oo u dhammaystirid. Dawladda ayaa iska xilsaartay qalabaynta goobaha waxbarasho. Dh: qalabays.

m.f.dh eeg salabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab u dhammayn; qalabayn; salabays.

salabayn -ta: (magac, dhedig, keli) meel mafiiq marin oo nadiifin. Dh: xaaqid, xaadhid, fiiqid.

(Xarakayn-ta)

Xarako ama shaqal u yeelid.

m.f.dh eeg xarakee.

-ta: (magac, dhedig, keli) xiiso iyo soo jiidasho gelin oo qurxin. Dh: xarakadayn.

xarakayn -ta: (magac, dhedig, keli) xarako u yeelid oo kordhabid, hoosdhabid ama godid. Dh: xarakays.

xarakayn -ta: (magac, dhedig, keli) farshaxan qurxoon u samayn.

(tilmaame) qof la fuudhfuudheeyay ama figaysan.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid ra'yigiisa ku dheggan ahaan; hal'adayg.

m.dh la-mid: hal-adayg, hal-adkaansho.

f. n. firmness, tenacity

-ta: (magac, dhedig, keli) walaandeynta wax qof qudh ah lagu qaadi karin. Dh: handaafin, walaandeys.

(tilmaame) timo miiq miiq iskugu tidcan ama iskugu soohan. Dh: xamran, tidcan.

m.f.dh eeg hawlyaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) shaqo yarayn.

m.dh la-mid: haylid.

vl. n. brand, branding marks on cattle

-ta: (magac, dhedig, keli) aqal daso ah, haylaan dusha ka saarid.

de: brand, branding marks on cattle (consisting of a cut in the ear from which a part is left hanging)

lx: haylaamayn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: haylaamayn

-ta: (magac, dhedig, keli) labo qof oo is dagaalaayey midba dhinac u jiidid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax samayntiisa laga maagayo oo dadka hortii la falo si inta kale ay ugu dhiirrato. Dh: balaalaxayn, biimayn. balaambal -ka: (magac, lab, keli) carcaraaf iyo saxaariir dhib badan. Dh: balanbal, balambal.

m.f.dh eeg balaslee.

-ta: (magac, dhedig, keli) orod kadlayn ah oo joogsi la'aan ah socosho. Nin balaayo waddo balaslayn ma daayo.

m.f.dh eeg balbalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hadhayn.

m.dh la-mid: baylihin.

(tilmaame) wax dayacan ahaan.

(Calaamayn-ta)

Calaamo u yeelid; astayn; calaamadin.

m.dh la-mid: calaamadin.

(Falanqayn-ta)

(hadal, arrin) caddayn; kala saarsaarid; kala dhigdhigid; ka faallayn; gelid; gorfayn.

m.f.dh eeg falanqee. la-mid: falanqo.

f. n. explanation, analysis

-ta: (magac, dhedig, keli) faaqidaadda xog la helay. Dh: faallayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) walaclayn oo buuxid darteed la dhaqdhaqaaqid. Kolka roobku da'o galaclaynta dhijaamaha ayaa meel dheer laga arkaa.

m.f.dh la-mid: galladid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, guulayn oo mahad iyo wanaag gaadhsiin.

-ta: (magac, dhedig, keli) socdaal dheer oo xidhiidhsan marid; socod aan kala go' lahayn samayn. Laba habeen oo habaqlayn ah ayaan ku soo gaadhnay magaalada.

m.f.dh eeg hadalhee.