hal — Macnaha & Turjumaada

1

1. (Hal-ka) a) Tirada baabbahda iyo labada u dhexaysa; mid; kow. (1). b) Erey: hadal: wax. c) Meel, xag.

2

2. (Ha-sha) Neef geel ah oo dheddig.

waa la naqliyay ✓

1

hal¹: m.l (-lo, m.l) 1. Tirada eber iyo laba u dhexeysa; kow. Tusaale: “Wuxuu dhalay hal wiil iyo hal gabar”. 2. Eray; hadal. 3. H. ah: Wax isku duuban ama wada jira. Tusaale: “Annagu hal baynu nahay”. 4. Meel; xag. Tusaale: “Halkan dhig: meeshan dhig”.

2

hal²: m.dh (-lo, m.l) Neef geel dhedig ah oo curtay.

waa la naqliyay ✓

1

hal¹: m.l (-lo, m.l) 1. Tirada eber iyo laba u dhexeysa; kow. Tusaale: Wuxuu dhalay hal wiil iyo hal gabar. 2. Eray; hadal. 3. H. ah: Wax isku duuban ama wada jira. Tusaale: Annagu hal baynu nahay. 4. Meel; xag. Tusaale: Halkan dhig: meeshan dhig.

2

hal²: m.dh (-lo, m.l) Neef geel dhedig ah oo curtay.

waa la naqliyay ✓

1

num: one

2

hal m. n., loc. place, spot, location

3

hal m. n. matter, affair

4

hal [feminine] n. cow ~ female camel

waa la naqliyay ✓

1

-hasha: (n) she camel; female camel

2

hal -ka: (adj) one (wan). Ex: hal cod bay ku hadleen; they spoke with one voice. —hal mar: one time

3

hal -ka: (n) particular portion of space; place (paleez). Ex: halkee buu joogaa? where is he?

waa la naqliyay ✓

1

(I) Cammella allattante;

2

(E) Nursing She Camel

3

(S) HAL (S. g: Hal)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) tiro eberna ka weyn labana ka yar. Dh: xabbad, kow, mid, 1.

2

hal -ka: (magac, lab, keli) erey; hadal; weedh. Hubsiimo hal baa la siistaa.

3

hal -ka: (magac, keli) meel; xag. Dh: goob, kob.

4

hal -sha: (magac, dhedig, keli) neef dhidig oo dhalooyo ah oo geel ah. Hal diidaysaa geed ay ku xoqato ma weydo. Li: awr. Wa: halo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeesa-da)

2

Jaadad badan oo halaqa ka mid ah oo qaarkood waabaayo lee yihiin. Waxaa jira jaadad addimmo leh oo iyagana abeeso lagu magacaabo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abeeso-lugaley-da)

2

Jaad halaqa ka mid ah oo qallajisaha waaweyn lagu tirsho oo afar addin iyo dabo dheer iyo harag adag leh; masolugaley, riyannuug.

waa la naqliyay ✓

1

(Abris-ka)

2

1. Halaqa waabaayada leh jaad ka mid ah.

3

2. Halaq duqoobey.

waa la naqliyay ✓

1

(Aftoolin-ta)

2

Meel halis ah oo aan gabbaad lahayn; cabsi; dhawr; gol-daloosho, (= goldaloolo); (ama afdoolin).

waa la naqliyay ✓

1

(Baaq-a)

2

1. Astaan (dhaqdhaqaaq, if, dhawaaq, cod.) lagu wada hadlo ama wax laysku faro ama laysku garansiiyo; ishaaro.

3

2. Hal hays, hadaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Bahaldila-ha)

2

Nin qolo ama col wada oo ugu horreeya xagga geesinnimada iyo dagaalka; halaqdile.

waa la naqliyay ✓

Halqabsi; misaal: tusaale.

waa la naqliyay ✓

1

(Calannaqsi-ga)

2

(xoolaha badankood) cunnada oo kol labaad caloosha hore ka timaadda oo afka ku soo noqota, halkasoo kol labaad si wanaagsan loogu calaliyo oo dabadeed liqid labaad la liqo oo caloosha shishe loo gudbiyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Carrabbaab-ka)

2

Gefka carrabka; halmaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cashatab-ka)

2

Hal, ama weli irmaan oo la maalo, ama gurtay oo tebisey, (kolkay rimi lahayd ka booddey).

waa la naqliyay ✓

1

(Ciidaggala-ha)

2

Bahal yar oo halaqa u eg oo ciidda gudaheeda ku nool; isxabaal; (ama ciiddaggale).

waa la naqliyay ✓

1

(Cunaggubya-da)

2

Halac yar oo cunaha laga dareemo oo kol kol waxyaalaha la cabbo, sida subagga, ay yeeshaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cur-ta)

2

Carjawda qulaanqulyaha oo xagga dibadda u soo taagan (siiba ragga) oo xargaha codku ku jiraan; halcun.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawggal-ka)

2

1. Gaadmo inta waddada laysugu gabbado; cimilgal; kuurgal.

3

2. (ugu dawggal) Eersad; galabsi; halrarad.

waa la naqliyay ✓

1

(Dawggelid-da)

2

1. Waddo isu fariisasho, gaadmo darteed; cimilgelid; kuurgelid.

3

2. (ugu dawggelid) Sabab u noqosho; ugu soo halrarasho; eersasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Deddatir-ka)

2

1. Dhaxantir.

3

2. Qof la qaniiney ama dhaawac halis ahi gaarey, degdeg wax ugu qabasho; dhibiibtir.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhacdhac-a)

2

1. Tabaryari darteed oo lala kufkufo; liicliic; dalanbaabbi.

3

2. Hal hal u qubasho; daadad.

4

3. Gefaf yaryar.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhiig-ga)

2

Wax biyabbiyo ah oo guduudan oo wadnaha, halbowleyaasha iyo xididdada dadka iyo nafley kaloo badan dhex qulqula oo doc kasta u xula, oo la'aanti aan oogadu noolaateen.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhumid-da)

2

Wax la waayey noqosho; hallaabid; habaabid; lumid.

waa la naqliyay ✓

1

(Diinley-da)

2

Halxiraale.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: ehel.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magacwadareed) dadka qaraabada ah; gacal iyo xigaal. Dh: ehel.

waa la naqliyay ✓

1

(Dha-sha)

2

Yaryarka dhasha; dhallaan; ubad; carruur; ilmo.

waa la naqliyay ✓

1

dhal¹: m.l (-lal/-llal, m.l) 1. Ubad yaryar oo nafley; dhallaan; carruur; ilmo. 2. Firfir yaryar oo subag ah oo ay yeeshaan caano la lulayo.

2

dhal²: f.g/mg1 (-alay, -ashay) 1. (f.g) Nafley rimman ubad dihasho. 2. (f.g) Geed miro iyo wixi lamida yeelasho. 3. (f.g) Caano la lulay subag yeelasho. 4. (f.mg) Ilmo if imaan. Tusaale: “Wiil baa dhashay”.

waa la naqliyay ✓

1

dhal¹: m.l (-lal/-llal, m.l) 1. Ubad yaryar oo nafley; dhallaan; carruur; ilmo. 2. Firfir yaryar oo subag ah oo ay yeeshaan caano la lulayo.

2

dhal²: f.g/mg1 (-alay, -ashay) 1. (f.g) Nafley rimman ubad dihasho. 2. (f.g) Geed miro iyo wixi lamida yeelasho. 3. (f.g) Caano la lulay subag yeelasho. 4. (f.mg) Ilmo if imaan. Tusaale: Wiil baa dhashay. m.f.dh, dhalid.

waa la naqliyay ✓

1

v. beget, bear, father (a child), give birth to, lay eggs; create, cause

2

dhal vl. n. giving birth; delivery (of a child)

3

dhal [feminine] n., [collective] offspring, children; descendants

waa la naqliyay ✓

1

-ay /dhashay: (v) l.bear (beer); yield fruit or babies; produce; deliver: Ex: dhirta cambaha ee sanad walha dhasha; the mango trees that bearfurit[mangoes] every year. 2. dhal -dhasha: (n) baby (bey-bi) Ex: dhal libaax; lion baby.

2

dhasha: (n) offspring (oof-ispiring); descendants (di-sen-dantis); children (jiil-dareen) ~ fir, waraso, durriyad. dhal leh: (adj) small (ismool); little; tiny (tayni). Ex. wiil dhal leh; Little boy

3

dhal: -ay / dhashay: (v) give birth to; deliver (diliver); bear (beer). Ex: saakay wiil dhashay; She delivered a baby boy this morning

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lab iyo dhedig isku tega oo ilmo yar ha ka abuurmo.

2

dhal-sha: (magacwadareed) carruurta yaryar.

waa la naqliyay ✓

ولادة

waa la naqliyay ✓

1

(Haa-sha)

2

Isxilsaar; aabayeel; agaasin; maaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Isxilsaar; aabayeel.

waa la naqliyay ✓

f. n. responsibility, position

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) adoon laguu dirin, xilkasnimo wax ku qabasho. Dh: aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

1

de: responsibility, position

2

lx: haal

3

pd: (/sha)

4

ps: n-f

5

key: haal

waa la naqliyay ✓

Baraf dhagax

waa la naqliyay ✓

/heyl/ (n) 1. baraf, siiba barafka roob ahaan u soo daata. 2. u-baaqid, soo-jeedin. e.g. I hailed a taxi.

waa la naqliyay ✓

n., (frozen rain) dhagax roob, roobka dhagixiisi (the hail); (health!) salaam! hail to you! salaam caleekum! war caafimaad!

waa la naqliyay ✓

/heyl/ (adj) aad u-fiyoow (caafimaad qaba).

waa la naqliyay ✓

hâle, n.m. - casaan; midabka dadka mediterranianka ku nool.

waa la naqliyay ✓

Badh

waa la naqliyay ✓

/haaf/ (n) bar, nus.

waa la naqliyay ✓

(½), n., badh, -ki, jeex; (part) go’, -i; half a glass, half a pot, mugii.

waa la naqliyay ✓

/hool/ (n) 1. gole, sida golaha shirarka. (n) 2. marinka guryo ama dhismo dhex-mara. e.g. She lives across the hall.(n) 3. dhismo-weyn

waa la naqliyay ✓

hall, n.m. - gole; qol lagu kulmo oo weyn; qolka shirka

waa la naqliyay ✓

Gal dayax

waa la naqliyay ✓

/hoolt/ (v) joojin, istaajin.

waa la naqliyay ✓

Joogso

waa la naqliyay ✓

n., (a stop during a march) joog, -gi; v.tr., joog, joogso; halt at night, hooyo.

waa la naqliyay ✓

/hool/ (v) 1. soo-jiidid (v) 2. xammuulid, siiba rarka. (n) 3. tiro kalluun ah, oo hal mar shabaq lugu qabto. (infl) 4. qaniimo (xoolo) la bili-liqaysto).

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hawl-ka) a) Hawshii la qabto, abaalgudka layska siiyo ama laga qaato. b) Axan, agas, iyo wixii kaloo la mid ah, oo dhimashada lug ku leh.

2

2. (Haw-sha) Farsamo kasta oo la qabto; waxqabasho dhib iyo daal leh; xoogsi; shaqo; shiidaad.

waa la naqliyay ✓

1

hawl¹: m.l Wax ijaar ahaan loo siiyo qof shaqo qabtay.

2

hawl²: m.dh (-lo, m.l) Waxqabad ujeeddo leh oo la adeegsanayo muruq, maskax iyo wixi lamida; shaqo.

3

hawl³: f.g1 (-awlay, -awshay) 1. Qof shaqo u yeelid. 2. Cid dhibaateyn.

waa la naqliyay ✓

1

hawl¹: m.dh (-lo, m.l) Waxqabad ujeeddo leh oo la adeegsanayo muruq, maskax iyo wixi lamida; shaqo.

2

hawl²: f.g1 (-awlay, -awshay) 1. Qof shaqo u yeelid. 2. Cid dhibaateyn. m.f.dh, hawlid.

waa la naqliyay ✓

Work

waa la naqliyay ✓

Work

waa la naqliyay ✓

1

v. work

2

hawl [feminine] n. work, labor, toil; task, duty; activity

3

hawl m. n. payment, compensation, commission

4

hawl m. n. funeral

waa la naqliyay ✓

-hawsha: (n) a function to be performed; activity (ak-tiviti); job (jaab)-, task (taask)-, work (woork) ~ shaqo

waa la naqliyay ✓

1

Lavoro; occupazione

2

Work; occupation

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) axanka iyo wixii kale oo la mid ah oo dhimashada iyo aaska la xidhiidha.

2

hawl-sha: (magac, dhedig keli) shaqo kaste oo manfac laga sugayo. Dh: shaqo. Wa: hawlo.

3

hawl-sha: (magac, dhedig, keli) xanuun ragga iyo libaaxa dhabarka xanuuniya oo qurjeenka loo cuno. Odayga hawl baa haysa.

4

hawl-sha: (magac, dhedig, keli) dhibaato iyo rafaad. Dh: tacab.

waa la naqliyay ✓

1

de: creation of jobs

2

lx: hawl

3

pd: (-ka)

4

ps: np-m

5

key: hawl

waa la naqliyay ✓

عَمَل وَشُغُلْ

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hayl-ka) Miro iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo la ganacsado; waa miro udug wanaagsan leh, waxaana lagu darsadaa shaaha (ama heyl).

2

2. (Hay-sha) Summad xoolaha loo yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

hayl: m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

2

hąyl¹: m.dh (-lo, m.l) 1. Summad xoolaha loo yeelo iyadoo dhegta in yar hoos loo jeexayo. 2. Mirraaq yar oo maro dacalkeeda laga jeexay. la-mid: haylaan².

3

hąyl²: f.g1 (-ylay, -yshay) 1. Neef summad hayl ah u yeelid. 2. Wax si dherer ah u dillaacin. la-mid: haylaamee, haylyaamee.

waa la naqliyay ✓

m.l Iniino qolof ku dahaaranyahay, oo cuntada, shaaha, iyo wixi lamida lagu udgiyo. la-mid: heyl.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. cardamom

2

hayl [feminine] n. mark cut into the ear of an animal for identification

3

hayl v. make a branding cut on cattle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) cardamom (kaardhamen) ~ heyl, heel

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah geed xawaashka dumarku dheriga ku daraan. Waa midho iniino yaryar oo madmadow leh oo inta la engejiyo laga ganacsado. Waa midho udgoon oo shaaha iyo cuntadaba lagu darsado. Dh: heyl.

2

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) sumad xoolaha loo yeelo oo ah jeex dhegta ka laallaada ama meel kale oo jidhka noolaha ah. Nirigtani dhegta hay! bay ku leedahay.

3

hayl-sha: (magac, dhedig, keli) maro hun ah ama inta ka laalaadda. Dh: qayd, baal, cad, shadfad.

waa la naqliyay ✓

1

(v) to restore to health or soundness; cure,

2

bogsasho

waa la naqliyay ✓

/hiil/ (v) bogsasho, raysad. e.g. That wound will heal up in a couple of weeks.

waa la naqliyay ✓

v.tr., bogsi, u bogsii or bogsii; be healed, bugsoo.

waa la naqliyay ✓

1

(Khal-ka)

2

Waxyaalaha la cabbo oo aalkolku ku jiro, oo inta kala go'a, dhanaan u rogmada.

waa la naqliyay ✓

m.l Waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

m.l Waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

m. n., (mass n.): vinegar

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) vinegar (vinigar)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) waxyaalaha lagu saqraamo oo cinabka la khamiiriyay laga sameeyo oo kala go'a dhanaanna isu roga.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: vinegar

3

lx: khal

4

pd: (-ka Pl: khalal)

5

ps: n4-m-mass

6

key: khal

waa la naqliyay ✓

1

Erey ulajeeddada hadalka ama tixda kol, wax lays fara hayo ka dhiga (sida: wiilku hilibka ha cuno; wiilashu hilibka ha cuneen), kolna wax laysu diida hayo (sida: ha cunin; ha cunina).

2

-ha - (naxwe) toddobada qodob mid kamid ah: wuxuu raacaa ereyada kelida ah oo lab oo -e ku dhammaada iyo kuwa kooxda ah oo -o ku dhammaada sida fure (fura-ha) iyo faro (fara-ha).

waa la naqliyay ✓

qr. 1. (naxwe) Qurub ka hormara falka wax lagu farayo cid kale. Tusaale: “Wiilasha buugta ha akhriyeen”. 2. Qurub ka hormara falka wax lagu reebayo (fal amar diidmo). Tusaale: “Ha keenin!”.

waa la naqliyay ✓

qr. 1. (naxwe) Qurub ka hormara falka wax lagu farayo cid kale. Tusaale: Wiilasha buugta ha akhriyeen. 2. Qurub ka hormara falka wax lagu reebayo (fal amar diidmo). Tusaale: Ha keenin!

waa la naqliyay ✓

1

imp: don't!, do not!

2

ha class, opt. formative: may, let

waa la naqliyay ✓

qu'il, elle, ils, elles.

waa la naqliyay ✓

1

used to express what should not be done: don't (dhuu-not); do not. Ex: hafiirin; don't look. Ha aadin; don't go

2

ha: (optative mood) expressing a wish or choice; let (let). Ex: ha dhacdo; let down

waa la naqliyay ✓

1

(qodob) qoddobada lab ee Af Soomaaliga ka mid ah oo xagga danbe ka raaca magacyada lab badhkood oo ka dhiga wax la isla garanayo sida kuwa ku dhammaada 'E': wadne fi wadnaha, tuke fi tukaha, qurbe fi qurbaha, like fi likaha. Waxa kale oo uu raacaa ereyada wadarta ah oo ku dhammaada xarfaha O, G, X, F, oo uu u beddelaa wadar la isla garanayo, sida: gabdho fi gabdhaha, midho fi midhaha, timo fi timaha, lugo fi lugaha, laxo fi laxaha, tafo fi tafaha.

2

ha: (qurub) ka hormara falka wax lagu farayo cid kale, sida: ha la seexdo; ha loo qaado.

3

ha: (qurub) ka hormara falka wax cid kale lagaga reebayo oo amar diidmo ah, sida: 'ha u dhiibin', 'ha siin'.

waa la naqliyay ✓

1

aal¹: m.dh.fk Aashay, -aa, -iis iyo wixi lamida: si aan degdeg iyo fudayd toona ku jirin; aayar, tartiib, qunyar. Tusaale: “Ciise aashiis buu hadlaa”.

2

aal²: f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka a.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. la-mid: ool², oollow.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (yiil, tiil; aalli) 1. (f.g) Wax meel go'an ku sugnaansho. 2. (f.mg) Ka aa.: fal ku dhaqaaqiddiisa deyn. m.f.dh., aallid. la-mid: ool, oollow.

waa la naqliyay ✓

f. n., [adverb] slowly, gently, carefully

waa la naqliyay ✓

(fal) waxtar yeelo oo faa'idee. Mar haddii ad shaqo heshay, dadkiinna wax ugu aal. Dh: ool.

waa la naqliyay ✓

1

1. Erey ulajeeddooyin midabyo badan leh sida 'waa yahay e,' 'Arrintii hore daayey ama ka noqday e,' oo la yiraahdo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska yeersiiyo (wax aan lagu jacsanayn ama cagajiid lagu yeelo); Bal hoo, bal kaalay, bal ina keen; wiilka bal u yeer.

2

2. (Bal-ka) a) Geedka meseggada, galleyda, kd. inta laamaha iyo caleemaha ah. b) Ballan; wacad; axdi.

waa la naqliyay ✓

1

bal¹: m.l.u Geedka galleyda ama meseggada oo aan miro lahayn.

2

bal²: e.d 1. Qurub la isticmaalo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska dhiirrigeliyo. 2. B. in: haddii. Tusaale: “B. inaan eegi karo aan soo durko”, “Weyddii b. inay fog tahay”; ama cagajiid lagu jeedo, sida “B. hoo”, “B. ina keen”.

waa la naqliyay ✓

1

bal¹: m.l.u Geedka galleyda ama meseggada oo aan miro lahayn.

2

bal²: e.d 1. Qurub la isticmaalo inta badan kolka wax kabbixiwaa ah lays yeelsiiyo ama layska dhiirrigeliyo. 2. B. in: haddii. Tusaale: B. inaan eegi karo aan soo durko, Weyddii b. inay fog tahay; ama cagajiid lagu jeedo, sida B. hoo, B. ina keen.

waa la naqliyay ✓

1

inter. allright, ok, well, just, now, uh

2

bal m. n. large leaf, leaves and stalk of plants like bananas ~ corn

waa la naqliyay ✓

1

(Bal) S Aristida adscensions L. Gramineae.

2

N Stipagrostis hirtigluma (Trin & Rubr.) De Winter. Gramineae.

3

N Stipagrostis uniplumis (Licht) De Winter. Gramineae.

4

N Zygophyllum hildebrandtii Engl. Zygophyllaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(adv) simply; just. Ex: bal maqal waxuu sheegayo; simply listen to what he is saying

2

bal -ka: (n) hay (heey); hay cut and dried for fodder

waa la naqliyay ✓