Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

m. n., [collective] maize, jowari, millet, sorghum (grain cereal crops)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) sorghum (soorgem); grain (gareeyn)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid aht badar beeraha ka baxa oo la cuno oo Soomaalidu beerato. Dh: garaw, masaggo, messeggo.

waa la naqliyay ✓

1

a: haruur {N}

2

de: maize, jowari, millet, sorghum (grain cereal crops)

3

lx: hadhuudh

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-col

6

key: hadhuudh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday oo fud iyo faarna aan weli noqon. Dh: karuur. Li: dhay, lis.

waa la naqliyay ✓

(tilmame) dareen dhadhan xun ah oo dhanaan la jiriricoodo oo jirku diido.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) meelaha lagu. iibiyo hadhuudhka. Hooyo waxay tegtey suuqa hadhuudhlaha.

2

hadhuudhle-ha: (magac, lab, keli) dadka ka ganacsada hadhuudhka; safar hadhuudhdoon ah.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) halka ay firidu sabuulka kaga xidhantahay.

waa la naqliyay ✓

Hadhuudh, massago

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) -ka: (n) sorghum (soor gem); grain (gareeyn); millet (mil 'at) ~ meseggo, hadhuudh

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad hadhuudhka yaryar ka mid ah oo uu qarankiisu aale wada yahay. Aadangaabku sabuushiisa sida halabta ayuu u kala rogaa. Dh: findis.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) geed meelaha biyo badan laga beerto oo jiriidisa laga tuujiyo sonkor, loona yaqaan aalesonkor.

2

aale -ha: (magac, lab, keli) qaranka hadhuudhka kiisa quwaaxa macaan ee la muudsado leh. Dh: kiinje.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadhuudhka jaad ka mid ah oo cad kana baxa dhulka Soomaalida. Dh: caddey.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, dhedig, keli) hadhuudhka jaad ka mid ah oo af yuuban leh.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) diirka sare ee aalaha hadhuudhka laga diiro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbir madaw, boggana cas oo beeraha hadhuudhka laga celiyo. Areyda beerta ka celiya. Dh: aarey.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadhuudhka la haamay caleenta guntiisa ka soo dul biqisha. Dibigu wuxuu ku balalooday asali. Dh: asalo, gundillaac, boqondhow. Wa: asalooyin.

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) lax u baahan wan saarta oo oslan. Tani waa lax asoolan. Dh: asoollan.

2

asoolan: (tilmaame) midho kala huffan; kala soocan. Hooyo waxay keentay hadhuudh asoolan.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sumal, laxda saaro.

2

asooli: (fal) hadhuudh iyo wax la mid ah, kala huf. Dh: asoori.

waa la naqliyay ✓

(fal) hadhuudh la tumay qarawaan ama gacafka kor ugu daadi; masaf ku qaad oo madaxa la sin kadibna u soo daadi si farsamaysan si ay ciidda iyo suqushu u kala soocmaan. Hadhuudhka buushiga ka asoor.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) huubaha iyo qashinka ka baxa firida hadhuudhka marka la tumo. Asooraha firida ka reeba. Dh: il, xamaku.

2

asoore-ha: (magac, lab, keli) qalabka hadhuudhka iyo wixii kale ee la hufayo lagu asooro.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) qashin ka saaridda hadhuudhka iyo wixii kale ee la hufayo. Asooridda hadhuudhku waa hawl culus. Dh: hufid. haadin.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) ciid ku rogid, hadhuuka shinnida ah marka ciidda lagu rogo. Awaaraynta hadhuudhku waa berri.

2

awaarayn-ta: (magac, dhedig, keli) baxsasho darteed, siigo kicin. Ilko dheere iyo luuq haddaan, laga awaaraynin.

3

awaarayn -ta: (magac, dhedig, keli) (kala ~) ka dhaqaajin; ka tegitaan. Nin kaloo Ilaah kuu idmaba kala awaaraynay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) shinniyayn roobka hortii. Beertu awaareyti bay ahayd.

2

awaareyti -da: (magac, dhedig, keli) xanuunka hadhuudhka ee wax madoobi ka soo baxo halkii ay firidu ka soo bixi lahayd. Hadhuudhkii wuxuu yeeshay awaareyti. Dh: ashaamud, shaamud.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cudur xummad badan oo dadka ku dhaca.

2

baal -ka: (magac, lab, keli) laan ka mid ah laamaha dhogorta leh ee baadka wixii duula. Baal gorayo ayuu Cali madaxa gashaday. Wa: baalal.

3

baal -ka: (magac, lab, keli) suqusha iyo saxarka ka soo hadha hadhuudhka marka la tumo ama la shuqlo. Baalka ka reeba hadhuudhka. Dh: buunshi, buushi, buunsha, weega.

4

baal -ka: (magac, lab, keli) waraaqaha kitaabku ka kooban yahay midkood. Baalka kitaabka ha qoynin Dh: xaashi. Wa: baalal.

5

baal -ka: (magac, lab, keli) tin ka mid ah kuwa ka baxa isha hareerteeda. Baal baa isha igaga dhacay.

6

baal -sha: (magac, lab, keli) goob dhinac kaa xigta. Waar ha i jiidhine, baal iga mar. Dh: dhinac, gees, fay, doc, barbar. Wa: baallo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadhuudh la tumay oo baalka laga saaray ama laga riday. Dh: buunshabixid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadhuudh tumid oo gal ka saarid ama gal ka ridid.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midhaha la quuto oo dhan sida sarreenka, qamadiga, hadhuudhka, galleyda iyo wixii la mid ah. Badarkiyo galleydii ayaa laga tuuray baalkoo, beeluhu gu' weeyaan.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) gorof geedaha badhkood laga qoro oo caanaha lagu listo; weel caanaha lagu maalo. Dh: bire, gorof, gaawe, doobi, bidhe, haruub.

2

hadhuub -ka: (magac, keli) haan iyo wixii la mid ah, weelka afkooda lagu aabudho ama lagu daboolo.

waa la naqliyay ✓

millet.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhadhan la kahdo oo aan macaaneyn. Dh: xaraar, qaraar, kharaar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) fadhi kadalloob ah oo aan si fiican loo fadhiisan. Si kamandhuudh ah baad u fadhidaa ee si fiican u fadhiiso. Dh: kambadhuudh, kambaruur.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) fadhi si ciriiryoon loo fadhiisto; kambaruur.

waa la naqliyay ✓

hu' ama maro haragga riyaha ka sameysan.

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) shardi ahaan loo adeegsado. Hadduu bixiyo anna waan bixin. Dh: haddii, hadduu.

waa la naqliyay ✓

1

conj., vl. pron. if he ...

2

hadduu [conjunction], vl. pron. when he ...; while he ...

waa la naqliyay ✓

if he., also see haadaan

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baaqi ahaan; wax dhammaanaya adigu baaqsanaansho. Dh: hadhis, haris.

2

hadhid -da: (magac, dhedig, keli) wixii lala socday ee laga mid ahaa dib uga go'id; socod intii kali u baxday ka baaqasho. Dh: harid. Li: raacid.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: huduf.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] sardine ~ sardines

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad kalluunka ka mid ah. Dh: huduf.

waa la naqliyay ✓

1

de: sardine ~ sardines

2

lx: haduuf

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m-col

5

see: huduf

6

key: haduuf

waa la naqliyay ✓

1

kaduud¹: m.l 1. Laalaabka saanta wejiga. 2. la-mid: kaduudid.

2

kaduud²: f.g1 (-day, -dday) Saanta wejiga laalaabid. la-mid: kuduud.

waa la naqliyay ✓

1

kaduud¹: m.l 1. Laalaabka saanta wejiga.

2

kaduud²: f.g1 (-day, -dday) Saanta wejiga laalaabid. m.f.dh, kaduudid. la-mid: kuduud.

waa la naqliyay ✓

v. crouch, sit in a crouched position

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) fadhi foolxun oo aan salka dhulka la saarine cagaha lagu joogo jilbahana la laabo. Dh: yoxoob, kuudud.

2

kaduud -ka: (magac, lab, keli) laalaabka saanta wejiga.

waa la naqliyay ✓

1

de: crouch, sit in a crouched position See also: kuduud

2

lx: kaduud

3

pd: (kaduuday)

4

ps: v1=intr

5

key: kaduud

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuudhi-ga)

2

Jaadadka booddada mid kamid ah oo dadka oogadiisa gala oo ku kora oo kolkuu weynaado u ekaada xabbad meseggo ah oo bisil; wayaale.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dixiri dadka ka gala cagaha oo ka dhasha meelaha muddo dheer la degganaa. 2. Xanuun jirka saaqa marka dab, nabar iyo wixi lamida gaaraan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dixiri dadka ka gala cagaha oo ka dhasha meelaha muddo dheer la degganaa. 2. Xanuun jirka saaqa marka dab, nabar iyo wixi lamida gaaraan.

waa la naqliyay ✓

m. n. flea ((Ctenocephalides species))

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) flea (filii); small, wingless, bloodsucking insect ~ wayaale

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) dirxi cadka faraha lugaha hoostooda ku yaal ku dhasha oo qaniinyo cayayaan ka dhasha. Dh: wayaale.

2

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) dareen jidhku dareemo oo la moodo inuu xididdada iyo seedaha kor u xulayo oo ka yimaad kulaylka dabka oo aad loo xanuunsado. Halkii la iga gubay ayuu dhuudhi i rooray.

3

dhuudhi -ga: (magac, lab, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo yaryar oo qaniinyo kulul. Dh: dhuxulkureeb, dhuxunkureeb.

waa la naqliyay ✓

1

bw: \desp.

2

de: flea,

3

lx: dhuudhi

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

sc: Ctenocephalides

7

key: dhuudhi

waa la naqliyay ✓

Spurs

waa la naqliyay ✓

m.dh Kaalinta kan biyaha daraya ka xigta.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) ceelka, kaalinta kan biyaha daraya ka xigta.

waa la naqliyay ✓

Cordia ovalis 01

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xilliga kulaylaha ee duhurkii la hadhsasho. Dh: hadhsi.

waa la naqliyay ✓

Sida sp = Gillett et al 22207 10

waa la naqliyay ✓

1

(Hamudi) May Grewia cerasifera (Chiov.) Cuf. Tiliaceae.

2

C Allophylus rubifolius (A.Rich) Engl. Sapindaceae.

3

C Sida ternata L.F. Malvaceae.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nagaar dhulka ku faalala oo miro yaryar, dhannaan oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (juqraafi) Xarriiqyo harayn oo gaagaaban oo khariidadda lagu dul sawiro si loo muujiyo farqiga u dhexeeya tiirada dhulka. Haddii tiiradu ay taagantahay xarriiqyadu waa dhumuc weynyihiin waana isku dhawyihiin; haddiise tiiradu ay sahlantahay, xarriiqyadu waa dhuudhuubanyihiin waana kala durugsanyihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (juqraafi) Xarriiqyo harayn oo gaagaaban oo khariidadda lagu dul sawiro si loo muujiyo farqiga u dhexeeya tiirada dhulka. Haddii tiiradu ay taagantahay xarriiqyadu waa dhumuc weynyihiin waana isku dhawyihiin; haddiise tiiradu ay sahlantahay, xarriiqyadu waa dhuudhuubanyihiin waana kala durugsanyihiin.

waa la naqliyay ✓

Hachures

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Saanta wejiga laalaab u yeelid. la-mid: kuduudi.

waa la naqliyay ✓

v. make someone crouch; crumple (up), squash

waa la naqliyay ✓

(fal) si kuudud ah u fadhiiso. Dh: yoxoobi.

waa la naqliyay ✓

1

de: make s.o. crouch; [ext.] crumple (up), squash

2

lx: kaduudi

3

pd: (kaduudiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: kaduudi

waa la naqliyay ✓

1

(Hadun) S,C,Og,N Suaeda fruticosa (L) Forsk. Chenopodiaceae.

2

S, C Suaeda micromeris Brenan. Chenopodiaceae.

3

N, C Suaeda monoica J.F.Gmel. Chenopodiaceae.

waa la naqliyay ✓

m. n. Jew; Israeli

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) Jew (juu)

waa la naqliyay ✓

1

a: Yuhuudi

2

bw: Arabic

3

de: Jew; Israeli

4

initial: y

5

lx: Yahuudi

6

pd: (-ga)

7

ps: n2a-m

8

key: Yahuudi

waa la naqliyay ✓

v. be happy, prosper

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) prosper (paroos per); flourish (faloorish); do well; be fortunate or successful

waa la naqliyay ✓

(fal) wax nafta farxad iyo raynrayn geliya hel; raaxo iyo barwaaqo guud iyo tu hoose ba ku jir. Dh: baraar, liibaan, barwaaqow.

waa la naqliyay ✓

1

de: be happy, prosper

2

lx: badhaadh

3

pd: (badhaadhay)

4

ps: v1=

5

key: badhaadh

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] (adj.): intention; frankness; purposely, on purpose

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» ku talogal iyo ulakac wax u fal; si cad oo aan qarsoonayn wax u samee. Dh: bareer, ulakac, kas.

2

badheedh: magac loo baxsho wiil la filayo in uu noqdo mid dhiirran oo calool adag.

3

badheedh -ka: (magac, lab, keli) wixii si gabbasho la'aan ah loo sameeyo; wixii si aan qarsoonayn loo sameeyo. Dh: bareer, kas, ulakac. Li: gef, kama'.

waa la naqliyay ✓

1

a: bareer {N}

2

de: intention; frankness; [atr.] purposely, on purpose

3

lx: badheedh

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m-abs

6

key: badheedh

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiilka dhashay isaga oo ay timihiisa ama yixdiisu yartahay. Dh: bidhiidh.

waa la naqliyay ✓

budhbudh!: (ereycodeed) lagu tusmeeyo meel ka soo bixbixitaanka sida qiiqa, abur, boodh iyo waxii la mid ah. Qiiqa budhbudha haya buulkuu ka soo baxayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel dhulka ah, qod oo haddana qod.

2

fadhfadh: fadhfadh! (ereycodeed) lagu tusmeeyo shangadha uu bixiyo dherigu kolka wax lagu karinayo gaar ahaan shuurada iyo wixii la mid ah. Dh: kadhkadh.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caano xoolaad oo dhanaanaaday oo fadhiistay oo subag laga bixin karo. Caanuhu waa gadhoodh ee lula. Li: dhay.

waa la naqliyay ✓

1

de: if he ... = haddii + uu

2

hm: 1

3

lx: hadduu

4

ps: conj + vpro

5

key: hadduu_1

waa la naqliyay ✓

1

de: when he ...; while he ... = hadda + uu

2

hm: 2

3

lx: hadduu

4

ps: conj + vpro

5

key: hadduu_2

waa la naqliyay ✓

adj., [expression] shady

waa la naqliyay ✓

(adj) shady (sheeydhi) ~ hoos leh

waa la naqliyay ✓

1

de: shady

2

lx: hadh leh

3

ps: adj-expr

4

key: hadh_leh

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) eeg gorayacawl.

waa la naqliyay ✓

1

(Hammuuda-ha)

2

Geed yar oo dhulka ku faalala oo miro la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) Geed yar oo dhulka ku faalala oo miro la cuno dhala. la-mid: hammuudo.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] small plant species, with edible berries

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed yar oo dhulka ku faalala oo midho la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant sp., with edible berries

2

lx: hammuude

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-col

5

key: hammuude

waa la naqliyay ✓

m.dh Nagaar dhulka ku faalala oo dhala miro yar yar, dhanaan oo la cuno. la-mid: hammuude.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed nagaadh dhulka ku faalala oo dhala midho yaryar, dhanaan oo la cuno. Dh: hammuudhe.

waa la naqliyay ✓

(fal) murug iyo ciil muuji.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, dhedig, keli) hadhuudhka marka midxinka aan loogu ridqin oo yara buurbuur leeyahay. Dh: jimidh. Li: budo.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya gaadhi waddo raf ah maraya ama wax la kala gooyay, hal mar shanqadha ka yeedha. Dh: dhacdhac, dhararac.

waa la naqliyay ✓