hadhi — Macnaha & Turjumaada

(fal) meel hadhgal oo caddeedda ka gabbo. Dh: hadhgal, hari.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baaqi ahaan; wax dhammaanaya adigu baaqsanaansho. Dh: hadhis, haris.

2

hadhid -da: (magac, dhedig, keli) wixii lala socday ee laga mid ahaa dib uga go'id; socod intii kali u baxday ka baaqasho. Dh: harid. Li: raacid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos ah; hadh hoos fadhiyid. Odayadii weli hadhin bay ku jiraan oo waa kuwaa hadhka jiifa. Dh: harin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg hadhin.

2

hadhis-ta: (magac, dhegig, keli) eeg hadhid.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel hadh leh kulka cadceeda ka gelid. Dh: hadhsasho, hadhsi, harsi. Li: cadceedsi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] sheep and goats; herd

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) [plural] goats and sheep ~ ari

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) beer ba'day wixii ka soo hadha oo ka baxa; beertu kolka ay ba'do inta yar ee ay soo saarto. Dh: ari.

2

adhi -da: (magac, dhedig, keli) jeegada inteeda madaxa ka tirsan oo dhakada sare iyo qadaadka ama mergaagga u dhaxaysa. Markii budka lagu dhuftay ayuu askarigu adhida u dhacay.

3

adhi -ga: (magacwadareed) erey kulmiya riyaha iyo idaha oo ka sooca ishinka 'geela iyo lo'da iwm'. Adhi maganti ma bariiyo. Dh: ari.

waa la naqliyay ✓

1

a: ari

2

cf: lax, orgi, ri', wan

3

de: sheep and goats; herd

4

lx: adhi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m-col

7

key: adhi

waa la naqliyay ✓

Shadow

waa la naqliyay ✓

1

v. stay (behind), remain

2

hadh m. n. shade, shadow

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) continuing to stay after others have gone or left; remain (rimeeyn); stay (isteey) ~ har, joog

2

hadh -ka: (n) shadow (shaadhow); shade (sheeydh) ~ har, hoos

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socod loo baxayo adigu fadhi oo ha socon. Dh: joog, har. Li: raac.

2

hadh: (fal) baaqi ahaw; wax madhanaya, adigu ka hadh.

3

hadh -ka: (magac, lab, keli) fallaadhaha iftiinku marka ay la kulmaan walax aanay ka dhex bixi karayn, muuqaalka walaxdaa u eg ee dhinaca kale ku samaysma. Ninna hadhkiisa ka dheerayn waa. Hadh gebi kolkuu yimaad hadh geed wuu baaba'aa. Dh: hoos, har, hadhac.

4

hadh -ka: (magac, lab, keli) magac ka mid ah magacda maalinta. Askarigu hadh iyo habeen waa heegane. Dh: har.

waa la naqliyay ✓

1

(Hadi-ga)

2

Geed-quwaaxa geed kamid ah, oo xabag wanaagsan oo udgoon oo la ganacsado dhala.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] incense-bearing tree species; balsam

waa la naqliyay ✓

1

(Hithi) May, Og Commiphora erlangeriana Engl. Burseraceae.

2

S Commiphora subsessiliflora Vollesen. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

name-m insence-bearing tree sp., balsam

2

name-m leader, guide

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) resin (rezen); balsam (bal sam)-, used principally in inks, adhesives or pharmaceuticals

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loogu magacdaray bukhuur ama geed udgoon badan leh sida cuudka, miskiti iyo fooxa.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) geed quwaaxa mid ka mid ah oo ka baxaa dhulka Soomaalida oo xabag udgoon laga gurto lagana ganacsado. Caanahaagiyo, ciidan gabadh wayn, waa caleen hadi, waa caleen hadi...

2

hadi-ga: (magac, lab, keli) hadh wanaagsan oo lagu nasto. Dh: hadhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing tree sp.; balsam

2

lx: hadi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: hadi

waa la naqliyay ✓

1

badhi¹: m.l la-mid: bari¹.

2

badhi²: m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: “Basal”.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-iyaal, m.l/dh) (botani) Xubin (dhir) qaybta dhulka ka hoosaysa ah, taas oo u suurta gelisa inuu noolaado xilli abuur ilaa xilliga ku xiga. Badhidu waa xiddo isbeddel ku dhacay oo jirrid gaaban oo ballaadhan leh. Tusaale: Basal. la-mid: bari²: (1).

waa la naqliyay ✓

f. n. buttocks; tail of sheep

waa la naqliyay ✓

1

(Badi) N, Og Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

2

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

3

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

4

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) rump (ramp); buttocks (ba tek); posterior (paas tiiri yar)~ bari, dool

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baruurta subagga badan leh ee idaha dabada kaga taalla. Dh: bari.

2

badhi -da: (magac, dhedig, keli) cadka buuran ee noolaha badhkii kaga yaalla gadaal ee lagu fadhiisto. Badhida ayuu fin iga soo baxayoo, ma fadhiisan karo. Dh: bari, sal.

waa la naqliyay ✓

1

a: bari

2

de: buttocks; tail of sheep

3

lx: badhi

4

pd: (-da)

5

ps: n2-f

6

key: badhi

waa la naqliyay ✓

1

(Fadhi-ga)

2

1. (dad) salka oo dhulka lagu hayo iyadoo madaxa iyo dhabarku, toos xagga cirka ugu taagan yihiin, luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin.

3

2. Dad koox ah oo arrin gaar ah inay ka taliyaan ama wax ka qabtaan loo magacaabay; meesha ay hawsha ku hayaan ama muddada ay hadba hawsha ku gudajiraan oo ka hadlayaan; shir; urur.

4

3. Dad badan ama xoolayow badan oo wada deggan.

5

4. (xoolo) boqol; tiro; wegen; kadin.

waa la naqliyay ✓

1

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: “Fadhigeygu waa Afgooye”. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. Shir muhim ah. Tusaale: “Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay”. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto. 7. la-mid: fadhiyid.

2

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid.

waa la naqliyay ✓

1

fadhi¹: m.l (-iyo, m.dh) 1. Qaabka iyo xaalada qof salka dhulka ku haya. 2.(-iyo, m.dh) Rug la degganyahay. Tusaale: Fadhigeygu waa Afgooye. 3. Lo' tiradeedu boqol gaartay. 4. shir muhim ah. Tusaale: Fadhigii shalay la galay go'aan wax-ku-ool ah ayaa ka soo baxay. 5. Caano f. ah: caano garoor ah; eedaq. 6. Qolka f.ga: qol loogu taloggalay in la fadhiisto.

2

fadhi²: f.mg1/2 (-iyay, -iday/isay; -iyi) 1. Salka meel dhigid. 2. Rasmi ahaan meel u degid. m.f.dh, fadhiyid.

waa la naqliyay ✓

1

v. sit, be seated; be settled; reside; solidify

2

fadhi vl. n. conference, meeting; sitting; settlement

waa la naqliyay ✓

1

fadhi: -ga: (n) the act of sitting

2

fadhi -yey / say: (v) to serve as the agent for; represent (rep re-sent).

3

kal fadhi -ga: (n) conference (koon far ensi); meeting; session

4

fadhi -ga: (n) sitting room; living room ~ saalooto. Ex: laba qol iyo fadhi; two rooms and a sitting room

5

fadhi -ga: (n) couch (kow.j); sofa (soo/a); love seat (laav sift)

waa la naqliyay ✓

1

Seduta; sessione

2

Meeting: session

waa la naqliyay ✓

1

(fal) salka dhulka ku hay; ha sarajoogsan: ha kicin.

2

fadhi: (fal) negaw oo ha socdaalin; jog oo ha safrin.

3

fadhi -ga: (magac, lab, keli) salka oo dhulka lagu hayo iyada oo madaxa iyo dhabarku dusha marsan yihiin ama toos xagga cirka ugu taagan yihiin luguhuna ama laaban yihiin ama fidsan yihiin. Fadhi iyo fuud yicibeed la isla waa. Li: sarajoog

4

fadhi -ga: (magac, lab, keli) agabka lagu fadhiisto ee qolka nasashada.

5

fadhi -ga: (magac, lab, keli) ciidan badan oo meel deggan. Halkaa waxa deggan fadhi, Dh: ciidan.

6

fadhi -ga: (magac, lab, keli) tiro xoolaad oo boqol neef oo lo' ah gaadhaysa. Xoolaha meesi kasta boqolkiisu waa: geel - kadin, adhi - tiro, lo' - fadhi ama madax, gammaan - wegen. Dh: boqol, faji.

7

fadhi -ga: (magac, lab, keli) meel dad iskugu yimaadeen oo xaajo lagu hayo. Fadhi danbe ayaa loo ballamay. Dh: kulan, shir, urur.

8

fadhi -ga: (magac, lab, keli) dad ama xoolo faro badan oo wada deggan.

waa la naqliyay ✓

Saldho geed adayg jirridiis ah ee cuddadda la dul saaro.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka h.: hadalsii.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iyay, -isay) Ka h.: hadalsii. m.f.dh, hadlin.

waa la naqliyay ✓

(fal) (ka ~) cid kale, hadal ku jira ka soo saar; hadal ka keen.

waa la naqliyay ✓

(fal) ciyaar, oo sacabka aad ha u garaac.

waa la naqliyay ✓

v. empty, finish off

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) make empty; finish the contents of ~ mari

waa la naqliyay ✓

(fal) waxba ha reebin; wada idlee. Xeedhada cuntada ka madhi. Dh: mari, dhammee, faaruqi. Li: reeb.

waa la naqliyay ✓

1

a: mari {N}

2

de: empty, finish off

3

lx: madhi

4

pd: (madhiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: madhi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) khasaysiin iyo khajilaad lama filaan ah, hungow; wax la'aan. Wanaagaan dumar u gaystay miyey wadhidu iga raacday. Dh: khase.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabayaaqa-da)

2

Wax badanki tegey in yar oo weli ka danbaysa; (sii) dhammaadka; qaarka ugu danbeeya; hadhiis.

waa la naqliyay ✓

1

(Hadhiina-da)

2

Qof loo haray oo dhaxalkii u lahaa la seejiyey ama cid kale iska cuntay; loohar.

waa la naqliyay ✓

1

(Isbig-ga)

2

Afarta jaad oo turubku u kala baxo midkood; saddexda kale waa: Dheemman; Hadhiin iyo Karaawil.

waa la naqliyay ✓

1

(Karaawil-ka)

2

Afarta jaad oo turubku u kala baxo mid kamid ah (saddexda kale waa: isbig, hadhiin iyo dheemman).

waa la naqliyay ✓

1

(Turub-ka)

2

Xaashiyo cayaaro badan oo kala jaad ah lagu cayaaro oo afar cuntub u qaybsan: hadhiin, dheemman, karaawil iyo isbig; cuntubkiiba wuxuu ka kooban yahay ran (yeeke, baashi, raani iyo qulaan) iyo biig (tobanle taniyo labaale).

waa la naqliyay ✓

1

turub¹: m.l Xaashiyo cayaaro badan oo kala jaad ah lagu cayaaro oo afar cuntub u qaybsan: hadhiin, dheemman, karaawil iyo isbig.

2

turub²: f.mg1 (-rbay, -rubtay; -rbi) Turub cayaarid.

waa la naqliyay ✓

m.l Xaashiyo cayaaro badan oo kala jaad ah lagu cayaaro oo afar cuntub u qaybsan: hadhiin, dheemman, karaawil iyo isbig.

waa la naqliyay ✓

/hart/ (n) 1. wadne, qalbi. (n) 2. geesinimo. e.g. I don't have the heart to tell him the news. (n) 3. hadhiin (afarta jaad ee turubka midkood).

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. diamond (dhaaya-mandh). 2. playing cards. Ex: sida dheemman, isbig, hadhiin iyo karwal; such as diamonds, clubs, hearts, and spades (dheemman -diamond)

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay xilliga duhurkii ee la inta la hadhimaystay la seexday.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) salaadda u eedaan; salaadda dadka ugu baaq. Addin kolka waa la joogaa waqtigiiye. Dh: aadaan, eedaan.

2

addin -ka: (magac, lab, keli) erayo aan badnayn oo uu Sharciga Islaamku jideeyay in dadka salaadka loogu baaqo. Addinka gabadhan yari way xafidday. Dh: aadaan.

3

addin -ka: (magac, lab, keli) lugaha, jeenyaha iyo gacmaha middood; afarta addin midkood. Af iyo addin loolama hadhin. Dh: lug, jeeni.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cagmarinta iyo baabi'inta wax jiray. Meel dhulgariir ka dhacay amsaxid danbe uma hadhin. Dh: askaxid, burburin, baabi'in.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) madhnaan; eber faaruq ah. Weelkii waa baabah oo waxba kuma hadhin. Dh: faaruq, madhan. Li: buux, budh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) baac ku cabbir; gacmaha ku qiyaas. Dh: qiyaas.

2

baaci: (fal) dad ama xawayaan eryo; xoog u eryo oo ha ka hadhin; ku dabadhac. Libaaxii waa la baaciyey. Dh: gaaci, buubi.

3

baaci: (fal) kor ugu qaad gacmaha ilaa inta aad iska sarraysiin karto; sare u qaad; madaxaaga dusha ka mari oo dallac. Dh: bidh; bil.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) inta ka soo hadha wax la cunay ama la iibsaday ama la isticmaalay. Inta baaqu badan iyo baaqiqaa hadhi. Dh: hadhaa, hanbo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) xilliga hadhimada ka dambeeya ee kulul. Dh: bacsasare.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cunug afartanbaxay gardaadin oo tunka ku qaadid. Ballaynta cunugga Buraale bootin dheere u daaya.

2

ballaysin -ka: (magac, lab, keli) bannaanka aqalka hortiisa oo ood ama dhagax lagu soo wareejiyo; aqalka hortiisa oo si fiican loo goglo ama loo kashkaasho. Ballaysinka noo hagaaji oo gogol. Dh: ardaa, daarad.

3

ballaysin -ka: (magac, lab, keli) hasha dharaska badan leh halka loogu faadhumeeyo ee lagu liso. Ballaysinka gee toojada.

4

ballaysin -ka: (magac, lab, keli) wax kula kowsada dabadeedna kula xidhiidha oo aan kaa hadhin. Ballaysin bir ka adag.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) waqti cadceeddu kulushahay soco oo ha hadhgalin hadhimada dabadeed. Sii boqool tuulladu way fogtahaye. Dh: dhalandhool.

2

baqool -ka: (magac, lab, keli) socod dheer oo qorax kulaylaha la socdo, casar iyo duhur inta u dhaxaysa. Baqoolaha hadhsimadii, hadii buqulka lagu dhaco.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) neef yar, caanaha kala soo bax oo afka naska gasho. Dh: nuug, jaq.

2

dhaadhi -ga: (magac, lab, keli) marka neef yar hooyadii ka jaqayo caanaha. Dh: jaqid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax qoyan oo qaadhay oo isku soo ururay harraad dartii ahaan. Dh: qaadhid, dhadhis.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-syo, m.dh) Xubno isku shaqo ah oo jirka nafleyda ka mid ah sida kuwa dheefshiidka, wareegga dhiigga iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

System

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] system, array, display, method, procedure

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) makeup or make up; structure (istarak jar)-, method (methadh)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaabka guud ee samayska. Samaale waa dhakhtar ku takhasusay xanuunnada ku dhaca habdhiska kaadimareenka. Dh: qaabdhiska.

waa la naqliyay ✓

1

de: system, array, display, method, procedure

2

lx: habdhis

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m-cmp

5

key: habdhis

waa la naqliyay ✓

1

(Hadhiin-ka)

2

Afarta astaamood oo qaybaha turubku u kala baxaan mid kamid ah; saddexda kale waa: Dheemman, isbig iyo karaawil.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Afarta haad ee turubka mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Afarta haad ee turubka mid ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] heart ~ hearts (playing card suit)

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [playing cards] heart (haart) Ex: sida dheemman, isbig, hadhiin iyo karwal; such as diamonds, clubs, hearts, and spades

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) afarta astaamood ee turubka middood.

waa la naqliyay ✓

1

cf: dheemman, isbig, karaawil, turub

2

de: heart ~ hearts (playing card suit)

3

lx: hadhiin

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-col

6

key: hadhiin

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) cuntada la cuno xilliga duhurka; cunnada weyn oo maalinta kala badhkeeda la cuno. Dh: qado.

waa la naqliyay ✓

f. n. party, affair; side, direction

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) party (paar ti); a social gathering for pleasure ~ xaflad

waa la naqliyay ✓

1

de: party, affair; side, direction Alt sp: baadhdhi

2

lx: baadhi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-f

5

syn: xaflad {N < Eng}

6

key: baadhi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) kala qaybin; labo isle'eg ka dhigid. Badhid mooyaane si kale cadka uguma heshiinaynno. Dh: barid, qaybin.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg badhid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) «kala ~» aan buuxin, nus ah. Dh: barni.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax meel aan la la rabin u socda, gees u du'.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) eri oo fogee. Dh: eri, cayri.

2

caydhi: (fal) mid sabool ah oo aan wax haysan ka dhig.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) halka ilmuhu soo maro kolka uu dhalanayo. Dh: gawr, sabiil, minni.

waa la naqliyay ✓

Excavation

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) fagidda ama ururinta wax firi leh oo daatay. Dh: fadhis, fagid.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: fadhiyid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg fadhid.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wax fadhan ama fagan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. car, automobile, truck, wheelbarrow; cart; chariot

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) car (kaarf sedan (sadhaan), truck (traak)-, lorry (loori), automobile (ootomoo-bUby, motorcar (mooter kaar) ~ gaari, baabuur

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) saan yar oo la goglado.

2

gaadhi -ga: (magac, lab, keli) gaadiid afar shaag ama in ka badan ku socda oo mishiin leh, lana raaco oo la rarto. Dh: gaari, baabuur, moodhadh.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) gadhka iyo laabta oo isu soo dhow. Dh: gigni, garin.

waa la naqliyay ✓