Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

Shadow

waa la naqliyay ✓

1

v. stay (behind), remain

2

hadh m. n. shade, shadow

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) continuing to stay after others have gone or left; remain (rimeeyn); stay (isteey) ~ har, joog

2

hadh -ka: (n) shadow (shaadhow); shade (sheeydh) ~ har, hoos

waa la naqliyay ✓

1

(fal) socod loo baxayo adigu fadhi oo ha socon. Dh: joog, har. Li: raac.

2

hadh: (fal) baaqi ahaw; wax madhanaya, adigu ka hadh.

3

hadh -ka: (magac, lab, keli) fallaadhaha iftiinku marka ay la kulmaan walax aanay ka dhex bixi karayn, muuqaalka walaxdaa u eg ee dhinaca kale ku samaysma. Ninna hadhkiisa ka dheerayn waa. Hadh gebi kolkuu yimaad hadh geed wuu baaba'aa. Dh: hoos, har, hadhac.

4

hadh -ka: (magac, lab, keli) magac ka mid ah magacda maalinta. Askarigu hadh iyo habeen waa heegane. Dh: har.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) isku dhac oo isku soo urur oo wax qaadhay noqo.

2

dhadh -ka: (magac, lab, keli) isku soo ururidda ay midhaha iyo caleentu yeeshaan kolka ay biyuhu ka baxaan inta ayna engegin. Dh: qaadh.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel hadhgal oo caddeedda ka gabbo. Dh: hadhgal, hari.

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dooyin, m.l) (fiisikis) Hummaagga oo yeesha iin-muuqaal, ayna sababtay, bikaaco ama muraayad xoodan. Haydh midabkeeda humaaggu waxa uu yeeshaa hariiryo midabaysan, taas oo ay ugu wacantahay hannaanka kala geddisan ee ay midabada kala geddisan u qalloocdaan.

waa la naqliyay ✓

Aberation

waa la naqliyay ✓

1

(Cajiin-ka)

2

Bur ama budo kale oo la qooyo oo la rafaaqo, si hadhow kimis looga dhigo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabayaaqa-da)

2

Wax badanki tegey in yar oo weli ka danbaysa; (sii) dhammaadka; qaarka ugu danbeeya; hadhiis.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheeraad-ka)

2

1. Waxa tiro, ama qiyaas kale, oo la og yahay intay tahay, soo raaca oo wehesha ama ka soo hara.

3

2. (dad, alaabo,...) loo haysto in hadhow, kolka loo baahdo lagu adeegto ama wax lagu qabsado, wixii xumaaday ama jabay, beddelkood ahaan; dheeri; buro; siyaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Fasas-ka)

2

1. Nabar furan oo siduu u roonaa, inta wax qoonsada soo xumaada; hurgun; caabaq; caallir;

3

2. Wax wadajir loo qasho, qofkii lahaana hadhow wadajir loogu gudo; waraar.

waa la naqliyay ✓

1

(Fasasasha-da)

2

Neef ama wax kale oo inta wadajir loo qiimeeyo oo loo qasho, hadhow qofkii lahaa wadajir ugu gudid; waraarasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Hadhiin-ka)

2

Afarta astaamood oo qaybaha turubku u kala baxaan mid kamid ah; saddexda kale waa: Dheemman, isbig iyo karaawil.

waa la naqliyay ✓

1

(Hadhiina-da)

2

Qof loo haray oo dhaxalkii u lahaa la seejiyey ama cid kale iska cuntay; loohar.

waa la naqliyay ✓

Hadhow.

waa la naqliyay ✓

1

(Isbig-ga)

2

Afarta jaad oo turubku u kala baxo midkood; saddexda kale waa: Dheemman; Hadhiin iyo Karaawil.

waa la naqliyay ✓

1

(Karaawil-ka)

2

Afarta jaad oo turubku u kala baxo mid kamid ah (saddexda kale waa: isbig, hadhiin iyo dheemman).

waa la naqliyay ✓

1

(Turub-ka)

2

Xaashiyo cayaaro badan oo kala jaad ah lagu cayaaro oo afar cuntub u qaybsan: hadhiin, dheemman, karaawil iyo isbig; cuntubkiiba wuxuu ka kooban yahay ran (yeeke, baashi, raani iyo qulaan) iyo biig (tobanle taniyo labaale).

waa la naqliyay ✓

1

(Waraar-ka)

2

1. Neef ama wax la mid ah oo inta wadajir loo qaato, hadhow qiimihiisa la qaybsado, la qaaraanto.

3

2. Dhul dillaacsan; Jeex.

4

3. Oogada nafleyda meel ka mid ah; duud; waraq.

waa la naqliyay ✓

1

-to

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro oo ulajeeddada xoog sii saara, isagoo aan bedbeddelin; (sida: xalay, xalayto; berri, berrito; shalay, shalayto; hadhow, hadhowto; ...).

waa la naqliyay ✓

m.l (taar.) Barashada noolayaashii dabar go'ay, dhismahooda, degaankooda, tadawurkooda iyo filiqsanaantooda, sida ay muujnayaan hadhaaga raadkoodu.

waa la naqliyay ✓

1

dayaxmadoobaad¹: m.l (-dyo, m.dh) Marka dhulku kala dhex galo qorraxda iyo dayaxa, oo hooska dhulku madoobeeyo dayaxa.

2

dayaxmadoobaad²: m.l (-dyo, m.dh) (c.fal.) Dayax madoobaadku waxa uu dhacaa marka dhulku isku gudbo fallaadhaha ka imanaya qorraxda inta ayn soo gaadhin dayaxa, waxana dayaxa ku dhaca hadhka dhulka.

waa la naqliyay ✓

m.l (jooloji) Dhagax ka mid ah dhadhaabaha faraha badan oo loo yaqaanno hadhaabo dhalan rogan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. la-mid: dhawaansho, dhowaad, dhowaan, dhowaansho. eeg dhow. 2. (fk) la-mid: dhawaan. Mar dhow; hadhow.

waa la naqliyay ✓

1

fasas¹: m.l 1. (daawo) Caallir dhaawac yeesho. 2. F. ah: neef si wada jir ah loo qasho, qofkii lahaana hadhow si wadajir ah loogu gudo.

2

fasas²: f.mg1 (-say, -stay) (daawo) Dhaawac caallirid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lo, m.dh) (jooloji) Hadhaaga ama raadadka ka sii muuqda raqda noole hore u jiri jirey.

waa la naqliyay ✓

1

(Had-da)

2

1. Goor la yaqaan oo bilaw iyo dhammaad leh; ammin; kol; waqti.

3

2. () Naftoo la waayo; geeri; dhimasho; (ama hed).

waa la naqliyay ✓

1

had¹: m.dh (-do, m.l) 1. Waqti la yaqaan oo bilaw iyo dhammaad leh; goor, kol, ammin. 2. H. iyo goor ama had iyo jeer: mar kastaba. 3. H.ahaa: goortan, waqti-gaan. 4. H.ba: kolkii in la joogaba; marmar. 5. H.da: goorta la joogo; amminka. 6. H.daa: waqtigaan, goortan. 7. H.daba: sidaas darteed. 8. H.dana: kol labaad, kol dambe; misana. 9. H.dee: sidaas darteed, haddaba. 10. H.deer: hadda, amminka.11. H.ma?: goorma? 12. H.diiba: waqtiga la joogo; amminka, hadda.

2

had²: xi. eeg haddii.

3

had³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax fahmid ama garasho. 2. Wax xusuusid. 3. Qof dilid.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dhimashada. 2. Wed. 3. la-mid: hed.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-do, m.l) 1. Waqti la yaqaan oo bilaw iyo dhammaad leh; goor, kol, ammin. 2. H. iyo goor ama had iyo jeer: mar kastaba. 3. H.ahaa: goortan, waqtigaan. 4. H.ba: kolkii in la joogaba; marmar. 5. H.da: goorta la joogo; amminka. 6. H.daa: waqtigaan, goortan. 7. H.daba: sidaas darteed. 8. H.dana: kol labaad, kol dambe; misana. 9. H.dee: sidaas darteed, haddaba. 10. H.deer: hadda, amminka. 11. H.ma?: goorma? 12. H.diiba: waqtiga la joogo; amminka, hadda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. time, moment, point in time; time to die, death

2

had v. understand, comprehend

3

had v. kill

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, makal; dil.

2

had: (fal) wax fahan oo garo.

3

had -da: (magac, dhedig, keli) goor la yaqaan oo bilaw iyo dhammaad leh. had iyo goor, had iyo jeer.

4

had-da: (magac, dhedig, keli) geeri iyo dhimasho; nafta oo la waayo. Qofna halka haddiisu taal ma gefo. Dh: hed, wed.

5

had-da: (magac, dhedig, keli) waqtiga la joogo ee kolkaa la hadlayo la nool yahay. Hadda ayaan maqlay Marka. Dh: imika, eegga, xilligan.

6

had-da: (magac, dhedig, keli) dareen ama garasho. Foostadu in ay hoosta ka daloosho ma hadin.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Hah!) Erey la yiraahdo kolka wax la kahdo: caku! hohey!

2

2. (Hah-da) Dhacaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood mayraxdoodu leedahay; moobah.

waa la naqliyay ✓

1

hah¹: m.dh Dhadhan ama ur kulul oo dhirta qaarkeed yeeshaan.

2

hah²: e.d Eray lagu dhawaaqo marka wax la kahdo ama xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

inter. oh dear!; Exclamation of dismay

2

hah [feminine] n., [abstract] (adj.): hot ~ pungent taste; spicy, hot

waa la naqliyay ✓

1

hah! (eraydhawaaq) la yidhaahdo kolka wax la kahdo. Dh: cagku! hoh! hohey! hoheey!

2

hah-da: (magac, keli) dheecaan kulul oo afka guba oo geedaha qaarkood maydhaxdooda iyo walxuhu leeyihiin. Xanjada iyo nacnac duriguba hah bay leeyihiin. Dh: moobah.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: bar.

waa la naqliyay ✓

Half

waa la naqliyay ✓

num: half

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) half (haaf) ~ bar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaybtami kara labo ka kala dhig; ha dhannaysiin. Labada beerood bannaankanaa kala badha.

2

badh -ka: (magac, lab, keli) walax labo laga dhigay meel ahaan; wax labo u qaybtami kara, qayb ahaan. Dh: bar, in, nus, qayb. Li: dhammaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: half

2

lx: badh

3

pd: (-ka)

4

ps: num-m, n4-m

5

xe: 5:30, half past five

6

xv: bar {N}

7

key: badh

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibco-dhibcaha ka soo horreeya daruur markaas di'id bilaabaysa.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) god yar qod. Halkan ii fadh aan haanta dabada u saaree. Dh: faq, fag. Li: aas.

2

fadh: (fal) wax firi leh sida hadhuudhka oo dhulka ku daatay ka gur; mudho ama firi daadatay mid mid u qaad. Misirka daatay dhulka ka fadh. Dh: gur.

3

fadh -ka: (magac, lab, keli) hadhaaga caws la daaqay. Dh: bur.

waa la naqliyay ✓

m. n. beard; chin

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) beard on a man's chin; beard (biirdh) ~ gar

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) fuqa hoose intiisa hore u soo taagan. Dh: gar.

2

gadh -ka: (magac, lab, keli) timaha ka baxa fuqa hoose ee ragga iyo orgida ama riyaha qaarkood. Gadhba gadh baa la tusaa!

waa la naqliyay ✓

1

a: gar {N}

2

de: beard; chin

3

lx: gadh

4

pd: (-ka Pl: gadhadh (ka))

5

ps: n4-m

6

key: gadh

waa la naqliyay ✓

1

1. Haa; Haaheeyo.

2

2. Waa tahay; waa run.

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub tilmaama oggolaansho ama wax ku raacid. la-mid: haa, haaheeyo, hahey.

waa la naqliyay ✓

qr. Qurub tilmaama oggolaansho ama wax ku raacid. la-mid: haa, hahey.

waa la naqliyay ✓

inter. yes, indeed, it is so

waa la naqliyay ✓

(expression) used to express affirmation or agreement; yes (yees) ~ haa

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) eeg haa.

waa la naqliyay ✓

1

a: haa ~ haaheeyo ~ haahey

2

cf: waa tahay, waa run

3

de: yes, indeed, it is so

4

lx: haah

5

ps: intj

6

key: haah

waa la naqliyay ✓

1

(Hadi-ga)

2

Geed-quwaaxa geed kamid ah, oo xabag wanaagsan oo udgoon oo la ganacsado dhala.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed quwaax xabag udgoon oo laga ganacsado leh.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] incense-bearing tree species; balsam

waa la naqliyay ✓

1

(Hithi) May, Og Commiphora erlangeriana Engl. Burseraceae.

2

S Commiphora subsessiliflora Vollesen. Burseraceae.

3

S Commiphora erythraea (Ehrenb) Engl. Burseraceae.

waa la naqliyay ✓

1

name-m insence-bearing tree sp., balsam

2

name-m leader, guide

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) resin (rezen); balsam (bal sam)-, used principally in inks, adhesives or pharmaceuticals

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil loogu magacdaray bukhuur ama geed udgoon badan leh sida cuudka, miskiti iyo fooxa.

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) geed quwaaxa mid ka mid ah oo ka baxaa dhulka Soomaalida oo xabag udgoon laga gurto lagana ganacsado. Caanahaagiyo, ciidan gabadh wayn, waa caleen hadi, waa caleen hadi...

2

hadi-ga: (magac, lab, keli) hadh wanaagsan oo lagu nasto. Dh: hadhac.

waa la naqliyay ✓

1

de: incense-bearing tree sp.; balsam

2

lx: hadi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

key: hadi

waa la naqliyay ✓

1

(Hada-da)

2

(Hadaayad, Hayaayad).

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Geeri. 2. la-mid: hadaayad.

waa la naqliyay ✓

f. n. lid, cover

waa la naqliyay ✓

-hadada: (n) lid (liidh); cover (kaver) ~dabool

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; dawga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo. Dh: hanuun, hadaayo, hadaayad.

waa la naqliyay ✓

1

de: lid, cover

2

lx: hado

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: hadaayad

6

key: hado

waa la naqliyay ✓

/haash/ (n) 1. isku-dar hilbo jarjaran iyo khudaar ah, oo dib loo kariyo. (n) 2.´ isku-qas, isku-dar. (infl) 3. xashiishad.

waa la naqliyay ✓

(fal) hilib xoog u qantuugto. Hilib halka jilicsan ka hudh. Dh: kabob, qantuug, hur.

waa la naqliyay ✓

v. chop, cut up

waa la naqliyay ✓

-ay / jartay: (v) cut (kat); hack (haak); chop (jaap) ~ jar, goo

waa la naqliyay ✓

1

a: jar {O}

2

de: chop, cut up

3

lx: jadh

4

pd: (jadhay / jadhdhay)

5

ps: v1=

6

key: jadh

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) the act of boiling ~ kar

waa la naqliyay ✓

1

(ereycodeed) lagu tusmeeyo jabaqda wax mar qudha la gooyay.

2

kadh -a: (magac, lab, keli) dilid ama wax ku dhufasho.

3

kadh -ka: (magac, lab, klei) dhedigood dhalay dheecaan ka yimaadda oo dhalmada ka danbeeya. Dh: damceer, nifaas.

waa la naqliyay ✓

Extention

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) wax kale ku xooji, wax kale ku adkee. Dh: lar, nud.

2

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax gaabtay ama tabar yaraaday, gobol yar oo lagu lammaaneeyo si loo dheereeyo ama loo tayeeyo. Dh: lar, nud.

3

ladh -ka: (magac, lab, keli) wax soo labanoqda ama xusuus hibasho leh oo qof ku soo kacda. Dh: dacar, gunaad, doog, lar.

waa la naqliyay ✓

(fal) wax isku jira kala sooc oo inba dhan u saar; wax isku jira inta fiican dhan u saar. Dh: sooc, xul.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ku qabo oo ku xidh si uu u xajiyo.

2

nadh -ka: (magac, lab, keli) bir yar oo badana afargees ama goobo ah oo dhexda ka daloosha boolka lagu xejiyo si ay u celiso. Dh: waysar nar

waa la naqliyay ✓

(fal) wax qoyan cadceedda u dhig si uu u qallalo. Dharka xallee oo wadh.

waa la naqliyay ✓

1

a: har {N}

2

de: stay (behind), remain

3

hm: 1

4

lx: hadh

5

pd: (hadhay / hadhdhay)

6

ps: v1=

7

key: hadh_1

waa la naqliyay ✓

1

a: har {N}

2

de: shade, shadow

3

hm: 2

4

lx: hadh

5

pd: (-ka Pl: hadhadh (ka))

6

ps: n4-m

7

key: hadh_2

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) wax baaba'ay ama tegey inta ka joogta ama laga hayo. Dadku waxay ka soo farcameen hadhaagii raacay doonnidii Nebi Nuux. Dh: dabaadi.

2

hadhaa -ga: (magac, lab, keli) lacag ama wax kale marka laga bixiyo intii loo bahnaa wixii baaqi ah ee soo hadha. Dh: baaqi.

3

hadhaa -ga: (magac, lab, keli) marka abaaruhu dhacaan xoolaha inta socodka kari wayda. Horow orod faarax, horweynta dhaqaaqday, hadhaaga u jooji. Dh: haraa, hoome.

4

hadhaa-ga: (magac, lab, keli) markay dhacdo falgal kimikaad, inta salka ku hadha.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) geed aad u weyn oo hadh qabow leh. Dh: harac, hadi.

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) milayga soo socdo. Dh: hadhow.

waa la naqliyay ✓

(fal) hadh u yeel. Dh: haray.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama wax kale saamayn ku yeelo. Dh: hadhay.

2

hadhee: (fal) hadh u samee ama hoos u yeel. U hadhee magasha dhulku waa kulayle. Dh: hadhay, haree, haray.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) baaqi ahaan; wax dhammaanaya adigu baaqsanaansho. Dh: hadhis, haris.

2

hadhid -da: (magac, dhedig, keli) wixii lala socday ee laga mid ahaa dib uga go'id; socod intii kali u baxday ka baaqasho. Dh: harid. Li: raacid.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos ah; hadh hoos fadhiyid. Odayadii weli hadhin bay ku jiraan oo waa kuwaa hadhka jiifa. Dh: harin.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) eeg hadhin.

2

hadhis-ta: (magac, dhegig, keli) eeg hadhid.

waa la naqliyay ✓

Had dhow; goor aan fogeyn oo soo socota; goor dhow.

waa la naqliyay ✓

fk. Had dhow, goor aan fogeyn oo soo socota. la-mid: hadhowto.

waa la naqliyay ✓

fk. Had dhow, goor aan fogeyn oo soo socota. la-mid: hadhowto.

waa la naqliyay ✓

adv., time: soon, in a while, a little later

waa la naqliyay ✓

(adv) shortly (shoortili); soon (suun) ~ hadhowto

waa la naqliyay ✓