Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Habsa-da)

2

Si xilliyada qaarkood baddu noqoto; waxay badda gashaa labo bilood oo dayax isgalohooda ama gudcurka iyo caddada (isku bil) isgalohooda; caarida iyo buuxa labadooduba waa darraadaan, dhawr maalmood bayna socotaa.

waa la naqliyay ✓

1

habso¹: m.dh (-ooyin, m.l) Caaryidda ama buuxsamidda badda marmarka qaarkoodka dhaca.

2

habso²: f.mg3 (-saday, -satay) 1. Si aan habsamayn u fariisasho. 2. Ku h.: abaar, cudur iyo wixi lamida si cid u saamayn. Tusaale: “Abaar baa dalka ku habsatay”.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Si aan habsamayn u fariisasho. 2. Ku h.: abaar, cudur iyo wixi lamida si cid u saamayn. Tusaale: Abaar baa dalka ku habsatay. m.f.dh, habsasho.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. spring tide, neap tide

2

habso: v. collapse, fall to pieces

3

habso: v. sit awkwardly ~ fall prostrate on the ground

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si aan habsamayn u fadhiiso.

2

habso: (fal) (ku ~) si culus dusha ugaga fadhiiso oo wada qari.

3

habso: (fal) «ku ~» abaar, cudur iyo wixii la mid ah, cid kale saamay.

4

habso -da: (magac, dhedig, keli) caaryidda ama buuxsamidda badda marmarka qaarkoodka dhaca.

5

habso-da: (magac, dhedig, keli) xilliyada qaarkood si baddu noqoto; waxay gashaa muddo caaridka iyo buuxsankuba darraadaan oo in muddo ah ay negaadaan oo dhawr maalmood socdaan. Weligaa waqti baddu habso ku jirto miyaad aragtay? Dh: negaasho.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) gabow aad u daran oo xanuun weheliyo. Dh: gabow.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Cid haybtiisa weyddiin. 2. Cid wax weyddiisasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Cid haybtiisa weyddiin. 2. Cid wax weyddiisasho. m.f.dh, haybsasho.

waa la naqliyay ✓

v. ask about someone, inquire about someone's origins ~ background

waa la naqliyay ✓

1

(fal) haybta iyo cidda uu yahay, weydii.

2

haybso: (fal) qof kale, haybtaada ahaan u wehesho oo raadso. Dh: raadso, baafso.

waa la naqliyay ✓

1

de: ask about s.o., inquire about s.o.'s origins ~ background

2

lx: haybso

3

pd: (haybsaday)

4

ps: v3a=tr

5

xe: Dont even bother to come back to ask about me!' [total rejection of s.o.]

6

xv: Ha i soo haybsan!

7

key: haybso

waa la naqliyay ✓

(Habo) N. Limonium somalorum (Vierh) Hutch & Bruce. Plumbaginaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg habaryar.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Ka c.: cabsi dareemid. la-mid: cabsoo.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) Ka c.: cabsi dareemid. m.f.dh, cabsasho.

waa la naqliyay ✓

v. fear, be afraid

waa la naqliyay ✓

-cabsaday / cabsatay: (v) be afraid or frightened of; fear (fiyar)

waa la naqliyay ✓

(fal) qof cabsanaaya noqo; halista soo socota dareen. Illaahay ka cabso. Dh: baqo.

waa la naqliyay ✓

1

de: fear, be afraid

2

lx: cabso

3

pd: (cabsaday)

4

ps: v3a=

5

xe: Dont be afraid!

6

xv: Ha cabsan!

7

key: cabso

waa la naqliyay ✓

1

(Habla-ha)

2

(keli ma leh) gabdho; inamo.

waa la naqliyay ✓

m.l.w Tiro gabdho ah oo hal ka badan.

waa la naqliyay ✓

m.l.w Tiro gabdho ah oo hal ka badan.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. girls

waa la naqliyay ✓

-hablaha: (n) [plural only] girls (geerelis)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) magac guud oo dumarka dhalinyarta ah ee aan weli la guursan kulmiya. Hablo iyo wiilal waa in la wada hawl galo. Dh: gabdho. Li: innamo.

waa la naqliyay ✓

1

de: girls

2

lx: hablo

3

nt: no singular

4

pd: (/ha)

5

ps: n3-m-pl

6

key: hablo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-raday, -ratay) Cid si wanaagsan oo aan hagrasho lahayn wax ugu qabasho.

waa la naqliyay ✓

v. hesitate out of fear

waa la naqliyay ✓

1

de: hesitate out of fear

2

lx: habro

3

nt: habrasho (/da) [vn-f]

4

pd: (habraday)

5

ps: v3a=

6

key: habro

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg habsad.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: hamsa.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg hamsa.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Qorrax meel hoos ah ka gelid. 2. Goor maalin ah cid marti u noqosho. la-mid: herso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Qorrax meel hoos ah ka gelid. 2. Goor maalin ah cid marti u noqosho. m.f.dh, harsasho. la-mid: herso.

waa la naqliyay ✓

v. shelter from the sun, go into the shade

waa la naqliyay ✓

-harsaday / harsatay: (v) shelter from sunlight, take cover or find refuge

waa la naqliyay ✓

(fal) eeg hadhso.

waa la naqliyay ✓

1

de: shelter from the sun, go into the shade

2

lx: harso

3

pd: (harsaday)

4

ps: v3a=

5

key: harso

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax ku dhegid. 2. (f.g) Wax gacan ku hayn. 3. (f.mg) U h.: wax, wax u malayn. “Cali waxaan u haystaa in uu wanaagsanyahay”. 4.(f.mg) U h.: cid wax u qabsasho. 5. (f.mg) Isu h.: cid wax aanay ahayn ismoodid. 6. (f.mg) La h.: cid xiriir fiican la yeelasho. 7. (f.mg) La h.: hees, war iyo wixi lamida dhegeysigooda dhegta u raaricin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax ku dhegid. 2. (f.g) Wax gacan ku hayn. 3. (f.mg) U h.: wax, wax u malayn. Cali waxaan u haystaa in uu wanaagsanyahay. 4.(f.mg) U h.: cid wax u qabsasho. 5. (f.mg) Isu h.: cid wax aanay ahayn ismoodid. 6. (f.mg) La h.: cid xiriir fiican la yeelasho. 7. (f.mg) La h.: hees, war iyo wixi lamida dhegeysigooda dhegta u raaricin. m.f.dh, haysasho.

waa la naqliyay ✓

v.st: have; hold, keep for oneself; possess

waa la naqliyay ✓

-haystay I haysatay: (v) have (haav); possess (pozeses). Ex: qalin ma haysataa? do you have a pen? —is hays -ta / ata: (adj) attached together; not separated; complete (kampaliit)

waa la naqliyay ✓

(fal) gacanta ha kuugu jiro oo habixin.

waa la naqliyay ✓

1

de: have; hold, keep for oneself; possess

2

lx: hayso

3

pd: (haystay / haysatay)

4

ps: v3b=st

5

xe: Do you have any vacant rooms?

6

xv: Qolal maran miyaad haysaa?

7

key: hayso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax xaqiiq-dooda ogaasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Wax xaqiiqdooda ogaasho. m.f.dh, hubsasho.

waa la naqliyay ✓

v. ascertain, make sure for oneself, be sure; specify, make more precise; find out; investigate

waa la naqliyay ✓

-hubsaday / hubsatay: (v) make certain; make sure; prove (puruuf); verify (veerifaay) ~ xaqiiji, hubi

waa la naqliyay ✓

(fal) dhugo oo ka gungaadh; runteeda gaadh; ka niib keen; ka salgaadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: ascertain, make sure for oneself, be sure; specify, make more precise; find out; investigate

2

lx: hubso

3

pd: (hubsaday)

4

ps: v3a=

5

key: hubso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Adke qayb ka goosasho (ul, caday iyo wixi lamida). 2. Adke wax ku dhex jira ka baxsasho (ukun, qare, laf iyo wixi lamida).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Adke qayb ka goosasho (ul, caday iyo wixi lamida). 2. Adke wax ku dhex jira ka baxsasho (ukun, qare, laf iyo wixi lamida). m.f.dh, jabsasho.

waa la naqliyay ✓

v. break for oneself

waa la naqliyay ✓

-jabsaday / jabsatay: (v) have a piece; break a piece off for yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel jebi oo wixii yaallay xad.

2

jabso: (fal) cid kale, harawso. Dh: harowso.

3

jabso: (fal) in ama qayb ka qaado.

waa la naqliyay ✓

1

de: break for oneself

2

lx: jabso

3

pd: (jabsaday)

4

ps: v3a=

5

key: jabso

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Kabo illasho. 2. (f.mg) Ka k.: dhibaato cid ku dhacday ka barbixid.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Kabo illasho. 2. (f.mg) Ka k.: dhibaato cid ku dhacday ka barbixid. m.f.dh, kabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Wax cid ka qaadasho. 2. (f.g) Naag kufsasho. 3. (f.g) Dad, dal iyo wixi lamida xoog ku hanasho. 4. (f.g) Dhibaato la kulmid. 5. (f.mg) Ku q.: wax cid wadato kula dhegid. 6. (f.mg) U q.: cid deyn iyo wixi lamida ku dacweyn. 7. (f.mg) La q.: hawl, degaan iyo wixi lamida dabeecaddooda barasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-saday, -satay) 1. (f.g) Wax cid ka qaadasho. 2. (f.g) Naag kufsasho. 3. (f.g) Dad, dal iyo wixi lamida xoog ku hanasho. 4. (f.g) Dhibaato la kulmid. 5. (f.mg) Ku q.: wax cid wadato kula dhegid. 6. (f.mg) U q.: cid deyn iyo wixi lamida ku dacweyn. 7. (f.mg) La q.: hawl, degaan iyo wixi lamida dabeecaddooda barasho. m.f.dh, qabsasho.

waa la naqliyay ✓

v. capture, catch ~ get for oneself; do for oneself; conquer, seize, occupy; violate (a woman)

waa la naqliyay ✓

1

-qabsaday I qabsatay: (v) 1. catch (fcaqj); capture (kap-jar); seize (siiz) for oneself. 2. rape (reeyp); sexually abuse. Ex: gabadh buu qabsaday; he raped a girl.

2

is qabsaday / is qabsatay: (v) 1. healed (hiilidh), closed (kalowsidh), bind up one's wounds. 2. accuse each other.

3

iskaa wax u qabso: (n) self-help (salaf-help) program or project.

4

u qabso: (v) blame someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) calaacasha iyo faraha ku xajiso. Xadhiga qabso. Dh: xajiso. Li: siidaa.

2

qabso: (fal) Eebbe talo saaro oo cusko. Shahaadada qabso.

3

qabso: (fal) cid wax ku sheego oo wax uu hayo inaad leedahay ku andacoo. Ku qabso ku qadi mayside.

4

qabso: (fal) meel ama hanti xoog kula wareeg. Meesha qabso kolka laguu yimaadna is difaac.

5

qabso: (fal) qof dumar ah xoog ku kufso. Sheydaan baa qabso ku lehe dumarka iska ilaali.

waa la naqliyay ✓

1

de: capture, catch ~ get for oneself; do for oneself; conquer, seize, occupy; violate (a woman)

2

lx: qabso

3

pd: (qabsaday)

4

ps: v3a=tr

5

key: qabso

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg habso². la-mid: habsad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xilliyada qaarkood, xaalad ay baddu noqoto oo caariga iyo buuxitaanku dheeraadaan oo ay dhawr maalmood socdaan. Baddu maalmahan waa baadila. Dh: caari, habso.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kala ballaadhasho gaadhista meelo aan hore loo gaadhin. Ururiya cawska oo baahidda ka ilaaliya. Dh: faafid, firdhid. Li: ururid.

2

baahid -da: (magac, dhedig, keli) habsocodka ilayska iyo hirarka makanikada ama birlab-danabeedka. Baahidda iftiinku way sii ballaadhataa kolba kolka ay meesha ifaysa ka sii fogaato.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) habsocod, degdeg ama gaabis ah oo ka hore lagu daydo. Awrba awrka horuu horraanqaadkiisa leeyahay. Dh: socod

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel hantideeda iyo wax qabadkeeda gacanta ku hay oo masuul ka noqo. Maamul ururka laguu doortay Dh: maaree, agaasin.

2

maamul -ka: (magac, lab, keli) masuuliyiinta iyo madaxda hoggaamisa dawlad, shirkad iyo wixii la mid ah ee ay maarayntu gacantooda ku jirto. Walaalkay wuxu codsi shaqo u dirtay maamulka dekedda. Dh: hoggaan, agaasin.

3

maamul-ka: (magac, lab, keli) cilmi dersa agaasinka iyo nidaaminta habsocodka shaqooyinka iyo dadka ka shaqeeya. Waxan ka soo qalinjebiyay kulliyadda maamulka. Dh: idaaro

4

maamul-ka: (magac, lab, keli) qaabka iyo hababka wax loo agaasimo. Nin maamul xun waa nin malo xun. Dh: maarayn, agaasin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof ama urur nidaam jira ka soo horjeeda oo habsocdkiisa aan taageersanayn; cid ka soo horjeedda nidaam meel ka jira oo maamul ka haya. Dh: macaarad. Li: maxaafid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) masaariifta uu qof ama qoys hal maalin ku noolaan karo.

2

nololmaalmeed-ka: (magac, lab, keli) habsocodka nolosha ee maalin walba jooga.

waa la naqliyay ✓

1

de: attack, fall upon

2

lx: ku habso

3

pd: (habsaday)

4

ps: v3a=expr

5

key: ku_habso

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) naag xun oo dhillaysata. Dh: dhillo.

waa la naqliyay ✓

v.auto: plan, organize

waa la naqliyay ✓

1

de: plan, organize

2

lx: habayso

3

pd: (habaystay)

4

ps: v3b=auto

5

key: habayso

waa la naqliyay ✓

1

(Habbisa-da)

2

Culays kolkol dadka fuula, oo furfurraanta iyo fahmaysnaantu uga tagaan; islahadal ama wax kale oo dadka saameeya oo aammus iyo dammaadsanaan waqti yar ah, ku rida. ~ wahab.

waa la naqliyay ✓

m.dh Culays mar mar dadka fuula oo fahmada iyo waxqabadka ka qaada.

waa la naqliyay ✓

m.dh Culays mar mar dadka fuula oo fahmada iyo waxqabadka ka qaada.

waa la naqliyay ✓

f. n. weight; dismay

waa la naqliyay ✓

-habbisada: (n) sullen or gloomy mood

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) culays iyo wax qabad yari ay dadku kolkol dareemaan. Dh: caajis, wahab, wajac. Li: firfircooni, mirqaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: weight; dismay

2

lx: habbiso

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: habbiso

waa la naqliyay ✓

1

de: spring tide, neap tide condition of the sea at certain seasons when both high and low tides are extreme

2

hm: 1

3

lx: habso

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: habso_1

waa la naqliyay ✓

1

de: collapse, fall to pieces

2

hm: 2

3

lx: habso

4

pd: (habsaday)

5

ps: v3a=

6

key: habso_2

waa la naqliyay ✓

1

de: sit awkwardly ~ fall prostrate on the ground

2

hm: 3

3

lx: habso

4

pd: (habsaday)

5

ps: v3a=

6

key: habso_3

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Aragti yari awgeed tartiib u socosho. 2. Wax aan la garanayn ka hadlid. la-mid: hakabso.

waa la naqliyay ✓

(fal) adoon waxba arkayn soco. Dh: handalafso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-saday, -satay) la-mid: hagabso.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Wax ordaya fuulid. 2. Faras fuulid iyadoo aan rakaabka cagta la saarin.

waa la naqliyay ✓

v. mount bareback

waa la naqliyay ✓

-halabsaday / halabsatay: (v) get up on; place yourself upon; climb (kalaaym); mount (mawnt) ~ fuul

waa la naqliyay ✓

1

(fal) faraska adigoon rakaabka ku joogsan fuulidiisa halabso oo halabta qabso. Farasku intaanu dhaqaaqin halabso.

2

halabso: (fal) wax kaa cararaya hiigso si aad u gaadho. Dh: tiigso.

waa la naqliyay ✓

1

de: mount bareback

2

lx: halabso

3

nt: halabsad (ka) [vn-m], halabsasho (/da) [vn-f], halabsi (ga) [vn-m]

4

pd: (halabsaday)

5

ps: v3a=

6

key: halabso

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Cid ciirsi ka dhigasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Dareen iyo feejignaan qof leeyahay soo jiidasho. 2. Qof, hanti uusan lahayn u qiil dayasho. m.f.dh, baabsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: cabso.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) la-mid: cabso. cabsood m.l eeg cabsoo.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: dhabbe.

waa la naqliyay ✓

-dhabbada: (n) footpath (fuut-paath)-, oath (paath)-, road, street, way, ~ dhabbe, wadiiqo, jid, marin

waa la naqliyay ✓