habarmaanyo

(Habarey-maanya-da)

Geelmaanyo.

m.dh Nafley la aaminsanyahay in ay badda ku nooshahay oo qaarka sare gabar ka ah qaarka dambena mallaay. la-mid: gabarey-maanyo.

f. n. dugong, manatee

m.dh Nafley la rumeysanyahay inay badda ku nooshahay, taasoo qaarka sarana ka ah gabar qaarka dambena mallay.

m.dh Nafley la rumeysanyahay inay badda ku nooshahay, taasoo qaarka sarana ka ah gabar qaarka dambena mallay.

-da: (magac, dhedig, keli) noole badda ku jira oo inta hore gabar ka ah, inta dambana kalluun ka ah. Dh: halkable.

m.dh 1. Dad isku dhex jira oo aan isgaranayn. 2. Dad keli keli ah.

-da: (magac, dhedig, keli) dad isku dhex jira oo aan isgaranayn.

qalamaanyo -da: (magac, dhedig, keli) dad keli keli ah.

m.dh Nafley aan nooc wada ahayn oo wada jirta. la-mid: qalamaanyo.

(Gabarey-maanya-da)

(sheekaxariiro) nafley badda ku jirta oo qaarka hore gabar ka ah qaarka danbena kalluun; halkable.

f. n., [compound] mermaid

m.l/dh la-mid: habaarnaan.

m.l/dh la-mid: habdarnaan.

m.dh la-mid: carsaanyo.

(Habarwacasha-da)

Inta xagga habarta wax laga wadaago oo dhan u qayladhaansasho; gargaar iyo hiil weyddiisasho.

m.f.dh eeg habarwaco. la-mid: habarwacad.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg habarwacad.

m.l/dh la-mid: habsamaan.

-da: (magac, dhedig, keli) kalluun qarqarka sare naag uga eg. Dh: dabakaluunad.

m.dh la-mid: armaajo.

-da: (magac, dhedig, keli) sanduuqa weyn ee sarajooga oo dharka lagu gurto. Dh: armaajo.

(Faarmaan-ka)

(bad, kd.) qori dheer oo xoog badan oo shiraacu, gees ka gees, ku daruuran yahay oo ku xirxiran yahay.

m.l (-nno, m.dh) Qori dheer oo xooggan oo shiraaca doonta kor ka haya, markuu furanyahay, marka kalena lagu duubo.

m.l (-nno, m.dh) Qori dheer oo xooggan oo shiraaca doonta kor ka haya, markuu furanyahay, marka kalena lagu duubo.

m. n. beam from which the sail is hung

-ka: (magac, lab, keli) usha ama tiirka calanka lagu xidho.

faarmaan-ka: (magac, lab, keli) qori dheer oo xoog badan oo shiraaca doonyaha lagu xidho.

de: beam from which the sail is hung

lx: faarmaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: faarmaan

(Gamaanya-da)

Hurdo; lulmo.

m.dh Lulmo; hurdo.

m.dh Lulmo; hurdo.

f. n., [abstract] drowsiness

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar ay wada dheelaan ragga iyo haweenku oo caan ku ah gobolka Shabeellada hoose iyo meelo kale. Qalabka loo qaato ama lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan weyn oo la yiraahdo Yoome, durbaan yar oo la yiraahdo Jabuu iyo teneg.

gamaanyo -da: (magac, dhedig, keli) hurdada ka hor, caajiska iyo hamaansiga la yeesho; dareenka lagu garto in ay qof hurdo hayso. Gamaanyo ayaa haysa cunugee seexi. Dh: hurdo, lulmo, lulo.

cf: gama'

de: drowsiness

lx: gamaanyo

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: gamaanyo

name-m he who misses his mother. Lit: he who his mother died after his birth because of birthing difficulties

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Hurdo ama caajis awgiis af la kala qaadid. 2. Naftii baa ka h. satay: wuu dhintay. 3. la-mid: hamaan².

f.mg3 (-saday, -satay) 1. Hurdo ama caajis awgiis af la kala qaadid. 2. Naftii baa ka h. satay: wuu dhintay. 3. la-mid: hamaan.

v. yawn, gape

-hamaansaday / hamaansatay: (v) yawn (yoon)

(fal) astaanta in ay hurdo ku hayso laga garto yeelo oo afka kala waax, oo neef badan ka keen.

de: yawn, gape

lx: hamaanso

nt: hamaansad (ka) [vn-m], hamaansasho (/da) [vn-f], hamaansi (ga) [vn-m]

pd: (hamaansaday)

ps: v3a=

key: hamaanso

(Haraarya-da)

Hiraanhir.

m.dh Neef-tuur xooluhu samee-yaan wakhtiga kulaylaha markay qooraxdu qabato.

f. n., [abstract] breathlessness

-haraaryaha / da: (n) gasp or breathlessness caused by sun's heat

-da: (magac, dhedig, keli) hiraanhirid; neeftuur.

de: breathlessness

lx: haraaryo

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: haraaryo

-ah: see [eeg] lagama maarmaan

m.l (-nno, m.l) Libaax badeed madow oo halis ah. la-mid: neberoon.

m. n., [collective] large black shark species, that is very dangerous

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad libaaxbadeedka ka mid ah oo aad u weyn oo madaw.

a: neberoon

de: large black shark sp., that is very dangerous

lx: nabaraan

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: nabaraan

-da: (magac, dhedig, keli) baryo qabqabsi ah oo la moodo boob.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ilig oo iska dul baxay ahaan.

(Samaanya-ha)

(waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo dad gaar ah (yibir, caadaqaate) la siiyo.

m.l/dh (Waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo la siiyo dad gaar ah (yibir, caadaqaate).

m.l/dh (Waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo la siiyo dad gaar ah (yibir, caadaqaate).

m. n. gift traditionally given to a member of the Yibir caste, in return for his blessing on a newborn child

-da: (magac, dhedig, keli) waagii hore, xoolo la siiyo caadaqaate oo laga bixiyo wiilka dhasha lana siin jiray Yibraha.

cf: xamfaley, Yibir

de: gift traditionally given to a member of the Yibir caste, in return for his blessing on a newborn child

initial: s

lx: samaanyo

pd: (/ha)

ps: n6-m

key: samaanyo

(Carsaanya-da)

Nafley kalluunka qolofta ku jira lagu tirsho; waxay leedahay afar lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato; hor iyo dibba waa u oroddaa; - qabaanqab; suulalgoys.

m.dh Naflay badda ku nool oo leh sideed lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato, hor iyo dibba waa u oroddaa; suulogoys; suulalgoys. la-mid: carcarsaanyo.

m.dh Naflay badda ku nool oo leh sideed lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato, hor iyo dibba waa u oroddaa; suulogoys; suulalgoys. la-mid: carcarsaanyo.

Lobster

f. n. crab

-carsaanyada: (n) crab (karaab)

-da: (magac, dhedig, keli) nafley qolofleyda badda ka mid ah oo xeebaha dhow lagu arko. Waxay leedahay siddeed lugood iyo labo farood, oo birqaab oo kale u eg. Waxay awood u leedahay in ay hore iyo dib ba u ordi karto. Carsaanyada sideedii, hadba gees u cararee... Dh: qabaanab, suulalgoys.

de: crab

lx: carsaanyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: carsaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) iin faraha ku dhacda oo qaarkood ay la qalloocsamaan ama go'aan. Faadaanyo faraha kuma goyso.

-ta: (magacwadareed) toddobada xiddigood ee loo yaqaan ururka, idaha ama laxaha.

f.mg3 (-cday, -ctay) U h.: qof dhibaato haysato ehelo u qayladhaansasho.

v., [compound] call on one's mother's kin for help; ask for assistance

-habarwacday / habarwacatay: (v) emergency call for help, especially for one's tribe at time of danger

(fal) dadka aad dhanka habarta wax ka wadaagtiin oo dhan, garab iyo hiil weydiiso; dadka aad tolka tihiin qayladhaan u dirso. Dh: qaylso, qayladhaanso.

de: call on one's mother's kin for help; ask for assistance

lx: habarwaco

nt: habarwacad (ka) [vn-m], habarwacasho (/da) [vn-f]

pd: (habarwacday)

ps: v3b=cmp

key: habarwaco

m.f.dh eeg habsan. la-mid: habsamaansho, habsami.

-ta: (magac, dhedig, keli) cuddoonaan iyo qummanaan; hannaan wanaagsan.

m.f.dh eeg habxun. la-mid: habxumaansho, habxumi, habxumo.

-ta: (magac, dhedig, keli) mi qaab iyo hannaan wanaagsan aan lahayn.

(falkaabe) mar dhoweyto ama hadaayey. Haddaanyo dhawayd ayaan arkay odayga daaradda fadhiya. Dh: haddeerto.

-da: (magac, dhedig, keli) wax la hollanayo oo xiiso loo qabo in la gaadho. Dh: hiigsi.

(Dabammarya-da)

Qof la erya hayo ama la foodsaaray, hadduu si degdeg ah, kii kale u dhabarjebsho oo gadaal uga maro; dhabarjebis.

m.dh 1. Nooc legdenka ka mid ah oo qofka gadaal la isu dhaafiyo. 2. Khiyaano; dhagar. 3. la-mid: dabammaryayn.

vl. n., [compound] act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

-da: (magac, dhedig, keli) xagga danbe kaga imaansho. Dabammaryada libaaxu dadka wuu ku laayaa. Dh: dhabarjebin.

dabammaryo -da: (magac; dhedig, keli) cid kale, khiyaano kula kicid. Dh: mardabays, dabammartays.

de: act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

lx: dabammaryo

pd: (/da)

ps: vn6-f-cmp

key: dabammaryo

-da: (magac, dhedig, keli) dharbaaxo xoog ah oo wejiga qof kale lagu dhifto. Dhabanaano ayuu indhaha ku caseeyey. Dh: dhabannaano.

m.dh la-mid: dhilmaanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) farafaraynta iyo faragelinta wax aan fasax loo haysan. Dh: faradiiddo, faradheeri.

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar dhirta isku mara oo xajiin aad u daran leh.

m.f.dh eeg habaaran². la-mid: habaarnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof habaar qaba ahaan. Dh: inkaarnaan. Li: ducaysnaan.

(Habaarraan-ta)

Wax habaaran ahaan; (ama habaarnaan).

f. n., [abstract] state of being cursed

-ta: (magac, dhedig, keli) qof la habaaray ahaan.