habarin

m.f.dh eeg haybaari. la-mid: hay-baaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac marin; barbar u leexin.

barbarin -ta: (magac, dhedig, keli) «is» dhinac isu badin. Isbarbarin ku qaad foosta.

m.f.dh eeg dambari. la-mid: dambaris.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef dhalay, dambar ka lisid. Qaalmaha ugubka ah ayay dambarintu ku fiican tahay. Dh: dambaris.

m.f.dh eeg dhacari. la-mid: dhacaris.

(Habaabin-ta)

Qof, kd., dhul uusan kala aqoon ku dhex lumin; anbin.

m.f.dh eeg habaabi. la-mid: habaabis.

-ta: (magac, dhedig, keli) anbinta qof jidkii qummanaa laga anbiyo ama laga leexiyo. Dh: Jumin, anbin, hallayn. Li: toosin.

La habaaray; habaar ku dhacay; habaar qaba; inkaaran.

habaaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax habaar ku dhacay ahaansho.

habaaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax habaar ku dhacay noqosho.

habaaran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax habaar ku dhacay ahaansho. m.f.dh, habaarmid.

habaaran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax habaar ku dhacay noqosho. m.f.dh, habaarnaan.

der. [adjective] cursed, accursed

(adj) being under a curse: cursed (keersidh); doomed (dhuumidh); accursed (a-keersidh)

(tilmaame) qof habaar ku dhacay: qof habaar qaba; qof inkaaran. Li: ducaysan.

de: cursed, accursed

lx: habaaran

pd: (habaarnaa)

ps: adj-der

key: habaaran

(Habaarid-da)

Qof, kd., wax xun ugu duceyn; inkaarid.

m.f.dh eeg habaar².

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax xun iyo dhib Alle uga baryid. Habaaridda laguma degdego. Li: ducayn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, Ilaahay wax xun uga baryid. Dh: habaarid.

(Habaasin-ta)

(xoolo: lo', kd.) neef rimman, kolka candhadiisa caano ku soo gurmaan oo soo weynaanteeda la gurto; jimic noqosho; gorin; xoomis; caris.

2. Siigo kicin.

m.f.dh eeg habaasi.

-ta: (magac, dhedig, keli) habaas ama siigo kicin; awaaro kicin. Dh: siigayn, awaarayn.

habaasin -ta: (magac, dhedig, keli) candhada weynaan oo dhalmada oo dhaw darteen u soo buurnaansho. Dh: dhaysin.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan la nidaamin ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax aan la nidaamin ahaansho. m.f.dh, habdarnaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): badly off; poorly organized, disorganized, disorderly

(tilmaame) si xun loo habeeyey.

de: badly off; poorly organized, disorganized, disorderly

lx: habdaran

pd: (habdarnaa)

ps: adj-cmp

key: habdaran

(Hawaarin-ta)

(summad) Hawaar ku dhigid; ul reebta raad hawaar u eg, ku daliigid, ku dhufasho.

m.f.dh eeg hawaari.

-ta: (magac, dhedig, keli) si hawaar iyo kaladaadsani ah u fadhiisin.

hawaarin -ta: (magac, dhedig, keli) hawaar ku dhigid; ul reebta raad hawaar u eg la dhicid ama ku dhufasho.

hawaarin-ta: (magac, dhedig, keli) sumad hawaar ah ku dhigid.

m.f.dh eeg lambari. la-mid: lambarayn, lambaris, nambarayn, nambarin, nambaris

Numerare

To number

-ta: (magac, dhedig, keli) lambar ku dhufasho; lambar ku samayn. Lambarinta ani igu daa adna tiri. Dh: lanbarin, lambaris.

(Lanbarin-ta)

Lanbar u yeelid, ku dhigid.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax la tirinayo, lanbar u yeelid.

(Nambarin-ta)

Nambar u yeelid, ku dhigid; lambarin.

m.dh la-mid: lambarin.

-ta: (magac, dhedig, keli) tiro lagu garto ku dhigid, calaamad tiro ah u yeelid.

(fal) cid kale, maanka ka qaad oo waal. Dh: welfi.

(magacuyaal) tilmaama qofka kowaad oo wadar ah. Haddi ay socdeen, haban ka daba tegno. Dh: aan, han.

(Habar-ka)

Dabool; aabbur.

2. (Habar-ta) a) Qof dumar ah oo waayeel ah. b) Hooyo; hiindo.

habar¹: m.l (-rro, m.dh) Haruubka haanta.

habar²: m.dh (-bro, ml.) 1. Naag duq ah. 2. Hooyo. 3. Dubaarad, dubnad.

m.dh (-bro, ml.) 1. Naag duq ah. 2. Hooyo. 3. Dubaarad, dubnad.

m. n. cover, lid

habar [feminine] n. old woman, elderly lady; mother

-ta: (n) 1. old [aged] lady or woman. 2. mother (maader). Ex: habartay ma aragtay? do you see my mother?

-ka: (magac, lab, keli) daboolka wax afbannaan lagu aabbudho.

habar -ta: (magac, dhedig, keli) qof dumar ah oo waayeel ah. Habar fadhida legdini wax uga fudud. Hurdo habarba korin waydaye, ma anay hilbo i gelin. Dh: duq, cajuusad, wadaad. Li: gabadh.

(Harin-ta)

Meel hoos ah, geyn.

m.f.dh eeg hari. la-mid: harayn, haris¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos leh, geyn. Dh: hadhin, haris.

m.f.dh eeg ababi. la-mid: abaabin.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef yar daaqbaristiisa. Dadku way ku kala fiican yihiin ababinta maqasha.

m.f.dh eeg aburi. la-mid: uburin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xoor kaga keenid: xunbo badan ka samayn. Dh: xoorin, xumbayn.

m.f.dh eeg arari.

baarin¹: m.f.dh la-mid: baariyid.

baarin²: m.dh Meesha gacatada laga qoto.

-ta: (magac, dhedig, keli) badeeco la naadiyay qof u xukumid.

m.dh la-mid: caaryid.

-ta: (magac, dhedig, keli) kodhe, haan iyo wixii la mid ah, in yar ka soo shubidda caanaha la lulayo iyadoo la eegayo inay baxday iyo in kale. Daarinta caanaha la lulayo carruurta jecel. Dh: daaris.

m.dh (-imo, m.l) Qoobka iyo kubka meesha ay iska galaan; dhaad.

-ta: (magac, dhedig, keli) halka bawdada iyo kubka u dhaxaysa ee lugtu ka laabanto. Dh: jilib, low. Wa: dabrimo.

m.f.dh eeg faari.

-ta: (magac, dhedig, keli) caano fadhiisin oo faar u yeelid.

(Haadin-ta)

Badarka la tumay, kd., oo inti kor la geeyo ama loo sayro hoos loo soo daadsho ama loo soo qubo si neecawdu u dhexmarto oo buunshaha u bitiso; duulin; buubin; (ama haatin).

m.f.dh eeg haadi. la-mid: haadis¹, haatin.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhuudh la tumay iyo wixii la mid ah oo inta weel lagu shubo ee kor loo saydho buushiga iyo qashinka laga tuuro. Haadinta hadhuudhka xilliga dabaysha ayaa lagu beegaa. Dh: hufid.

haadin -ta: (magac, dhedig keli) «u» qof meel fog jooga gacanta u lulid si uu kuu arko. Haadintayda miyaanad arkayn gellin baan gacanta kuu lulaye?

(Haamin-ta)

Kasha iyo laabta arrin ku hayn, ka dhisid, ka maamulid; hindisid; taawin; saababayn; maamin.

m.f.dh eeg haami.

-ta: (magac, dhedig, keli) arrin kashka iyo laabta ku hayn; maanka ka maamulid oo ka dhisid. Dh: hammiyid, maamin, taawin, sababayn.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, guulguulid. Dh: haaraan.

(Haarid-da)

Dhuldhac diidid; werfid; harjadid; madaxdhulladhicid.

m.f.dh eeg hąar².

-da: (magac, dhedig, keli) calaamad wejiga ama dhabarka lagaga dhigo ilmaha dhashay ama wanka adhiga lagu darayo ee sumalka.

haarid -da: (magac, dhedig, keli) dhuldhac ama welfid maanka la iska qaado. Dh: harjadid, welfid.

m.f.dh la-mid: haadin.

vl. n. winnowing; misleading, disorienting, leading astray

a: haadin

de: winnowing; [ext.] misleading, disorienting, leading astray

lx: haatin

pd: (-ta)

ps: vn-f

see: haadi

key: haatin

(Haawin-ta)

(weel, kd.) daboolka ka qaadid oo docda urtu ka imanayso u jeedin, si dabayshu gudihiisa u gasho; dabaylayn.

m.f.dh eeg haawi. la-mid: haawis.

-ta: (magac, dhedig, keli) weel iyo wixii la mid ah, daboolka ka qaadid oo docda hawadu ka imanayso ujeedin. Dh: neecaabin, haawis.

(Habayn-ta)

Hannaan wanaagsan u yeelid; qaab iyo hab qurux badan u yeelid.

m.f.dh eeg habee. la-mid: habays.

Regulation

to organize

-ta: (n) organizing, ordering or arranging ~ isku-duwid

Impostazione

Setting up

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab ama hab quruxsan oo loo bogo u yeelid. Hawsha fulinteeda, habayn baa ka horraysa. Dh: qaabayn, habays, nidaamin, qurxin, hannaanin.

(Habbin-ta)

Wax culus oo ballaaran korka ka saarid; ku dhufasho.

m.f.dh eeg habbi. la-mid: habbis.

-ta: (magac, keli) cid kale, wax culus oo ballaadhan korka ka saarid ama ku dhifasho. Dh: habbis.

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

m.l.kh Nooc jaadka ka mid ah oo Harar ka baxa.

m.dh la-mid: maadin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xallin oo dil iyo colaad baajin. Dh: maadin.

m.f.dh eeg sabri. la-mid: samrin.

-ta: (magac, dhedig, keli) quus iyo sabir gelin; sabirsiin; samrin; samirsiin.

(Waarin-ta)

1. Wax aan dhiman ama waara ka dhigid.

2. Waar ku cabbirid.

m.f.dh eeg waari².

-ta: (magac, dhedig, keli) waar ku cabbirid.

waarin -ta: (magac, dhedig, keli) cimri dherer siin oo adduunka ku daa'imin. Geesiga waxa taariikhda loogu xusaa waa waarinta magiciisa.

(Xaarin-ka)

Weel la tolo oo fidsan oo badarka lagu haadiyo oo lagu kala sooco.

xaarin¹: m.l (-nno/-immo, m.dh) Weel, fidsan, godan, wareegsan oo badanaa caw ka samaysan oo badarka lagu haadiyo ama lagu kala saaro.

xaarin²; m.f.dh eeg xaari.