haaruun

(Haadun-ka)

Dad cayr ah; hoomo; haawey; manuus.

m.l (-nno, m.dh) Dad cayr ah; haawey.

m. n., [collective] poor people, the poor

-ta: (magacwadareed) dad caydh ah oo aan bar xoolaad lahayn. Dh: haawey, caydh. Li: hodan, maalqabeen, taajir.

de: poor people, the poor

lx: haadun

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

syn: haawey

key: haadun

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, guulguulid. Dh: haaraan.

m.dh Nabarrada ay cadhada iyo wixi lamida ay oogada ku reebaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) qolofta wax qoyanaa oo qallalay.

(Hamuun-ta)

Gaajada aroortii lala soo tooso oo quraacda ka horraysa.

hamuun¹: m.dh Rabitaan saa'id ah oo cunto loo qabo aroortii.

hamuun²: f.g1 (-uumay, uuntay; -uumi). 1. Wax aad u rabid. 2. Cunto aad u rabid.

f. n. hunger as a result of fasting ~ going without breakfast

-ta: (n) hunger from missed breakfast

-ta: (magac, dhedig, keli) gaajada aroornimada lala soo tooso. Dh: kamiin.

hamuun-ta: (magac, dhedig, kali) xaraarada buuriga, sigaarka iyo wixii la mid ah. Dh: baahi, xiiso.

cf: safrad

de: hunger as a result of fasting ~ going without breakfast

lx: hamuun

pd: (-ta)

ps: n-f

key: hamuun

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

(Haruub-ka)

Aabburka dhiisha; doobi; bire; galaas.

m.l (-bbo/byo, m.dh) 1. Daboolka haanta ama dhiisha. 2. Weelcaanoodka aan daboolka lahayn.

m.l (-bbo/byo, m.dh) 1. Daboolka haanta ama dhiisha. 2. Weelcaanoodka aan daboolka lahayn.

m. n. lid, cover of a milk jar

-ka: (n) lid of a milk vessel [container] used by nomads

-ka: (magac, lab, keli) aabudhka dhiisha. Dh: doobi, bidhe, galas.

haruub -ka: (magac, lab, keli) eeg hadhuub.

de: lid, cover of a milk jar

lx: haruub

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: haruub

haruuf¹: m.l la-mid: huruufid.

haruuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) la-mid: huruuf².

(fal) si karoox ah u la hadal; six uun u canaano.

(Haruur-ka)

Badar beeraha ka baxa oo la cuno.

haruur¹: m.l Nooc dalagga la beerto ka mid ah, la cuno, oo leh bal, sabuul, iyo miro yar-yar.

haruur²: m.dh Bari idaad oo subaggii la shiilay; shariir; shaxaroor.

m.l Nooc dalagga la beerto ka mid ah, la cuno, oo leh bal, sabuul, iyo miro yar-yar.

m. n., [collective] sorghum, millet (grain cereal crops)

(Harur) N Sorghum bicolor (L) Moench. Gramieae.

N Sorghum subglabrescens (Steud) Schweinf & Aschers. Gramineae.

-ka: (n) -ka: (n) sorghum (soor gem); grain (gareeyn); millet (mil 'at) ~ meseggo, hadhuudh

-ka: (magac, lab, keli) badar beeraha ka baxa oo la cuno. Dh: meseggo, hadhuudh.

de: sorghum, millet (grain cereal crops)

lx: haruur

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

see: hadhuudh

key: haruur

xaruun¹: m.l Cod xabeeb leh oo hoos loo yiraahdo. la-mid: xuruubban¹, xuruun¹.

xaruun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; -umi) Cod xabeeb leh hoos u dhihid. la-mid: xaruumbi, xuruubban², xuruun².

-ta: (magac, dhedig, keli) leebka xaggiisa dambe baad shimbireed yar oo loogu xidho si uu xawaarihiisa orodka u biiriyo.

baarrun -ta: (magac, dhedig, keli) midho ama ubax si urursan oo cufan geedka baarkiisa uga baxa. Baarrun ubaxa iyo badhi bariday kala udgoon badane. Dh: rucub. rooshaan.

(Baaruud-da)

Habaas qarxada oo xabbadda gudaheeda ku jira oo kolkii leebka (qarxiyaha) buntukhu ku dhaco, qaraxda oo gumuca rida.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

m.dh (-do, m.l) Budo maaddo qaraxda ah, fuuqa xabbadda ku jira oo gumuca ridda.

f. n., (mass n.): gunpowder, pulver

nickname-m gunpowder; pulver. Lit: warmonger

-da: (n) gunpowder (gan powdhar)

magac loo baxsho wiil la filayo inuu noqdo dagaalyahan ama mid diirdiirran oo firfircoon.

-da: (magac, dhedig, keli) walax qaraxda oo olol bixisa. Waxa loo adeegsadaa oo lagu dhex guraa rasaasta, bambooyinka iyo miinooyinka qarxa. Baarka baarkiisow, baaruudda ololka dheer low, hoy beeryarow 'e' dheh. Haaruudda qaraxdiyo bambaa laygu bilbilaaye.

bw: Arabic

de: gunpowder, pulver

lx: baaruud

pd: (-da)

ps: n0-f-mass

key: baaruud

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

name: Faruk

name-m he who distinguishes truth from falsehood, clarifier

bw: Arabic

de: Faruk

lx: Faaruuq

ps: name-m

key: Faaruuq

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

(Garruun-ka)

Ul madax buuran; bur.

garruun¹: m.l (-nno,/-ummo, m.dh) Bur weyn oo madax buuran leh.

garruun²: f.g/mg. 1 (-uumay, -uuntay; -uumi) 1. Madax timo ka wada xiirid. 2. Laamo iyo wixi lamida baarka sare ka jarid. 3. Si xun u abaahin (awr).

garruun¹: m.l (-nno,/-ummo, m.dh) Bur weyn oo madax buuran leh.

garruun²: f.g/mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) 1. Madax timo ka wada xiirid. 2. Laamo iyo wixi lamida baarka sare ka jarid. 3. Si xun u abaahin (awr). m.f.dh, garruumid.

m. n. large stick, cudgel

-ka: (n) a short, heavy stick; club (kalaabf cudgel (kajal) ~ bur, budh

-ka: (magac, lab, keli) budh gaaban oo madax buuran.

de: large stick, cudgel

lx: garruun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: garruun

(Haaraan-ka)

Wax sidii la rabey si aan ahayn u dhacay ama noqday oo la isku eedeeyo, laysku dagaalo, wax laysaga sheego; hiif; canaan.

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo. la-mid: haaraamid.

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn.

haaraan¹: m.l 1. Eedeynta cid wax ayna qabin oo ay ka gubanayso lagu eedeeyo. 2. Ceebayn cid loo jeediyo.

haaraan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) 1. Ku h.: eed aan sal lahayn cid u jeedin. 2. Cid ceebeyn. m.f.dh, haaraamid.

v. blame, reprove

-ka: (n) censure (sensher); reproof (ripruuf)

(fal) wax xumaaday, ciddii ka masuulka ahayd, ku eedee. Dh: hiif, canaano.

haaraan -ka: (magac, lab, keli) canaan hiif leh. Dh: foolxagad, eed, canaan, hiifid, haaran.

de: blame, reprove

lx: haaraan

nt: haaraan (ka) [vn-m] 'reproof, blaming'

pd: (haaraamay)

ps: v1=

key: haaraan

(Haarayn-ta)

Haar u yeelid, ka dhigid.

m.f.dh eeg haaree.

-ta: (magac, dhedig, keli) haar iyo nabar ku dhufasho; haar gaadhsiin. Edbi gabadha laakiin haaraynta ka ilaali. Dh: qoomid, dakhrid.

-ta: (magac, dhedig, keli) qaab caalwaa ah u socosho. Dh: hulluuqid, luudid, tukubid, tegid.

-ta: (magac, dhedig, keli) baahi aad ah sida gaajada subaxa lala soo tooso.

m.l (-uummo, m.dh) Shay ka samaysan badanaa macdan qaali ah oo qurux darteed faraha gacmaha loo gashado; marwad, faraati, fargashi. la-mid: kaatun.

m.l (-uummo, m.dh) Shay ka samaysan badanaa macdan qaali ah oo qurux darteed faraha gacmaha loo gashado; marwad, faraati, fargashi. la-mid: kaatun.

(Maacuun-ka)

Alaabada iyo weelasha guriga siiba kuwa jikada.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m. n., [collective] household utensils ~ equipment

-ka / ta: (n) housewares (haws-weersi); utensils (yuutensa-lis); kitchen tools; domestic utensils

Utensili

Utensils

-ta: (magac, dhedig, keli) alaabada jikada iyo kuwa wax lagu cuno. Dumar maacuun isku diiday dadnimo kama dhaxayso.

maacuun-ka: (magac, lab, keli) nirgaha hooyadood laga gudhin kari waayo. Waxa la i siiyay nirig maacuun ah oo hootanuug ka laadlaadin.

de: household utensils ~ equipment

lx: maacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: maacuun

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maansuun.

(Qaanuun-ka)

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

Rule

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.