haanfuurid

(Dhaqanguurid-da)

Dhaqanguur ku dhacay; dhaqanwareegid.

m.f.dh eeg dhaqanguur². la-mid: dhaqanguur¹ (2), dhaqanguuris².

-da: (magac, dhedig, keli) is beddelid oo caadooyinkii iyo dhaqankii dadka aad ku abtirsato ka tegid; dhaqan kale qaadasho.

(fal) si foolxun dareere u fuuqso. Shaaha adaa jecele weligaaba haanfuuq ku dheh. Dh: haanfuur, fuuqso.

haanfuuq -a: (magac, lab, keli) wax dareere ah sida shaaha, si foolxun u fuuqsasho. Haanfuuqu waa ceeb. Dh: haanfuur, fuuqsad.

haanfuuq-a: (magac, lab, keli) dheecanka iyo fuuqa meel bugta ama nabar ka dareera. Dh: fuuq, dheecaan.

(Hanuunid-da)

Hanuun helid.

m.f.dh eeg hanuun³.

-da: (magac, dhedig, keli) jidka toosan ee fiican ku toosid oo ku hagaagid. Dh: hanuunis, hagaagid. Li: hallaabid.

-ka: (magac, lab, keli) finan xanuun badan oo jirka ka soo baxa dadka xagaagii dhulka xeebaha kulul ah. Saanfuur baa wejiga Faadumo ka soo baxay Dh: dhullux, kasoobbax.

-da: (magac, dhedig, keli) baab horey la isugu dhigay furid oo burin; fal ama sixir hore qof loogu qabtay rogid. Dh: sixirfurid

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dabar goyn.

(fal) wax dabargoyn.

m.dh la-mid: daadduumid.

m.f.dh eeg jaanguuri. la-mid: jaanguuris.

m.l la-mid: jaanguurin.

m.f.dh eeg raadguur².

-ka: (magac, lab, keli) eeg haan -fuugid.

m.f.dh eeg dhaqanguuri. la-mid: dhaqanguuris¹.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid beddelid oo dhaqankii iyo hiddihii asalka u ahaa ka rarid; dhaqan kale qaadsiin. Dh: dhaqangeddin.

dhaqanguuris¹: m.l la-mid: dhaqanguurin.

dhaqanguuris²: m.dh la-mid: dhaqanguurid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg dhaqanguurid.

m.f.dh eeg kamandhuur². la-mid: kamandhuur¹.

-da: (magac, dhedig, keli) fadhi foolxun fariisasho; kuududid.

(Ballanfurid-da)

Ballan la dhigtay ka bixid; ballanbaajin.

m.f.dh eeg ballanfur². la-mid: ballanfur¹, ballabfuryo.

-da: (magac, dhedig, keli) naas jiqid, naas dhaadhyid.

m.f.dh eeg camambuur². la-mid: camambuur¹, cambuur¹ (2), cambuurid.

-da: (magac, dhedig, keli) xanaaq dartiis camamka buuri.

m.f.dh eeg daganduug². la-mid: daganduug¹.

-da: (magac, dhedig, keli) wax deggan dabada ka marid oo dhicid ama wada dilid.

f.g2 (-iyay, -isay) Bulsho, dhaqanguur ku ridid.

v. make someone lose one's culture ~ tradition, cause to change culturally

(fal) dhaqandoori oo caadooyinkii dadkiisa ka rar. Dhallinta qurbaha tegeysa dhaqanguuri. Li: dhaqanceli.

de: make s.o. lose one's culture ~ tradition, cause to change culturally (in pejorative sense)

lx: dhaqanguuri

pd: (dhaqanguuriyey)

ps: v2a=tr

key: dhaqanguuri

-da: (magac, dhedig, keli) eeg fadaltuur.

-da: (magac, dhedig, keli) wax curin oo wax cusub keenid. Dh: hal'abuuris, curin.

m.f.dh eeg hal-abuur². la-mid: hal-abuuris.

m.f.dh eeg kalagguur³. la-mid: kalagguuris.

-ka: (magac, lab, keli) eeg haanfuuqid.

(Abuurid-da)

Wax aan hor u jirin uumid; curin; alkumid; jirsiin; dhalin; ahaysiin.

m.f.dh eeg abuur³. la-mid: abuur¹ (2), abuuris, abuuritaan.

-da: (magac, dhedig, keli) wax aan hore u jirin uumid; alkumidda wax cusub. Dh: ahaysiin, jirsiin.

(Affurid-da)

Soonka jebin; cunnada affurka cunid.

m.f.dh eeg affur². la-mid: affur¹ (2), afur¹, afurid.

(Afuufid-da)

Neef afka ka soo deyn, oo meel ama wax ku toosin.

m.f.dh eeg afuuf². la-mid: afuuf¹ (1).

-da:(n) the act or an instance of blowing air from the mouth

-da: (magac, dhedig, keli) dabka oo naqas lagu tuuro si loo huriyo.

afuufid-da: (magac, dhedig, keli) neef afka ka soo deyn oo meel ama wax mug leh ka buuxin. Dh: afuufis.

m.f.dh eeg afuug². la-mid: afruug¹, afruugid, afuug¹.

m.f.dh eeg aruur. la-mid: ururid, uruurid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax kala baahsanaa, isku keenid.

-da: (magac, dhedig, keli) tegid caalwaa ah oon lagu faraxsanayn. Dh: tegid, hulluugid.

-da: (magac, dhedig, keli) cid kale, wax aanay samayn dusha ka saarid. Dh: masabidid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid dawga san ku toosin. 2. Dhaqan, figrad, ama aragti cid ku barbaarin. 3. Cid meel aanay garanayn tusid.

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid dawga san ku toosin. 2. Dhaqan, figrad, ama aragti cid ku barbaarin. 3. Cid meel aanay garanayn tusid. m.f.dh, hanuunin.

v. counsel, advise, orient, guide

-yey / say: (v) show someone the way by leading, directing, or advising; guide (gaaydh)

(fal) cid kale waxa wanaagsan u tilmaan oo ku du'. Dh: hanooni, toosi. Li: hallee, baadiyee.

de: counsel, advise, orient, guide

lx: hanuuni

pd: (hanuuniyey)

ps: v2a=tr

key: hanuuni

(Kaafuur-ka)

1. Geed Shiinada Koofure iyo meelahaas ka baxa; wuxuu lee yahay caleemo weligood cagaaran iyo ubax midabkiisu yahay caddaan waxyar oo cillaan ahi dheeho oo kaafuur udgoon laga soo saaro.

2. Dhacaan geedka kaafuurka laga soo saaro oo waxyaalo badan oo kala geddisan laga sameeyo siiba dawooyinka (waa dhacaan-xabageed aad iyo aad u udgoon, oo ololi og, oo cad).

m.l 1. Geed shiinaha koonfureed ka baxa oo caleemihiisu weligood cagaaran yihiin, lehna ubax midab cad oo udgoon. 2. Dheecaan geedka kaafuurka laga soo saaro.

m. n., [collective] camphor

-ka: (magac, lab, keli) geed carfi udgoon oo asalkiisu ka bixi jiray dalka Fiyadnaam imikase ku baahay waddamada aasiyada fog, dhererkiisu waxa uu gaadhaa illaa 50m waxa loo adeegsadaa daawaynta cudurro badan.

de: camphor

lx: kaafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: kaafuur

(Aabburid-da)

Weel dabool saarid; daboolid; furayn.

m.f.dh eeg aabbur².

-da: (magac, dhedig, keli) weel iyo wax la mid ah, dabool afka kaga adkayn.

m.f.dh eeg afbuur². la-mid: afbuur¹.

-da: (magac, dhedig, keli) cadho darteed afka ururin; afka iyo jaaha cadho ka muujin. Afbuuridda jooji oo waxaad doonayso sheego.

m.dh la-mid: afxirid.

m.f.dh eeg da'fur². la-mid: da'fur¹ (2).

-da: (magac, dhedig, keli) qooq joojinta ay awrtu qooqfurto. Awrtu da'furidda way ku naaxaan.

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun tacab, xummad iyo casiraad leh oo ay keento bakteeriya ka dhalata biyo iyo cunto aan nadiif ahayn. Ninkii Sahal daahfuud ayaa ku dhacay. Dh: tayfood.

m.dh Shimbir yar, bay ah, kooxkoox u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

-ta: (magac, lab, keli) shinbir yar oo leh midabyo, kooxkooxna u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

(Daruurid-da)

Daruur (tolmo) u yeelid.

m.f.dh eeg daruur4.

-da: (magac, dhedig, keli) tolmo iyo wax la mid ah, rigrigo u samayn.

daruurid -da: (magac, dhedig, keli) xardhid iyo qurxin. Ilaahii daa'in ahaayee, samadaa dusha geeyayee, xiddigahaa ku daruurayee. Dh: xardhid.

(Faruurid-da)

Keli, biyammareen, kd., dhinac ka dillaacin.

m.f.dh eeg faruur³.

-da: (magac, dhedig, keli) tog, har, webi iyo wixii la mid ah meel dhinac ah ka soo dillaacin. Dh: jeexid, jebin, leexin.

(Gaamurid-da)

Cayil ama jimicsi ama wax kale, jir buuran oo adag la yeelasho; oogo adag yeelasho.

m.f.dh eeg gaamur.

-da: (magac, dhedig, keli) qallaf noqosho; xoog u adkaansho.

gaamurid -da: (magac, dhedig, keli) wax dareere ah kolka wax adag lagu daro ilaa uu gaadho heer uu cuslaado oo aayar u dareero.

m.f.dh la-mid: gamuuxid.

-da: (magac, dhedig, keli) wax si siman u goyn oo caaro fiiqan ka bi'in. Dh: gamuuxid.

(Haajirid-da)

Dal durugsan aadid; dalaabid; (ama haayirid).

m.f.dh eeg haajir². la-mid: haajir¹ (2), haayir¹ (3), haayirid.

-da: (magac, dhedig, keli) meel ka socosho oo meel kale u guurid. Shimbiruhu waxa ay sameeyaan haajirid xilliyada ku salaysan. Dh: qaxid, dalandoolid, guurid.

(Haayirid-da)

Dal fog aadid; dalaabid; (ama haajirid).

m.dh la-mid: haajirid.

-da: (magac, dhedig, keli) dhulkaagii ka qaxid oo meel kaa fog u dalandoolid. Dh: haajirid.

m.f.dh eeg habuuq². la-mid: haquuqid.

m.dh eeg hamuun².

-da: (magac, dhedig, keli) wax hamuuni hayso ahaansho, baahi sigaar, qaad, cunto ama wax kale qab. Dh: xaraaro, baahi.

[HANBOOHI] Aerva javanica 01

(Hanfadid-da)

Handadid.