haanfuur

(Kaafuur-ka)

1. Geed Shiinada Koofure iyo meelahaas ka baxa; wuxuu lee yahay caleemo weligood cagaaran iyo ubax midabkiisu yahay caddaan waxyar oo cillaan ahi dheeho oo kaafuur udgoon laga soo saaro.

2. Dhacaan geedka kaafuurka laga soo saaro oo waxyaalo badan oo kala geddisan laga sameeyo siiba dawooyinka (waa dhacaan-xabageed aad iyo aad u udgoon, oo ololi og, oo cad).

m.l 1. Geed shiinaha koonfureed ka baxa oo caleemihiisu weligood cagaaran yihiin, lehna ubax midab cad oo udgoon. 2. Dheecaan geedka kaafuurka laga soo saaro.

m. n., [collective] camphor

-ka: (magac, lab, keli) geed carfi udgoon oo asalkiisu ka bixi jiray dalka Fiyadnaam imikase ku baahay waddamada aasiyada fog, dhererkiisu waxa uu gaadhaa illaa 50m waxa loo adeegsadaa daawaynta cudurro badan.

de: camphor

lx: kaafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: kaafuur

m.dh Shimbir yar, bay ah, kooxkoox u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

-ta: (magac, lab, keli) shinbir yar oo leh midabyo, kooxkooxna u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

f.mg1 (-ray, -rtay) Wax dabar go'id.

(fal) ka dabargo' meel sal iyo asal u ahaa oo faaruqi.

jaanguur: (fal) xigmadgaloofow oo murti iyo xusbad beel.

-ka: (magac, lab, keli) madax xanuun dawakhaad wata oo qofka uu hayaa uu moodo in dhulku la wareegayo. Dh: maskaxguur, wareer, dookhad.

m.dh (-ro, m.l) Mukulaal, dummad.

m.dh (-ro, m.l) Mukulaal, dummad.

f. n. cat

-ta: (n) cat (kaat); kitten (ki-ten); pussycat (puusi-kaat) ~ mukulaal, bisad, durmad

-ta: (magac, dhedig. keli) xawayaan dabjoog ah oo jirka cunta. Dh: bisad, dumad dinnad, basho, yaanyuuro, durruf.

de: cat

initial: y

lx: yaanyuur

pd: (/ta)

ps: n2-f

syn: bisad, dummad, mukulaal {C & S}

key: yaanyuur

(Dhaqanguur-ka)

Dhaqan dhaqan kale oo ka xoog badani ka kor yimid oo ka adkaaday oo hafiyey oo meeshii ka saaray; dhaqanwareeg.

dhaqanguur¹: m.l 1. Dhaqan, dhaqan kale oo ka xoog badan dumiyey. 2. la-mid: dhaqanguurid.

dhaqanguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dhaqan bulsho mid kale oo ka xoog badan ku beddelmid.

dhaqanguur¹: m.l 1. Dhaqan, dhaqan kale oo ka xoog badan dumiyey.

dhaqanguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dhaqan bulsho mid kale oo ka xoog badan ku beddelmid. m.f.dh, dhaqanguurid.

v., [compound] change one's ways, make a cultural change, adapt, adopt a new culture

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhaqandoorsan.

de: change one's ways, make a cultural change, adapt, adopt a new culture

lx: dhaqanguur

nt: dhaqanguur (ka) [vn2-m]

pd: (dhaqanguuray)

ps: v1=cmp

key: dhaqanguur

-da: (magac, dhedig, keli) si foolxun, dareere u fuuqsasho. Dh: haanfuurid, fuuqsi.

harangueur, n.m. - cambaareeye.

haranguer, v. - cambaarayn; dad la cambarayo.

f.g2 (-iyay, -isay) Wax dabar goyn.

(fal) wax dabargoyn.

-kaanguurada: (n) kangaroo (kaan-garuu) -kangaruu

(Qaranfuul-ka)

Qorfe.

m. n., [collective] cloves

-ka: (magac, lab, keli) qolof udgoon oo xawaashka cuntada lagu macaaneeyo ka mid ah. Shaaha waxan ku daray hayl iyo qaranfuul. Dh: qorfe, qoronfol, qolonfol.

cf: qorfe

de: cloves

lx: qaranfuul

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: qaranfuul

-da: (magac, dhedig, keli) eeg yaanyuur.

(Yaanyuura-da)

Mukulaal, dummad.

f. n. cats

de: cat

initial: y

lx: yaanyuuro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: yaanyuuro

f.g2 (-iyay, -isay) Bulsho, dhaqanguur ku ridid.

v. make someone lose one's culture ~ tradition, cause to change culturally

(fal) dhaqandoori oo caadooyinkii dadkiisa ka rar. Dhallinta qurbaha tegeysa dhaqanguuri. Li: dhaqanceli.

de: make s.o. lose one's culture ~ tradition, cause to change culturally (in pejorative sense)

lx: dhaqanguuri

pd: (dhaqanguuriyey)

ps: v2a=tr

key: dhaqanguuri

(Gafuur-ka)

Wejiga qaarkiisa hore oo soo yuuban oo nafleyda qaarkeed leedahay: waxaa ku yaal afka, sanka; ...; af.

m.l (-rro, m.dh) Afka iyo sanka nafleyda.

m.l (-rro, m.dh) Afka iyo sanka nafleyda. gafuurtaag¹: m.l Kibir iyo isla weyni wajiga ka muuqda.

gafuurtaag²: f.mg1 (-gay, -gtay) Kibir iyo isla weyni weji ka muujin. m.f.dh, gafuurtaagid.

m. n. area around the mouth; (animal's) muzzle

-ka: (n) 1. snout (isnawt); animal's snout; muzzle (maz-zel); 2. [informal] human mouth

-ka: (magac, lab, keli) labada fuq ee afka iyo hareerahooda. Dh: fuq.

de: area around the mouth; (animal's) muzzle

lx: gafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: gafuur

-ka: (magac, lab, keli) madow roobaad oo aan loo kala garanayn cir da'aya iyo daruur.

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

(Haruur-ka)

Badar beeraha ka baxa oo la cuno.

haruur¹: m.l Nooc dalagga la beerto ka mid ah, la cuno, oo leh bal, sabuul, iyo miro yar-yar.

haruur²: m.dh Bari idaad oo subaggii la shiilay; shariir; shaxaroor.

m.l Nooc dalagga la beerto ka mid ah, la cuno, oo leh bal, sabuul, iyo miro yar-yar.

m. n., [collective] sorghum, millet (grain cereal crops)

(Harur) N Sorghum bicolor (L) Moench. Gramieae.

N Sorghum subglabrescens (Steud) Schweinf & Aschers. Gramineae.

-ka: (n) -ka: (n) sorghum (soor gem); grain (gareeyn); millet (mil 'at) ~ meseggo, hadhuudh

-ka: (magac, lab, keli) badar beeraha ka baxa oo la cuno. Dh: meseggo, hadhuudh.

de: sorghum, millet (grain cereal crops)

lx: haruur

pd: (-ka)

ps: n0-m-col

see: hadhuudh

key: haruur

-ka: (magac, lab, keli) eeg kaafir.

-ka: (magac, lab, keli) sixir iyo fal horey la isugu dhigay furiddii; sixir iyo baab hore, wax ku akhriyid oo burin. Baabfur iyo dabiib culimo loo yeedho, Eebbe waa bogsiin karaa, bukaan baaddil lagu baabay. Dh: sixirfur.

(Baabuur-ka)

1. Gaadiid badanaaba afar garangarood leh oo ku socda qalab dhaqaajiya (motoor) oo gudaha ugu jira; dadka iyo alaabada buu qaadaa; gaari.

2. Qalab jiko oo inta dab lagu kor shido, wixii wax lagu karsana hayo, la kor saaro; girgire, birjiko; marakab.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada; gaari.

m. n. car, automobile, truck

baabuur m. n. tin cooking stove, steamer

-ka: (n) car (kaar); auto (oo tow), automobile (ooto moobiil); vehicle (viikal); truck (taraak) gaari, fatuurad

-ka: (magac, lab, keli) gaadiid ku socda afar walxood ama in ka badan oo ka samaysan bir iyo cinjir neef lagu afuufay kuna shaqeeyaa shidaal. Dh: gaadhi, gaari, tamaamuul.

baabuur: -ka: (magac, lab, keli) qalab jikada loo adeegsado. Dhagax si farshaxannimo loo qoray ama ka samaysan ama walax bir ah oo inta dhuxul lagu shido wax lagu dul kariyo. Distida baabuurka dul saar oo xeraadka innoo kari. Dh: birjiko, girgire, marakab, burjiko.

-ka: (magac, lab, keli) caws la bah ah cawsqurunka oo rarada laga sameeyo xooluhuna daaqaan. Waaryaa badhiwayne, baaxuurow ba'aw, bilicdaa ma leedahay. Dh: badhiwayne.

baaxuur -ka: (magac, lab, keli) qof karti iyo awood badan oo arrin iyo aqoon ba leh. Dh: carceer.

baaxuur -ka: (magac, lab, keli) daayeerka kiisa coofaadhka ah ee gaboobay. Dh: daaxuur.

(Canbuur-ka)

Gashi haweenku qaataan oo googgaradda qariya; kurdad.

m. n. frock, dress

-ka: (n) woman's dress; gown (gaawn)-, frock (frook) ~ cambuur, kurdad

-ka: (magac, lab, keli) gashi haweenku qaataan oo googoradda qariya. Dh: toob, kurdad, kordad.

de: frock, dress

lx: canbuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

see: cambuur

key: canbuur

-ka: (magac, lab, keli) barxadda ay leeyihiin goobaha dad badani wax ku bartaan, sida dugsiyada iyo wixii la mid ah oo dadka goobta oo dhan la isugu keeno intii safsaf loo joojiyo. Ardadu waxay taagan yihiin daabuurka.

-ka: (magac, lab, keli) arrin qarsoonayd oo la soo bandhigayo. Daahfur buu ku sameeyay buugii uu qorayay. Dh: bandhig.

daahfur-ka: (magac, lab, keli) wax qarsoonaa, oo cilmibaadhis lagu ogaaday.

(Daaxuur-ka)

Daayeer weyn oo lab.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m. n. adult male monkey

-ka: (magac, lab, keli) daayeerka lab ee wayn. Daaxuur ayaan dilay. Dh: coomir, coofaadh.

cf: daayeer

de: adult male monkey

lx: daaxuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daaxuur

-ka: (magac, lab, keli) qof doqoniimo kibir ku wada jirto. Dh: kibraanni.

m.l la-mid: feynuus.

m. n. lantern, lamp, light

-ka: (magac, lab, keli) qalab wax lagu iftiinsado oo gaas, saliid ama wax kale lagu shubo.

bw: Arabic

de: lantern, lamp, light

lx: faanuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m, n1-m

see: feynuus

key: faanuus

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

name-m enlightened, lofty; Aaron-- Prophet in the Holy Qur'an

(Handuul-ka)

1. Sariir aan lugo lahayn.

2. Naxash.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sariir yar oo ilmaha lagu lulo. 2. Naxash. 3. Sariir doomaha derbiyadooda ku dheggan oo ay seexdaan rakaabka qaarkood.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sariir yar oo ilmaha lagu lulo. 2. Naxash. 3. Sariir doomaha derbiyadooda ku dheggan oo ay seexdaan rakaabka qaarkood.

m. n. bier, casket

-ka: (magac, lab, keli) sariir aan lugo lahayn oo maydka iyo ciddii aan dhaqaaqi karayn lagu qaado. Dh: laxash, naxash, rarab.