haanfuuq

-ka: (magac, lab, keli) finan xanuun badan oo jirka ka soo baxa dadka xagaagii dhulka xeebaha kulul ah. Saanfuur baa wejiga Faadumo ka soo baxay Dh: dhullux, kasoobbax.

-da: (magac, dhedig, keli) dareere, si foolxun u haanfuugid.

(Qaranfuul-ka)

Qorfe.

m. n., [collective] cloves

-ka: (magac, lab, keli) qolof udgoon oo xawaashka cuntada lagu macaaneeyo ka mid ah. Shaaha waxan ku daray hayl iyo qaranfuul. Dh: qorfe, qoronfol, qolonfol.

cf: qorfe

de: cloves

lx: qaranfuul

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: qaranfuul

(Habuuq-a)

Iniinaha aan weli adkaan oo galleyda oo sabuulka ku yaal.

habuuq¹: m.l.u (-qyo, m.dh) Sabuulka marka iniinihiisu jilacsanyihiin laakiin uu cunnimo galo; iniino meseggo ama galley oo curdun ah. la-mid: haquuq¹.

habuuq²: f.mg1 (-qay, -qday) Beer, waqti sabuulkeeda la cuni karo gaarid. la-mid: haquuq².

m.l.u (-qyo, m.dh) Sabuulka marka iniinihiisu jilacsanyihiin laakiin uu cunnimo galo; iniino meseggo ama galley oo curdun ah. la-mid: haquuq.

m. n. ear of corn ~ maize

-a: (magac, lab, keli) iniinyaha aan weli adkaan ee sabuulka galleyda ku yaalla. Habuuqa galleydu waa macaan. Dh: hamuuq, caanalay.

de: ear of corn ~ maize

lx: habuuq

pd: (-a)

ps: n2a-m

key: habuuq

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

haquuq¹: m.l la-mid: habuuq¹.

haquuq²: f.mg1 (-qay, -qday) la-mid: habuuq².

(fal) diirka sare wax adag kaga xag oo kaga jejebi, wax dusha ka saran wax adag kaga jijibi. Birta intaanad renjiyayn, kii hore ka haquuq. Dh: xaquuq.

haquuq -da: (magac,dhedig, keli) dheemaalka sarmaanta oo inta diirka laga xoqo la cuno.

haquuq -da: (magac, dhedig, keli) wax sharci ahaan qof uu cid kale ugu leeyahay. Dh: huquuq, xaquuq, xuquuq.

m.l la-mid: feynuus.

m. n. lantern, lamp, light

-ka: (magac, lab, keli) qalab wax lagu iftiinsado oo gaas, saliid ama wax kale lagu shubo.

bw: Arabic

de: lantern, lamp, light

lx: faanuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m, n1-m

see: feynuus

key: faanuus

name: Faruk

name-m he who distinguishes truth from falsehood, clarifier

bw: Arabic

de: Faruk

lx: Faaruuq

ps: name-m

key: Faaruuq

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

name-m enlightened, lofty; Aaron-- Prophet in the Holy Qur'an

(Handuul-ka)

1. Sariir aan lugo lahayn.

2. Naxash.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sariir yar oo ilmaha lagu lulo. 2. Naxash. 3. Sariir doomaha derbiyadooda ku dheggan oo ay seexdaan rakaabka qaarkood.

m.l (-llo, m.dh) 1. Sariir yar oo ilmaha lagu lulo. 2. Naxash. 3. Sariir doomaha derbiyadooda ku dheggan oo ay seexdaan rakaabka qaarkood.

m. n. bier, casket

-ka: (magac, lab, keli) sariir aan lugo lahayn oo maydka iyo ciddii aan dhaqaaqi karayn lagu qaado. Dh: laxash, naxash, rarab.

de: bier, casket

lx: handuul

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: handuul

(Kaafuur-ka)

1. Geed Shiinada Koofure iyo meelahaas ka baxa; wuxuu lee yahay caleemo weligood cagaaran iyo ubax midabkiisu yahay caddaan waxyar oo cillaan ahi dheeho oo kaafuur udgoon laga soo saaro.

2. Dhacaan geedka kaafuurka laga soo saaro oo waxyaalo badan oo kala geddisan laga sameeyo siiba dawooyinka (waa dhacaan-xabageed aad iyo aad u udgoon, oo ololi og, oo cad).

m.l 1. Geed shiinaha koonfureed ka baxa oo caleemihiisu weligood cagaaran yihiin, lehna ubax midab cad oo udgoon. 2. Dheecaan geedka kaafuurka laga soo saaro.

m. n., [collective] camphor

-ka: (magac, lab, keli) geed carfi udgoon oo asalkiisu ka bixi jiray dalka Fiyadnaam imikase ku baahay waddamada aasiyada fog, dhererkiisu waxa uu gaadhaa illaa 50m waxa loo adeegsadaa daawaynta cudurro badan.

de: camphor

lx: kaafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: kaafuur

adv-time, vl. pron. today he ...

(pronoun he plus today) he ... today. Ex: maantuuyimid; he came today

de: today he ... = maanta + uu

lx: maantuu

ps: adv-time + vpro

key: maantuu

(Qaanuun-ka)

Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ahi ku dhaqanto ama dadyow badani ku wada dhaqmo; xeer; (ama qaynuun).

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. la-mid: qaynuun, qeynuun.

m.l (-nno/qawaaniin, m.dh) 1. Sharciyo iyo nidaamyo isku duuban oo qolo gaar ah ku dhaqanta. 2. Dhaqan. m.dh, qawaaniin. la-mid: qaynuun, qeynuun.

Rule

m. n. rule, law, ordinance, regulation; procedure; constitution

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen)-, rule (ruul): bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaynuun, sharci, xeer, dastuur

-ka: (magac, lab, keli) qodobbo sharci ah oo lagu heshiiyo si loo nidaamiyo maaraynta xidhiidhka bulshada dhexdeeda ama bulshada iyo dawladda u dhexeeya. Caliyoow qaanuunka ilaali oo ha ku xad gudbin. Dh: xeer, qaynuun.

a: qaynuun ~ qeynuun

bw: Arabic

de: rule, law, ordinance, regulation; procedure; [ext.] constitution

lx: qaanuun

pd: (-ka Pl: qawaaniin (ta))

ps: n2-m, n8-m

key: qaanuun

-a: (magac, lab, keli) gantaal la rido oo u baxa cirka ama lagu rido meel kale oo dhul ah.

-a: (magac, lab, keli) sanka qaybtiisa carjowda ah ee hore. Dh: sandal, sanbuugo.

(Sanduuq-a)

Abxad qori ah ama bir la adkeeyey oo dharka iyo alaabada kale, lagu gurto; seexaarad; (ama santuukh).

m.l (-qyo, m.dh) 1. Shay ka samaysan qori alwaax ah ama bir oo dharka iyo alaabta lagu rito. 2. Meel lagu kaydiyo hanti hay'adeed iyo wixi lamida. la-mid: santuukh.

m.l 1. Shay ka samaysan qori alwaax ah ama bir oo dharka iyo alaabta lagu rito. 2. Meel lagu kaydiyo hanti hay'adeed iyo wixi lamida.

m. n. box, chest, trunk, suitcase; fund, account

-a: (n) box (bokis); usually a wooden box with a lid and often a lock; chest (jast) ~ santuukh

-a: (magac, lab, keli) eeg sanduukh.

a: santuuq ~ santuukh

bw: Arabic

de: box, chest, trunk, suitcase; [ext.] fund, account

initial: s

lx: sanduuq

pd: (-a Pl: sanaadiiq (da))

ps: n2a-m, n8-m

key: sanduuq

صُنْدُوق

pr. n., loc. Hafun [coastal town in northeastern Somalia.]

de: Hafun [coastal town in northeastern Somalia]

initial: x

lx: Xaafuun

ps: n0-loc

key: Xaafuun

-da: (magac, dhedig, keli) geed sida xanbuuda ah. Dh: xunboox, xanbuu.

-ka: (magac, lab, keli) biyaha doonta soo gala, meesha godan ee ay isugu tagaan ama ay fadhiistaan. Dh: banduul.

-da: (magac, dhedig, keli) xanuun tacab, xummad iyo casiraad leh oo ay keento bakteeriya ka dhalata biyo iyo cunto aan nadiif ahayn. Ninkii Sahal daahfuud ayaa ku dhacay. Dh: tayfood.

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².

m.dh Shimbir yar, bay ah, kooxkoox u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

-ta: (magac, lab, keli) shinbir yar oo leh midabyo, kooxkooxna u socota oo qodata gocosada iyo abuurka duugan.

-ka: (magac, lab, keli) ul afka hore ku leh suun jilicsan oo uu raggu ku xarragoodo, xoolahana lagu wado. Dh: jeedal.

f.mg1 (-ray, -rtay) Wax dabar go'id.

(fal) ka dabargo' meel sal iyo asal u ahaa oo faaruqi.

jaanguur: (fal) xigmadgaloofow oo murti iyo xusbad beel.

-ka: (magac, lab, keli) madax xanuun dawakhaad wata oo qofka uu hayaa uu moodo in dhulku la wareegayo. Dh: maskaxguur, wareer, dookhad.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl xilliyeed ka timaad badweynta Hindiya oo roobab badan u soo xambaarta xeebaha ku wareegsan. Xilliyada dabaylaha maansuuntu waa bad xidhan. Dh: maasuun.

-ka: (magac, lab, keli) niyadjab ku dhaca qof xilligii qaan inuu iska bixiyo loo qabtay ay gaadhay isaga oon waxba hayn. Qaanbuus ha is badine qaanta iska bixi. Dh: niyad jab. Li: farxad.

-ka: (magac, lab, keli) bur loo laabay sidii saddexgeesle oo inta lagu dhex rido hilib duqad ah iyo khudaar lagu shiilo saliid dabadeedna la cuno; cunno ka samaysan malawax lagu dhexriday hilib yaryar iyo khudaar oo laysku wada shiilay. Dh: busaanbuuse, saanbuuse.

* (Taanbuug-ga)

Teendho; khaymad.

m. n. tent

-ga: (n)tent (tent) ~ teendho

-ga: (magac, lab, keli) khaymad; teendho.

bw: taambuug {N}

de: tent

initial: t

lx: taanbuug

pd: (-ga)

ps: n2a-m

syn: teendho

key: taanbuug

m.dh (-ro, m.l) Mukulaal, dummad.

m.dh (-ro, m.l) Mukulaal, dummad.

f. n. cat

-ta: (n) cat (kaat); kitten (ki-ten); pussycat (puusi-kaat) ~ mukulaal, bisad, durmad

-ta: (magac, dhedig. keli) xawayaan dabjoog ah oo jirka cunta. Dh: bisad, dumad dinnad, basho, yaanyuuro, durruf.

de: cat

initial: y

lx: yaanyuur

pd: (/ta)

ps: n2-f

syn: bisad, dummad, mukulaal {C & S}

key: yaanyuur

(Dhaqanguur-ka)

Dhaqan dhaqan kale oo ka xoog badani ka kor yimid oo ka adkaaday oo hafiyey oo meeshii ka saaray; dhaqanwareeg.

dhaqanguur¹: m.l 1. Dhaqan, dhaqan kale oo ka xoog badan dumiyey. 2. la-mid: dhaqanguurid.

dhaqanguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dhaqan bulsho mid kale oo ka xoog badan ku beddelmid.

dhaqanguur¹: m.l 1. Dhaqan, dhaqan kale oo ka xoog badan dumiyey.

dhaqanguur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dhaqan bulsho mid kale oo ka xoog badan ku beddelmid. m.f.dh, dhaqanguurid.

v., [compound] change one's ways, make a cultural change, adapt, adopt a new culture

-ka: (magac, lab, keli) eeg dhaqandoorsan.

de: change one's ways, make a cultural change, adapt, adopt a new culture

lx: dhaqanguur

nt: dhaqanguur (ka) [vn2-m]

pd: (dhaqanguuray)

ps: v1=cmp

key: dhaqanguur

harangueur, n.m. - cambaareeye.

-ga: (magac, lab, keli) cunug naaska jaqa oo aan wali hooyadii ka go'in.

-a: (magac, lab, keli) dhiciska riyaha ee aan shinkiisu dhamaan. Dh: qaarbuucle.