haadda — Macnaha & Turjumaada

1

(falkaabe) milayga la joogo. Dh: iminka, imika.

2

haadda: (falkaabe) erey uu ku celceliyo qof qof kale war ka guraya oo u dhigma 'gartaye, gaddana' ama 'sii wad warka'. Dh: haaye.

waa la naqliyay ✓

Goorta dhexdeeda lagu sugan yahay ama la joogo; haddeer; amminka; eegga.

waa la naqliyay ✓

adv., time: now, just now, this moment, at once

waa la naqliyay ✓

(adv) at the present time; at once; immediately; right now: now (naaw) ~ iminka, haddeer

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) goorta dhexdeeda lagu sugan yahay oo la joogo. Dh: haddeer, amminkan, eegga, haddadatan, haatan.

waa la naqliyay ✓

1

de: now, just now, this moment, at once

2

lx: hadda

3

ps: adv-time

4

syn: imminka, markan

5

key: hadda

waa la naqliyay ✓

فِي الْوَقْتِ الحاضر

waa la naqliyay ✓

1

de: hawk

2

lx: haadka

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f

5

key: haadka

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nooc haadda ka mid ah oo xagga weynaanta u dhaxeeya gorgorka iyo coomaaddaha, oo habeenkii dhulka u hoyda oo afka luguha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid.

3

bąad¹: m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

4

bąad²: f.mg1 (-day, -dday) Hooy ka dhixid (qof ama xoolo).

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Jaad ka mid ah haadda hilibcunka ah oo galleyrka u eg, lehna midab ciira ah lugahana u cas. la-mid: baqalyo, baqaye.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah haadda waaweyn oo leh gafuur dhuuban oo dheer, lugo dhaadheer iyo guluc laallaadda oo uu cuntada ku rito; baambow. la-mid: candallaa, cantallaa, cantalay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹ (2).

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda hilibkunoolka ah ka mid ah, jaadad badan u kala baxda, xoog badan oo duullimaad dheer.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.l (-iyo, m.dh) Nooc haadda ka mid ah oo xagga weynaanta u dhaxeeya gorgorka iyo coomaaddaha, oo habeenkii dhulka u hoyda oo afka luguha iyo baalasha dhinacyadooda guduudan.

waa la naqliyay ✓

1

baad¹: m.dh 1. Hanti qof ama dadkii laga adkaado baxsho. 2. Hadiyad la siiyo qof madax ah.

2

baad²: f.g1 (-day, -dday) Qof laga adag yahay hanti khasab uga qaadid. Tusaale: Ha oggolaanin in lagu baado. m.f.dh, baadid.

3

bąad m.l 1. Caws, caleen, xaab iyo wixi lamida oo ay xooluhu daaqaan; daaq. 2. (-dad, m.l) Mid ka mid ah labada garab ee haadda ama dayuurad; baal.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: Baasha midigta ee albaabka istaag.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda waaweyn nooc ka mid ah, dafadana la bah ah, midab madaw leh oo buuraleyda ku nool.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah haadda waaweyn oo leh gafuur dhuuban oo dheer, lugo dhaadheer iyo guluc laallaadda oo uu cuntada ku rito; baambow. la-mid: candallaa, cantallaa, cantalay.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Nooc haadda hilib cunka ka mid ah, dheereysa oo si dhaqso leh bahallada yaryar ama hilibka u dhufsata; so'laduul; huunfey. la-mid: dafto, dhifato, dhufato.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹: (2).

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda hilib-kunoolka ah ka mid ah, jaadad badan u kala baxda, xoog badan oo duullimaad dheer.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

Aan caato, kd., la engegin ee qoyan; aan jaynafsanayn; ladnaani ka muuqato.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax ladnaani ka muuqato ahaansho (nafley).

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] feeble-minded, dim-witted, intellectually slow

2

dhaaddan [derived] [adjective] healthy-looking, well-fed, prosperous

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) dhaxan aad u qabaaw oo meelaha togagga ah lagu arko xilliga dabayaaqada xagaaga ama bilawga dayrta oo hadhuudhka iyo tigaadaba engejisa. Dh: gabadano, baraf, dhaxan. Li: halase.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: baatad.

waa la naqliyay ✓

caaddaa!: (tilmaame) wax buuxa; ladnaan iyo barwaaqo qof haysta; wax dhan. Ninkii Timir wuu xoolaystay oo caaddaa buu marayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Daaddah-da)

2

Erey carruurta yaryar lagu yiraahdo kolka gacmaha la hayo oo socodka la bara hayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Eray carruurta yaryar lagu yiraahdo kolka gacnaha la hayo oo socodka la barayo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Erey carruurta yaryar lagu yiraahdo kolka gacnaha la hayo oo socodka la barayo.

waa la naqliyay ✓

f. n. 'walking on'

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) erey carruurta lagu yidhaahdo marka socodka la barayo, erey u dhigma kaalay ama soo soco, soo tallaabso. Kaalay daaddah dibadda soo baro.

waa la naqliyay ✓

1

de: 'walking on' Word used when encouraging a baby to walk; also used of the care and concern showed by a new groom who always accompanies his bride

2

lx: daaddah

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f

5

key: daaddah

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) lagu dhawaaqo marka la muujinayo wax fiican. Xaladdu waa daaddax iyo duhurkii jiif.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhedo.

waa la naqliyay ✓

(fal) ogaysii oo la socodsii.

waa la naqliyay ✓

1

(Haadaan-ta)

2

Dhul jeexan oo hoos u fog oo laga dhaco; bohol ama qar, dhiniciis aad u dheer; gebi laga finiino; jar.

3

2. Geed caano leh oo dharkaynka la tol ah.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.l) 1. Dhul jeexan, weyn oo hoos u dheer; qar ama bohol. 2. Geedka dharkeynka.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.l) 1. Dhul jeexan, weyn oo hoos u dheer; qar ama bohol. 2. Geedka dharkeynka.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. crevasse, chasm, abyss

2

haadaan [feminine] n., [collective] euphorbia tree

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) a deep opening in the earth's surface; chasm (kaazem); gorge (goog) ~ dalow

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) geed banka ka baxa oo laamihiisu caleen lahayn oo caano kulul na ka soo heemaan. Kolka la turqo dhuuxiisu wuu jilicsan yahay oo qabaallada iyo qoryaha xoolaha lagu waraabiyo ayaa laga qortaa. Neefka haadaan baa ku da'day oo dhogortii ka qaadday.

2

haadaan -ta: (magac, dhedig, keli) meel hoos u qodan oo laga dhaci karo. Geela haadaanta ka ilaali yuun ku daadane. Dh: jar, uub, ceel, bohol, god.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaab dumarku isku diriraan oo loo yaqaan boodis. Dh: haadsasho.

waa la naqliyay ✓

hurdle

waa la naqliyay ✓

lac.

waa la naqliyay ✓

brousse.

waa la naqliyay ✓

v., sg., subject case, present habitual: it is I who come

waa la naqliyay ✓

1

(v) all of you come.

2

ma imaadeen: would not come. haddaadan joogin ma imaadeen; I wouldn't have come if you had not been there

waa la naqliyay ✓

1

de: it is I who come

2

lx: imaadda

3

ps: v4b-1sg-subj-prhb

4

key: imaadda

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: maaddo.

waa la naqliyay ✓

f. n. subject, matter, subject matter, academic discipline

waa la naqliyay ✓

1

a: maaddo (/da) [n6-f]

2

bw: Arabic

3

de: subject, matter, subject matter, academic discipline

4

lx: maaddad

5

pd: (-da)

6

ps: n1-f

7

key: maaddad

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-cay, -cday; -dici) 1. Wax diidid. 2. Xiriir goyn. 3. Dhagax lagu huufayo dhagax kale ku dhufasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-cay, -cday; -dici) 1. Wax diidid. 2. Xiriir goyn. 3. Dhagax lagu huufayo dhagax kale ku dhufasho. m.f.dh, qaaddicid.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof aan maskaxdiisu dhammeyn ahaansho; derderan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] insane, crazy

waa la naqliyay ✓

-aa / ayd: (adj) bewitched (bi-wijidh); crazed (kareeyzidh); maniacal (ma-naa-yikal); having a screw loose; driven mad; unbalanced ~ falan, sixran

waa la naqliyay ✓

1

de: insane, crazy

2

lx: qaaddan

3

pd: (qaaddanaa)

4

ps: adj-der

5

key: qaaddan

waa la naqliyay ✓

1

1. (Haad-da) a)° Nafleyda inta duusha; wixii baal leh; shinbiro. b) Baylah; goldaloolo.

2

2. (Haad-ka) ° a) Sida 1a. b) (qof. kd.) sida haadka u fudfudud oo wax walba ku soo haada.

waa la naqliyay ✓

1

haad: m.dh (-dad, m.l) Baylah, goldaloolo.

2

hąad¹: m.l 1. Buunshe. 2. H. ah: qof fudfudud. 3. Xad. 4. (-dad, m.l) Hal turub afartiisa qaybood mid ka mid ah. 5. Inta qof hal mar isku cuno (turub). 6. Dhinaca loo oggolyahay in baabuur waddada ka maro. 7. Cudur maskaxeed geela ku dhaca.

3

hąad²: m.l (haad, m.dh) Nafleyda inta duusha oo baalka leh.

4

hąad³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax baalal leh dhul kor uga kicid. 2. Ka h.: naf, qof ka bixid. Tusaale: “Cali way ka haadday”.

waa la naqliyay ✓

1

hąad¹: m.l 1. Buunshe. 2. H. ah: qof fudfudud. 3. Xad. 4. (-dad, m.l) Hal turub afartiisa qaybood mid ka mid ah. 5. Inta qof hal mar isku cuno (turub). 6. Dhinaca loo oggolyahay in baabuur waddada ka maro. 7. Cudur maskaxeed geela ku dhaca.

2

hąad²: m.l (haad, m.dh) Nafleyda inta duusha oo baalka leh.

3

hąad³: f.mg1 (-day, -dday) 1. Wax baalal leh dhul kor uga kicid. 2. Ka h.: naf, qof ka bixid. Tusaale: Cali way ka haadday. m.f.dh, haadid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] bird ~ birds (especially large species)

2

haad v. fly (about ~ around), be flying

3

haad [feminine] n., loc. (adj.): insecure place; unattended person; left alone, neglected

waa la naqliyay ✓

peureux.

waa la naqliyay ✓

-da: (n) birds (beerdhis) ~ baalalay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) lal oo hawada u duul. Dh: duul, lal, bid. Li: daadeg, fadhiiso.

2

haad: (fal) «ka ~» naf, qof ka bax.

3

haad-da: (magacwadareed) noolaha inta baadadka leh ee duusha. Dh: shinbiro, baalley.

4

haad -da: (magac, dhedig, keli) baylah iyo ka warhayn la'aanta. Dh: daayac, laayac. Li: daryeel.

5

haad -ka: (magac lab, keli) baadleyda duusha inteeda hilibka cunta oo keliya. Haad ba haad kici haybaddaadu noqotaye, hodan baad ka tahay qurux. Wa: haadda.

6

haad -ka: (magac, lab, keli) labada dhinac ee laamiga middood. Gaadhigu haadkiisa ayuu ka baxay intaanu rogman. Dh: dhinac. Wa:haadad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel ku toosin; la-mid: aadi, aadsii. 2. Ku aa.: wax dalool ciriiri ah oo uu geli karo ku beegid. 3. Ku aa.: wax muuqaalkooda wax kale ku gudbid. 4. Isku aa.: wax aan nidaamsanayn sida ay isu raaci karaan u nadaamid.

waa la naqliyay ✓

1

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Cid meel ku toosin; la-mid: aadi, aadsii. 2. Ku aa.: wax dalool ciriiri ah oo uu geli karo ku beegid. 3. Ku aa.: wax muuqaalkooda wax kale ku gudbid.

2

4. Isku aa.: wax aan nidaamsanayn sida ay isu raaci karaan u nadaamid. m.f.dh., aaddin.

waa la naqliyay ✓

v. direct, send

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (n) [with preposition kul align (a laayn); arrange in a line or line up. Ex: safka ku aaddi: keep in line -aad-daanaan -ta: (n) [ with preposition ku] 1. alignment also alignment (a-layn-ment); in parallel lines; opposite (op-pezit) ~ ka soo horjeed. 2. expected ~ la filayo.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) jiho gaar ah, qof ama wax kale ku toosi. Ruuxaa da'da ah jidka ku aaddi. Dh: toosi, beeg.

2

aaddi: (fal) (isku ~) wax kala daadsan isku habee. Isku aaddi lambarrada buugaagta oo u dhig sida ay u kala horreeyaan. Dh: dubbarrid, habee.

waa la naqliyay ✓

1

de: direct, send = aad + -i

2

lx: aaddi

3

pd: (aaddiyey)

4

ps: v2a=

5

key: aaddi

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) qofka ad walaalaha tihiin, dhedig iyo lab kuu doonaba ha ahaadee. Faadumo waa aaddaday hooyo.

2

aaddo: erey dad waalaalo ah ay isugu yeedhaan. Dh: abboowe, abbaayo, huunno, walaal,

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) xoolo dadkii lahaa ka lumay oo cid kale la socda. Dh: baadi.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Badar la tumay buunshe ka saarid. 2. Haad cayrin. 3. Diyaarad kicin. 4. Gacan h.: gacan ruxid oo salaan ama baaq looga golleyahay. la-mid: haati.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. Badar la tumay buunshe ka saarid. 2. Haad cayrin. 3. Diyaarad kicin. 4. Gacan h.: gacan ruxid oo salaan ama baaq looga golleyahay. m.f.dh, haadin. la-mid: haati.

waa la naqliyay ✓

v. winnow (grain); fly, make something fly; mislead, lead astray, disorient

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) 1. blow [for example chaff] off especially the grain; winnow (win now). 2. cause something to fly (falaay) ~ haati.

2

u gacan haati: (v) wave by hand as a signal for someone

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadhuudh iyo wixii la mid ah buushiga iyo qashinka ka huf adiga oo kor geynaya, dabadeedna hoos u soo daadinaya. Dh: goolab, huf.

2

haadi: (fal) (u ~) qof meel dheer jooga oo aan codkaaga maqlayn gacanta u taag si uu kuu arko. Gacanta u haadi gabdhaha ha inna arkaane.

waa la naqliyay ✓

1

a: haati

2

de: winnow (grain); fly, make s.t. fly; [ext.] mislead, lead astray, disorient

3

lx: haadi

4

pd: (haadiyey)

5

ps: v2a=tr

6

key: haadi

waa la naqliyay ✓

Mahadnaq; baga!

waa la naqliyay ✓

e.d Mahadnaq; baga! la-mid: haakaalle, haakah, hakah.

waa la naqliyay ✓

inter. good!, well done!; bravo!

waa la naqliyay ✓

(interjection) used to express approval or agreement; good (guudh)-, OK; bravo (baraavo)

waa la naqliyay ✓

haaka! (tilmaame) wax laga haqabbeelay oo loo jeellanaa; wax la qaayibay; wax la guddoomay. Adoo hiil ii taray weli haaka! kuma odhan.

waa la naqliyay ✓

1

de: good!, well done!; bravo!

2

lx: haaka

3

ps: intj

4

key: haaka

waa la naqliyay ✓

maintenant, alors.

waa la naqliyay ✓

Kolkii in la joogoba.

waa la naqliyay ✓

adv., time: every time; again and again; whenever

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) marba; kolba.

waa la naqliyay ✓

1

de: every time; again and again; whenever = had + -ba

2

lx: hadba

3

ps: adv-time

4

key: hadba

waa la naqliyay ✓

1

Hadma?

2

Goorma? Kolma? Jeerma? Waama? Marma? Shirma?

waa la naqliyay ✓

question word, time: when?

waa la naqliyay ✓

(adv) at what time: when (ween) ~ goorma

waa la naqliyay ✓

(falkaabe) waydiin waqti tilmaamaya, lana macno ah 'waa xillima' ama goorama. Dh: kolkee, goorma, kolma, jeerma, xaama, marma, shinma, shinkee, xillima.

waa la naqliyay ✓