Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Guur-ka)

2

Nin iyo naag, si sharci ah, laysugu xiro inta laysu mehersho, si ay u wada joogaan oo u wada dhaqmaan oo iyaga iyo carruurta ay dhalaanba qoys u noqdaan oo u wada noolaadaan; aroos; nikaax.

waa la naqliyay ✓

1

guur¹: m.l 1. Xiriir mideynaya nin iyo naag ayadoo wada noolaanshahooda lagu saleynayo heshiis sharciyeysan oo dammaanad u ah xaas inuu unkamo. 2. Meel la degganaa ka tegid (cid, reer, dad).

2

guur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Reer meel uu degganaa ka guurid, ayadoo uu meel kale degayo.

waa la naqliyay ✓

1

guur¹: m.l 1. Xiriir mideynaya nin iyo naag ayadoo wada noolaanshahooda lagu saleynayo heshiis sharciyeysan oo dammaanad u ah xaas inuu unkamo. 2. Meel la degganaa ka tegid (cid, reer, dad).

2

guur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Reer meel uu degganaa ka guurid, ayadoo uu meel kale degayo. m.f.dh, guurid.

waa la naqliyay ✓

1

v. move away, migrate; move house, change residence

2

guur m. n. marriage

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) marriage (maareeyj); wedlock (weed look) ~ guursad

2

guur: -ay / tay: (v) go from one residence or location to another: move (muuv)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geeddi gal; meeshaad degganayd ka tag oo meel kale tag. Halkeed u guurteen? Dh: qayaad, hayaan. Li: deg, nagaw

2

guur: (fal) goor habeen ah soco.

3

guur -ka: (magac, lab, keli) isku xidhanka sharciga ah ee labka iyo dhedigga aadamaha. Li: furriin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof liita ama cadaw ah. Dh: nacas, gocor.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudur-ka)

2

Hilibka geela intiisa adag.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hilib jiir ah oo adag. 2. la-mid: guduri. Nooc gorgorka ka mid ah oo leh qoor diiran iyo midab madow.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] tough part of camel meat

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hillibka xoolaha iyo ugaadha ee weydda ah jiidhka adagna ah. Dh: taxmuur, weyd. Li: caddiin, shilis.

waa la naqliyay ✓

1

de: tough part of camel meat

2

lx: gudur

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: gudur

waa la naqliyay ✓

1

(Guura-ha)

2

Socod habeenka gudihiisa la socdo; gudoodi.

waa la naqliyay ✓

m.l Socodka habeenkii la socdo. la-mid: guureggal¹.

waa la naqliyay ✓

m.l Socodka habeenkii la socdo. la-mid: guureggal.

waa la naqliyay ✓

m. n. nighttime travel

waa la naqliyay ✓

name-m night traveler; lit: he who was born during a night time travel. Syn: Guureeye

waa la naqliyay ✓

-guuraha: (n) night travelling ~ dheelmasho

waa la naqliyay ✓

ama Guureeye, magac loo baxsho wiil guure habeenaad ku dhashay ama aabbihii habeenkii uu dhashay guure reerka ugu soo hoyday.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) socod habeenimo oo meel laga tegayo meel kalena la tegayo. Waxa aan loo noqon doonin guure habeennimo oo danbe. Dh: guurayn; guuragal; gudid; gudis.

waa la naqliyay ✓

1

de: nighttime travel

2

lx: guure

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: guure

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Aroos gelbin. 2. (f.g) Qoraal meel kala ku naqilid. 3. (f.mg) U g.: wiil ama gabar u aroosin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg2 (-iyay, -isay) 1. (f.g) Aroos gelbin. 2. (f.g) Qoraal meel kala ku naqilid. 3. (f.mg) U g.: wiil ama gabar u aroosin. m.f.dh, guurin.

waa la naqliyay ✓

1

v. marry (off), arrange a marriage, give in marriage

2

guuri v. move, drive (people) to migrate; transfer someone's belongings; copy out (of a book)

waa la naqliyay ✓

1

-yey / say: (v) copy (koopi); make a copy by writing or drawing

2

—u guuri -yey I say: (v) cause someone to marry, arrange a marriage

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel kale ku qor; wax meel ku qoran meel kale u rar oo ku qor. Dh: naqli, wareeji.

2

guuri: (fal) inanta ama inanka reer u samee oo u dhis.

waa la naqliyay ✓

1

(Alkun-ka)

2

1. Wax aan hor u jirin oo la abuuro; abuur; uun.

3

2. (Alkun-ka, Alkun-ta) Labada inay is guursadaan isu doonay, waxay isu yihiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroos-ka)

2

Guur cusub iyo cayaaraha iyo dheelaaska loo sameeyo; guur.

waa la naqliyay ✓

1

(Aroosid-da)

2

Aroos gelid; guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Beridhax-a)

2

Meel inta la dego waxyar kaddib laga guurayo; meel aan lagu raageyn, aan sal ahayn; beridhaxmo.

waa la naqliyay ✓

1

(Bikrad-da)

2

Gabar aan weli la guursan; inan; cadrad.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilcamid-da)

2

Bilcan ka dhigid; guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Bilcan-ta)

2

Naag la guursadey; haweeney; (ama bilcaan).

waa la naqliyay ✓

1

(Boojin-ta)

2

Qof aan raalli ahayn xoog kula tegid ama ku haysasho, badanaa gabar guur laga rabo ama qof la doona hayo inuu xoolo isku furto ama lagu furto; Afduub.

waa la naqliyay ✓

1

(Cadrad-da)

2

Gabar aan la guursan; inan; bikrad.

waa la naqliyay ✓

1

(Carmal-ka)

2

Naag la guursadey oo ama la furay ama laga dhintay; garoob; (ama carmali).

waa la naqliyay ✓

1

(Carraaba-da)

2

(socdaal) galab guur; galab socod.

waa la naqliyay ✓

1

(Cidda-da)

2

Muddo go'an oo haweenka laga dhinto iyo kuwa la furo, tirsadaan, oo intay ku jiraan ayan guursan karin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dadabgal-ka)

2

Dadab loo sameeyo, dadka guurdoonka (gabdhaddoon) u yimaada; riddingal; ardaggal.

waa la naqliyay ✓

1

(Dalaaqid-da)

2

Xiriirkii guurka jebin; dalaaqihii isu dhixidda iyo isqabiddu ku jaba hayeen ku dhawaaqid; xilafurid; furid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaacla-ha)

2

1. Xarig si gaar ah oo qurux badan loo rudco.

3

2. Xarigga jaadkaas ah oo gabdhaha aan weli la guursani dhexda ku xirtaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhaxsasha-da)

2

Xilo qaaddasho; guursasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheelmasha-da)

2

Habeen socosho; guurayn; gudid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dheelmid-da)

2

(xoolo, kd.) habeen kaxayn; guuraysiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaad-da)

2

1. Xoolaha xagga reerka gabadha laga guursadey ka yimaada oo kolkii laysu geeyo iyagaas iyo yaradka (xoolaha ninka wax guursadey xaggiisa ka imanaya), aqalka cusub oo la dhisa hayo dhaqaalihiisa gundhig u noqda.

3

2. Dhiigga dumarku bishiiba kol helo; xayl; caado; dhibaaji.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaadin-ta)

2

Xoolo dhibaad ah, gabadha la guursadey siin, ku darid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f.g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr². m.f.dh, gurid.

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. m.f.dh, gųrid. la-mid: gur (6).

waa la naqliyay ✓

1

v. collect, pack up; pick, pluck

2

gur v. run dry; be empty

3

gur [feminine] n. left hand

4

gur [feminine] n. wrong, offense; insult

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) pick up; collect (kolekt) ~ gudh. aruuri, gurbi

2

ku gur: (v) put inside; take inside

3

ka gur: (v) take out

4

gur -ay / tay: (v) become dry; no longer produce, especially milk ~ gur. Ex: sac guray; a dry cow; webi guray; a dry river

5

gur -ta: (n) left (laft) hand; left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaab, midho ama wixii la mid ah qaadqaad. Li: daadi.

2

gur-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta bidix. Gurta wax laguma cuno. Li: midig.

3

gur -ta: (magac, dhedig, keli) xidhmo weyn oo caws ama caleen ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Uur-ka)

2

1. Nafleyda waaweyn, inta u dhexaysa bogga iyo miskaha iyo labada kelyood; waxaa ku jira beer, beeryaro, calool, xiidmo. ganac, kelyo, kaadihays, kd.

3

2. Cur weyn oo ilmo ku jiraan; (xoolo) rimman.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inta u dhaxaysa bogga miskaha iyo laba kelliyood waxa ku jira: beerka, caloosha, xiidmaha iyo wixi lamida. 2. Ilma galeenka cunuggu ku jira kolka uu dusha ka muuqdo oo calool weyn u ekaado. 3. Laabta.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Inta u dhaxaysa bogga miskaha iyo laba kelliyood waxa ku jira: beerka, caloosha, xiidmaha iyo wixi lamida. 2. Ilma galeenka cunuggu ku jira kolka uu dusha ka muuqdo oo calool weyn u ekaado. 3. Laabta.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. pregnancy (pareg-nan-si)', gestation (jas-teey-shiri) ~ xaammil. 2. abdomen (aab-do-man), stomach (istoo-mak)

waa la naqliyay ✓

1

Gravidanza

2

Pregnancy

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) ilmaggaleenka dhedigga kolka uu cunug ku jiro.

2

uur-ka: (magac, lab, keli) naflayda waaweyn inta u dhaxaysa miskaha iyo bogga iyo labada keliyood ee ay ku jiraan uurkujirtu sida: beer, beeryaro, ganac, xammayti, kaadihays iyo wixii la mid ah.

3

uur-ka: (magac, lab, keli) garashada iyo maanka qarsoon ee wax lagu kala sooco. Dh: maan, haab.

waa la naqliyay ✓

1

de: pregnancy; [atr.] pregnant; stomach, abdomen, belly; [ext.] internal organs, viscera

2

initial: u

3

lx: uur

4

pd: (-ka Pl: uurar)

5

ps: n4-m

6

xe: She is pregant again.

7

xv: calool; wab

8

key: uur

waa la naqliyay ✓

حمل، حبل

waa la naqliyay ✓

1

(Buur-ka, Buur-ta)

2

Dhul kooban oo kor iyo xagga cirka aad ugu dheeraada oo badanaa madax fiiqan leh.

waa la naqliyay ✓

1

buur¹: m.l/dh (-rar/-ro, m.l) 1. Wax sida dhagax ciid iyo wixi lamida oo inta la is-dul-saaray dhulka ka yare kacsan. 2. Cuf dhul ah oo in door ah ka sarreeyo dhulalka ku wareegsan kana joog dheer gunbur.

2

buur²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax sida ciid, dhagxaan iyo wixi lamida meel tuurid. 2. Afka b.: caro darteed la aamusid (qof).

waa la naqliyay ✓

1

buur¹: m.l/dh (-rar/-ro, m.l) 1. Wax sida dhagax ciid iyo wixi lamida oo inta la is-dul-saaray dhulka ka yare kacsan. 2. Cuf dhul ah oo in door ah ka sarreeyo dhulalka ku wareegsan kana joog dheer gunbur.

2

buur²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax sida ciid, dhagxaan iyo wixi lamida meel tuurid. 2. Afka b.: caro darteed la aamusid (qof).

waa la naqliyay ✓

Mountain, Jabel

waa la naqliyay ✓

1

f. n./m: mountain, bare-topped hill

2

buur v. make a mountainous object; enlarge; bundle up

waa la naqliyay ✓

nickname-m fattie

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) [buuro / buuraha] mountain (maawn tan); hill (hiil)

2

buur -ay/tay: (v) make a large heap; pile up~tuur, dhoob

3

buuraleey ah: (adj) mountainous (maawn-ta-nas)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii hore ka weynaysii. Xadhigga ii buur.

2

buur-ta: (magac, dhedig, keli) dhul kor iyo xagga cirka u dheeraada, badanaa dhagax badan. Buurta Caarray haddaan u baxo, oon baroor iyo qaylo diro, baahidayda billow ogaa. Dh: haar, qarri.

waa la naqliyay ✓

جبل

waa la naqliyay ✓

1

(Cuur-ka)

2

1. (dad, kd.) koox; horin; xayn.

3

2. Aan teelteel ahayn; cumur;

waa la naqliyay ✓

1

cuur¹: m.l 1. Ciyaarta laylada godadkeeda mid ka mid ah oo bocool, dhagxaan iyo wixi lamida ka buuxaan. 2. C. ah: wax badan meel ku wada urursan.

2

cuur²: f.g1 (-ray, -rtay) Weel aad u buuxin.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] group; crowd; dense clouds, thick trees, (etc.)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) buur oo qaro u yeel. Cuur xadhiga in uu kaa dhuubane.

2

cuur-ka: (magac, lab, keli) aan teelteel ahayne is haya. Dh: cumudh, jiq, cumur.

3

cuur-ka: (magac, lab, keli) dad ama wax kale oo xoog leh.

4

cuur-ka: (magac, lab, keli) madax geela ama ka badan. Cuur geela nin dhaqdaa cuud haysta.

waa la naqliyay ✓

1

de: group; crowd; dense clouds, thick trees, (etc.)

2

lx: cuur

3

pd: (-ka Pl: cuurar (ka))

4

ps: n4-m-col

5

key: cuur

waa la naqliyay ✓

1

(Duur-ka)

2

1. Geedo badan oo meel ku wada yaal; hawd; jiq; miyi.

3

2. Geed magici.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meel geedo badan oo jiq ah leh, oo aan cidi degganayn. 2. D.gal: duudgaloobidda (qof). 3. (-rar, m.l) Nooc cawska ka mid ah oo aad u dhaadheer, oo hawdka ka baxa xooluhuna cunaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meel geedo badan oo jiq ah leh, oo aan cidi degganayn. 2. D.gal: duudgaloobidda (qof). 3. (-rar, m.l) Nooc cawska ka mid ah oo aad u dhaadheer, oo hawdka ka baxa xooluhuna cunaan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. jungle, woods, forest, wilderness

2

duur m. n. bush plant species

waa la naqliyay ✓

1

(Dur) Al.Som. Schizachyrium kelleri (Hack) Stapf. Gramineae.

2

N Andropogon abyssinicus Fresen. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bush (bush)-, forest, jungle ~ kayn, baaddiye

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) meel aan la degganayn oo ay ah.

2

duur-ka: (magac, lab, keli) caws dhuudhuuban oo adayg badan leh iyo xubno oo dhaadheer oo burbur u baxa lagana sameeyo aloolka iyo wixii la mid ah. Dad iyo duur ba waxaanad filayn baa kaagaga soo baxa.

waa la naqliyay ✓

1

(Fuur-ka)

2

1. Dibbiridda iyo soo buurashada waxa dhinta.

3

2. Waxa ciir ama dhanaanno lagu daro, oo soo buurta ama kara ama soo fooca.

4

3. Wax duuban ama buuran oo dhulka hoostiisa ama biyaha hoostooda, sida likaha uga soo baxa.

waa la naqliyay ✓

1

fųur¹: m.l 1. Geed gaab aad u baxay oo dhulka qariyey. 2. Wax dhulka ka soo fooca. 3. F. ah: caano dhanaanay oo intii faarka ahayd kor soo martay.

2

fųur²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dibirid. 2. Dhulka ka soo foocid. 3. Caano dhanaan awgeed faar kor soo marid.

waa la naqliyay ✓

1

fųur¹: m.l 1. Geed gaab aad u baxay oo dhulka qariyey. 2. Wax dhulka ka soo fooca. 3. F. ah: caano dhanaanay oo intii faarka ahayd kor soo martay.

2

fųur²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Dibirid. 2. Dhulka ka soo foocid. 3. Caano dhanaan awgeed faar kor soo marid. m.f.dh, fųurid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. bloated corpse

2

fuur v. be blown up, inflated; swell; rise (of dough, etc.)

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) become swollen or inflated; bloat (baloot)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) naqas calooshaada ha buuxi oo fooc.

2

fuur: (fal) wax mar hore naftii ka haadday noqo.

3

fuur-ka: (magac, lab, keli) dibbiraad iyo soo buurnaansho wax dhintay ama baqtiyey. Dh: fooc.

4

fuur -ka: (magac, lab, keli) meel wax lagu moofeeyo. Dh: moofo.

waa la naqliyay ✓

1

(Guud-ka)

2

1. Timaha dheer oo fardaha, kd., surkooda, dhinaca kore, ku yaal.

3

2. Timaha weyn oo madaxa oo dadku deysto.

4

3. Wax joog leh, ama kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kor; kore; sure; baar; fiin.

5

4. Aan gaar ahayne, wax badan kooba.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Aan gaar ahayn. 2. Timaha dheer oo fardaha iyo wixi lamida surkooda, dhinaca kore, ku yaal. 3. Timaha weyn oo madaxa oo dadka deysto. 4. Wax kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kore; sare; baar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Aan gaar ahayn. 2. Timaha dheer oo fardaha iyo wixi lamida surkooda, dhinaca kore, ku yaal. 3. Timaha weyn oo madaxa oo dadka deysto. 4. Wax kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kore; sare; baar.

waa la naqliyay ✓

General

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): common ~ ordinary thing; general, overall, public

2

guud m. n. mane; large head of hair, spreading hairstyle

waa la naqliyay ✓

name-m high caste, noble; above all. Cf: Gob

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) outer portion; exterior (ikis-tiriyor); surface (serfas) ~ dusha sare

2

guud (adj) common, ordinary, average; general (jenaral); public (pablik). Ex: hantida guud; general asset

waa la naqliyay ✓

1

Generale

2

General

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xagga sare. Dh: dul, guro, oogo.

2

guud -ka: (magac, lab, keli) timaha dheer ee lala baxo. Gashaantidu guud bay la baxday.

waa la naqliyay ✓

عام

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cowda galka u ah timirta ee lagu soo rido ama lagu keeno. Guufka timirta ha tuurin ee xoolaha siiya.

2

guuf -ka: (magac, lab, keli) wixii aad u taagan ee coof ah.

3

guuf -ka: (magac, lab, keli) kiish raashin ah oo buuxa oo afka ka tolan. Dh: joonyad.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Guul-ka) Habeenka xoolaha aroorka ah ceelka agtiisa lagu hoyiyo, iyagoo ama weli oomman (guul-oommane; oonguul) ama cabbey oo fulliin ah (guul-cukane; wabaxguul).

2

2. (Guu-sha) dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

waa la naqliyay ✓

1

guul¹: m.l 1. Xoolo aroor ah oo ka dhaxay xeradoodii. 2. la-mid: guulid.

2

guul²: m.dh (-lo, m.l) Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

3

guul³: f.g/mg1 (-uulay, -uushay) 1. (f.g) Cid haddadid. 2.(f.mg) Xoolo aroor ama wabax ah meel ceelka u dhow habeen u hoyasho. 3. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida dhaan isugu keenid. Tusaale: “Geelii wuxuu isugu guulmay gasada”.

waa la naqliyay ✓