guunguun

f.g1 (-uumay, -uuntay, -uumi) Geed iyo wixi lamida jirridda ka jarid.

(Guulguul-ka)

Hadal ama wax kale oo loola jeedo in cid lagu cabsi geliyo; fulabbajis; gooddi; cagajugle.

v. threaten, terrorize, make a threat upon

-ay / shay: (v) intimidate (iintimi dheeyt); frighten (fareeyten); bully (buuli)

(fal) cid kale, u cagajugley ama canaano. Inanka yar ha guulguulin.

guulguul-ka: (magac, lab, keli) haddal dagaal iyo hanjabaad isugu jira. Gunuus badan had iyo jeer gurxama deriska guulguula…

de: threaten, terrorize, make a threat upon

lx: guulguul

nt: guulguul (ka) [vn-m] 'threat, threatening'

pd: (guulguulay)

ps: v1=pl

key: guulguul

(fal) kolba guuri; hayaanka badi; marba geeddi gal. Li: degganaw; nagaw.

guurguur -ka: (magac, lab, keli) kolba guuris; hayaan badni; meel ku ekaansho la'aan; ra'yi beddelid. Guurguurka iska daa oo meel uun degganaw. Li: degganaasho.

m.l Ciyaar ay ilmuhu ciyaaraan.

m.l Ciyaar ay ilmuhu ciyaaraan.

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar ay carruurtu ku ciyaarto oo qonjadda u eg oo dalka Hindiya lagu sameeyo.

(fal) munuus oo sidii ay wax urinaya u Socsoco. Meelahaa suunsuun haddaad waalan tahay. Dh: munuus.

v. exaggerate, blow out of proportion

-yey / say: (n) exaggerate (igzaajireeyt); overstate (oovar isteeyt); inflate, magnify ~ ka bad-badi

(fal) hadal ama war sidii uu ahaa si ka duwan oo ka badan oo balballaadhin ah u gudbi ama u sheeg, ku dardar. Warka waa buunbuuniyey oo been badan baa ka buuxda.

cf: buun

de: exaggerate, blow out of proportion

lx: buunbuuni

pd: (buunbuuniyey)

ps: v2a=pl

key: buunbuuni

مبالغة

°(Guugguula-ha)

Shinbir cidiisu guu guu tahay; dhoor buu lee yahay; hud'hud.

m.l Shimbir cidiisu “guu-guu” tahay; dhoor buu leeyahay; hud'hud.

m.l Shimbir cidiisu 'guuguu' tahay; dhoor buu leeyahay; hud'hud.

m. n., [collective] cuckoo (bird)

-guugguulaha: (n) cuckoo (kuukuu)

a: hud-hud, shimbir

de: cuckoo (bird) Onomatopoetic for 'guu-guu'

lx: guugguule

pd: (/ha)

ps: n7-m-col

key: guugguule

-ta: (magac, dhedig, keli) xaajada marka lagu jiro ee la kala faqo. Dh: gebagebo.

(Unuun-ka)

1. Madax; kur.

2. Geed faalala oo qaraha u eg oo bixiya miro dacarta kasii xaraar oo laysku daweeyo.

m.l 1. Madax; kur. 2. Geed faalala oo qaraha u eg oo bixiya miro dacarta ka sii kharaar oo laysku dhaweeyo.

m. n. head (including the neck)

unuun m. n. plant species

(Unoon) S, May Citrullus lanatus (Thunb.) Matsum & Nakai Cucurbitaceae.

-ka: (n) head (heed) ~ kur, madax. Ex: laba nin baa Sacuudiga unuunka looga gooyey; two men were beheaded in Saudi Arabia

-ka: (magac, lab, keli) geed u eg qaraha kase yar oo sidiisa u faalala oo qadhaad. Waa geed nagaadh wax lagu daweeyo. Dh: qaraddameeraad.

unuun -ka: (magac, lab, keli) jidhka inta ugu sarraysa ee ay dareemayaasha intooda badani ku yaalliin. Dh: madax, kur.

(Ganuun-ka)

Weel caanood; haruub.

m.l (-nno, m.dh) 1. Haruub yar oo xoolaha lagu maalo (ari). 2. Ceel, meel salkiisa ka mid ah oo biyo ka soo maaxdaan.

m. n. milk vessel

-ka: (magac, lab, keli) gorof yar oo lagu maalo xoolaha. Ganuunka iyo xeedhyahaba middaan goor alleba dhiibin... Dabadeed ganuun buuxda iyo gaawe raacsadaye. Dh: hadhuub.

ganuun -ka: (magac, lab, keli) ceelasha la qodo kuwa dhuudhuuban ee afka yar leh. Dh: mataan.

ganuun-ta: (magac, dhedig, keli) caano geel oo lis ah. Ganuunteeda xoorka ah hashay gocatey laabtaydu.

de: milk vessel

lx: ganuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: ganuun

-ka: (magac, lab, keli) guux cadho ku jirto. Jannadii gudhoo geeljirkii wuu guggumayaaye, kolka daaqsiyow kala dareer duco laguu yeelye.

gunuus¹: m.l la-mid: gunuunuc¹.

gunuus²: f.mg1 (-say, -stay) la-mid: gunuunuc².

v. grumble, growl

-ka: (magac, lab, keli) hadal aan sare loo qaadayn oo hoos loo leeyahay, xishood ama baqdin darteed. Gunuuska badan iska daa oo waxaaga saani u sheego.

de: grumble, growl

lx: gunuus

pd: (gunuusay)

ps: v1=

key: gunuus

(Guxuun-ka)

Gamuux; gamuur.

guxuun¹: m.l la-mid: gamuux¹.

guxuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) la-mid: gamuux².

m. n., [abstract] bluntness

guxuun v. make blunt

-ka: (magac, lab, keli) wax af dhuuban aanan lahayn; af gammuuran.

junuun¹: m.l la-mid: junuunid.

junuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) la-mid: jinaab.

-ka: (magac, lab, keli) geed yar oo dheecaan layiig ah leh oo carruurta uu ku dhaco xanuunka tufuhu ama hanada lagu daweeyo.

-ta: (magac, dhedig, keli) urka ka soo baxa waxa dufanka leh oo kululaada; siniin.

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

(Gunguma-ha)

Bahal godadka duddumooyinka gala oo addimo leh.

m.l la-mid: guggume.

m. n. snake species

-ha: (magac, lab, keli) halaq aad u waynaada oo ah ka ugu xoogga badan bahalaha hoose.

de: snake sp.

lx: gungume

pd: (/ha)

ps: n7-m

see: guggume

key: gungume

Creep

-ka: (magac, lab, keli) weynayn iyo biirbiirin; dhacdo la weyneeyo oo la biirbiiryo. Buumbuunku inta badan waa been.

m.l Nooc cawska ka mid ah oo leh fiid xanaf leh oo laga dhigto kashkaash, weelashana lagu deebiyo. la-mid: gubaangub.

m. n. shrub species

-ka: (magac, lab, keli) bur geed abaareed ah oo qawl flican oo geelu cuno leh. Gubungubka geelaa aad u jecel.

de: shrub sp.

lx: gubungub

pd: (-ka)

ps: n-m

see: gubaangub

key: gubungub

(fal) gunud oo kolba gunud. Xadhigga gungunud. Dh: xidhxidh.

gungunud -ka (magac, lab, keli) rarada jaad ka mid ah oo laga sameeyey caws la isku gunguntay. Gungunudka soo saar awrka.

-ka: (magac, lab, keli) mid aan dheerayn ahaan. Dh: gaabni.

(Guudfuul-ka)

Faras xakame iyo jare la'aan lagu fuulo.

guudfuul¹: m.l la-mid: guudfuulid.

guudfuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Xakame la'aan fuulid (faras).

v., [compound] ride bareback

-ka: (magac, lab, keli) tab fardaha xakeme iyo jare la'aan loogu fuulo. Guudfuulka nimankaa baartee faraska guulaaya.

de: ride bareback

lx: guudfuul

nt: guudfuul (ka) [vn2a-m]

pd: (guudfuulay)

ps: v1=cmp

key: guudfuul

-ha: (magac, lab, keli) shimbir af dhuuban go dhoor dheer madaxa ku leh oo si gaar ah u ciya guu… guu. Guuguulihiiyow haddaad gu'ga u ooyeyso, abaar gaag ma reebaa dhacdiyo gaatamoo kalee.

-ha: (magac, lab, keli) qof dhirta qoyan guba oo xeer ahaan bulshada laga takooro.

(Buunbuunin-ta)

(hadal, war, wax kale) sida uu yahay si ka weyn oo aan run ahayn ku sheegid; wax ku darid.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadal ama war sidii uu ahaa si ka ka duwan oo beeni ku jirto u sheegid. Buunbuunin iyo warku been maaha. Dh: kabadbadin.

-ka: (n) exaggeration (igzaajirayshin)

-ka: (magac, lab, keli) buunbuunin ka dhigid sida hadal ama war. Warku buunbuunis iyo beenta kuma roona. Dh: kabadbadis.

dhuundhuun¹: m.l 1. Hilib aad loo daahiyay. 2. Miro aad u bisil. 3. la-mid: dhuundhuumid.

dhuundhuun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay; - uumi) 1. Wax bisayldhaaf ah noqosho (hilib). 2. Wax aad u bisil noqosho (miro).

-ka: (magac, lab, keli) gubasho ama bislaasho xoog ah oo mataataq ah.

(Gulungulca-da)

Qaab gaaban oo kankoonsan leh; kuusan; lucuuman.

m.dh 1. Qaab gaaban oo kankoonsan leh; kuusan; lucuuman. 2. Daruur cufan oo biyo sidda ama da'aysa. 3. la-mid: gulungulceyn. la-mid: dulundulco.

f. n. (adj.): squat person; short and fat, rounded shape

-da: (magac, dhedig keli) dareere culus oo isaga oo aanan kala go'ayn kolba dhinac isu raaca.

cf: kankoonsan, kuusan, lucuun

de: squat person; [atr.] short and fat, rounded shape

lx: gulungulco

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gulungulco

(Guulguulid-da)

Hadal ama wax kale cid ku cabsiin; bajin; gooddiyid.

-ga: (magac, lab, keli) dadaalida, aan waxba lala hadhin.

(fal) «ku hawl, iyo wixii la mid ah'awoodda oo dhan isugu gee, waxba ha kala hadhin. Ku tuntuunsoo hagar la'aan u qabo.

(Burunbuur-ka)

Dhul aan sinnayn oo burcooyin yaryar leh.

m. n. uneven ground

-ta: (magac, dhedig, keli) dhul aan sinnayn, taagag ama haaro yaryar leh. Burunbuurta fuuloo bildhaami geelu halkuu kala jiro. Dh: kudunbuur.

de: uneven ground

lx: burunbuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: burunbuur

f.g2 (-iyay, -isay) War dhacdo iyo wixi lamida intooda runta ah been badan ku darid.

f.g2 (-iyay, -isay) War dhacdo iyo wixi lamida intooda runta ah been badan ku darid. m.f.dh, buumbuunin.

(fal) dhacdo sidii ay ahayd si ka weyn oo biirbiirini ku jirto u sheeg. Buumbuuni warka. Dh: buunbuuni.

m.l (-rar, m.l) Buntuq, lix xabbabood qaada oo xabbad-keliyaale u dhaca; dhoombir.

m.f.dh eeg dhuungoo.

-ta: (magac, dhedig, keli) neef, gawricid oo dhuubta ka jarid.

f.mg4 (-mnaa, -mnayd) Geed iyo wixi lamida wax jirridda laga jaray ahaansho.

m.l Oraho ama falal cid sameyso oo keeni kara iska hor imaad.

-ka: (magac, lab, keli) yuus iyo oohin.

(magac, lab, keli) cudur adhiga ku dhaca oo aanu la socon karin.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel ku turqan, kulba dhinac u ruxid. Dh: nunujin.

(Unuungoyn-ta)

Madaxa ka goyn.