Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

1. (Guul-ka) Habeenka xoolaha aroorka ah ceelka agtiisa lagu hoyiyo, iyagoo ama weli oomman (guul-oommane; oonguul) ama cabbey oo fulliin ah (guul-cukane; wabaxguul).

2

2. (Guu-sha) dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

waa la naqliyay ✓

1

guul¹: m.l 1. Xoolo aroor ah oo ka dhaxay xeradoodii. 2. la-mid: guulid.

2

guul²: m.dh (-lo, m.l) Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

3

guul³: f.g/mg1 (-uulay, -uushay) 1. (f.g) Cid haddadid. 2.(f.mg) Xoolo aroor ama wabax ah meel ceelka u dhow habeen u hoyasho. 3. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida dhaan isugu keenid. Tusaale: “Geelii wuxuu isugu guulmay gasada”.

waa la naqliyay ✓

1

guul¹: m.dh (-lo, m.l) Dagaalka ama tartanka oo lagu adkaado; lib; libin; liibaan.

2

guul²: f.g/mg1 (-uulay, -uushay) 1. (f.g) Cid haddadid. 2.(f.mg) Xoolo aroor ama wabax ah meel ceelka u dhow habeen u hoyasho. 3. (f.mg) Xoolo iyo wixi lamida dhaan isugu keenid. Tusaale: Geelii wuxuu isugu guulmay gasada. m.f.dh, guulid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. victory, success

2

guul m. n. night spent with one's livestock at the watering place

3

guul v. spend the night at the watering place with one's livestock

4

guul v. frighten, terrify, intimidate, menace

waa la naqliyay ✓

-guusha: (n) success (saksees); victory (viktari); win (win); triumph (taraayamf); conquest (konkuwest)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) nala guul; nala wadaag: nala shirkadow; nala qaybso; wax la iibinayo oo laba qof ama in ka badani lacagta wada bixiso oo ay wada yeelato.

2

guul-ka: (magac, lab, keli) dhexda u hoyasho; xooluhu markay arooraan ee ceelka lagu wado ama la soo waraabiyo ee dhexda loo sii hooyo, waxaana la yidhaahdaa: guul oomman iyo guul cokan.

3

guul-sha: (magac, dhedig, keli) labo dhinac ama in ka badan oo tartan ka dhexeeyo ama goob dagaal iskaga hor yimi dhinaca gacan sarreeya ama ay libintu raacdo. Dh: libin, badin. Li: guuldarro.

waa la naqliyay ✓

name-m giver of victory; God (pagan name)

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo aroor ama wabax ah meel aan xeradeeda ahayn habeyn ku hoyn.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) midab aanay waxba tarrixine oo midab qudha ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Adkaansha-ha)

2

1. Adayg noqosho.

3

2. Xoog badnaansho; libaysasho; guuleysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Aflax-a)

2

Waxa la doonayo (waxbarasho...) oo guul iyo liibaan laga gaaro.

waa la naqliyay ✓

1

(Aflixid-da)

2

(waxbarasho...) liibaanid; guuleysasho.

waa la naqliyay ✓

Si wanaagsan ku sugan; (maanta Guuleed ash ma aha).

waa la naqliyay ✓

1

(Bogaadin-ta)

2

1. Qof ama wax kale, waqti ku filan oo uu wax kaga baaraandego ama uu kaga bogto, siin.

3

2. Qof wax ku guuleystey ama wax loo bogo sameeyey, hadal ama si kale ku tusid, in lala farax-wadaagayo; "Baga!" ku dhihid.

waa la naqliyay ✓

1

(Coobbakarin-ta)

2

Coobbaha oo la kariyo inta neefta la isku celiyo, dagaal ama cid guulguulid darteed.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Doob-ka) Ninka aan weli guursan, filkii la guursan jireyna gaarey oo in door ah dhaafay.

2

2. (Doob-ta) Xubin yar oo kolay qaabki leh oo awrka qooqani afka ka soo rido oo laallaadsho kolkuu wax guulayo; doobbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Eebba-ha)

2

Kan wax walba abuura oo u taliya oo weligi jirey weligina jiri doona; Ilaah; Rabbi; Guulle; Madhinte; Weyne; Baahilaawe.

waa la naqliyay ✓

1

(Faagasha-da)

2

1. (xoolo) qodashada ay jeenyaha dhulka ku qotaan oo ciidda sayriyaan, caro darteed, kolkay isu jixina hayaan oo is guula hayaan, dagaalka ka hor.

3

2. God ama dalool dhulka ka samaysasho; qodasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Fashalid-da)

2

(arrin) ka jibakeenid la'aan; ku guuldarraysasho; dhicisoobid; jabid; dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiindhayn-ta)

2

1. Kala findhicilid; kala soocid.

3

2. (dad) ximin, filfilin; guulid; jirxumayn; qalayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Fiindha-da)

2

1. Kala findhicil; kala sooc.

3

2. (dad) xin; guulguul; jirxumayn; filfilin; qalayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Foorad-da)

2

Qaybaha cayaaraha (turub, kd.) la isu tirsado oo lagu kala badiyo, middood; guul; duq.

waa la naqliyay ✓

1

(Fulabbajin-ta)

2

Waxyaalo fuleyga cabsi geliya ku kicid; guulguulid; cagajugleyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeldooja-ha)

2

(roob da'a haya) Daruur duuban oo saymaha korkooda guulaamaynaysa; heego.

waa la naqliyay ✓

1

(Guulaameyn-ta)

2

Wax guulaameynaya noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

(Guulaama-da)

2

1. Daruuro waaweyn oo uuro leh oo is dhex xula haya.

3

2. Wax kasta oo guulaameeya sida qiiqa, daadka, xiiska badda.

waa la naqliyay ✓

1

(Guuldarraysad-ka)

2

Guuldarraysasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Guuldarraysasha-da)

2

Dagaal ama tartan ku jabid; guuldarraysad.

waa la naqliyay ✓

1

(Guuldarraysi-ga)

2

Guuldarraysasho.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) midab madaw dhalaalaya ah leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Buul-ka)

2

1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn.

3

2. Aqalka shinbirta.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.dh) 1. Aqal yar oo aan hab wanaagsan u dhisnayn. 2. Aqal shimbir. 3. Dhullax, kasoobax.

waa la naqliyay ✓

m. n. hut; nest

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Plural buulal- buulasha] hut (hat); makeshift dwelling ~ waab

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) aqalka yar ee noocyada kala duwan leh ee ay shimbirtu dhisato.

2

buul -ka: (magac, lab, keli) aqalsoomaali aan si wanaagsan u dhisnayn, raro fiican ka samaysnayn.

3

buul -ka: (magac, lab, keli) timo badan ama dhogor badan. Dh: gas.

waa la naqliyay ✓

1

de: hut; nest

2

lx: buul

3

pd: (-ka Pl: buulal)

4

ps: n4-m

5

key: buul

waa la naqliyay ✓

عُش الطَّائِرِ، وَكْرِ، كُوحَ

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-uulay, -uushay) Wax hullaab ku qarin (qof).

waa la naqliyay ✓

1

(Duul-ka)

2

Dad; dooyo; cid; col; dar.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid.

waa la naqliyay ✓

1

duul¹: m.l (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, kaas oo ka kooban tiro sinjiyaddoodu ay isku egyihiin ama ay isku dhawyihiin.

2

duul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) 1. Diyaarad, shimbir iyo wixi lamida hawada dhexdeeda marid. 2. Diyaarad iyo wixi lamida ku safrid. m.f.dh, duulid.

3

dųul¹: m.l (-lal, m.l) 1. Dad aad u badan oo aan la aqoon. 2. Jinni.

4

dųul²: f.mg1 (-uulay, -uushay) Dad badan in ay dagaal qaadaan u bixid. m.f.dh, dųulid.

waa la naqliyay ✓

1

v. fly

2

duul v. raid; attack

3

duul vl. n. attack, raiding

4

duul m. n. people, group of people

waa la naqliyay ✓

-ay / duushay: (v) 1. fly (flaay) 2. attack (ataak)-, take the offensive ~ ku duul, weerar

waa la naqliyay ✓

1

(fal) weerar dagaal qaad. Labadii beelood beel baa lagu duulay.

2

duul: (fal) samada mar oo sare u haad.

3

duul -ka: (magac, lab, keli) dir ama dad isku asal ah. Dh: dir.

4

duul-sha: (magac, dhedig, keli) xawayaan weyn oo agdaaga biyaha webiyada iyo haraha laga helo. Dh: jeer.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-uulay, -uushay) 1. Wax kor u tafid. 2. Wax dushiisa ku boodid. 3. Haweeney kufsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-uulay, -uushay) 1. Wax kor u tafid. 2. Wax dushiisa ku boodid. 3. Haweeney kufsasho. m.f.dh, fuulid.

waa la naqliyay ✓

v. get on top of, climb up ~ on; mount, ride, board

waa la naqliyay ✓

-fuulay / fuushay: (n) climb (kaleem); board (boordh); mount (mawnt); ride (reeydh); go aboard, walk up ~ kor. Ex: fuul buurta; climb the mountain

waa la naqliyay ✓

1

(fal) meel sare kor; wax dusha uga bax, Dh: kor. Li: deg, dhaadhac.

2

fuul -ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah noocyada digirta.

waa la naqliyay ✓

1

de: get on top of, climb up ~ on; mount, ride, board

2

lx: fuul

3

pd: (fuulay / fuushay)

4

ps: v1=

5

xe: Where did you get on?

6

xv: Xaggee baad ka soo fuushay?

7

key: fuul

waa la naqliyay ✓

1

(Guud-ka)

2

1. Timaha dheer oo fardaha, kd., surkooda, dhinaca kore, ku yaal.

3

2. Timaha weyn oo madaxa oo dadku deysto.

4

3. Wax joog leh, ama kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kor; kore; sure; baar; fiin.

5

4. Aan gaar ahayne, wax badan kooba.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Aan gaar ahayn. 2. Timaha dheer oo fardaha iyo wixi lamida surkooda, dhinaca kore, ku yaal. 3. Timaha weyn oo madaxa oo dadka deysto. 4. Wax kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kore; sare; baar.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Aan gaar ahayn. 2. Timaha dheer oo fardaha iyo wixi lamida surkooda, dhinaca kore, ku yaal. 3. Timaha weyn oo madaxa oo dadka deysto. 4. Wax kor u dheer, madaxa ugu korreeya; kore; sare; baar.

waa la naqliyay ✓

General

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): common ~ ordinary thing; general, overall, public

2

guud m. n. mane; large head of hair, spreading hairstyle

waa la naqliyay ✓

name-m high caste, noble; above all. Cf: Gob

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) outer portion; exterior (ikis-tiriyor); surface (serfas) ~ dusha sare

2

guud (adj) common, ordinary, average; general (jenaral); public (pablik). Ex: hantida guud; general asset

waa la naqliyay ✓

1

Generale

2

General

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xagga sare. Dh: dul, guro, oogo.

2

guud -ka: (magac, lab, keli) timaha dheer ee lala baxo. Gashaantidu guud bay la baxday.

waa la naqliyay ✓

عام

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cowda galka u ah timirta ee lagu soo rido ama lagu keeno. Guufka timirta ha tuurin ee xoolaha siiya.

2

guuf -ka: (magac, lab, keli) wixii aad u taagan ee coof ah.

3

guuf -ka: (magac, lab, keli) kiish raashin ah oo buuxa oo afka ka tolan. Dh: joonyad.

waa la naqliyay ✓

1

(Guun-ka)

2

Qof filkiisu weyn yahay aanse laga garan, oo dhallinyaro la moodo; coon; hoosubbax.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.kh Qof fil weyn oo aan da'du ka muuqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. dwarf, midget

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. midget (mijit) ~ hoos u bax, coon. 2. person who looks younger than his age. 3. ancient

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inanka aan u guursan ee doobnimo ku gabooba.

2

guun-ta: (magac, dhedig, keli) gashaanti gabowday; inanta inannimo ku weynaata oo aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

de: dwarf, midget

2

lx: guun

3

pd: (-ka Pl: guunan (ka))

4

ps: n4-m

5

syn: coon

6

key: guun

waa la naqliyay ✓

1

(Guur-ka)

2

Nin iyo naag, si sharci ah, laysugu xiro inta laysu mehersho, si ay u wada joogaan oo u wada dhaqmaan oo iyaga iyo carruurta ay dhalaanba qoys u noqdaan oo u wada noolaadaan; aroos; nikaax.

waa la naqliyay ✓

1

guur¹: m.l 1. Xiriir mideynaya nin iyo naag ayadoo wada noolaanshahooda lagu saleynayo heshiis sharciyeysan oo dammaanad u ah xaas inuu unkamo. 2. Meel la degganaa ka tegid (cid, reer, dad).

2

guur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Reer meel uu degganaa ka guurid, ayadoo uu meel kale degayo.

waa la naqliyay ✓

1

guur¹: m.l 1. Xiriir mideynaya nin iyo naag ayadoo wada noolaanshahooda lagu saleynayo heshiis sharciyeysan oo dammaanad u ah xaas inuu unkamo. 2. Meel la degganaa ka tegid (cid, reer, dad).

2

guur²: f.mg1 (-ray, -rtay) Reer meel uu degganaa ka guurid, ayadoo uu meel kale degayo. m.f.dh, guurid.

waa la naqliyay ✓

1

v. move away, migrate; move house, change residence

2

guur m. n. marriage

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) marriage (maareeyj); wedlock (weed look) ~ guursad

2

guur: -ay / tay: (v) go from one residence or location to another: move (muuv)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) geeddi gal; meeshaad degganayd ka tag oo meel kale tag. Halkeed u guurteen? Dh: qayaad, hayaan. Li: deg, nagaw

2

guur: (fal) goor habeen ah soco.

3

guur -ka: (magac, lab, keli) isku xidhanka sharciga ah ee labka iyo dhedigga aadamaha. Li: furriin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hawl si wadaag ah loo qabto; si urur ah hawl u qabasho; beeralaydu iskaashi ay sameeyaan marka beerta la beerayo ama la goynayo oo ay hawsha wada galaan. Dh: goob.

waa la naqliyay ✓

1

(Guux-a)

2

1. Cod weyn oo culus oo uurka ka soo baxa.

3

2. Cod gaar ah oo geelu sameeyo.

4

3. Cudur geela ku dhaca.

5

4. Farax.

waa la naqliyay ✓

1

guux¹: m.l 1. Cod weyn oo cunaha awr, goray iyo wixi lamida ka soo baxa. 2. Codka matoorrada. 3. Cudur geela cunaha ka barariya. 4. la-mid: guuxid.

2

guux²: f.mg1 (-xay, -xday) 1. Cod weyn sameyn (awr, goray iyo wixi lamida). 2. Matoor cod samayn. 3. U g.: wax u riyaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

guux¹: m.l 1. Cod weyn oo cunaha awr, goray iyo wixi lamida ka soo baxa. 2. Codka matoorrada. 3. Cudur geela cunaha ka barariya.

2

guux²: f.mg1 (-xay, -xday) 1. Cod weyn sameyn (awr, goray iyo wixi lamida). 2. Matoor cod samayn. 3. U g.: wax u riyaaqid. m.f.dh, guuxid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. noise, roar, uproar

2

guux v. let out a loud noise, roar, grunt

waa la naqliyay ✓

-a: (n) a loud, deep sound, guttural sound; roar (roor); rumble (rambal)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) shanqadha diyaaradaha lalaaya ama baabuurta socoti ay samayso; hadal fara badan oo is dhexyaac ah. Guux fara badan ayaan maqlaynaa. Dh: xiin; reen.

2

guux-a: (magac, lab, keli) nuuc gabayga jecaylka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) (xisaab) Summad J. Halbeegga Caalamiga (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

waa la naqliyay ✓

m.l (-lal, m.l) (xisaab) Summad J. Halbeegga Caalamiga (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

waa la naqliyay ✓

Joule

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) summadda halbeegga caalamiga ah (H.C.) ee hawsha iyo tamarta, waxana uu le'egyahay hawsha la qabtay, marka xoog hal niyuutan (n) ah dhaqaajiyo walax fogaan (s) hal mitir ah. Astaantan, waxa loogu magac daray aqoonyankii (1818-18 89) ee Jaymis Biriskot Juul.

waa la naqliyay ✓

1

(Kuu-sha)

2

Iniino dhalo ah ama wax kale oo dhexda ka daldaloola oo inta dun lagu taxo, surka lagu xirto oo lagu xarragoodo.

waa la naqliyay ✓

1

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

2

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin.

waa la naqliyay ✓

1

kuul¹: m.dh (-lo, m.l) Iniinyo kulkulucsan oo dhalo iyo wixi lamida ka sameysan, dhexdana ka daloola oo inta dun lagu taxo qoorta haweenku ku xirtaan, si ay ugu xarragoodaan.

2

kuul²: f.g1 (-uulay, -uushay) Khad madow indho marin. m.f.dh, kuulid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. kohl (eye makeup)

2

kuul v. put kohl on, beautify ~ blacken one's eyebrows

3

kuul [feminine] n. bead; necklace

waa la naqliyay ✓

-kuusha: (n) beads (biidis)', a necklace made of beads

waa la naqliyay ✓

-sha: (magac, dhedig, keli) iniinyo dhalo ah oo leh qaabab kala duwan ama wax kale oo dhexda ka daloola oo inta dun lagu taxo, oo qoorta lagu xidho oo lagu xarragoodo. Kuul qurux badan ayay qoorta ku xidhnayd. Wa: kuulo.

waa la naqliyay ✓

1

(Luul-ka)

2

Iniino kulkulucsan oo dhagaxdidib ama xaraar ah oo badanaa cad kolkolna midabyo kale leh oo aad qaali u ah; waxaa si yaab leh u sameeya lohodka qaarkiis: qalbacyada dhulmanta bahalku ku jiro baa waxaa soo dhexgala bahal kaloo yar ama iniin ciid ah ama wax kale; kolkaasaa bahalku si uu waxaan gudihiisa soo galay uga nabad galo, dhacaan qoyan oo xabag oo kale ah ku daboolaa oo kubbad kulucsan ka dhigaa; dabadeed kubbaddaa adkaata oo luul noqota; luulka la beero isaguna waa la mid: qalbacyada gudohooda baa uun wax loo geshaa oo dabadeed bahalku luul ka dhigaa.

waa la naqliyay ✓

1

luul: f.mg1 (luulay, luushay) Carrab calalinta ay carruurtu carrabka calaliso.

2

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

waa la naqliyay ✓

lųul: m.l.u Iniino kulkulucsan, sida dhagaxa u adag oo cad ama midab kale leh aadna qaali u ah, kuna dhex jira laba qalbac oo dhulman ah oo laga helo badda gudaheeda.

waa la naqliyay ✓

pr. n., [feminine] Lul, Lool

waa la naqliyay ✓

1

v. chew one's tongue ~ grind the gums (of baby in teething stage)

2

luul m. n. precious item (e.g., pearl, diamond)

waa la naqliyay ✓

name-f precious, pearl, diamond; gems grinder

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) pearl (peerl); gem (jeem)

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh qaali ah sida uu luulku nolosha ku yahay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) iniino kulkulucsan oo dhagax, didib ama xaraar ah oo badanaa cad, kolkolna midabyo kale leh oo aad u qaali ah. Waxa uu ku dhex samaysmaa bilbilka oy isu egyihiin ee lohodka. Qalbacyada bilbilka dhulmantiisa ayaa waxa dhexgala wax yar oo nool ama iniin ciideed ah, kolkaas ayuu bahalku si uu waxaa gudihiisa soo galay uga nabadgalo, waxa uu ku sii daayaa dheecaan qoyan oo subag oo kale ah oo dabeed adkaada oo sidii kubad yar 'luul' noqda. Luul ayaan xeebta ka helay Dh: lulu'.

waa la naqliyay ✓