gurxo — Macnaha & Turjumaada

f.mg3 (-xaday, -xatay) Sal ku socosho (curyaan).

waa la naqliyay ✓

(fal) qof curyaan ah, salka ku socosho ama gurguuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Gura-da)

2

Meel godan oo raaxo leh, oo gaadiidka raran dushiisa laga sameeyo oo dadku fuulo.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho. m.f.dh, gurasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pick up, collect (for oneself)

2

guro [feminine] n. place cleared on loaded camel for people to sit

waa la naqliyay ✓

1

-gurtay / guratay: (v) pick up for yourself; collect (kolekt) ~ arruurso, gudho

2

guro -gurada: (n) saddle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel yaalla ama ku jira qaadqaado.

2

guro -da: (magac, dhedig, keli) xagga sare. Dh: dul, guud.

3

guro -da: (magac, dhedig, keli) awrka marka la raro ee labada dhinac alaabta laga saaro dhexda oo loo diyaariyo in la saaro carruurta yar yar iyo madhasha aan socon karayn.

waa la naqliyay ✓

Gurada gaari-gacmeedka iwm.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-xaday, -xatay) la-mid: furux².

waa la naqliyay ✓

(fal) baqdin daraaddeed, la baxso.

waa la naqliyay ✓

v. peck, bite

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Cid gargaar degdeg ah u fidin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Cid gargaar degdeg ah u fidin. m.f.dh, gurmasho.

waa la naqliyay ✓

v. send forces to cope with an emergency

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, u hiili. Dh: taakulay, xooji, caawi, birmo.

waa la naqliyay ✓

1

de: send forces to cope with an emergency

2

lx: gurmo

3

pd: (gurmaday)

4

ps: v3a=

5

key: gurmo

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaatada niyadda ka gaarta ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaatada niyadda ka gaarta ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaatada niyadda ka gaadha ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Dheri dab saaran, dhul iyo wixi lamida dareere dhuuqid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Dheri dab saaran, dhul iyo wixi lamida dareere dhuuqid. m.f.dh, gursasho.

waa la naqliyay ✓

v. absorb something

waa la naqliyay ✓

-gursaday / gursatay: (v) empty the contents by changing into vapor or boiling; vaporize (veey paraayz)

waa la naqliyay ✓

1

de: absorb s.t. (e.g. when food that is cooking absorbs the water)

2

lx: gurso

3

pd: (gursaday)

4

ps: v3a=tr

5

syn: nuug

6

key: gurso

waa la naqliyay ✓

m.dh Cune; doobbo.

waa la naqliyay ✓

1

(Jurxa-da)

2

Hadallo lafajebis ah, oo cid lagu yiraahdo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Hadal lafajebis ah oo cid lagu yiraahdo.

waa la naqliyay ✓

f. n. abuse, insult, abusive speech

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal adyad ah oo qof lagu yidhaahdo.

waa la naqliyay ✓

1

de: abuse, insult, abusive speech

2

lx: jurxo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: jurxo

waa la naqliyay ✓

m.dh Naag aan nasiib wanaagsanayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Naag gacanta bidixda uga isticmaal badan gacanta midigta.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Wadda yar; wadiiqo; diqdiq.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Wadda yar; wadiiqo; diqdiq.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: ri' geeso gaagaaban.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gurxasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurxan-ka)

2

Ci gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa guhaad iyo wax doonis lug ku leh.

waa la naqliyay ✓

1

gurxan¹: m.l Cod gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa ku lug leh guhaad ama wax doon (libaax, ey, iyo wixi lamida).

2

gurxan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Gurxan samayn.

waa la naqliyay ✓

1

gurxan¹: m.l Cod gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa ku lug leh guhaad ama wax doon (libaax, ey, iyo wixi lamida).

2

gurxan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Gurxan samayn. m.f.dh, gurxamid.

waa la naqliyay ✓

1

v. growl

2

gurxan vl. n. growl, roar, act of roaring

waa la naqliyay ✓

name-m growl, roar; the act of roaring

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) animal noise

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin iyo geydh badan oo sida libaaxa u gurxama.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal hoose oo guux ah samee.

2

gurxan-ka: (magac, lab, keli) hadal hoose oo guux ah laguna cabbirayo wax doonis. Dh: guraabaas.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hagardaamo; luggooyo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) socod habeenka gudihiisa la socdo. Dh: gudoodi.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Naag ama nin xiriir guur cid la samaysasho. 2. Qoraal meel ku qoran meel kale ku naqilasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) 1. Naag ama nin xiriir guur cid la samaysasho. 2. Qoraal meel ku qoran meel kale ku naqilasho. m.f.dh, guursasho.

waa la naqliyay ✓

v. marry, get married

waa la naqliyay ✓

-guursaday I guursatay: (v) take a husband or wife; wed (weed); marry (maari). Ex: waxuu ku guursaday labaatan jirkiisii; he married in his twenties

waa la naqliyay ✓

(fal) reer yeelo; qoys samayso.

waa la naqliyay ✓

1

de: marry, get married

2

lx: guurso

3

pd: (guursaday)

4

ps: v3a=

5

syn: dhaxso

6

key: guurso

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hantida qaybaheeda la rari karo, sida xoolaha nool. 2. G. ah: reer miyi xoolo dhaqato ah oo hadba meeshii deegaan leh u guura.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Hantida qaybaheeda la rari karo, sida xoolaha nool. 2. G. ah: reer miyi xoolo dhaqato ah oo hadba meeshii deegaan leh u guura.

waa la naqliyay ✓

f. n. movable goods; group of people traveling and not settled yet

waa la naqliyay ✓

-guurtada: (n) movable assets or properties

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hantida dhaqdhaqaaqda ee aan maguurtada ahayn sida xoolaha iyo lacagta. Dh: maal.

waa la naqliyay ✓

1

de: movable goods; [ext.] group of people traveling and not settled yet Opp: magguurto 'unmovable goods'

2

lx: guurto

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: guurto

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gurxo. la-mid: gurxad.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f.g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr². m.f.dh, gurid.

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. m.f.dh, gųrid. la-mid: gur (6).

waa la naqliyay ✓

1

v. collect, pack up; pick, pluck

2

gur v. run dry; be empty

3

gur [feminine] n. left hand

4

gur [feminine] n. wrong, offense; insult

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) pick up; collect (kolekt) ~ gudh. aruuri, gurbi

2

ku gur: (v) put inside; take inside

3

ka gur: (v) take out

4

gur -ay / tay: (v) become dry; no longer produce, especially milk ~ gur. Ex: sac guray; a dry cow; webi guray; a dry river

5

gur -ta: (n) left (laft) hand; left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaab, midho ama wixii la mid ah qaadqaad. Li: daadi.

2

gur-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta bidix. Gurta wax laguma cuno. Li: midig.

3

gur -ta: (magac, dhedig, keli) xidhmo weyn oo caws ama caleen ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bura-da)

2

1. Hilib dheeri ah oo guntan oo oogada nafleyda ka soo baxa.

3

2. Dheeri, siyaado, guno.

4

3. (-°) Haan yar; aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daawo) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

3

bųro: m.dh (-ooyin, m.l) Haan yar; aagaan. la-mid: buray².

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daaw.) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wart, tumor, growth

2

buro [feminine] n. extra, bonus

3

buro [feminine] n. small container for water ~ milk

waa la naqliyay ✓

1

-burada: (n) [burooyin-ka] wart (woort); tumor (tuu-mar) ~ feex, burobahalaad

2

buro: -ah: (adj) extra (ikistara); surplus (serpalas); supernumerary ~ dheeri, siyaado ah

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah. Dh: dheeri, siyaado.

2

buro -da: (magac, dhedig, keli) haan yar. Dhiil maahee waa buro maxay qaadi. Dh: aagaan.

3

buro -da: (magac, dhedig, keli) hilib soo kuusma ama guntan oo jidhka ka soo baxsan. Buro waa la gubaa beenna waa la bartaa.

waa la naqliyay ✓

Gacanqabsiga madaxa koobaaban ee madaxa raando-bireedda korkiisa ku yaal.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Dad ama xoolo ilmihii ugu horreeyey dhalid. 2. Cir, di'id billaabid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Dad ama xoolo ilmihii ugu horreeyey dhalid. 2. Cir, di'id billaabid. m.f.dh, curasho.

waa la naqliyay ✓

v. become initiated; be created; give birth for the time; be born; start raining

waa la naqliyay ✓

1

-curtay I curatay: (v) have a first child or baby

2

curo -curtay / curatay: (v) start raining. Ex: Gu 'gii baa curtay; the raining season has started

waa la naqliyay ✓

1

(fal) roob, darroor oo da'. Dh: darroor. Li: qaad.

2

curo: (fal) ilmihii u horreeyay dhal.

3

curo: (fal) bil cusub, soo bax. Dh: bilo.

waa la naqliyay ✓

1

de: become initiated; be created; give birth for the first time; be born; start raining

2

lx: curo

3

pd: (curtay)

4

ps: v3b=

5

key: curo

waa la naqliyay ✓

agg. - adag.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Albaab iyo wixi lamida ballaqsasho. 2. (f. g) Wax xarig ku xirnaa ka baxsasho. 3. (f.g) Wax horay loo dhacay xoog ku soo ceshasho. 4. (f.g) Wax sida dhar, lacag iyo wixi lamida cid xoog uga qaadasho. 5. (f.g) Qof qaan u xirnaa si loo furo qaantii loo haystey bixin. 6. (f.g) Kitaab qur'aan iibsasho. 7. (f.mg) Ka f.: saaxiibtinnimo qof lala lahaa burin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Albaab iyo wixi lamida ballaqsasho. 2. (f.g) Wax xarig ku xirnaa ka baxsasho. 3. (f.g) Wax horay loo dhacay xoog ku soo ceshasho. 4. (f.g) Wax sida dhar, lacag iyo wixi lamida cid xoog uga qaadasho. 5. (f.g) Qof qaan u xirnaa si loo furo qaantii loo haystey bixin. 6. (f.g) Kitaab qur'aan iibsasho. 7. (f.mg) Ka f.: saaxiibtinnimo qof lala lahaa burin. m.f.dh, furasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. open for oneself

2

furo v. rob, sack, pillage

3

furo v. bail someone out of jail

waa la naqliyay ✓

-furtay / furatay: (n) 1. remove the cover, cork, or lid from for oneself; undo (andhuu); open (oopin); unfold (anfooldh) 2. rob (roob) ~ dhac. Ex: tuug baa na furatay; we were robbed by thieves

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ka ~) wax aad ku xidhnayd, ka gooso. Subaxdii hore ba markabku dekedda Jabuuti ayuu ka furtay.

2

furo: (fal) safar, iyo wixii la mid ah, dhac oo boob; xoog wax kaga qaado.

3

furo: (fal) wax hore kaaga xidhnaa, sii deyso.

4

furo: (fal) (ka ~) hawl iyo wixii la mid ah, gof kale oo hayay ka nasi.

waa la naqliyay ✓

1

garo¹: m.dh.u Riyo.

2

garo²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho. m.f.dh, garasho.

waa la naqliyay ✓

v. understand, know (how), be able; recognize

waa la naqliyay ✓

-gartay I garatay: (v) know or identify; recognize (rekegnaayz). Ex: ma garan kartaa...; can you recognize...

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sheeg waxa uu yahay; hubi inaad aqoon u leedahay oo ka jawaab.

2

garo -da: (magac, dhedig, keli) midab qaarka hore ee riyaha ku yaal oo inta kale ka duwan.

waa la naqliyay ✓

1

de: understand, know (how), be able; recognize

2

lx: garo

3

pd: (gartay / garatay)

4

ps: v3b=

5

xe: I don't understand.

6

xv: Ma garan.

7

key: garo

waa la naqliyay ✓

s.m. - wareeg.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid. m.f.dh, gubasho.

waa la naqliyay ✓

v. burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

waa la naqliyay ✓

(fal) dab haku qabsado ama is gub.

waa la naqliyay ✓

1

de: burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

2

lx: gubo

3

pd: (gubtay)

4

ps: v3b=

5

xe: It is burning.

6

xv: Wuu gubanayaa.

7

key: gubo

waa la naqliyay ✓

1

(Guda-ha)

2

Weel ama guri ama ceel ama wax la mid ah dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn. m.f.dh, gudasho.

waa la naqliyay ✓