gurxan — Macnaha & Turjumaada

1

(Gurxan-ka)

2

Ci gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa guhaad iyo wax doonis lug ku leh.

waa la naqliyay ✓

1

gurxan¹: m.l Cod gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa ku lug leh guhaad ama wax doon (libaax, ey, iyo wixi lamida).

2

gurxan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Gurxan samayn.

waa la naqliyay ✓

1

gurxan¹: m.l Cod gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa ku lug leh guhaad ama wax doon (libaax, ey, iyo wixi lamida).

2

gurxan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Gurxan samayn. m.f.dh, gurxamid.

waa la naqliyay ✓

1

v. growl

2

gurxan vl. n. growl, roar, act of roaring

waa la naqliyay ✓

name-m growl, roar; the act of roaring

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) animal noise

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil oohin iyo geydh badan oo sida libaaxa u gurxama.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal hoose oo guux ah samee.

2

gurxan-ka: (magac, lab, keli) hadal hoose oo guux ah laguna cabbirayo wax doonis. Dh: guraabaas.

waa la naqliyay ✓

1

1. La guray; la uruurshey.

2

2. (cunno) la bisleeyey oo weelashii lagu cuni lahaa lagu guray.

3

3. (xoolo) aan irmaanayn; galoof.

waa la naqliyay ✓

1

guran: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax aan caano lahayn ahaansho. 2. Wax aan biyo lahayn ahaansho. 3. Wax weelkay ku jireen laga saaray ahaansho (cunno).

2

gųran¹: m.l Geel aan irmaanayn; horweyn.

3

gųran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Neef irmaan canihii ka dhamaasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Wax aan caano lahayn ahaansho. 2. Wax aan biyo lahayn ahaansho. 3. Wax weelkay ku jireen laga saaray ahaansho (cunno). m.f.dh, gurnaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] collected, gathered; served up (of food)

2

guran m. n., [collective] (adj.): herd of camels no longer giving milk that are kept far from dwelling areas; milkless

waa la naqliyay ✓

-aa: (aadj) dried up (daraayidh ap); no longer producing, especially milk

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax la aruurshay oo la guray.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurdan-ka)

2

Shanqarta ka yeerta orodka xoogga leh, siiba kan fardaha.

waa la naqliyay ✓

1

gurdan¹: m.l 1. Sharqanta ka yeerta orodka fardaha iyo wixi lamida. 2. la-mid: gurdamid.

2

gurdan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Fardo iyo wixi lamida gurdan samayn.

waa la naqliyay ✓

v. stomp, trample, make the noise of feet ~ hooves

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) sanqadha orodka fardaha. Gurdanka fardaha meelka fog ayaa laga maqlaa.

waa la naqliyay ✓

1

de: stomp, trample, make the noise of feet ~ hooves (e.g., horses)

2

lx: gurdan

3

nt: gurdan (ka) [vn2-m]

4

pd: (gurdamay)

5

ps: v1=

6

key: gurdan

waa la naqliyay ✓

Qof gurta wax ku qabsada; wixii gacanta midig lagu qaban jirey, gacanta bidix ku qabta.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof adeegsiga gacanta bidix ku badsada ahaansho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof adeegsiga gacanta bidix ku badsada ahaansho. m.f.dh, gurranaan.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] left-handed

waa la naqliyay ✓

-gurmaa I gurmayd: (adj) left-handed (laft-heendidh). Ex: wuu gurran yahay; he is left-handed

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) qof gacanta bidix wax ku qabsada.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gur, gurey

2

de: left-handed

3

lx: gurran

4

pd: (gurranaa)

5

ps: adj-der

6

key: gurran

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gurxasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Guryan-ka)

2

Hadal badan oo aan milgo lahayn; guraabbaas; (ama duryan).

waa la naqliyay ✓

1

guryan¹: m.l Hadal badan oo aan murti lahayn. la-mid: duryan¹.

2

guryan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Hadal badan oo aan murti lahayn dabeebasho. la-mid: duryan².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-amay, -antay; -ami) Hadal badan oo aan murti lahayn dabeebasho. m.f.dh, guryamid. la-mid: duryan.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. idle chatter, waffling

2

guryan v. chatter, waffle

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) mutter (matar) jabber (jab ber)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) dub iyo diirba hoolan. Geed murxan ayuu midho u doontay. Dh: muruxsan.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) la-mid: quruxsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurxamid-da)

2

Ci gurxan ah, ciyid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gurxan ².

waa la naqliyay ✓

/grawl/ (n) 1. gurxan (ci gaar ah oo nafleyda qaarkeed samayso oo badanaa guhaad iyo wax doonis la xiriirta) (v) 2. gurxamid, ama cod la mid ah samayn. e.g. She growled her displeasure.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) si farxad leh u hadal. La bulamay bishaaradaan maqliyo faraxa baaqaaqa.

2

bulxan-ka: (magac, lab, keli) buuq iyo hadal aan la kala soocayn oo badan. Bulxankayga feedhaha la mood bahalkii waynaaye. Dh: gurxan.

3

bulxan -ka: (magac, lab, keli) hadal iyo qosol faraxad leh israacin. Bulxanka qosolka la wada toos markuu boqorku noo yeedhay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jabaq weyn oo guux iyo gurxan leh. Diyaanka hubka ayaa xeebta laga maqlayaa. Dh: dayaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) hadal gurxan iyo buuq ah ku hadlid. Ninka buka hugmidda kala dul tega. Dh: gurxamid, yabqamid, buuqid.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal hugun ah ku hadal.

2

hugun -ka: (magac, lab, keli) hadal aan erayada byaan loo maqal. Hugun baxaya hoosiis cidla ah, barac libaax joogo. Dh: bulxan, buuq, gurxan.

3

hugun-ka: (magac, lab, keli) dad badan hadalkood oo isagoon kala soocnayn meel durugsan ka soo ama ka soo baxa. yeedha

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) gurxan iyo niyadda ka oohid

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u ci' sidii riyo qawqamaya.

2

qabaanqab -ka: (magac, lab, keli) gurxan iyo sawaxan ay riyuhu sameeyaan kolkay wax kala boobayaan. Dh: qawqam, qawqab.

3

qabaanqab -ta: (magac, dhedig, keli) qolofleyda badda jaad ka mid ah oo qolof adag dusha ku leh oo waqti badanna debedda joogi karta. Waxan maanta ku qadeeyey qabaanqab. Dh: carsaanyo, qawqab.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dad ama duunyo, meel fog ka buuq.

2

yabaq -a: (magac, lab, koli) hugun iyo gurxan dad oo meel durugsan laga maqlayo. Dh: buuq, yabaaq.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) buuq iyo hadal meel ka soo baxaya. Dad habeen guuraya yabqankooda ayaa la maglaa. Dh: gurxan.

waa la naqliyay ✓

1

n., (bustle) buuq, -i, bulxan, -ki, -ti (for the past), gurxan, -ki, sawaxan, -ki, dhawaaq, -i, qaylo, -adi.

2

v.tr., buuq, dhawaaq, qayli.

waa la naqliyay ✓

v., qayli, madar, orri; n., dhawaaq, -i, gurxan, -ki, orr, -ki, qaylo, -adi.

waa la naqliyay ✓

1

de: growl

2

hm: 1

3

lx: gurxan

4

pd: (gurxamay)

5

ps: v1=

6

key: gurxan_1

waa la naqliyay ✓

1

de: growl, roar, act of roaring

2

hm: 2

3

lx: gurxan

4

pd: (-ka)

5

ps: vn2-m

6

key: gurxan_2

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) caws ka baxa beerta dhexdeeda oo durba dib u soo baxa markii la gooyo. Burxaan beerta ka guray: Dh: xule, dhikil.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: durbaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. drum

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) drum (dhraam), musical instrument ~ durbaan

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar dhex marta ragga iyo haweenkaba oo la ciyaaro habeenkii oo kaliya, waxayna caan ku tahay gobolka Shabeellada dhexe ee Soomaaliya iyo meelo kale. Qalabka lagu gu tumo ama lagu ciyaaro, waxaa ka midah maqaar la jilciyey lana taagay.

waa la naqliyay ✓

1

a: durbaan

2

de: drum

3

lx: gurbaan

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: gurbaan

waa la naqliyay ✓

1

gurnaan: m.f.dh eeg guran. la-mid: gurnaansho.

2

gųrnaan: m.f.dh eeg gųran². la-mid: gųrnaansho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meeshii uu yaalay laga qaaday ahaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg gurranaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) guryo dhisid. Dh: deegaamayn, dejin.

waa la naqliyay ✓

1

(Turxaan-ta)

2

Xumi, ceebaal, iin.

waa la naqliyay ✓

m.dh Iin; cillad.

waa la naqliyay ✓

m.dh Iin; cillad.

waa la naqliyay ✓

f. n. deformity, defect (physical ~ moral)

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) defect (dii-fakt); deficiency (di-fishensi); fault (foolt) ~ cillad cillo, ceeb.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hadalka xumaanta ama qoonsimaadka xambaarsan iyo waxyeelooyinka yar yar. Dh: xumaan, cillad.

waa la naqliyay ✓

1

de: deformity, defect (physical ~ moral)

2

initial: t

3

lx: turxaan

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f

6

key: turxaan

waa la naqliyay ✓

1

(Arxan-ka)

2

Naxariis; raxmad; turaal; jimic.

waa la naqliyay ✓

1

arxan¹: m.l/dh la-mid: arax (1).

2

arxan²: m.l 1. Waxtar weyn oo cid dhibaateysan loo geysto.2. Dad xigtanimo ka dhexeysa; ehel.

3

arxan³: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) U a.: cidcdhibaateysan waxtar weyn u gelid.

waa la naqliyay ✓

1

arxan¹: m.l 1. Waxtar weyn oo cid dhibaateysan loo geysto.2. Dad xigtanimo ka dhexeysa; ehel.

2

arxan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) U a.: cid dhibaateysan waxtar weyn u gelid. m,f,dh, arxamid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mercy, compassion, pity, sympathy

2

arxan v. be kind to, feel sorry for, pity

waa la naqliyay ✓

(v) give assistance to; aid (eeydh); help (heelp). Ex: u arxan masaakiinta; help the needy

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, dhedig, keli) naxariista qof cid kale u qabo.

2

arxan: (fal) jimic u gal; u tudh; u naxariiso. Arxan oo xoolaha usha ka daa.

3

arxan -ka: (magac, lab, keli) naxariis iyo tudhaal.

waa la naqliyay ✓

1

curan¹: m.l Xirmidda sanka neeftu ku xiranto, duray, sanboor iyo wixi lamida awgood.

2

curan²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax neeftu ku xirantay noqosho (san).

3

curan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax neeftu ku xirantay ahaansho (san).

waa la naqliyay ✓

1

curan¹: m.l Xirmidda sanka neeftu ku xiranto, duray, sanboor iyo wixi lamida awgood. m.f.dh, curmid.

2

curan²: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax neeftu ku xirantay noqosho (san).

3

curan³: f.mg4 (-naa, -nayd) Wax neeftu ku xirantay ahaansho (san).

waa la naqliyay ✓

La furay; aan xirnayn; af bannaan; la geli karo; ballaqan.

waa la naqliyay ✓

1

furan¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la furay noqosho.

2

furan²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Albaab, dariishad iyo wixi lamida wax la ballaqay ahaansho. 2. Wax guntintiisa la kala furay ahaansho (xarig). 3. Wax meel ku xirnaa wax la sii daayey ahaansho. 4. Halxiraale wax, la fasiray ahaansho. 5. Haweeney wax la dalaaqay ahaansho. 6. Awr wax rarkii laga dhigay ahaansho. 7. Mashruuc, dhisme, barnaamij iyo wixi lamida hawshooda wax la billaabay ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

furan¹: f.mg1 (-rmay, -rantay; -rmi) Wax la furay noqosho. m.f.dh, furmid.

2

furan²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) 1. Albaab, dariishad iyo wixi lamida wax la ballaqay ahaansho. 2. Wax guntintiisa la kala furay ahaansho (xarig). 3. Wax meel ku xirnaa wax la sii daayey ahaansho. 4. Halxiraale wax, la fasiray ahaansho. 5. Haweeney wax la dalaaqay ahaansho. 6. Awr wax rarkii laga dhigay ahaansho. 7. Mashruuc, dhisme, barnaamij iyo wixi lamida hawshooda wax la billaabay ahaansho. m.f.dh, furnaan.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] open; loose, free; divorced

2

furan [inchoative] v. open (by itself), be open; get loose, loosen by itself

waa la naqliyay ✓

1

-furnaa / furnayd: (adj) open (oo pin); not shut or closed

2

furan -furmay / furantay: (v) become open

waa la naqliyay ✓

1

Aperto

2

Open

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) haweenay la dalaaqay; la furay.

2

furan: (tilmaame) weel iyo wax la mid ah oo af bannaan. Dh: bannaan, ballaqan. Li: xiran, xidhan.

3

furan: (tilmaame) raadyow iyo wax la mid ah oo daaran; shidan.

4

furan: (tilmaame) guri iyo wax la mid ah oo albaabkiisa la geli karo ama ballaqan.

5

furan: (tilmaame) shir iyo wax la mid ah oo bilaaban. Shirku wuu inii furan yahay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (neef, wax) afka ama madaxa ama qaarka hore, midab gaar ah ku leh.

2

2. (Garan-ka) funaanad; feeraggashi.

waa la naqliyay ✓

1

garan¹: m.l (-nno, m.dh) Hu' hoosaad qafiif ah oo shaatiga laga hoos gashado si uu dhididka uga ilaaliyo.

2

garan²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax qaarka hore midab ku leh ahaansho (ri').

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) Hu' hoosaad qafiif ah oo shaatiga laga hoos gashado si uu dhididka uga ilaaliyo.

waa la naqliyay ✓

1

der. [adjective] mottled, (animal with head ~ front) of a different color

2

garan m. n. sweater; undershirt

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) undershirt (andhar-sheert)

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) ri' ama wax kale oo qarqarka hore casaan ah; qaarka hore midab ku lahaan.

2

garan -ka: (magac, lab, keli) dhar hoose oo fudud oo ka weyn laga hoos xidho. Dh: singalaydh.

waa la naqliyay ✓

/grown/ (n) 1. jibaad, reen, ama taah (v) 2. jibaadid, reemid. e.g. The injured lady groaned with pain all night.

waa la naqliyay ✓

v.i., taah.

waa la naqliyay ✓

1

1. La gubey; dab maray; gubad noqday.

2

2. (Guban-ta) Dhul kulul oo badanaa hooseeya.

waa la naqliyay ✓

1

guban¹: m.dh.u Dhul-xeebeed, kulul, aan geedo lahayn, cusboole ah oo ku dhereran badda cas.

2

guban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax dab maray ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

guban¹: m.dh.u Dhul-xeebeed, kulul, aan geedo lahayn, cusboole ah oo ku dhereran badda cas.

2

guban²: f.mg4 (-bnaa, -bnayd) Wax dab maray ahaansho. m.f.dh, gubnaan.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. desert coastal plain of northern Somalia

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] burnt ~ burned

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) burnt (beernt)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meelaha xeebta ah ee aadka u kulul. Guban ayaa loo dhaadhiciyay xoolihii sannadkan.

waa la naqliyay ✓

La gudey; buuryadii laga gooyey.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-dnaa, -dnayd) Wax la guday ahaansho.

waa la naqliyay ✓

der. [adjective] circumcised

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) removed the prepuce or a part of the clitoris; circumcised ; (serkamseeysidh)

waa la naqliyay ✓