gurux — Macnaha & Turjumaada

1

(Gurux-a)

2

1. Dhaqdhaqaaqa isha.

3

2. Kankoonka isha.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Isha inteeda kuusan ee baararka ka hooseysa. 2. Dhaqdhaqaaqa isha.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Isha inteeda kuusan ee baararka ka hooseysa. 2. Dhaqdhaqaaqa isha.

waa la naqliyay ✓

m. n. eyeball; movement of the eyes

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhaqdhaqaaqa isha. Gurux ili ma daysee maxaan gayi u soo joogay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: guluc

2

de: eyeball; movement of the eyes

3

lx: gurux

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

syn: bu'

7

key: gurux

waa la naqliyay ✓

1

(Guux-a)

2

1. Cod weyn oo culus oo uurka ka soo baxa.

3

2. Cod gaar ah oo geelu sameeyo.

4

3. Cudur geela ku dhaca.

5

4. Farax.

waa la naqliyay ✓

1

guux¹: m.l 1. Cod weyn oo cunaha awr, goray iyo wixi lamida ka soo baxa. 2. Codka matoorrada. 3. Cudur geela cunaha ka barariya. 4. la-mid: guuxid.

2

guux²: f.mg1 (-xay, -xday) 1. Cod weyn sameyn (awr, goray iyo wixi lamida). 2. Matoor cod samayn. 3. U g.: wax u riyaaqid.

waa la naqliyay ✓

1

guux¹: m.l 1. Cod weyn oo cunaha awr, goray iyo wixi lamida ka soo baxa. 2. Codka matoorrada. 3. Cudur geela cunaha ka barariya.

2

guux²: f.mg1 (-xay, -xday) 1. Cod weyn sameyn (awr, goray iyo wixi lamida). 2. Matoor cod samayn. 3. U g.: wax u riyaaqid. m.f.dh, guuxid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. noise, roar, uproar

2

guux v. let out a loud noise, roar, grunt

waa la naqliyay ✓

-a: (n) a loud, deep sound, guttural sound; roar (roor); rumble (rambal)

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) shanqadha diyaaradaha lalaaya ama baabuurta socoti ay samayso; hadal fara badan oo is dhexyaac ah. Guux fara badan ayaan maqlaynaa. Dh: xiin; reen.

2

guux-a: (magac, lab, keli) nuuc gabayga jecaylka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Furux-a)

2

Kalaggoysyada oogada oo lafuhu iska haystaan qaarkood siiba kuwa dhudhummada iyo calaacalaha.

waa la naqliyay ✓

1

furux¹: m.l Kalagoosyada oogada oo lafuhu iska galaan midkood.

2

furux²: f.mg1 (-rxay, -ruxday; -rxi) Kala f.: murgacasho. la-mid: furxo.

waa la naqliyay ✓

m.l Kalagoosyada oogada oo lafuhu iska galaan midkood.

waa la naqliyay ✓

m. n. joint of the body

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) kalagoysyada lafuhu iska hayaan qaarkood siiba kuwa calaalcalaha.

2

furux -da: (magac, dhedig, keli) aad u qoslid oo wikhlayn. Dh: firix.

waa la naqliyay ✓

1

de: joint of the body

2

lx: furux

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: furux

waa la naqliyay ✓

gueux, adj. et n. - qofka uskagga badan (wasakhda badan); uskagga.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh G. ah: digir yar oo ku harta beer la gurtay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Qolofta qaraha marka buruqda laga cuno.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): fodder

2

guruf [feminine] n., [collective] dregs, sediment, residue, remaining waste

waa la naqliyay ✓

Iris

waa la naqliyay ✓

1

(Murux-a)

2

1. Meel wixii ku yiil ka diirmeen ama ka hoolmeen.

3

2. Miraha kolkay bislaadaan korka laga muruxsado sida kuwa garaska.

waa la naqliyay ✓

1

murux¹: m.l 1. Miraha qaarkood sida garaska iyo wixi lamida oo dubkii kore laga qaaday. 2. M. ah: qof qaawan. 3. M. ah: wax aan diir lahayn. 4. la-mid: murxid.

2

murux²: f.mg1 (-rxay, -ruxday; -rxi) Wax dubkii ka dhacay noqosho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Miraha qaarkood sida garaska iyo wixi lamida oo dubkii kore laga qaaday. 2. M. ah: qof qaawan. 3. M. ah: wax aan diir lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. stripped part ~ area, skinned ~ bare object

2

murux [inchoative] v. be stripped, get shaved, become denuded

3

murux m. n., [collective] fruit species, its skin was eaten in former times

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) lose skin or other covering; peel (piil)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax muruxsan noqo.

2

murux: (tilmaame) xoodhsan oon caleen ama dhogor lahayn ah. Dh: xiiran.

3

murux-a: (magac, lab, keli) caleen ama dhogor laan. Cadhadu xoolaha murux ayay ka dhigtaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Qurux-da)

2

Tilmaanta la siiyo wixii loo bogo ama la jeclaysto ama isha deeqa, iyadoo laga eegayo dhinacyada - midabka, qaabka, abuurta, isle'le'kaanta, dhaqdhaqaaq wanaagga, xarragada, falsamida, farshaxannimada, ...; bilic.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal ishu u bogto; bilic.

waa la naqliyay ✓

m.dh Muuqaal ishu u bogto; bilic.

waa la naqliyay ✓

f. n., [abstract] beauty, prettiness

waa la naqliyay ✓

-da: (n) beauty (bi-yuuti); prettiness; handsomeness, bonniness; good looks

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) arag habboon oo indhaha soo jiita oo leh midabbo is buuxiya, tilmaan lagu cabbiro samayska habboon. Nebi Yuusuf dabadii; tii dumarka quruxda leh; haldoor kooda noqotaay. Dh: bilic.

waa la naqliyay ✓

1

de: beauty, prettiness

2

lx: qurux

3

pd: (-da)

4

ps: n0-f-abs

5

syn: illaacdo, ilwaad, ilqabato

6

key: qurux

waa la naqliyay ✓

1

(Guluc-da)

2

1. Rogrogmadka isha guruxeeda.

3

2. Meel laabato ah; guho.

waa la naqliyay ✓

1

(Xirrib-ta)

2

1. Isha guruxeeda iyo sanqaroorka meesha u dhexaysa.

3

2. Tab; dhagar; xeelad; khatal; siyaasad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Rogrogmadka isha guruxeeda. 2. Meel laabato ah; guho.

waa la naqliyay ✓

f.mg2 (-iiyay, -iisay) Isha guruxeeda rogrogmasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Isha guruxeeda iyo sanqaroorka meesha u dhexaysa. 2. Tab; dhagar; xeelad; khatal; siyaasad.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Isha guruxeeda iyo sanqaroorka meesha u dhexaysa. 2. Tab; dhagar; xeelad; khatal; siyaasad.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) isha guruxeeda rogrogid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) isha inta cad ee buuran. Dh: gurux, fooc.

2

kankoon -ka: (magac, lab, keli) qanboolka qarkiisa.

3

kankoon -ka: (magac, lab, keli) halka bisqintu ka soo baxdo iyo inta ku wareegsan. Dh: gumaaar, gumeer.

4

kankoon -ka: (magac, lab, keli) walax sida kubbadda u wareegsan ama u eg qaab ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) labada liin ee timaha ah ee isha xagga sare iyo xagga hoose kaga yaal midkood. Dh: baad, xaajib. Wa: xirribo.

2

xirrib-ta: (magac, dhedig, keli) isha guruxeeda iyo sangaroorka meesha u dhexaysa. Dh: ilyar.

3

xirrib-ta: (magac, dhedig, keli) tab iyo xeelaad uu qof adeegsan karo. Dhixeelad, garoome.

waa la naqliyay ✓

Gumuuxan, aan lahayn af soo baxsan ama caarad dhuuban.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Isha oo dhan oo aan xididdadu ku jirin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo, m.dh) Isha oo dhan oo aan xididdadu ku jirin.

waa la naqliyay ✓

m. n. eyeball

waa la naqliyay ✓

1

de: eyeball

2

lx: ilgurux

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: ilgurux

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) boodid naxdin leh.

waa la naqliyay ✓

1

gumuux¹: m.l la-mid: gamuux¹.

2

gumuux²: f.g1 (-xay, -xday) la-mid: gamuux².

waa la naqliyay ✓

v. make something blunt; break tip off (of something sharp ~ pointed)

waa la naqliyay ✓

1

de: make s.t. blunt; break tip off (of s.t. sharp ~ pointed)

2

lx: gumuux

3

pd: (gumuuxay)

4

ps: v1=tr

5

see: gamuux

6

key: gumuux

waa la naqliyay ✓

1

(Gurgur-ka)

2

1. Alaabta guriga, kd., inteeda yaryar oo fudfudud oo aan surradda ahayn.

3

2. Wax meel laga qaada hayo oo meel kale la geyna hayo oo xoogaa xoogaa loo qaado; diqdiqo.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Aqal Soomaaliga inta aan qoriga iyo rarada ahayn. 2. Awr hayin.

waa la naqliyay ✓

v. carry ~ transport (things) one by one

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) alaab yaryar oo awrka marka la raro lagu dulguro. Gurgurkii badh buu awrku qaadi kari waayay: Dh: agab, surrad, gurraangur.

2

gurgur-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo inta la kala guro la yaryareeyo si qofba inta uu doonaayo looga iibiyo.

3

gurgur-ka: (magac, lab, keli) awrka reerku rarto Dh: hayin. Li: layli.

waa la naqliyay ✓

1

de: carry ~ transport (things) one by one

2

lx: gurgur

3

nt: gurgur (ka) [vn-m]

4

pd: (gurguray)

5

ps: v1=pl

6

key: gurgur

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: ri' geeso gaagaaban.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dermo yar oo la falkiyo oo lagu fadhiisto. Dh: bal.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. M. ah: qof aan dhar xirnayn. 2. M. ah: nafley dhogor ama baalal aan lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh 1. M. ah: qof aan dhar xirnayn. 2. M. ah: nafley dhogor ama baalal aan lahayn. murduxan f.mg4 (-xnaa, -xnayd) Nefley wax murdux ah ahaansho. m.f.dh, murduxnaan.

waa la naqliyay ✓

m. n. (adj.): naked person; something bare; stripped, naked

waa la naqliyay ✓

1

de: naked person; something bare; [atr.] stripped, naked

2

lx: murdux

3

pd: (-a)

4

ps: n-m

5

syn: muddug

6

key: murdux

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: wax adag, gaaban oo kor sulub ah leh oo faraha ka siibta.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh M. ah: wax adag, gaaban oo kor sulub ah leh oo faraha ka siibta.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: murjuc.

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) ilmo yar oo dhawaan dhashay. Dh: mujo.

2

murjux-a: (magac, lab, keli) qof kugu soo taagan hadaad wax walba siiso. Dh: ilxayiig, majeeste.

waa la naqliyay ✓

v. brandish; keep on shaking

waa la naqliyay ✓

-yey/day: (v) move to and fro; shake (sheeyk); agitate (a-ji-teeyt)

waa la naqliyay ✓

(fal) si is dabajoog ah u dhaqdhaqaaji u lullul. Ruxrux ilmaha si uu u gam'o. Dh: lulla.

waa la naqliyay ✓

1

cf: liglig

2

de: brandish; keep on shaking

3

lx: ruxrux

4

pd: (ruxruxay)

5

ps: v1=

6

key: ruxrux

waa la naqliyay ✓

s.f. - invar. - tajeere; nooc shimbir badeed.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f.g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr². m.f.dh, gurid.

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. m.f.dh, gųrid. la-mid: gur (6).

waa la naqliyay ✓

1

v. collect, pack up; pick, pluck

2

gur v. run dry; be empty

3

gur [feminine] n. left hand

4

gur [feminine] n. wrong, offense; insult

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) pick up; collect (kolekt) ~ gudh. aruuri, gurbi

2

ku gur: (v) put inside; take inside

3

ka gur: (v) take out

4

gur -ay / tay: (v) become dry; no longer produce, especially milk ~ gur. Ex: sac guray; a dry cow; webi guray; a dry river

5

gur -ta: (n) left (laft) hand; left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaab, midho ama wixii la mid ah qaadqaad. Li: daadi.

2

gur-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta bidix. Gurta wax laguma cuno. Li: midig.

3

gur -ta: (magac, dhedig, keli) xidhmo weyn oo caws ama caleen ah.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) 1. Haan caano ku jiraan lulid si subag looga dhaliyo. 2. Wax gilgilid.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-xay, -xday) 1. Haan caano ku jiraan lulid si subag looga dhaliyo. 2. Wax gilgilid. m.f.dh, ruxid.

waa la naqliyay ✓

v. shake, wave; loosen

waa la naqliyay ✓

-ay -day: (v) shake (sheeyk); agitate (a-ji-teeyt) ~ lul

waa la naqliyay ✓

(fal) xoog u wadhaami oo kolba dhan u dhaqaaji. Saabuun caagadda ku rux. Dh: lul.

waa la naqliyay ✓

1

de: shake, wave; loosen

2

lx: rux

3

pd: (ruxay)

4

ps: v1=

5

key: rux

waa la naqliyay ✓

1

(Buux-a)

2

(weel, kd.) intuu qaadi karey lagu wada shubay ahaansho; jilays.

waa la naqliyay ✓

1

buux¹: m.l 1. B. ah: wax jilaysan. 2. la-mid: buuxid.

2

buux²: f.mg1 (-xay, -xday) Wax muggiisa ama qaadkiisu ku jiraan noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

buux¹: m.l 1. B. ah: wax jilaysan. 2. la-mid: buuxid.

2

buux²: f.mg1 (-xay, -xday) Wax muggiisa ama qaadkiisu ku jiraan noqosho. m.f.dh, buuxid.

waa la naqliyay ✓

1

inch. v. be ~ become full

2

buux m. n.-st (adj.): fullness, state of being full; full

waa la naqliyay ✓

name-m fullness, the state of being full. Syn: Buuxo

waa la naqliyay ✓

-a: (adj) full (fuul) Ex: baaldi buuxa; full pail

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhashay isaga oo xadkii caadiga ahaa ka buuran ama dhalashadiisii reerka badhaadhe u horseedday.

waa la naqliyay ✓

1

buux-a: (magac, lab, keli) weel iyo waxii la mid ah intuu qaadi karayey lagu wada shubay, aan meeli ka bannaanayn. Buuxa bakayriga inyar baa ka hadhsan.

2

buux-a: (magac, lab, keli) biyaha baddu kolkay heerka ugu sarreeya joogaan.

waa la naqliyay ✓

امتلاء

waa la naqliyay ✓

/krukas/ (n) barta aasaasiga ah (bartamaha arrinta ama dhibaatada ugu daran).

waa la naqliyay ✓

/grab/ (n) 1. diir-diir (infl) 2. cunto (v) 3. faagid, qodid. e.g. The dogs were grubbing around the bush looking for bones.

waa la naqliyay ✓

v.tr., (dig up) qod oo soo rid.

waa la naqliyay ✓

grue, n.f. - xuur; wiish luqun fidin.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xabbadda inta ka horraysa qasharka iyo baaruudda ee markuu qaraxu dhaco baxda waxna disha.

waa la naqliyay ✓