guruf — Macnaha & Turjumaada

m.dh Qolofta qaraha marka buruqda laga cuno.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): fodder

2

guruf [feminine] n., [collective] dregs, sediment, residue, remaining waste

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dermo yar oo la falkiyo oo lagu fadhiisto. Dh: bal.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cowda galka u ah timirta ee lagu soo rido ama lagu keeno. Guufka timirta ha tuurin ee xoolaha siiya.

2

guuf -ka: (magac, lab, keli) wixii aad u taagan ee coof ah.

3

guuf -ka: (magac, lab, keli) kiish raashin ah oo buuxa oo afka ka tolan. Dh: joonyad.

waa la naqliyay ✓

m.l U. ah: qof jin yar oo gaaban.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) qof jin yar oo gaaban.

waa la naqliyay ✓

1

(Curuf-ka)

2

1. Waxa culimmada sharcigu axkaanta tiirar uga dhigtay.

3

2. Dhaqan; caado. 3, Dhib; shiddo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) 1. Dhib; shiddo. 2. la-mid: curfi.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. annoyance, disturbance

2

curuf m. n. custom; religious laws

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) caado iyo dhaqan. In gabdhaha yarad laga baxsho, curuf ayay waligeed soo ahaan jirtay. Dh: caado, dhaqan.

2

curuf -ka: (magac, lab, keli) dhaliillaha ay culumada sharcigu axkaamta tiirar uga dhigtaan midkood.

3

curuf -ka: (magac, dhedig, keli) dhib iyo shiddo.

waa la naqliyay ✓

m.l (duruf/-fyo/-ruuf, m.dh) 1. la-mid: duluf. Derin, jawaan, raar iyo wixi lamida oo duugoobay. 2. Jawaan maran.

waa la naqliyay ✓

m. n. worn out cloth, mat ~ bag; empty sack ~ container

waa la naqliyay ✓

-ka: (ml. used cloth (yuusidh klooth) 2. empty sack

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: worn out cloth, mat ~ bag; empty sack ~ container

3

lx: duruf

4

pd: (-ka Pl: duruuf (ta))

5

ps: n2-m, n8-m

6

key: duruf

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) goob dambaska iyo digada lagu qubo. Dh: guddaafad.

2

gujuf -ka: (magac, lab, keli) xanuun finan biyo leh dadka ka soo daadiya oo la is qabadsiiyo laguna shaanshoobo. Dh: fingujuf.

waa la naqliyay ✓

1

(Guluf-ka)

2

Col yar oo faras ah.

waa la naqliyay ✓

1

guluf¹: m.l 1. Koox yar oo fardooley ah oo dagaal u jeedda. 2. Orod aan xawli ahayn oo waqtiga dhiillada iyo colaadda la sameeyo. 3. la-mid: gulfid.

2

guluf²: f.mg1 (-lfay, -luftay; -lfi) 1. Koox yar oo fardooley ah dagaal aadid. 2. Orod aan xawli ahayn waqti coolad iyo dhiillo jirto samayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Koox yar oo fardooley ah oo dagaal u jeedda. 2. Orod aan xawli ahayn oo waqtiga dhiillada iyo colaadda la sameeyo.

waa la naqliyay ✓

1

v. attack with a small party of horseman; canter, gallop slowly

2

guluf m. n. small mounted war-party

3

guluf n., [collective] husk, stubble ~ hay given to livestock

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) the act of engaging in a war-game

2

guluf colaadeed: war game (woorgeeym)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) koox yar oo fardooley ah dagaal aadid.

2

guluf -ka: (magac, lab, keli) orod aan xawli ahayn waqti coolad iyo dhiillo jirto samayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh G. ah: digir yar oo ku harta beer la gurtay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurux-a)

2

1. Dhaqdhaqaaqa isha.

3

2. Kankoonka isha.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Isha inteeda kuusan ee baararka ka hooseysa. 2. Dhaqdhaqaaqa isha.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Isha inteeda kuusan ee baararka ka hooseysa. 2. Dhaqdhaqaaqa isha.

waa la naqliyay ✓

m. n. eyeball; movement of the eyes

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dhaqdhaqaaqa isha. Gurux ili ma daysee maxaan gayi u soo joogay.

waa la naqliyay ✓

1

bw: guluc

2

de: eyeball; movement of the eyes

3

lx: gurux

4

pd: (-a)

5

ps: n2a-m

6

syn: bu'

7

key: gurux

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: mirif.

waa la naqliyay ✓

1

cf: guruf

2

de: sediment, dregs, residue; curd of milk

3

lx: gufar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-col

6

key: gufar

waa la naqliyay ✓

1

de: fodder

2

hm: 1

3

lx: guruf

4

pd: (-ka)

5

ps: n2a-m-mass

6

key: guruf_1

waa la naqliyay ✓

1

cf: gufar

2

de: dregs, sediment, residue, remaining waste

3

hm: 2

4

lx: guruf

5

pd: (-ta Pl: gurfo (/ha))

6

ps: n3-f-col

7

key: guruf_2

waa la naqliyay ✓

1

(falkaabe) marka noole si orod iyo booddo ku jirto meel uga soo baxo. Durguf buu doofaarkii igaga soo yihi ijaarka beerta.

2

durguf: (tilmaame) qof waalan ama khafiifay.

3

durguf -ka: (magac, lab, keli) col jabay intii ka hadhay oo baydad ah ama firxad. Durgufkii ka hadhay gaaladaan doy ka ridayaaye.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w 1. la-mid: duruufo. Xaalad lagu suganyahay. 2. eeg duruf.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w 1. la-mid: duruufo. Xaalad lagu suganyahay.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., pl. states of being, conditions, circumstances

2

duruuf [feminine] n., pl. edges, sides

3

duruuf [feminine] n., pl. worn out mats, sacks ~ bags

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) condition (kon di shin)-, situation (sijuweey-shin); circumstance (sirkom istans); state (isteeyt) ~ marxalad, wadci, wacyi

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) waayaha nolosha ku xeeran.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurgur-ka)

2

1. Alaabta guriga, kd., inteeda yaryar oo fudfudud oo aan surradda ahayn.

3

2. Wax meel laga qaada hayo oo meel kale la geyna hayo oo xoogaa xoogaa loo qaado; diqdiqo.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Aqal Soomaaliga inta aan qoriga iyo rarada ahayn. 2. Awr hayin.

waa la naqliyay ✓

v. carry ~ transport (things) one by one

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) alaab yaryar oo awrka marka la raro lagu dulguro. Gurgurkii badh buu awrku qaadi kari waayay: Dh: agab, surrad, gurraangur.

2

gurgur-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo inta la kala guro la yaryareeyo si qofba inta uu doonaayo looga iibiyo.

3

gurgur-ka: (magac, lab, keli) awrka reerku rarto Dh: hayin. Li: layli.

waa la naqliyay ✓

1

de: carry ~ transport (things) one by one

2

lx: gurgur

3

nt: gurgur (ka) [vn-m]

4

pd: (gurguray)

5

ps: v1=pl

6

key: gurgur

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: ri' geeso gaagaaban.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) shanqadh xoog leh oo aad maqashay adoon arkayn wixii sameeyay, hurdufta aad maqlaysaa malaha waa doofaar ooda jiidhay.

waa la naqliyay ✓

1

hurguf¹: m.l Jafidda habaas, biyo iyo wixi lamida wax laga jafo. la-mid: hurgufid.

2

hurguf²: f.g1 (-fay, -ftay) Habaas, biyo iyo wixi lamida wax ka daadin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-fay, -ftay) Habaas, biyo iyo wixi lamida wax ka daadin. m.f.dh, hurgufid.

waa la naqliyay ✓

v. shake out

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) blow or shake (dust) off or away ~ huf

waa la naqliyay ✓

(fal) wax balan kor iyo hoos u lul oo boodh iyo wax la mid ah dabaysha ka raaci; habaaska ka daadi. Gogosha iska hurguf intaanad ku seexan.

waa la naqliyay ✓

1

de: shake out

2

lx: hurguf

3

pd: (hurgufay)

4

ps: v1=tr

5

key: hurguf

waa la naqliyay ✓

1

huruuf¹: m.l 1. Astaan wejiga laga muujiyo oo cid colaad loogu muujinayo. 2. la-mid: huruufid.

2

huruuf²: f.g1 (-fay, -ftay) Cid colaad wejiga uga muujin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Astaan wejiga laga muujiyo oo cid colaad loogu muujinayo.

waa la naqliyay ✓

v. frown; rebuke

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) make faces at; scowl (skowl); scold (iskowl) ~ waji-kaduud

waa la naqliyay ✓

1

(fal) huruuf samee oo si karoox leh ula hadal; si xun u canaano.

2

huruuf -ka: (magc, lab, keli) eegid sanka iyo indhaha la dhaqdhaqaajiyo oo cid lagu maagayo. Dh: qammac, khaakhaayir.

3

huruuf -ka: (magac, lab, keli) hadal ay canaan iyo karoox ku jiraan.

waa la naqliyay ✓

1

de: frown; rebuke

2

lx: huruuf

3

pd: (huruufay)

4

ps: v1=

5

key: huruuf

waa la naqliyay ✓

1

(Shuruf-ka)

2

Ur qurmuun; shiir.

waa la naqliyay ✓

1

shuruf¹: m.l la-mid: shirif¹.

2

shuruf²: f.mg1 (-fay, -ftay) la-mid: shirif².

waa la naqliyay ✓

m. n. stink, putrid odor

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) bad smell; body odor; foul odor ~ shiir

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ur qudhmuun; shiir; shunuf.

waa la naqliyay ✓

1

de: stink, putrid odor {C & S}

2

initial: s

3

lx: shuruf

4

pd: (-ka)

5

ps: n0-m

6

key: shuruf

waa la naqliyay ✓

m.dh Iska horimaad yar oo laba qof ama ka badan ka dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

m.dh Iska horimaad yar oo laba qof ama ka badan ka dhexeeya.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) shibiro yaryar oo kooxkoox iskula socda oo cir waawayn hadhuudhkana aad u cuna. Dh: xamarre.

2

xurguf-ka: (magac, lab, keli) dhalin kolka ay aroosyada dhaliilaan aroosadda la baxsada oo illaa laga siiyo madaxfurasho aan sii deyn.

3

xurguf -ta: (magac, dhedig, keli) khilaaf hoose oo laba dhinac u dhexeeya. Xurguf baa ka jirta xadka labada dawladood. Dh: khilaaf, shaqaaqo.

waa la naqliyay ✓

m.dh.w eeg xaraf.

waa la naqliyay ✓

f. n., pl. letters of the alphabet; alphabet

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [plural of xaraf] 1. letters (le-teris); character (ka-raaktar). 2. words (woordhis) ~ ereyo, kalmado

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: letters of the alphabet; [col] alphabet Sg: xaraf

3

initial: x

4

lx: xuruuf

5

pd: (-ta)

6

ps: n8-f-pl

7

key: xuruuf

waa la naqliyay ✓

1

(Xunguruf-ta)

2

(sheekaxariiro) bahal qof jeexi ah oo hadba qofkuu doono codkiisa isu yeeli kara, oo dadka wejiga ka muruxsada, ka diirta, ka xangaruufta.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Bahal ka mid ah bahalaha sheekooyinka lagu tebiyo hase yeeshee ayan cidi weli arag oo leh ciddiyo dhaadheer oo ay wejiga kaga xagato dadka. 2. Dafo. 3. Cadaawadnimo yar oo dad ka dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

f. n. monster ~ legendary creature

waa la naqliyay ✓

1

de: monster ~ legendary creature (in Somali folklore it lures its victims by imitating the human voice; it then peels the skin off of one's face)

2

initial: x

3

lx: xunguruf

4

pd: (-ta)

5

ps: n-f

6

key: xunguruf

waa la naqliyay ✓

s.f. - invar. - tajeere; nooc shimbir badeed.

waa la naqliyay ✓

1

(Guf-ka)

2

1. Wax weelasha afkooda ama daloollo kale la geliyo oo lagu awdo; fur.

3

2. Maro la qaato.

4

3. Wax yar oo soo hara; hanbo.

waa la naqliyay ✓

1

guf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

2

guf²: m.dh Hanti yar oo la siiyo qaraabada ama waalidka gabar la aroosay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. plug, stopper; body-cloth

2

guf [feminine] n. first gift given to the bride's family

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) plug (palaag); stopper (istop per), cork (koork); blockage (balookeeyj); clog (kaloog)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) wax weelasha afkooda ama daloollo kale la geliyo oo lagu awdo. Dh: fur.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f.g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr². m.f.dh, gurid.

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. m.f.dh, gųrid. la-mid: gur (6).

waa la naqliyay ✓

1

v. collect, pack up; pick, pluck

2

gur v. run dry; be empty

3

gur [feminine] n. left hand

4

gur [feminine] n. wrong, offense; insult

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) pick up; collect (kolekt) ~ gudh. aruuri, gurbi

2

ku gur: (v) put inside; take inside

3

ka gur: (v) take out

4

gur -ay / tay: (v) become dry; no longer produce, especially milk ~ gur. Ex: sac guray; a dry cow; webi guray; a dry river

5

gur -ta: (n) left (laft) hand; left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaab, midho ama wixii la mid ah qaadqaad. Li: daadi.

2

gur-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta bidix. Gurta wax laguma cuno. Li: midig.

3

gur -ta: (magac, dhedig, keli) xidhmo weyn oo caws ama caleen ah.

waa la naqliyay ✓

1

buuf¹: m.l Xuddun.

2

buuf²: m.dh 1. Duufsi. 2. B. ku hay: ladnaan. Tusaale: “Cali buuftuu ku hayaa”.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. umbilical cord, navel

2

buuf [feminine] n. puff, sound of a breath of air

waa la naqliyay ✓

1

buuf! (ereycodeed) tilmaama dibbiro xoog ah. Sidii buufimo, buuf tummaallow, buuftu maadaa? Dh: fuuf.

2

buuf -ka: (magac, lab, keli) xuddunta oo yeelata qaab buufsan ama soo foocsan.

waa la naqliyay ✓

1

(Duuf-ka)

2

1. (-°) a) Biyaha iyo qoyaanka kale oo sanka ka yimaada, durey ama hargab darti; siin. b) Quus. c) (dagaal) soo farabbaxsasho; weyrax.

3

2. Xaaraan; baqti; wax xun.

waa la naqliyay ✓

1

duuf¹: m.l 1. Hilib la nacay. 2. la-mid: duufid.

2

dųuf¹: m.l 1. Xaaraan; baqti; wax xun. 2. la-mid: dįif. 3. la-mid: dųufid.

3

duuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ku d.: cid si loola dagaallamo ku boodid.

4

dųuf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka soo d.: soo farabbaxsasho (dagaal); weyrax.

waa la naqliyay ✓

1

duuf: f.mg1 (-fay, -ftay) Ku d.: cid si loola dagaallamo ku boodid. m.f.dh, duufid.

2

dųuf: f.mg1 (-fay, -ftay) Ka soo d.: soo farabbaxsasho (dagaal); weyrax. m.f.dh, dųufid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): mucus, snot

2

duuf m. n. emaciated animal; any prohibited thing

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) nasal mucus (neey-sal miyukas); snot (isnaat); phlegm (faleem); rheum (ruum) ~ diif

waa la naqliyay ✓

1

(fal) bakhti oo naftu ha kaa baxdo.

2

duuf: (fal) dhimashada horteed noqo qof aan macno lahayn. Naga tag duuf ku baxe.

3

duuf -ka: (magac, lab, keli) neef isaga oo aan la xalaalayn dhintay.

4

duuf -ka: (magac, lab, keli) dareere ka yimaadda sanka. Nin duray hayo duuf lagama waayo. Dh: siin.

waa la naqliyay ✓

fuuf! (ereycodeed) lagu tusmeeyo neefsashada xoogga ah. Cadhuu fuuf ta hayaa.

waa la naqliyay ✓

/grab/ (n) 1. diir-diir (infl) 2. cunto (v) 3. faagid, qodid. e.g. The dogs were grubbing around the bush looking for bones.

waa la naqliyay ✓

v.tr., (dig up) qod oo soo rid.

waa la naqliyay ✓

grue, n.f. - xuur; wiish luqun fidin.

waa la naqliyay ✓