guro — Macnaha & Turjumaada

1

(Gura-da)

2

Meel godan oo raaxo leh, oo gaadiidka raran dushiisa laga sameeyo oo dadku fuulo.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho. m.f.dh, gurasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pick up, collect (for oneself)

2

guro [feminine] n. place cleared on loaded camel for people to sit

waa la naqliyay ✓

1

-gurtay / guratay: (v) pick up for yourself; collect (kolekt) ~ arruurso, gudho

2

guro -gurada: (n) saddle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel yaalla ama ku jira qaadqaado.

2

guro -da: (magac, dhedig, keli) xagga sare. Dh: dul, guud.

3

guro -da: (magac, dhedig, keli) awrka marka la raro ee labada dhinac alaabta laga saaro dhexda oo loo diyaariyo in la saaro carruurta yar yar iyo madhasha aan socon karayn.

waa la naqliyay ✓

Gurada gaari-gacmeedka iwm.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gunre.

waa la naqliyay ✓

m. n. medicinal plant species

waa la naqliyay ✓

1

de: medicinal plant sp.

2

lx: gunro

3

pd: (/da)

4

ps: n6-m

5

see: gunre

6

key: gunro

waa la naqliyay ✓

v. peck, bite

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Cid gargaar degdeg ah u fidin.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-maday, -matay) Cid gargaar degdeg ah u fidin. m.f.dh, gurmasho.

waa la naqliyay ✓

v. send forces to cope with an emergency

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, u hiili. Dh: taakulay, xooji, caawi, birmo.

waa la naqliyay ✓

1

de: send forces to cope with an emergency

2

lx: gurmo

3

pd: (gurmaday)

4

ps: v3a=

5

key: gurmo

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaatada niyadda ka gaarta ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhibaatada niyadda ka gaarta ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhibaatada niyadda ka gaadha ilmo ay korisay naag aabbihii qabo.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Dheri dab saaran, dhul iyo wixi lamida dareere dhuuqid.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-saday, -satay) Dheri dab saaran, dhul iyo wixi lamida dareere dhuuqid. m.f.dh, gursasho.

waa la naqliyay ✓

v. absorb something

waa la naqliyay ✓

-gursaday / gursatay: (v) empty the contents by changing into vapor or boiling; vaporize (veey paraayz)

waa la naqliyay ✓

1

de: absorb s.t. (e.g. when food that is cooking absorbs the water)

2

lx: gurso

3

pd: (gursaday)

4

ps: v3a=tr

5

syn: nuug

6

key: gurso

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xaday, -xatay) Sal ku socosho (curyaan).

waa la naqliyay ✓

(fal) qof curyaan ah, salka ku socosho ama gurguuro.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabooya-ha)

2

Galka fallaaraha lagu guro; qulux.

waa la naqliyay ✓

1

(Gurayn-ta)

2

Gaadiid raran guro la fuulo u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

Gura-ha)

2

1. Fandhaal weyn; qaaddo.

3

2. Waxyaalihii kaloo wax lagu guro.

waa la naqliyay ✓

1

(Idan-ka)

2

1. Oggolaad; rukhso.

3

2. Weel yar oo inta dhuxulo nool lagu guro, dhirta udgoon oo la shito lagu qiiqiyo; dabqaad; (ama idin).

waa la naqliyay ✓

1

(Jiraab-ka)

2

Kolay caw ama wax kale laga sameeyo oo timirta lagu guro; min.

3

2. Kolay, guud ahaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Kaarad-da)

2

Kiish timirta lagu guro oo lagu iibsho; min barkiis.

waa la naqliyay ✓

1

(Khanni-ga)

2

1. (markab, doonni...) qolalka iyo hulalka alaabada lagu guro.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Qaraf-ka) Kabriid; tarraq.

2

2. (Qaraf-ta) Qori xalleefsan oo ciidda lagu guro; digaxaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Shadfad-da)

2

1. Galka timirta lagu guro oo maran.

3

2. Gabal ama cad yar oo maro ama wax u eg ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Shakad-da)

2

Suun xabbadaha (= saanadda) lagu guro oo lagu qaato.

waa la naqliyay ✓

1

(Xammaal-ka)

2

Kan hawshiisu tahay inuu dadka alaabada iyo waxyaalaha kaloo culculus u qaado ama u guro, badanaana tunka wax ku qaada.

waa la naqliyay ✓

1

(Xuluu-sha)

2

1. Cawska jiilaalkii xoolaha dhirta hoosteeda looga guro.

3

2. Xuluulasho; dhexgal; huluulad.

waa la naqliyay ✓

1

cay¹: m.l Dhareer; calyo.

2

cay²: m.dh 1. la-mid: caay 1. Hadal ama fal qadaf ah oo cid loola jeedo. 2. God, shabaq, siriq ama bir iyo dabin kale oo loo dhigo ugaarta si ay ugu dhacdo. 3. Geedaha beerta laga guro oo inta la aruuriyo la gubo.

3

cay³: f.g1 (caayay, cayday; caayi) Hadal ama fal qadaf ah cid u jeedin. la-mid: caay².

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Sabuulka isagoo aan bislaan oo weli curdan ah beerta laga gooyo, ka dibna inta god lagu guro la dubo. 2. Weel kasta oo dab la saaro.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Qori xalleefsan oo xeraada xoolaha digeda looga guro.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed quwaax faleenka ka mid ah oo leh beeyo marka la shido udgoon. 2. Beeyada laga guro geedka falaxfalaxa. 3. Qof firfircoon. 4. Qof bilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Bari, xidid, caleen, qolof, dhacaan iyo wixi lamida oo dhir laga soo guray oo daawo ahaan loo isticmaalo. 2. Caleen, miro bari iyo wixi lamida oo dhirta qaarkeed laga soo guro oo cuntada lagu daro si dhadhan loogu yeelo. 3. eeg geed.

waa la naqliyay ✓

m.l Guro awr hoosin u yeelasho. la-mid: gujeysasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg guro². la-mid: gurad.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-reeyay, -reysay) Gaadiid guro u sameyn.

waa la naqliyay ✓

1

(Gur-ta)

2

1. Gacanta bidix.

3

2. Gardarro; jiddarro (gar iyo gur — gar iyo garla'aan).

waa la naqliyay ✓

1

gur: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f. g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr².

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. la-mid: gur² (6).

waa la naqliyay ✓

1

f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Geedo, timo iyo wixi lamida jarid. 2. (f.g) Wax meel yiil ka qaadid. 3. (f.g) Cunto digsi ku jirta ka bixin. 4. (f.g) Miro geed ku yaal ka goyn. 5. (f.g) War qof ka jiibin. 6. (f.mg) la-mid: gųr². m.f.dh, gurid.

2

gųr¹: m.dh 1. Gacanta bidix. 2. Gardarro.

3

gųr²: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Neef irmaanaa candhadiisa caano ka idlaasho. 7. Ceel biyo lahaa dawrid. m.f.dh, gųrid. la-mid: gur (6).

waa la naqliyay ✓

1

v. collect, pack up; pick, pluck

2

gur v. run dry; be empty

3

gur [feminine] n. left hand

4

gur [feminine] n. wrong, offense; insult

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) pick up; collect (kolekt) ~ gudh. aruuri, gurbi

2

ku gur: (v) put inside; take inside

3

ka gur: (v) take out

4

gur -ay / tay: (v) become dry; no longer produce, especially milk ~ gur. Ex: sac guray; a dry cow; webi guray; a dry river

5

gur -ta: (n) left (laft) hand; left side

waa la naqliyay ✓

1

(fal) alaab, midho ama wixii la mid ah qaadqaad. Li: daadi.

2

gur-ta: (magac, dhedig, keli) gacanta bidix. Gurta wax laguma cuno. Li: midig.

3

gur -ta: (magac, dhedig, keli) xidhmo weyn oo caws ama caleen ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Bura-da)

2

1. Hilib dheeri ah oo guntan oo oogada nafleyda ka soo baxa.

3

2. Dheeri, siyaado, guno.

4

3. (-°) Haan yar; aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daawo) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

3

bųro: m.dh (-ooyin, m.l) Haan yar; aagaan. la-mid: buray².

waa la naqliyay ✓

1

buro¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Hilib aan caadi ahayn, kuusan oo jirka naflayda meel ka mid ah ka soo baxa. 2. Sed dheeraad ah oo cid la siiyo.

2

buro²: m.dh (daaw.) Bararid: astaamaha caanka ah ee halaamacoodka midkood; saddexda kale waxa weeye: kul, casaan, iyo xanuun. Meesha halaamacoodsan waxa bararka u keena ayadoo xididdada yaryarka ah ee dhiigga ka yimaado dhacaan la socdaan boroteyin oo ku urura unugyada dhexdooda.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. wart, tumor, growth

2

buro [feminine] n. extra, bonus

3

buro [feminine] n. small container for water ~ milk

waa la naqliyay ✓

1

-burada: (n) [burooyin-ka] wart (woort); tumor (tuu-mar) ~ feex, burobahalaad

2

buro: -ah: (adj) extra (ikistara); surplus (serpalas); supernumerary ~ dheeri, siyaado ah

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) wax dheeri ah. Dh: dheeri, siyaado.

2

buro -da: (magac, dhedig, keli) haan yar. Dhiil maahee waa buro maxay qaadi. Dh: aagaan.

3

buro -da: (magac, dhedig, keli) hilib soo kuusma ama guntan oo jidhka ka soo baxsan. Buro waa la gubaa beenna waa la bartaa.

waa la naqliyay ✓

Gacanqabsiga madaxa koobaaban ee madaxa raando-bireedda korkiisa ku yaal.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Dad ama xoolo ilmihii ugu horreeyey dhalid. 2. Cir, di'id billaabid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-rtay, -ratay) 1. Dad ama xoolo ilmihii ugu horreeyey dhalid. 2. Cir, di'id billaabid. m.f.dh, curasho.

waa la naqliyay ✓

v. become initiated; be created; give birth for the time; be born; start raining

waa la naqliyay ✓

1

-curtay I curatay: (v) have a first child or baby

2

curo -curtay / curatay: (v) start raining. Ex: Gu 'gii baa curtay; the raining season has started

waa la naqliyay ✓

1

(fal) roob, darroor oo da'. Dh: darroor. Li: qaad.

2

curo: (fal) ilmihii u horreeyay dhal.

3

curo: (fal) bil cusub, soo bax. Dh: bilo.

waa la naqliyay ✓

1

de: become initiated; be created; give birth for the first time; be born; start raining

2

lx: curo

3

pd: (curtay)

4

ps: v3b=

5

key: curo

waa la naqliyay ✓

agg. - adag.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Albaab iyo wixi lamida ballaqsasho. 2. (f. g) Wax xarig ku xirnaa ka baxsasho. 3. (f.g) Wax horay loo dhacay xoog ku soo ceshasho. 4. (f.g) Wax sida dhar, lacag iyo wixi lamida cid xoog uga qaadasho. 5. (f.g) Qof qaan u xirnaa si loo furo qaantii loo haystey bixin. 6. (f.g) Kitaab qur'aan iibsasho. 7. (f.mg) Ka f.: saaxiibtinnimo qof lala lahaa burin.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Albaab iyo wixi lamida ballaqsasho. 2. (f.g) Wax xarig ku xirnaa ka baxsasho. 3. (f.g) Wax horay loo dhacay xoog ku soo ceshasho. 4. (f.g) Wax sida dhar, lacag iyo wixi lamida cid xoog uga qaadasho. 5. (f.g) Qof qaan u xirnaa si loo furo qaantii loo haystey bixin. 6. (f.g) Kitaab qur'aan iibsasho. 7. (f.mg) Ka f.: saaxiibtinnimo qof lala lahaa burin. m.f.dh, furasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. open for oneself

2

furo v. rob, sack, pillage

3

furo v. bail someone out of jail

waa la naqliyay ✓

-furtay / furatay: (n) 1. remove the cover, cork, or lid from for oneself; undo (andhuu); open (oopin); unfold (anfooldh) 2. rob (roob) ~ dhac. Ex: tuug baa na furatay; we were robbed by thieves

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ka ~) wax aad ku xidhnayd, ka gooso. Subaxdii hore ba markabku dekedda Jabuuti ayuu ka furtay.

2

furo: (fal) safar, iyo wixii la mid ah, dhac oo boob; xoog wax kaga qaado.

3

furo: (fal) wax hore kaaga xidhnaa, sii deyso.

4

furo: (fal) (ka ~) hawl iyo wixii la mid ah, gof kale oo hayay ka nasi.

waa la naqliyay ✓

1

garo¹: m.dh.u Riyo.

2

garo²: f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) 1. Wax fahmid. 2. Wax aqoonsasho. m.f.dh, garasho.

waa la naqliyay ✓

v. understand, know (how), be able; recognize

waa la naqliyay ✓

-gartay I garatay: (v) know or identify; recognize (rekegnaayz). Ex: ma garan kartaa...; can you recognize...

waa la naqliyay ✓

1

(fal) sheeg waxa uu yahay; hubi inaad aqoon u leedahay oo ka jawaab.

2

garo -da: (magac, dhedig, keli) midab qaarka hore ee riyaha ku yaal oo inta kale ka duwan.

waa la naqliyay ✓

1

de: understand, know (how), be able; recognize

2

lx: garo

3

pd: (gartay / garatay)

4

ps: v3b=

5

xe: I don't understand.

6

xv: Ma garan.

7

key: garo

waa la naqliyay ✓

s.m. - wareeg.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid. m.f.dh, gubasho.

waa la naqliyay ✓

v. burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

waa la naqliyay ✓

(fal) dab haku qabsado ama is gub.

waa la naqliyay ✓

1

de: burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

2

lx: gubo

3

pd: (gubtay)

4

ps: v3b=

5

xe: It is burning.

6

xv: Wuu gubanayaa.

7

key: gubo

waa la naqliyay ✓

1

(Guda-ha)

2

Weel ama guri ama ceel ama wax la mid ah dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn. m.f.dh, gudasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. inside, inner, interior; local

2

gudo v. meet, fulfill ~ discharge one's duties and obligations

waa la naqliyay ✓

1

-ha I gudaha: (n) 1. inside (insaaydh); indoors (indhooris), inner area (inar eeriya) ~ daakhil. Ex: gudaha ha soo galinin; don't let him inside. 2. (n) local (lookal). Ex: arrimaha gudaha; local affairs

2

gudo -gutay / gudatay: (n) carry out [an order, duty or obligation, for example]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl laguu diray, ka soo bax; qabo waajibkaaga. Gudo waajibkaaga had iyo jeer.

2

gudo -ha: (magac, lab, keli) wixii aan dibadda ahayn. Dh: dhex. Li: dibad.

waa la naqliyay ✓

داخل

waa la naqliyay ✓

s.m. - guumeys.

waa la naqliyay ✓

1

(Guha-da)

2

Gudo; laabad; guluc.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Foolxumo. 2. Laabad; goolad.

waa la naqliyay ✓

f. n. curve, bend; something bent ~ concave

waa la naqliyay ✓

1

cf: guluc, laabad

2

de: curve, bend; s.t. bent ~ concave

3

lx: guho

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: guho

waa la naqliyay ✓

1

(Guja-da)

2

1. Gacanta oo duuban ama nafleyda yaryar oo wax nuugta gufuurkeeda, oo xoog loogu dhufto candhada xoolaha, si caano kale uga soo dhacaan.

3

2. Tantoonyo ama feer, hoos ka yimaada oo kor u socda.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacanta oo duuban oo xoog loogu dhufto candho neef irmaan si loo maalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacanta oo duuban oo xoog loogu dhufto candho neef irmaan si loo maalo.

waa la naqliyay ✓

Impulse

waa la naqliyay ✓

-gujaha: (n) the act of punching at the sides of the body

waa la naqliyay ✓