Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gundhi-ga)

2

Bir yar oo dhuuban oo caarad fiiqan iyo gowl leh, oo kabaha iyo funaanadaha kd. lagu tolo.

waa la naqliyay ✓

1

gundhi¹: m.l 1. la-mid: gundhis. Bir yar oo caarad dhuuban iyo gawl leh oo kabaha iyo wixi lamida lagu tolo. 2. la-mid: gundhin.

2

gundhi²: f.g2 (-iyay, -isay) Xarig, madax iyo wixi lamida si tartiib ah oo aan joogto ahayn u nuuxin.

waa la naqliyay ✓

v. lift, raise, jerk

waa la naqliyay ✓

(fal) degdeg u jiid: shey meel tagaan rix, in yar soo dhufo ama halkiisii ka dhaqaaji.

waa la naqliyay ✓

1

de: lift, raise, jerk

2

lx: gundhi

3

pd: (gundhiyey)

4

ps: v2a=

5

key: gundhi

waa la naqliyay ✓

1

(Gundhig-ga)

2

Waxa la biirina hayo ama la tarmina hayo, inta ugu horraysa oo laga bilaabo; saldhig; raasammaal.

waa la naqliyay ✓

1

gundhig¹: m.l Wax la biirinayo ama la tarminayo inta ugu horreysa oo laga bilaabo; saldhig; raasamaal.

2

gundhig²: f.g1 (-gay, -gtay) Wax la biirinayo ama la tarminayo intooda ugu horreysa asaasid.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax la biirinayo ama la tarminayo inta ugu horreysa oo laga bilaabo; saldhig; raasamaal.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] beginning; foundation; starting capital

waa la naqliyay ✓

1

-a: (n) 1. basic (baay-sik). Ex: gundhiga xisaabta; the basics of math. 2. base (beeys)-, foundation, (fown-dheeyshen)

2

u gundhig -ay: (v) find a basis for; establish (istaabalish)

waa la naqliyay ✓

1

Iniziale

2

Initial

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) meesha wax ka unkamaan: wax kaste saldhiggiisa.

2

gundhig-ga: (magac, lab, keli) haynta ama aduunka la rogrogayo ama lagu shaqaynayo bilowgeeda. Dh: raasamaal.

3

gundhig-ga: (magac, lab, keli) qooshka loxooxda ee la ganaanayo ama caanaha la dhitaynayo. dhannaaniso lagaga horaysiiyo weelka.

waa la naqliyay ✓

1

cf: salsal

2

de: beginning; foundation; starting capital

3

lx: gundhig

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m-cmp

6

key: gundhig

waa la naqliyay ✓

1

(Gundhin-ta)

2

1. Soo dhifasho; jiidid; dhaqaajin.

3

2. Qandhuufasho; ciddi ku jebin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gundhi². la-mid: gundhi¹ (2).

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) in la gudhiyo; kala boodid. Hashu gudhin bay u baahan tahay si ay u dhasho mar kale. Dh: jiidid, dhaqaajin.

waa la naqliyay ✓

Hinjin, kiintaarin, dallicid, kuunyayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Bir daab qori ah leh, afkana fantax ku leh oo wax lagu tolo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) aalad bir ka samaysan sida mudaca oo xagga danbe daab qori la qabsado ku leh oo lagu tolo kabaha. Kabtan gundhiska i mari wey iga kala fuqdaye.

waa la naqliyay ✓

v. wean; cause someone to stop producing milk

waa la naqliyay ✓

(fal) neef irmaan maalista ka jooji.

waa la naqliyay ✓

1

a: guri

2

de: wean; cause s.o. to stop producing milk

3

lx: gudhi

4

pd: (gudhiyey)

5

ps: v2a=

6

key: gudhi

waa la naqliyay ✓

Madax-baanadeed lix-xaglood ah oo aan lahayn samay iyo gacanqabsi toona.

waa la naqliyay ✓

1

(Gundha-da)

2

Gun; sal; gaso; raar.

waa la naqliyay ✓

m.dh Asaas; gaw; sal.

waa la naqliyay ✓

f. n. bottom, base, foundation

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) sal; gun; gaso: raar.

waa la naqliyay ✓

1

de: bottom, base, foundation

2

lx: gundho

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: gundho

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) jaad tigaadda ka mid ah oo xididkiisa carruurta dhalatay loo shido dumarkuna uunsi ka dhigtaan.

2

qundhi-da: (magac, dhedig, keli) xididka tigaadda goonka.

waa la naqliyay ✓

1

(Biirin-ta)

2

Gundhig hadba wax yar ku sii darid si uu u bato; kordhin; badin.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaad-da)

2

1. Xoolaha xagga reerka gabadha laga guursadey ka yimaada oo kolkii laysu geeyo iyagaas iyo yaradka (xoolaha ninka wax guursadey xaggiisa ka imanaya), aqalka cusub oo la dhisa hayo dhaqaalihiisa gundhig u noqda.

3

2. Dhiigga dumarku bishiiba kol helo; xayl; caado; dhibaaji.

waa la naqliyay ✓

1

(Gundhigasha-da)

2

Gundhig ka dhigasho, u yeelasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gundhigid-da)

2

Gundhig u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

(Khamiir-ka)

2

1. Baqa ama kalaggo'a ka samaysma badarka iyo miraha u rogmanaya, waxa ay ahaayeen wax ka duwan oo hor leh.

3

2. Waxyar oo dhanaan (salsal, gundhig, qaab, ...) oo wixii lagu daro ka dhiga dhanaan, karuur, baq, cajiin, ...

waa la naqliyay ✓

1

(Qaab-ka)

2

1. Jaangooyada iyo muuqaalka jir waliba lee yahay; abuur; baxaalli.

3

2. Sida wax loo dhisay ama loo qaabiyey.

4

3. Hab; hannaan.

5

4. Caano garoor ah.

6

5. Caano yar oo garoor ah oo caanaha dhayda ah lagu daro, si ay durba garoor u noqdaan; salsal; gundhig; khamiir.

waa la naqliyay ✓

1

(Raasummaal-ka)

2

1. Lacagta hore oo ganacsiga lagu bilaabo; lafo; gundhig.

3

2. Lacag loo kaydsho inay lacag kale oo badan sii dhasho; (ama raasammaal).

waa la naqliyay ✓

1

(Saldhig-ga)

2

1. Wax salka la saaro oo lagu fariisto; kursi; ganbar: gogol.

3

2. Xasil; degganaan.

4

3. Wax la tarminayo, wax lagu (ama laga) bilaabo; gundhig.

5

4. Meel; jago.

waa la naqliyay ✓

1

(Salsal-ka)

2

1. Heesta awrta lagu raro.

3

2. Sas; argaggax.

4

3. Gundhig; qaab; khamiir; dano; uraysimo.

waa la naqliyay ✓

1

(Yarad-ka)

2

(guurka) kan wax guursana haya iyo ciddiisu waxa ay u bixiyaan in guriga cusub oo abuurma haya lagu dhiso; yaradka iyo dhibaaddu waa gundhiggii guriga cusub dhaqaalihiisa.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dani. 2. In yar oo caano dhanaan ah oo gundhig looga dhigo caano la rabo in ay dhaqso u gorooraan. 3. In yar oo caano ah oo laga shubo caano la lulayo oo la siiyo qof la rumaysanyahay in uu u sancanyahay oo ay haantu subag badan dhalayso. 4. Biyo yar oo lagu daro caano la lulayo marka ay firfiraan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gundhigo. la-mid: gundhigad.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gundhig².

waa la naqliyay ✓

/beysik/basics;(adj) gundhig, asal, asaas. e.g. a basic education.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-gtay, -gatay) Wax la biirsanayo ama la taransanayo intii ugu horreysey billaabid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] found, start, initiate, lay the foundation (for oneself)

waa la naqliyay ✓

(fal) gundhig ka dhigo ama ka yeelo.

waa la naqliyay ✓

1

de: found, start, initiate, lay the foundation (for oneself)

2

lx: gundhigo

3

nt: gundhigad (ka) [vn2a-m], gundhigasho (/da) [vn6-f]

4

pd: (gundhigtay)

5

ps: v3b=cmp

6

key: gundhigo

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) weel dhulka gunta ugudhufasho si waxa ku jiraa gunta ugu ururaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Cayayaan, salka hoose ka gooya geedka digirta iyo qaraha.

waa la naqliyay ✓

v. run dry; be empty; stop producing milk

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (n) become dry; no longer producing, especially milk ~ gur. Ex: sac gudhay; a dry cow

waa la naqliyay ✓

(fal) il ama meel wax ka soo bixi jireen, istaag oo ha soo dhibcin.

waa la naqliyay ✓

1

a: gur

2

de: run dry; be empty; stop producing milk

3

lx: gudh

4

pd: (gudhay)

5

ps: v1=

6

key: gudh

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mida geed midhoodka oo midhihiisa loo yaqaan yicib xoolaha daaqana hilibkooda iyo dhuuxooduba casaado.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ninka aqallada dhagaxa ah dhisa. Dh: wastaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Gandi-ga)

2

Gendi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gendi.

waa la naqliyay ✓

gąndi: m.l ld. Gendi.

waa la naqliyay ✓

m. n. tse-tse fly

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) two-winged bloodsucking flies found in African; tsetse fly, also tzetze fly ~ gendi

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) cayayaan duqsiga u eg oo dadka iyo nafleyda kale qaniina cudurana u keena. Dh: gemi.

2

gandi -ga: (magac, lab, keli) cudur iyo jirro ka dhalata dikhsiga dhiigga nuuga ee xoolaha laaya.

3

gandi -ga: (magac, lab, keli) reer ama duddo meel wada daggan.

waa la naqliyay ✓

1

de: tse-tse fly

2

lx: gandi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

see: gendi

6

key: gandi

waa la naqliyay ✓

1

(Gendi-ga)

2

Cayayaan diqsiga u eg oo dadka iyo nafleyda kaleba qaniina cudurrona u keena.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Diqsi weyn oo dhiigga dhuuqa oo laga helo Afrika kana tirsan qaybta “golossina” loo yaqaan “tsé-tsé” oo caarad dheer afka ku leh, maalintii ayuu naaslayda dhiigga ka dhuuqaa, waxayna u gudbiyaan deriskunool keena cudurka hurdada badan. la-mid: gąndi.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Diqsi weyn oo dhiigga dhuuqa oo laga helo Afrika kana tirsan qaybta 'golossina' loo yaqaan 'tsé-tsé' oo caarad dheer afka ku leh, maalintii ayuu naaslayda dhiigga ka dhuuqaa, waxayna u gudbiyaan deriskunool keena cudurka hurdada badan. la-mid: gąndi.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] tse-tse fly

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) two-winged bloodsucking flies found in Africa: tsetse fly, also tzetze fly ~ gandi

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) cayayaan sida duqsiga u eg oo dad iyo xoolo wixii uu qaniino xannuunya oo dhiba. Dh: dhuug.

2

gendi-ga: (magac, lab, keli) cudur xoolaha ku dhaca. Gendi iyo dhukaan buu qabaa awrku.

waa la naqliyay ✓

1

de: tse-tse fly

2

lx: gendi

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m-col

5

syn: dhuug, riibi

6

key: gendi

waa la naqliyay ✓

f.g/lg2 (-iyay, -isay) G./u g.: wax, wax kale dhaafin.

waa la naqliyay ✓

f.g/lg2 (-iyay, -isay) G./u g.: wax, wax kale dhaafin. m.f.dh, gudbin.

waa la naqliyay ✓

v. lay something across, send across; pass, hand over

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) 1. make someone or something pass; go across or go through. 2. pass on, pass down ~ isdhaafi

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax, meel ka kexee ama ka qaad oo meel kale gee ama dhig oo inta u dhaxaysa dhaafi.

2

gudbi: (fal) u cid kale ama meel kale isu dhaafi, cid kale ama meel kale gaadhsii. Dh: gaadhsil.

waa la naqliyay ✓

1

de: lay s.t. across, send across; pass, hand over rw: gudub

2

lx: gudbi

3

pd: (gudbiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: gudbi

waa la naqliyay ✓

1

(Guddi-da, Guddi-ga)

2

Dad loo magacaabay inay arrin gaar ah galaan oo wax ka qabtaan; guurti.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-iyo, m.dh) 1. Dad loo xilsaaray inay ka arrimiyaan xaajo doodi ka taagantahay. 2. Dad loo xilsaaray inay socodsiiyaan maamul dawladeed, shirkadeed iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh (-iyo, m.dh) 1. Dad loo xilsaaray inay ka arrimiyaan xaajo doodi ka taagantahay. 2. Dad loo xilsaaray inay socodsiiyaan maamul dawladeed, shirkadeed iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n. council, group of elders; committee, commission; jury

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) committee (ko miti) commission (ko mi-shin); board (boordh)—guddiga fulinta: (n) the executive committee

waa la naqliyay ✓

1

Comitato; consiglio

2

Committee; council

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) cid gaar ah oo loo saaray in ay arrin ka soo taliyaan oo go'aamiyaan ama soo gudbiyaan aragti laga dhaqaaqo.

waa la naqliyay ✓

1

cf: lajnad, shir, urur

2

de: council, group of elders; committee, commission; jury (group of leaders in the traditional social system)

3

lx: guddi

4

pd: (-ga ~ -da)

5

ps: n2a-m/f, n5-m

6

key: guddi

waa la naqliyay ✓

1

(Gunti-ga)

2

Hab loo qaato dharka ragga qaarkii (sida hoosguntida).

waa la naqliyay ✓

1

gunti¹: m.l 1. Marada raggu hoos ka qaato labadeeda duub oo yaryar oo ay ku leedahay la simaadka labada fiiq oo miskaha. 2. Hab go'yaasha dharka raggu u xirto.

2

gunti²: f.mg2 (-iyay, -isay) U g.: cid maro hoos ugu xirid.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Marada raggu hoos ka qaato labadeeda duub oo yaryar oo ay ku leedahay la simaadka labada fiiq oo miskaha. 2. Hab go'yaasha dharka raggu u xirto.

waa la naqliyay ✓

m. n. man's body-cloth

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) maro raggu qaarka hoose ku xidho sida gundhataha iyo macawista. Socod baad gelaysaaye guntiga giijiso.

waa la naqliyay ✓

1

de: man's body-cloth

2

lx: gunti

3

pd: (-ga)

4

ps: n2a-m

5

key: gunti

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) carjow ku dhex taalla cunaha. Libaax guudha la leexday, gorgorkiisu hableeyey, garna loo rari waa.

waa la naqliyay ✓

1

(Jundi-ga)

2

Col farabbadan oo qalab sida; jeysh; ciidan; askar.

waa la naqliyay ✓

m.l Col tiro badan ka kooban.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] armed forces, army

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

cf: askar, ciidan

3

de: armed forces, army

4

lx: jundi

5

pd: (-ga)

6

ps: n2a-m-col

7

key: jundi

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) col farabadan oo qalab sita. Dh: ciiddan, jeysh, askar. Wa: kundiyo.

waa la naqliyay ✓

lundi, n.m. - maalinta Isniinta; Isniin.

waa la naqliyay ✓

1

buudhi¹: m.l Qaalin geel ah isbeddel abaahidoon ah oo xubinteeda taranka ka muuqata.

2

buudhi²: f.mg2 (-iyay, -isay) Qaalin geel sabiisheeda barar abaahidoon ka muuqasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaalin geel ah u baaho abaahin.

waa la naqliyay ✓

(fal) fuudh ku cabbir. Fuudhi inta marada kaa dhiman. Dh: cabbir.

waa la naqliyay ✓

m. n. car, automobile, truck, wheelbarrow; cart; chariot

waa la naqliyay ✓