Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gun-ta)

2

1. Aan dadka sare oo gobta ah kamid ahayn ee ka tirsan dad hoose oo la liido; aan nasab ahayn.

3

2. (ulajeeddo wanaagsan) dadweynaha maamulka dhaqanka iyo nolosha tolka ka arrimiya; taliska dadweynaha.

4

3. Aan dhaqan-wanaagga iyo reer-magaalnimada lahayn ama aqoon, 4. * Dad shisheeye u taliyo oo la gumeysto; beel.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dad tol yari lagu liido. 2. Dadweyne; tol. 3. Weel halka uu ka unkamo. 4. Jirridda geedka iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Dad tol yari lagu liido. 2. Dadweyne; tol. 3. Weel halka uu ka unkamo. 4. Jirridda geedka iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., loc. bottom of something (hole ~ well), base

2

gun [feminine] n., [collective] administration

3

gun [feminine] n., [collective] (adj.): people of lower rank; uncultivated, boorish; colonized ~ subjected people

waa la naqliyay ✓

/gan/ (n) 1. buntukh, qori.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) 1. inferior person, low-caste person ~ sab. 2. the deepest, or lowest part; base (beeys)-, bottom (ban-tern). Ex: ceelka guntiisa; the bottom of the well

2

gun dhow: (adj) shallow (shaalow) ~ qoto dhow

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) dad ama qof la gumaysto. Li: gob.

2

gun -ta: (magac, dhedig, keli) wax walba, halka ugu hoosaysa. Haani gun bay ka tolantaa. Li: baar.

waa la naqliyay ✓

n., bunduq, -i; gun powder, baaruud, -di.

waa la naqliyay ✓

1

(Baraf-ka)

2

Biyo, qabow darti la guntama, oo sida dhalada u iftiima oo u dhalaala.

waa la naqliyay ✓

1

(Biirin-ta)

2

Gundhig hadba wax yar ku sii darid si uu u bato; kordhin; badin.

waa la naqliyay ✓

1

(Bura-da)

2

1. Hilib dheeri ah oo guntan oo oogada nafleyda ka soo baxa.

3

2. Dheeri, siyaado, guno.

4

3. (-°) Haan yar; aagaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Cunsur-ta)

2

1. Asal; gun.

3

2. Xumaan; hoog; belaayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhibaad-da)

2

1. Xoolaha xagga reerka gabadha laga guursadey ka yimaada oo kolkii laysu geeyo iyagaas iyo yaradka (xoolaha ninka wax guursadey xaggiisa ka imanaya), aqalka cusub oo la dhisa hayo dhaqaalihiisa gundhig u noqda.

3

2. Dhiigga dumarku bishiiba kol helo; xayl; caado; dhibaaji.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhulman-ta)

2

Dabool ama gun adag oo nafleyda yaryar oo badda qaarkeed samaysato oo ku gudajirto: waa qalbac ama labo qalbac oo isku aabburan oo aan sida bocosha u duubnayn ee fidsan; dhonbol; (ama dhulmad).

waa la naqliyay ✓

1

(Dunuunuc-a)

2

Gunuunuc.

waa la naqliyay ✓

1

(Furfurid-da)

2

Waxyaalo badan oo xirxiran ama gunguntan, midba mar furid ama wada furid.

waa la naqliyay ✓

1

(Furid-da)

2

1. (quful, kd.) wax xiran fure ama qaliid ku kala bixin.

3

2. (albaab, kd.) balliqid, bashiicin.

4

3. Wax guntan kala bixin.

5

4. Markhaati laysu qabsaday, siduu ahaa u sheegid.

6

5. (guur) qof la qabo sii dayn.

7

6. Hawl la qabtayoo la xusayo, cayaar, dabbaaldeg, shir, hadal, kd. dadka ka qayb gela haya u bilaabid.

8

7. Wax raran rarka ka dhigid.

9

8. Halxiraale ama wax kaloo la isku xiray, sheegid; feydid; bannayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Fuwa-ha)

2

1. Geed wax lagu midabeeyo.

3

2. Wixii aan sida xariirta u jilicsanayn; aan taabashadooda loo bogin; (xariir iyo fuwo - gob iyo gun.).

waa la naqliyay ✓

1

(Garraar-ka)

2

Hab dumarku dharka u qaataan: labo dacal oo dhabarka iyo laabta ka kala yimaada oo qarqarka midig korkiisa laysaga gunto.

waa la naqliyay ✓

1

(Geed-ka)

2

1. Wax nool oo dhulka ka soo baxa oo yeesha xididdo dhulka ku xabaalan, sal (gun, jirrid), dhex, laamo, caleemo, miro, ubax, qodxo, kd.

3

2. Wixii laabta ku soo dhaca oo dhan, ifyaal iyo uuryaal mid kasta ha ahaadee, haddii dadka iyo nafleyda kale laga reebo; wax.

4

3. (koox: geedo) waxyaalaha cunnada lagu daro oo udgoonka iyo dhadhanka wanaagsan u yeela; dhir.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gob-ka) Geedaha waaweyn jaad kamid ah, oo miro wanaagsan oo la cuno leh.

2

2. (Gob-ta) (magac wadareed). a) Aan dadka hoose oo gunta ah kamid ahayn ee ka tirsan dad heer sare ah oo sidaa ku gaarey dhalasho ama doorasho la doortay; nasab. b) Dhalan iyo sansaan wanaagsan oo bulshannimo leh; door; wabar. c)* Aan ahayn dad la gumeysto ama la beelaysto; xor.

waa la naqliyay ✓

1

(Gumeysasha-da)

2

1. Gun ka dhigasho.

3

2. * Addoonsasho; beelaysasho; isticmaarsasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gunaanad-ka)

2

1. Qofka dhimanaya oo si wanaagsan Quraan loogu sagootiyo; qofka intaan naftu ka bixin, Quraanka lagu akhriyo; yaasiinka oo lagu akhriyo qofka dhimanaya.

3

2. Dhammaystir; ebyid.

waa la naqliyay ✓

La gunaanadey; la yaasiimiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Gunaanadid-da)

2

1. Qof dhimanaya gunaanad u samayn; yaasiimin.

3

2. (arrin; kd.) dhammaystirid; ebyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gunaanadseeg-ga)

2

Wax gunaanada loo waayey; gunaanadkii seegay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gunaanadseegid-da)

2

Wax gunaanada waayid; isagoo aan la yaasiimin dhimasho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gunbur-ta)

2

Buur yar.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: gunno.

waa la naqliyay ✓

1

(Guun-ka)

2

Qof filkiisu weyn yahay aanse laga garan, oo dhallinyaro la moodo; coon; hoosubbax.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh.kh Qof fil weyn oo aan da'du ka muuqan.

waa la naqliyay ✓

m. n. dwarf, midget

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. midget (mijit) ~ hoos u bax, coon. 2. person who looks younger than his age. 3. ancient

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) inanka aan u guursan ee doobnimo ku gabooba.

2

guun-ta: (magac, dhedig, keli) gashaanti gabowday; inanta inannimo ku weynaata oo aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

de: dwarf, midget

2

lx: guun

3

pd: (-ka Pl: guunan (ka))

4

ps: n4-m

5

syn: coon

6

key: guun

waa la naqliyay ✓

1

(Gu-ga)

2

1. Afarta nur oo sanadu u qaybsamo midkood: wuxuu u dhexeeyaa diraacda (jiilaal) iyo xagaaga, waana xilli roob.

3

2. 12-bilood; sano.

waa la naqliyay ✓

m. n. main rainy season; year (of age)

waa la naqliyay ✓

: the [subject], eg. 'adi-gu'

waa la naqliyay ✓

attributive [adjective] or [adverb] only, alone

waa la naqliyay ✓

(adj) any (en-i); some (sam). Ex: wax un ii sheeg; tell me something

waa la naqliyay ✓

(uno, una, un') art. - qodob aan cayinnayn (eeg qaybta naxwaha).

waa la naqliyay ✓

1

un, adj. - kow; hal; mid.

2

l'un l'autre - mid ahaan, mid ama ka kale; kasta.

waa la naqliyay ✓

1

de: only, alone

2

initial: u

3

lx: un

4

ps: adj-atr / adv

5

xe: That is all I want.

6

xv: uun

7

key: un

waa la naqliyay ✓

1

(Bun-ka)

2

1. Cabitaan la cabbo oo udgoon oo laga sameeyo miro yaryar oo kulkulucsan oo beer leh oo uu dhalo geed dheer oo dhulka kulul ka baxa: inta iniinaha la dubo oo la budeeyo baa sida shaaha loo karshaa; qaxwe.

3

2. Sharuur.

4

3. Miraha geedka.

5

4. Geedka laftiisa (caleemihiisa waxaa la yiraahdaa quddi.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dhulka kulul ka baxa, dhala miro kuuskuusan oo beer iyo qolof adag leh. 2. Miraha geed bunka oo laga sameeyo qaxwaha, kafee. 3. Miraha bunka oo saliid ma subag lagu shiilay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed dhulka kulul ka baxa, dhala miro kuuskuusan oo beer iyo qolof adag leh. 2. Miraha geed bunka oo laga sameeyo qaxwaha, kafee. 3. Miraha bunka oo saliid ma subag lagu shiilay.

waa la naqliyay ✓

Coffee

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] coffee (generic for plant, raw beans ~ grounds)

waa la naqliyay ✓

(Bun) All.Som. Coffea arabica L. Rubiaceae.

waa la naqliyay ✓

/baan/ (n) 1. rooti ama keeg wareegsan 2. timaha duuban ee dumarku gadaal u xiro

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) coffee (kofee) ~ qaxwe

waa la naqliyay ✓

/ban/ (n) 1. rooty yer on wereegsyng. 2. Baraar.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geedka aad aan u sii weynaan oo baxsha caleemo, midho iyo qolof ku dahaadhan oo intaba la karsado oo cabbitaankooga aad loo jecelyahay.

2

bun-ka: (magac, lab, keli) cabbitaan la cabbo oo udgoon lagana sameeyo midhaha bunka inta la saloolo, ka dib kolkii la tumo ama la daqiijo. Bun ninkii cabbaa hurdadu, sawka bi'i mayso. Dh: qaxwe.

3

bun-ka: (magac, lab, keli) cuntada la kariyo ee la sameeyo marka arday uu dhammeeyo jus Quraan ah farxad aawadeed. Waa buneey booboow dharjac Dh: bunays.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qaxwe ~ qahwo

2

de: coffee (generic for plant, raw beans or grounds)

3

lx: bun

4

pd: (-ka Pl: bunan (ka))

5

ps: n4-m-col

6

key: bun

waa la naqliyay ✓

قَهْوَة، بُنٌ

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cunto quudasho. 2. Qaniinyo wax ku yeelid. 3. Cayayaan, nafley dhiig ka jaqid. 4. Cid il wax ku yeelid. 5. Ciyaar turub haad, haad kale oo ka adag ku qaadasho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nay, -ntay) 1. Cunto quudasho. 2. Qaniinyo wax ku yeelid. 3. Cayayaan, nafley dhiig ka jaqid. 4. Cid il wax ku yeelid. 5. Ciyaar turub haad, haad kale oo ka adag ku qaadasho. m.f.dh, cunid.

waa la naqliyay ✓

1

v. eat

2

cun v. spend

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. eat (nt); fare (feer); take food by the mouth —Syn: consume, devour, ingest. 2. spend (ispeedh) pay out or expend money.

waa la naqliyay ✓

(fal) qaniin, calali oo dabadeed na liq.

waa la naqliyay ✓

1

(Dun-ta)

2

Liilammo laga soohay cudbiga iyo dhogorta iyo xariirta, kd., oo dharka laga sameeyo, meeshii uu ka dillaacana lagaga tolo.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dųn¹: m.l.kh D. ah: caws qallalan oo weli daaq ku habboon.

3

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin.

4

dųn²: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

dun¹: m.dh (-umo, m.l) Liilimo laga soohay cudbi, dhogor, xariir iyo wixi lamida oo laga sameeyo dharka, meeshii ka dillaacdana lagaga tolo.

2

dun²: f.g1 (umay, -untay; -umi) Dad ama xoolo meel isugu ururin. m.f.dh, dumid.

3

dųn: f.mg1 (-umay, -untay; -umi) 1. Dhisme iyo wixi lamida burburid. 2. Gabbal dhicid. m.f.dh, dum(ø)id. m.f.dh, dųmid.

waa la naqliyay ✓

1

v. slide, cave in; collapse; fall; arrive (night, etc.)

2

dun [feminine] n. thread; twine

waa la naqliyay ✓

-ta:(n) 1. thread (thareedh)-, yarn (yaan); filament (fili-ment). 2. texture (takis-jery fabric (faab-rik)

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) asal iyo ab, halka ruuxu ka soo jeedo. Waa isku dun oo waa dad walaalo ah. Dh: isir, dunji.

2

dun-ta: (magac, dhedig, keli) xadhkaha miigmiiqsan ee laga sameeyo dharka. Dadna adaa u qurux badan, dookhna waa ka igu jira, duntuna iigu kaa xiran.

waa la naqliyay ✓

خَيْط

waa la naqliyay ✓

/fan/ (n) 1. waqti-fiican, raaxo. e.g. I had a lot of fun at the party. (n) 2. maad, dheel.

waa la naqliyay ✓

n., kaftan, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gan-ka) a) Alaabada la falkiyo ama la tidco ama la sooho, docda sinsiman oo la qurxiyey oo gudaha xigta maahee, docda kale oo kore oo dufca leh, b) Xaadda ku taal oogada nafleyda.

2

(Gan-ta) Bir ama laf ama qori ama wax kale oo qaroofsan oo wax la suro ama wax lagu soo jiido; gar.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

gan¹: m.l 1. Dhogorta nafleyda oogadeeda ka baxda. 2. Farqaha dhan-hoosaadka dermada, kebedda iyo raarka. 3. Heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

2

gan²: m.dh (-ano, m.l) 1. Gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la gamayo. 2. Labada ilig ee sare middood. 3. Bir, qori iyo wixi lamida qoroofan oo wax la suro.

3

gan³: f.g1 (-amay, -antay; -ami) Xabbad, fallaar iyo wixi lamida ridid, tuurid. m.f.dh, ganid. la-mid: gen.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. outer side of woven ~ plaited fabric; light body-hair, lanugo

2

gan [feminine] n. hook

3

gan v. shoot (at); throw ~ launch a weapon

waa la naqliyay ✓

1

-ay I tay: (v) launch (loonji); shoot (shat), propel (pro-peel)-, fire (faayer)

2

gan -ta: (n) 1. handle (han-dhel). 2. projecting object; tip (tip). 3. hook (huuk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax caaro yuuban leh, sida gantaal iyo wixi la mid ah, tuur oo yoo la beegso. Dh: tuur, rid.

2

gan -ka: (magac, lab, keli) gas ka kaca oogada ama maqaarka.

3

gan-ka: (magac, lab, keli) farqaha dhanhoosaadka dermada, kebedda iyo raarka.

4

gan-ka: (magac, lab, keli) heer dhaqaale, bulsho ama siyaasad.

5

gan-ta: (magac, dhedig, keli) gammuunka halkiisa dambe oo jeexan oo xarigga la saaro marka la ganayo.

6

gan -ta: (magac, dhedig, keli) labada ilig ee sare middood.

7

gan -ta: (magac, dhedig, keli) bir, qori iyo wixii la mid ah oo qoroofan waxna la sudho.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-nay, -ntay) la-mid: gan³.

waa la naqliyay ✓

/jin/ (n) jiin, khamri culus oo aan midab lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Afarta nur oo sanadu u qeybsanto midkood: wuxuu u dhexeeyaa diraacda (jiilaal) iyo xagaaga, waana xilli roob. 2. 12- bilood; sano.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Afarta nur oo sanadu u qeybsanto midkood: wuxuu u dhexeeyaa diraacda (jiilaal) iyo xagaaga, waana xilli roob. 2. 12-bilood; sano.

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) spring (ispiring)-, raining season ~ xilliga guga

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) afarta xilli ee sannadka mid ka mid ah una dhexeeya xagaaga iyo jiilaalka. Gu' hagaagay oo da'ay iyo geela oo dhalay, ayuu guur samaadaa.

2

gu' -ga: (magac, lab, keli) labo iyo toban bilood oo isku noqda sannad tirsigooda. Nin gu' kaa wayni gu' ba'as kaa weyn.

waa la naqliyay ✓

1

a: Gu

2

cf: xilli (season), jir (year of age)

3

de: main rainy ~ wet season ('spring') [March through June]; [ext.] year (of age)

4

lx: Gu'

5

pd: (-a)

6

ps: n2a-m-time, n7-m

7

key: Gu'

waa la naqliyay ✓

ربيع

waa la naqliyay ✓

1

gub¹: m.l eeg gumaar; dhaawac dab oo biskood.

2

gub²: f.g1 (-bay, -btay) Dab ku dhejin, qabadsiin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-bay, -btay) Dab ku dhejin, qabadsiin. m.f.dh, gubid.

waa la naqliyay ✓

v. burn, incinerate, scorch

waa la naqliyay ✓

-yey / tay: (v) destroy with fire; burn (beern); scorch (iskoorj); singe (sinj) —Syn: sear, char, parch

waa la naqliyay ✓

(fal) wax ama meel, dab qabadsii; dab ku dheji.

waa la naqliyay ✓

1

de: burn, incinerate, scorch

2

lx: gub

3

pd: (gubay)

4

ps: v1=tr

5

xe: Why dont you burn it?

6

xv: Maad gubtid?

7

key: gub

waa la naqliyay ✓

1

(Gud-da)

2

Geedka yicibtu ka baxdo; geed-yicibeed.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geed-gaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geedgaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid. m.f.dh, gudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut off, clip; circumcise

2

gud v. pay recompense, pay back, compensate

3

gud v. travel at ~ by night

4

gud [feminine] n., [collective] almond tree

waa la naqliyay ✓

Cordeauxia edulis 03

waa la naqliyay ✓

(Gud) C.0g Cordeauxia edulis Hemsl. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. pay back or compensate; reimburse (riiimbeers) 2. travel at night ~ gudaal

2

gud -da: (n) name of a wild fruit tree

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u abaal celi. Gud abaalkii laguu galay.

2

gud: (fal) habeen socod samee; inta habeennimada lagu jiro socdaal. Dh: guur.

3

gud: (fal) xubinta taranka ee ilmo yar, cad ka jar, hanjafka ka goo. Hablahaaga sida sunnada ah u gud. Dh: xalaalee.

waa la naqliyay ✓

1

(Guf-ka)

2

1. Wax weelasha afkooda ama daloollo kale la geliyo oo lagu awdo; fur.

3

2. Maro la qaato.

4

3. Wax yar oo soo hara; hanbo.

waa la naqliyay ✓

1

guf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

2

guf²: m.dh Hanti yar oo la siiyo qaraabada ama waalidka gabar la aroosay.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Cad yar oo maro ah weelasha haruubkooda lagu cufeyo. 2. Hambo. 3. Maro.

waa la naqliyay ✓