gufaaco — Macnaha & Turjumaada

1

(Gufaaca-da)

2

1. Roob dabayli soo harbinayso.

3

2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehan tahay oo badda kacsani soo daacdo.

4

3. Ur ama dabayl weyn oo xoog ku timaadda.

5

4. Butaaco.

waa la naqliyay ✓

1

gufaaco¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob dabayl soo harbinayso. 2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehantahay oo badda kacsani soo daacdo.

2

gufaaco²: m.dh (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo, oo kala ah laba nooc. Nooc wuxuu gaar u yahay loolalka cimiladoodu ay tahay meel dhexaadka; nooca kalena waxaa loo yaqaanaa gufaacada kulaaleyda. Labada nooc waa isu egyihiin, sababtoo ah labaduba waxay uga dhac aan galoob-badhka woqooyi si lid saacad wareeg ah, galoob-badhka koonfureedna si saacad wareg ah.

waa la naqliyay ✓

1

gufaaco¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Roob dabayl soo harbinayso. 2. Hirar waaweyn oo dabayli ku dheehantahay oo badda kacsani soo daacdo.

2

gufaaco²: m.dh (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo, oo kala ah laba nooc. Nooc wuxuu gaar u yahay loolalka cimiladoodu ay tahay meel dhexaadka; nooca kalena waxaa loo yaqaanaa gufaacada kulaaleyda. Labada nooc waa isu egyihiin, sababtoo ah labaduba waxay uga dhac aan galoob-badhka woqooyi si lid saacad wareeg ah, galoob-badhka koonfureedna si saacad wareg ah.

waa la naqliyay ✓

Cyclone

waa la naqliyay ✓

f. n. strong wind that brings rain, storm

waa la naqliyay ✓

name-f strong wind that brings raind and storms; born easily and faster without difficulties

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dabay! uu wato oo ka horeysa roobku marka uu soo da'ayo. Dh: ufo, hufo.

waa la naqliyay ✓

1

de: strong wind that brings rain, storm

2

lx: gufaaco

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: gufaaco

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Dixiri sanqada geela gudaheeda ka abuurmo neef xoog leh uga soo saarid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dirxi sanqada geela ku dhex abuurma, neef xoog leh ku soo saar.

waa la naqliyay ✓

v. puff air from its nose (of camel)

waa la naqliyay ✓

1

de: puff air from its nose (of camel) in order to expel parasitic worms

2

lx: gufaacow

3

pd: (gufaacooday)

4

ps: v3a=intr

5

key: gufaacow

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo ..., m.dh) (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo marka loo eego meelaha ku wareeraysan, mararka qaarkood waxaa loo yaqaan gufaaco.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo , m.dh) (juqraafi) Gobol cadaadis gibilkiisu hooseeyo marka loo eego meelaha ku wareeraysan, mararka qaarkood waxaa loo yaqaan gufaaco.

waa la naqliyay ✓

Lid gufaaco

waa la naqliyay ✓

Gufaaco

waa la naqliyay ✓

m.f.l eeg gufaacoo.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) eeg difaac.

waa la naqliyay ✓

1

(Butaaca-da)

2

Biyo iyo wax la mid ah oo badi iyo si xoog leh u soo baxa ama u soo kaca.

waa la naqliyay ✓

m.dh B. ah: hoore meel uu ku jirey si xoog leh uga soo burqaday.

waa la naqliyay ✓

m.dh B. ah: hoore meel uu ku jirey si xoog leh uga soo burqaday.

waa la naqliyay ✓

f. n. gush, out-pouring

waa la naqliyay ✓

name-f gushes, out-pouring; lit: she who was born too quickly after the first episode of labor

waa la naqliyay ✓

-butaacada: (n) a sudden outflow; gush (gaash); spout (ispaawt) ~ burqasho

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh dhalatay iyada oo aanay hooyadeed dhib fooleed dareemin.

waa la naqliyay ✓

1

de: gush, out-pouring

2

lx: butaaco

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: butaaco

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tumo oo wax la dhaco. Geed maydhax wanaagsan garaaco oo kan iska daa.

2

garaaco: (fal) dawar ama bari. Odaygu waa bakhayle iska garaaco.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-stay, -satay) Meel daloosha guf ku cufaysasho.

waa la naqliyay ✓

(fal) meel daloosha guf ku cufayso.

waa la naqliyay ✓

name-f anger, resentment

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-cday, -catay) Quraac cunid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-cday, -catay) Quraac cunid. m.f.dh, quraacasho.

waa la naqliyay ✓

v. breakfast, eat breakfast

waa la naqliyay ✓

-quraacday / quraacatay: (v) eat breakfast; have a breakfast. Ex: waxaan ka quraacday Baar Tanaad; I breakfasted at the Tanad Restaurant

waa la naqliyay ✓

(fal) quraac cun. Dh: afur.

waa la naqliyay ✓

1

de: breakfast, eat breakfast

2

lx: quraaco

3

nt: quraacasho (/da) [vn-f]

4

pd: (quraacday)

5

ps: v3b=intr

6

key: quraaco

waa la naqliyay ✓

name-f apple

waa la naqliyay ✓

m.l (-ooyin, m.l) (juqraafi) Gobol cadaadiska gibilkiisu ka sarreeyo kan gobolka deriska la ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Guubaaba-da)

2

1. Hadal kulul oo saamays weyn leh oo dadka kiciya, badanaana, inta ka sheekeeya aanooyin hore ama xumaato lays gaarsiiyey, ama ceebaha ka iman kara haddaan arrin laga diririn ama laga aargudan, kd.

3

2. Hadal kastoo, cid lagu kiciyo ama lagu dhiirri geliyo ama lagu boorriyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hadal loo jeediyo cid la rabo inay arrin ku tallaabsato. la-mid: guubaabin.

waa la naqliyay ✓

f. n. incendiary speeches, stirring up violence

waa la naqliyay ✓

-da: (n) exhortation (egsoortaayshen); incitement

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dad ama qof wax ugu sheegid sidii uu hawl ugu dhiirran lahaa. Dh: boorrin, dhiirrigelin, tirtirsi.

waa la naqliyay ✓

1

de: incendiary speeches, stirring up violence

2

lx: guubaabo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: guubaabo

waa la naqliyay ✓

1

(Guulaama-da)

2

1. Daruuro waaweyn oo uuro leh oo is dhex xula haya.

3

2. Wax kasta oo guulaameeya sida qiiqa, daadka, xiiska badda.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Daruuro waaweyn oo biyeysan, madow oo cirka maaxa. 2. Qiiq si xoog leh isu qabsaday. la-mid: guuleeto.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] storm ~ gathering clouds; something menacing (sea, smoke, flood)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) daruur madow oo aan hoorin iskuna xidhan oo guuraysa ama soconaysa iyagoo isjiidanaysa. Cirka guulaamo culus baa xidhay wax roob ah oo hoorayna ma jiro.

waa la naqliyay ✓

1

de: storm ~ gathering clouds; s.t. menacing (sea, smoke, flood)

2

lx: guulaamo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

key: guulaamo

waa la naqliyay ✓

1

(Hunqaaca-da)

2

Mantag.

waa la naqliyay ✓

m.dh Matag.

waa la naqliyay ✓

m.dh Matag.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] vomit, vomiting

waa la naqliyay ✓

hunqaacada: (n) vomit (voomit) ~ mantag -a

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) calaf caloosha galay oo soo noqda oo afka laga soo daadiyo. Hunqaaco meel aad jeceshahay kuma gaadhsiiso Dh: matag.

waa la naqliyay ✓

1

de: vomit, vomiting

2

lx: hunqaaco

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-col

5

syn: mantag

6

key: hunqaaco

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gufayso. la-mid: gufaysad, gufaysi.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qarada iyo xajmiga jidhka walax leeyahay.

waa la naqliyay ✓

s.m. - guumeys.

waa la naqliyay ✓

1

(Daaca-da)

2

Dabaysha caloosha ku jirta oo inta hunguriga soo marta afka ka soo baxda iyadoo yeer la maqlo wadata.

waa la naqliyay ✓

1

daaco¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Neef dhawaaq leh, caloosha ka timaadda oo afka ka soo baxda. 2. Dhul godan oo aan dhir lahayn.

2

daaco²: f.mg3 (-cday, -catay) la-mid: daac².

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Neef dhawaaq leh, caloosha ka timaadda oo afka ka soo baxda. 2. Dhul godan oo aan dhir lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. belch, burp

2

daaco [feminine] n. edge of river (where water is shallow), bank, shallows; any unlevel surface

waa la naqliyay ✓

-daacada: (n) belch (beelji); burp (beerp); eructation (irek-teey-shin); the expelled air from the mouth —daacaqurun -ka: (n) bad smelling eructation or belching (beel-jing)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neefta ka soo baxda caloosha ee uu dhereggu inta badan keeno. Daaco dhereg bay marag u tahay.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Dibi jixinaya raaf dhul ku jiidid. 2. (f.g) Dhul hoos u qodid. 3. (f.mg) Ka f.: in yar ka fogaasho.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-gtay, -gatay) 1. (f.g) Dibi jixinaya raaf dhul ku jiidid. 2. (f.g) Dhul hoos u qodid. 3. (f.mg) Ka f.: in yar ka fogaasho. m.f.dh, faagasho.

waa la naqliyay ✓

v. dig; burrow for oneself (of animals)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cabsi darteed ama xishood, dib u guro; cid aad is hayseen dib uga bax.

2

faago: (fal) dibi, kan kale ka fogow oo jeenyaha dhulka ku qod, adiga oo dagaal isku diyaarinaya.

3

faago: (fal) halkaad taagantahay dib uga guro; dhowr tallaabo dib u durug. Dh: durug.

waa la naqliyay ✓

1

a: fago

2

de: dig; burrow for oneself (of animals)

3

lx: faago

4

pd: (faagtay)

5

ps: v3b=

6

key: faago

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) la-mid: faro¹ (1).

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) wejiga iyo jaaha hore ee qofka. Dh: fool.

waa la naqliyay ✓

s.m. - gallayr.

waa la naqliyay ✓

v. be short

waa la naqliyay ✓

1

de: be short

2

lx: gaabo

3

pd: (gaabtay)

4

ps: v3b=

5

key: gaabo

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) 1. Qof dagaal ku jira ul iyo wixi lamida u taagid. 2. Dareera xoog meel ugu shubid.

waa la naqliyay ✓

v. resist an invasion, repulse; spill

waa la naqliyay ✓

name-f repulses; resist an invasion; spill

waa la naqliyay ✓

(fal) cid kale, iska celi. Dh: difaac, eryo.

waa la naqliyay ✓

1

de: resist an invasion, repulse; [ext.] spill

2

lx: gaaci

3

pd: (gaaciyey)

4

ps: v2a=

5

key: gaaci

waa la naqliyay ✓

1

(Gaada-ha)

2

Ged; dhalan; alab.

waa la naqliyay ✓

1

gaado¹: m.l Asluub; dhaqan.

2

gaado²: f.g3 (-atay, -adatay) Wax gaadmo ku dilid ama ku qabasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) Wax si gaar ah u qiimeyn.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) Wax gaadmo ku dilid ama ku qabasho. m.f.dh, gaadasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. choose, select, elect

2

gaado m. n. character, personality, disposition

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafa-ha)

2

1. Waayo badan; jeer; wax badan.

3

2. Meerto; kaltan.

waa la naqliyay ✓

1

gaafo¹: m.l 1. Waqti dheer. 2. Miileysi; kaltan.

2

gaafo²: f.mg3 (-ftay, -fatay) 1. Bawdyo kala fogeyn (hal). 2. U g.: wax qabashadooda isu diyaarin. 3. U g.: wax baajintooda isku hawlid. 4. Ku g.: wax dhan walba ka marid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. plenty, quantity; frequent turns

2

gaafo v. prepare oneself, be ready

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waayo badan; muddo badan. Gaafo ayaan ku aqaanay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaja-da)

2

Dhibaatada iyo xanuunka iyo tabaryarida oogada laga dareemo kolka wax badan la qatan yahay oo aan cunno la cunin; baahi.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dareen jirku dareemo marka cuntadu ka raagto. la-mid: qaajo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dareen jirku dareemo marka cuntadu ka raagto. la-mid: qaajo.

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): hunger, need; famine

waa la naqliyay ✓

- gaajada: (n) empty stomach; hunger (hang-gar)-, starvation (straaveeyshin); famine (faamen) ~ baahi

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) calool madhnaan; marka cuntadu kaa raagto dareenka caloosha kaa gala ee cuntada loogu baahdo. Li: dhereg.

waa la naqliyay ✓

1

de: hunger, need; famine

2

lx: gaajo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: gaajo

waa la naqliyay ✓

جُوع

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) neef ama haweenay aan naas nuujin uurkana aan ku sidin oo in ay rinto ama uuraysato diyaar u ah. Gaano dumar bay ii dhiseen,oo garaw la caanayn baa i helay, oo sidii gaaddaan u dhadhay, oo sidii gumartaan u uraye, geelasheennii ma aragteen! Dh: galoof, gaani.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) Candho xoolaad caano ku baaqasho.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac lo'da loo bixiyo oo midab caddaan ah loola jeedo. Dh: xay. Li: duumo.

waa la naqliyay ✓