Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Guda-ha)

2

Weel ama guri ama ceel ama wax la mid ah dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn. m.f.dh, gudasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. inside, inner, interior; local

2

gudo v. meet, fulfill ~ discharge one's duties and obligations

waa la naqliyay ✓

1

-ha I gudaha: (n) 1. inside (insaaydh); indoors (indhooris), inner area (inar eeriya) ~ daakhil. Ex: gudaha ha soo galinin; don't let him inside. 2. (n) local (lookal). Ex: arrimaha gudaha; local affairs

2

gudo -gutay / gudatay: (n) carry out [an order, duty or obligation, for example]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl laguu diray, ka soo bax; qabo waajibkaaga. Gudo waajibkaaga had iyo jeer.

2

gudo -ha: (magac, lab, keli) wixii aan dibadda ahayn. Dh: dhex. Li: dibad.

waa la naqliyay ✓

داخل

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) milix ama cusbo. Guddo ma laha raashinku.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Waddo yar. 2. la-mid: gudid.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. path, way; narrow passage above a river ~ ditch

2

gudmo vl. n. circumcision

3

gudmo vl. n. paying back a debt ~ favor

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) wadiiqo ama waddo yar.

waa la naqliyay ✓

m.l Xaflad la sameeyo marka carruurta la gudayo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) xaflad la sameeyo marka carruurta la gudayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Abaalgud-ka)

2

Wanaag iyo samafal laysu galay oo wanaag kale lagu gudo.

waa la naqliyay ✓

1

(Biir-ta)

2

Gaas ur gaar ah oo waabaayaysan leh oo lagu dhinto; neecaw ur jaadkaas ah leh oo lagu biiroodo oo meelaha qaarkood, sida ceelasha gudohooda ka samaysanta.

waa la naqliyay ✓

1

(Bixid-da)

2

1. Meel (gudo, dhex...) ka tegid.

3

2. (ganacsi) gadmid, iibsamid; dhalid.

4

3. (xoolo) dhimasho.

5

4. Caloolbixid, shubmid, falmid, dooxmid.

6

5. (dhir, time, dab, qaylo, ...) soo dheeraan; korid. 6. Muuqasho; arkid.

waa la naqliyay ✓

1

(Bixin-ta)

2

1. Meel (gudo, dhex, ...) ka saarid.

3

2. Korin, dibad keenid.

4

3. (dab, ...) hurin; shidid; daarid.

5

4. Siin; dhiibid.

waa la naqliyay ✓

1

(Cabbayn-ta)

2

Wax gudo leh wax kale ku gurid taniyo intuu ka buuxsamo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dacarbax-a)

2

Caloosha iyo xiidmaha, kd., gudohooda oo waxa ku jira oo qushka ahi ka soo baxo, dawo ama wax kaloo la cabbey darteed; qarasbax.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhexmarid-da)

2

Wax badan oo meel wada jooga ama meel ku wada yaal (dad, xoolo, dhir, bad, kd.) ama gudo leh (aqal, kd.) ama dalool (dhuun, kd.) dhexdood marid.

waa la naqliyay ✓

1

(Durey-ga)

2

Xanuun dhuumaha neeftu marto gudo-ujeeddadooda hoose qabta siiba sanka iyo hunguriga oo aalaa hindhiso iyo duuf wata; hargab.

waa la naqliyay ✓

1

(Eedsiis-ka)

2

Xumaan la falay oo mid le'eg lagaga gudo; ka goyn; ka jeebid; ciqaab.

waa la naqliyay ✓

1

(Faranfar-ka)

2

Bahal yar oo caanaleyda kamid ah oo godadka gudohooda ku nool; wuxuu lee yahay indho iyo dhego aad u yaryar oo aan ishu fudayd u qaban karin; labo cagood oo hore oo serfo la moodo, gafuur yuuban iyo dhogor jilicsan; wuxuu ku nool yahay oo cunaa cayayaanka; kolkuu god qodanayo, dibaddaa laga arkaa ciidda uu kor u soo tuurtuura hayo.

waa la naqliyay ✓

1

(Fasas-ka)

2

1. Nabar furan oo siduu u roonaa, inta wax qoonsada soo xumaada; hurgun; caabaq; caallir;

3

2. Wax wadajir loo qasho, qofkii lahaana hadhow wadajir loogu gudo; waraar.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gacan-ka) a) Xubin dhuun la moodo oo madaxa maroodiga ka lallaadda: waa sankii iyo bushintii kore oo isku samaysmay, wuxuuna isku darsaday xoog iyo jiljileec; docda kore waa adayg qallafsan gudo-ujeeddaduna waa wax jilicsan; Maroodigu wuxuu karaa inuu geed weyn gacankiisa ku jebiyo, dhinaca kalena, wax yar, sida xabbad digir ah oo kale, uu ku qaado. b) Biyo jiidan oo ama bad ka dillaaca ama biyo kale, oo dhulka engegan dhex gala, c) (qalab, weel) meel soo baxsan oo gacanta lagu qabto.

2

2. (Gacan-ta) (oogada dadka) xubinta qarqarka ka bilaabata oo faraha ku dhammaata oo ay kamid yihiin cududda, xusulka, dhudhunka, sacabka...

waa la naqliyay ✓

1

(Gooryaan-ka)

2

Dixiri jaadad badan ah oo xiidmaha gudohooda ku dhasha oo ku noolaada oo lala bukoodo; ~ masas.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudaa-sha)

2

1. Qaan ama wax kale oo laysku lahaa oo la bixiyo, la gudo.

3

2. Habeenkii oo la socdo, la gudo, la guureeyo.

4

3. Gudidda carruurta.

5

4. (naag) habeen ku soo guurayn; mirid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudoodi-ga)

2

Socod habeen; guure.

waa la naqliyay ✓

1

(Guura-ha)

2

Socod habeenka gudihiisa la socdo; gudoodi.

waa la naqliyay ✓

1

(Halwad-ka)

2

Daloollada iyo alaabada la dhexgelina hayo kolka ayan is le'ekayne daloolladu gudo weyn yihiin oo alaabadu badba gebi ku dhacayso.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilixir-ka)

2

Daah qolalka gudohooda lagu kala gooyo si aan laysugu muuqan (ama ilxir).

waa la naqliyay ✓

1

(Ilmasideen-ka)

2

Xubin muruq ah oo gudo leh, oo nafleyda caanaha leh, kuwooda dheddigi lee yihiin: gudihiisa ugaxdaa ku samaysanta oo ku bacrimowda oo uurjiif ku noqota; ilmaggaleen; rimmay, min.

waa la naqliyay ✓

1

(Gud-da)

2

Geedka yicibtu ka baxdo; geed-yicibeed.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geed-gaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geedgaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid. m.f.dh, gudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut off, clip; circumcise

2

gud v. pay recompense, pay back, compensate

3

gud v. travel at ~ by night

4

gud [feminine] n., [collective] almond tree

waa la naqliyay ✓

Cordeauxia edulis 03

waa la naqliyay ✓

(Gud) C.0g Cordeauxia edulis Hemsl. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. pay back or compensate; reimburse (riiimbeers) 2. travel at night ~ gudaal

2

gud -da: (n) name of a wild fruit tree

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u abaal celi. Gud abaalkii laguu galay.

2

gud: (fal) habeen socod samee; inta habeennimada lagu jiro socdaal. Dh: guur.

3

gud: (fal) xubinta taranka ee ilmo yar, cad ka jar, hanjafka ka goo. Hablahaaga sida sunnada ah u gud. Dh: xalaalee.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Saxaro. 2. Cudur geela dhabxanagga kaga dhaca.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) saxarada dadka. Ka bi'i udaha qofka buka. Dh: xaar.

2

udo -da: (magac, dhedig, keli) xanuun geelu ka qaado dhirta dacawadu ku kaadiday markuu daaqo.

3

udo-ha: (magac, lab, keli) saxarada dadka. Ka bil udaha qofka buka. Dh: xaar, sindho.

waa la naqliyay ✓

1

(Buda-da)

2

Iniino badar ama wax kale oo inta aad loo tumo laga dhigo bito ama habaas aan jiriir lahayn; budul.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Wax aad loo daqiiqay oo bito laga dhigay.

waa la naqliyay ✓

Powder

waa la naqliyay ✓

f. n., (mass n.): flour, powder

waa la naqliyay ✓

-budada: (n) powder (pawdher) ~ boodhar

waa la naqliyay ✓

-da: (magacwadareed) adkaha marka la ridgo sida uu noqdo ee daqiiqda ah. Shuurada waxa laga sameeyaa budo arabikhiyeed.

waa la naqliyay ✓

1

de: flour, powder

2

lx: budo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f-mass

5

key: budo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) Badeeco lacag ku baddalasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-atay, -adatay) Badeeco lacag ku baddalasho. m.f.dh, gadasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. buy (for oneself)

2

gado v. rub out, erase

waa la naqliyay ✓

-gatay / gadatay: (v) purchase (peerjas); buy (baay)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) iibso wax. Gado kabahan way qurxoon yihiine.

2

gado: (tilmaame) ahaanshaha wax isku mid ah da ahaan. Labo nin oo isku gado ah baad tihiin. Dh: asaag, fil, da'.

3

gado -ha: (magac, lab, keli) da'da iyo fac ahaan inta uu qof ama wax kale yeelan karo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh G. ah: isku fil ah. la-mid: ged (2).

waa la naqliyay ✓

m.l.kh G. ah: isku fil ah. la-mid: ged.

waa la naqliyay ✓

pr. n., loc. Gedo [region in south west Somalia.]

waa la naqliyay ✓

(n) southwestern region of Somalia: Gedo

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) icd isku gu'tirsi dhow. Geeddi iyo Cumar waa isu gedo.

waa la naqliyay ✓

1

de: Gedo [region in south west Somalia]

2

lx: Gedo

3

ps: n0-loc

4

key: Gedo

waa la naqliyay ✓

1

godo¹: m.dh 1. Meel ay doqowda talada gooysaa ku shiraan. 2. Godad yaryar oo shinnidu samayso oo ay malabka iyo ugaxda ay ku hoyiso. 3. Daliig yar oo daruur ah.

2

godo²: f.g/mg3 (-otay, -odatay) 1. (f. g) Wax qalloocasho. 2. (f.mg) Qalloocsamid. Tusaale: “Cali lixdan sano markuu gaaray ayuu gotay”.

waa la naqliyay ✓

v. be bent ~ crooked

waa la naqliyay ✓

1

(fal) soo xoodo; soo foorarso; soo qalloocsan.

2

godo -da: (magac, dhedig, keli) daruur yar oo is qoolaabta oo xilliga roobku soo dhow yahay samada lagu arko. Cirku galabta goduu leeyahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: be bent ~ crooked

2

lx: godo

3

pd: (gotay)

4

ps: v3b=

5

key: godo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid.

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-btay, -batay) 1. Dab ku waxyeelloobid. 2. Kulayl dareemid. 3. Ka g.: waxyeello cid loo geestay ka xanaaqid. m.f.dh, gubasho.

waa la naqliyay ✓

v. burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

waa la naqliyay ✓

(fal) dab haku qabsado ama is gub.

waa la naqliyay ✓

1

de: burn (oneself), get burned; be burning, catch fire

2

lx: gubo

3

pd: (gubtay)

4

ps: v3b=

5

xe: It is burning.

6

xv: Wuu gubanayaa.

7

key: gubo

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. inside, interior; local

waa la naqliyay ✓

-gudaha: (adj) inner (inar); indoor (indhoor) ~ gudo-ha

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka habeenkii goor danbe socda. Gude iyo gododlaan, mar guursaday.

waa la naqliyay ✓

1

de: inside, interior; local

2

lx: gude

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-loc

5

see: gudo

6

key: gude

waa la naqliyay ✓

v. run dry; be empty; stop producing milk

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (n) become dry; no longer producing, especially milk ~ gur. Ex: sac gudhay; a dry cow

waa la naqliyay ✓

(fal) il ama meel wax ka soo bixi jireen, istaag oo ha soo dhibcin.

waa la naqliyay ✓

1

a: gur

2

de: run dry; be empty; stop producing milk

3

lx: gudh

4

pd: (gudhay)

5

ps: v1=

6

key: gudh

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mida geed midhoodka oo midhihiisa loo yaqaan yicib xoolaha daaqana hilibkooda iyo dhuuxooduba casaado.

waa la naqliyay ✓

s.m. - guumeys.

waa la naqliyay ✓

1

(Guha-da)

2

Gudo; laabad; guluc.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Foolxumo. 2. Laabad; goolad.

waa la naqliyay ✓

f. n. curve, bend; something bent ~ concave

waa la naqliyay ✓

1

cf: guluc, laabad

2

de: curve, bend; s.t. bent ~ concave

3

lx: guho

4

pd: (/da)

5

ps: n-f

6

key: guho

waa la naqliyay ✓

1

(Guja-da)

2

1. Gacanta oo duuban ama nafleyda yaryar oo wax nuugta gufuurkeeda, oo xoog loogu dhufto candhada xoolaha, si caano kale uga soo dhacaan.

3

2. Tantoonyo ama feer, hoos ka yimaada oo kor u socda.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacanta oo duuban oo xoog loogu dhufto candho neef irmaan si loo maalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Gacanta oo duuban oo xoog loogu dhufto candho neef irmaan si loo maalo.

waa la naqliyay ✓

Impulse

waa la naqliyay ✓

-gujaha: (n) the act of punching at the sides of the body

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhasha xoolaha iyo xawayaanka oo marka ay naaska hooyada jaqayaan afka ku riixa candhada.

waa la naqliyay ✓

1

de: punch, blow to the body

2

lx: gujo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: gujo

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: gunno.

waa la naqliyay ✓

1

(Gura-da)

2

Meel godan oo raaxo leh, oo gaadiidka raran dushiisa laga sameeyo oo dadku fuulo.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

guro¹: m.dh 1. Meel godan oo gaadiid raran dushiisa laga sameeyo oo la saaro carruur, maqal iyo wixi lamida. 2. Rako.

2

guro²: f.g/mg3 (-rtay, -ratay) 1. (f.g) Wax meel yaal ka qaadasho. 2. (f.g) Miro geed ka goosasho. 3. (fg.) Cunto iyo wixi lamida weel ka baxsasho. 4. (f.mg) Kala g.: wax lagu tartamayey kala badin waayid. 5. (f.mg) Kala g.: waxyaalo isku dhex jiray kala saarid. 6. (f.mg) Kala g.: col is-hor fadhiya dib u kala qaadasho. 7. (f.mg) La g.: hadallo qadaf ah isdhaafsasho. 8. (f.mg) Dib u g.: si tartiib ah xeeladi ku jirto gadaal ugu noqosho. m.f.dh, gurasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. pick up, collect (for oneself)

2

guro [feminine] n. place cleared on loaded camel for people to sit

waa la naqliyay ✓

1

-gurtay / guratay: (v) pick up for yourself; collect (kolekt) ~ arruurso, gudho

2

guro -gurada: (n) saddle

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax meel yaalla ama ku jira qaadqaado.

2

guro -da: (magac, dhedig, keli) xagga sare. Dh: dul, guud.

3

guro -da: (magac, dhedig, keli) awrka marka la raro ee labada dhinac alaabta laga saaro dhexda oo loo diyaariyo in la saaro carruurta yar yar iyo madhasha aan socon karayn.

waa la naqliyay ✓

Gurada gaari-gacmeedka iwm.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-oday, -otay) Dhar dillacsan tolasho.

waa la naqliyay ✓