gude — Macnaha & Turjumaada

m. n., loc. inside, interior; local

waa la naqliyay ✓

-gudaha: (adj) inner (inar); indoor (indhoor) ~ gudo-ha

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qofka habeenkii goor danbe socda. Gude iyo gododlaan, mar guursaday.

waa la naqliyay ✓

1

de: inside, interior; local

2

lx: gude

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-loc

5

see: gudo

6

key: gude

waa la naqliyay ✓

1

gudbe¹: m.l Qof tartan ama imtixaan ku guuleystay.

2

gudbe²: m.l.kh (naxwe) G. ah: fal wax qabadkii u tallaabo wax kale ama yeele iyo layeele u baahan. Tusaale: “Cali baa aqalkii dhisay”.

waa la naqliyay ✓

1

gudbe¹: m.l Qof tartan ama imtixaan ku guuleystay.

2

gudbe²: m.l.kh (naxwe) G. ah: fal wax qabadkii u tallaabo wax kale ama yeele iyo layeele u baahan. Tusaale: Cali baa aqalkii dhisay.

waa la naqliyay ✓

Transitive

waa la naqliyay ✓

/gaydh/ (n) 1. tilmaame (hage, qof, buug iwm, oo qof tilmaamo siiya) (v) 2. hagid, tilmaamid, hoggaamin. e.g. I don't know how to get to your home, so I'll need somebody to guide me.

waa la naqliyay ✓

guide, n.m. - qofka wax tilmaama; hage

waa la naqliyay ✓

n., abbaan, -ki, jid yaqaan.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil habeen guure lagu socdaalayay dhashay ama habeenkaa uu dhashay aabbihii reerka guure ku yimid.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhuxulkurreeb-ka)

2

1. Jiracqaniinyo kulul.

3

2. Arrin aad wax u xanuujisa oo laga gubto, sida qof waxtar badan geystey oo abaaldhac xun loogu gudey.

waa la naqliyay ✓

1

(Dibbira-da)

2

Caloosha oo fuurta dabayl gudeheeda ka samaysantay darteed.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbaldaya-ha)

2

Geed la abuuro oo jaadad badan u kala baxa; wuxuu lee yahay ubax dhexda ku leh gaashi weyn oo ah cawl ama cillaan ama darmad ama madow; gaashida qarkeeda waxaa ku teedsan caleemo ubax oo cillaan ah, gudeheedana waxaa ka buuxa abuur (iniino) faro badan oo saliid la cuno laga liso. Ubuxu hadba docda qorraxdu jirto buu u jeestaa; qorraxday; (ama gabbalday).

waa la naqliyay ✓

La gudey; buuryadii laga gooyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Gudnaansha-ha)

2

Qof la gudey ama gudan ahaansho.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Inan-ka) a) Wiil, barbaar (ha la dhalo ama yaan la dhalin). b) Wiilka la dhalay (ha yaraado ama ha weynaado).

2

2. (Inan-ta) a) Gabadha la dhalay, haba yaraato. b) Gabar (la dhalay ama aan la dhalinba) la gudey welina aan la guursan.

waa la naqliyay ✓

1

(Maskax-da)

2

1. Xubin u eg dhuux weyn oo duuban oo cad oo arorro leh oo lafta madaxa gudeheeda ku jirta; waa xubinta u talisa waxgarashada, caqliga, xusuusta, hadalka, maqalka, aragga, dhadhanka, urka, dhaqdhaqaaqa, kd.

3

2. Garaad; maan, laab; qalbi; kal; fiiro.

waa la naqliyay ✓

1

(Sangaalla-ha)

2

Dixiri sanqada gudeheeda ku abuurma, siiba tan geela.

waa la naqliyay ✓

1

(Soon-ka)

2

1. Bilaha dayaxa oo Muslinku tirsado, tooda sagaalaad oo u dhexaysa Gasayar iyo Soonfur, oo gudeheeda la soomo.

3

2. Tiirarka Islaamka, kan afraad, oo Muslinka faraya, in bisha Soon soddonkeeda maalmood, wax la cuno iyo wax la cabboba laga soomo oo laga dheeraado.

4

3. Qadoodi, hamuun; ~ Soonqaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Tirsiis-ta)

2

Cilmiga ku saabsan waxyaalaha bulshada gudeheeda ka dhaca had iyo goor, iyo habka loo tirsho; ~ tirakoob.

waa la naqliyay ✓

1

(Xaj-ka)

2

1. Tiirarka Islaamka mid ka mid ah, oo Muslinka fara haya, kuwoodii kari kara, inay, hadday u yaraato, kol Kacbada iyo meelaha kaloo barakaysan tagaan oo soo booqdaan (bisha Arrafo gudeheeda).

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Marka noole uu ku kor noolyahay (dulin dibadeed) ama uu ku dhex noolyahay (dulin gudeed) jidhkanoole kale, kaasi oo uu ka helo wuxuu nafaqo u baahanyahay ayaa loo yaqaan dulinnimo. Dulinnada qaarkood waxyeello badan ma gaadhsiiyan soorahooda, sababta oo ah addii ay dilaan soorahooda waxa dhammaanaya qudkooda, haseyeeshee badankoodu waxay sababaan cudur.

waa la naqliyay ✓

m.l (-mo, m.dh) (baayoloji) Nudo laga helo lafdhabarleyda oo ka samaysan unugyo aad isugu cufan oo ay u dhexeeyaan walax unug-gudeed ahi. Waxay samaysaa xuubka sare ee ku wareegsan jidhka iyo gidaarka moqorrada gudaha. Waxa kale oo ay sameysaa qanjidhada iyo qaybo ka tirsan organnada dareenka. Shaqooyinkooda waxa ka mid ah: ilaalin, nuugid, dhiiqid iyo dareen.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Gabar yar oo dhawaan la gudey timaha u soo baxa. 2. Haruubka, dhiisha iyo wixi lamida salkooda hoose.

waa la naqliyay ✓

m.l (baayoloji) Koox ama kooxo moqorro siman ah oo ku dhex jira saytoobalaasamka unugga oo ay ku wareegsanyihiin xuubab, kuna xidhan iliilo balaasmo gudeed laakiin loo isticmaali karo ku xidhidda kaarboohaydraytyada borotiinnada.

waa la naqliyay ✓

m.dh (cilmiga naflayda) Lafta madaxa oo gudeheeda maskaxdu ku jirto.

waa la naqliyay ✓

m.l (cilmiga naflayda) Lakab jinsi oo u dhexeeya dub duleedka iyo dub gudeedka, waxaana uu soo saaraa nudo isku-xidhayaal dhiiqa, muruqyada iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l Gaadiid u eg tareen oo ku socda aalaa dhulka hoostiisa oo la isaga raaco magaalo gudeheeda ama aaggeeda.

waa la naqliyay ✓

m.l (fiisikis) Xeer caddaynaya in wadarta xaddiga astaamaha fisikaad sida cuf iyo tamar aanu isbeddelin, inkastoo isbeddel gudeed ka dhex dhaco astaamaha fisikaad.

waa la naqliyay ✓

1

(Gud-da)

2

Geedka yicibtu ka baxdo; geed-yicibeed.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geed-gaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid.

waa la naqliyay ✓

1

gud¹: m.dh Geedgaab laamo dhuudhuuban leh oo dhala miro macaan oo loo yaqaan yicib.

2

gud²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid buuryo ka goyn. 2. (f.g) Deyn bixin. 3. (f.mg) Habeen socosho. 4. (f.mg) Ku g.: haweenay daba gurid. m.f.dh, gudid.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut off, clip; circumcise

2

gud v. pay recompense, pay back, compensate

3

gud v. travel at ~ by night

4

gud [feminine] n., [collective] almond tree

waa la naqliyay ✓

Cordeauxia edulis 03

waa la naqliyay ✓

(Gud) C.0g Cordeauxia edulis Hemsl. Caesalpinaceae.

waa la naqliyay ✓

1

-ay: (v) 1. pay back or compensate; reimburse (riiimbeers) 2. travel at night ~ gudaal

2

gud -da: (n) name of a wild fruit tree

waa la naqliyay ✓

1

(fal) u abaal celi. Gud abaalkii laguu galay.

2

gud: (fal) habeen socod samee; inta habeennimada lagu jiro socdaal. Dh: guur.

3

gud: (fal) xubinta taranka ee ilmo yar, cad ka jar, hanjafka ka goo. Hablahaaga sida sunnada ah u gud. Dh: xalaalee.

waa la naqliyay ✓

nickname-m sulker; scatterer, disperser; pessimist

waa la naqliyay ✓

magac ama naanays loo baxsho wiil dhashay hooyadii oo dudmo ku maqan ama dabeecad xun iyo cadho lagu arkay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ninka marka uu cadhoodo ba ka taga reerkiisa. Dude maantana ma maqanyahey.

waa la naqliyay ✓

m. n. seller, vendor

waa la naqliyay ✓

-gadaha: (n) salesperson (seeylizpeersan); salesman (seeylizmeen); seller (seel er), vendor,

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax iibiya. Gadaha furunku ma adigaa? Dh: iibiye. Li: gate.

waa la naqliyay ✓

1

de: seller, vendor

2

lx: gade

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gade

waa la naqliyay ✓

1

(Guba-ha)

2

Xuub weyn oo xab casi ka buuxo oo ilmaha dhalanaya iyo mandheerta u dhexeeya; (ama guube).

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Maddane. 2. la-mid: guube.

waa la naqliyay ✓

m. n. afterbirth, placenta

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) marka ilmuhu hooyada ka soo dhaco intaan madheertu ka iman xab dareere ah oo xuub ku xidhan oo hooyada ka yimaadda.

2

gube-ha: (magac, lab, keli) cidda dab meel qabadsiisa ama meel gubta.

waa la naqliyay ✓

1

a: guube

2

de: afterbirth, placenta

3

lx: gube

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: gube

waa la naqliyay ✓

v. run dry; be empty; stop producing milk

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (n) become dry; no longer producing, especially milk ~ gur. Ex: sac gudhay; a dry cow

waa la naqliyay ✓

(fal) il ama meel wax ka soo bixi jireen, istaag oo ha soo dhibcin.

waa la naqliyay ✓

1

a: gur

2

de: run dry; be empty; stop producing milk

3

lx: gudh

4

pd: (gudhay)

5

ps: v1=

6

key: gudh

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geed ka mida geed midhoodka oo midhihiisa loo yaqaan yicib xoolaha daaqana hilibkooda iyo dhuuxooduba casaado.

waa la naqliyay ✓

1

(Guda-ha)

2

Weel ama guri ama ceel ama wax la mid ah dhexdiisa.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn.

waa la naqliyay ✓

1

gudo¹: m.l.fk Wax mug leh dhexdiisa.

2

gudo²: f.g3 (-dday, -datay) 1. Waajib oofin. 2. Wax cid lagu lahaa ama laga tirsanayey ka goosasho. 3. Caruur buuryo ka goyn. m.f.dh, gudasho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., loc. inside, inner, interior; local

2

gudo v. meet, fulfill ~ discharge one's duties and obligations

waa la naqliyay ✓

1

-ha I gudaha: (n) 1. inside (insaaydh); indoors (indhooris), inner area (inar eeriya) ~ daakhil. Ex: gudaha ha soo galinin; don't let him inside. 2. (n) local (lookal). Ex: arrimaha gudaha; local affairs

2

gudo -gutay / gudatay: (n) carry out [an order, duty or obligation, for example]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hawl laguu diray, ka soo bax; qabo waajibkaaga. Gudo waajibkaaga had iyo jeer.

2

gudo -ha: (magac, lab, keli) wixii aan dibadda ahayn. Dh: dhex. Li: dibad.

waa la naqliyay ✓

داخل

waa la naqliyay ✓

m.l (-rayaal, m.l/dh) 1. Qarsin. 2. Fandhaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. ladle; scoop

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) fandhaal weyn oo wax lagu guro.

waa la naqliyay ✓

1

cf: fandhaal, qaaddo

2

de: ladle; scoop

3

lx: gure

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: gure

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof wax turqa ama wax irbadeeya. Dh: turqe, iraabe.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.dh) (cilmiga naflayda) Urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

/nuud/nudity;(adj) qaawan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dunta unugyada jidhka; urur unugyo ah oo u habaysan inay wada qabtaan hal shaqo ama in ka badan oo u gaar ah, tusaale ahaan, nudaha dareenwadku waxay gaar u yihiin inay qabtaan gudbiyaanna nashaadinta. Organnada sida wadnaha ama kelyaha waxay ka koobanyihiin noocyo badan oo nudo kala duwan ah.

waa la naqliyay ✓

/ruudh/ (adj) 1. edeb daran (akhlaaq xun) 2. kadis ah (deg-deg ah) 3. si fudud oo heer hoose ah loo sameeyey.

waa la naqliyay ✓

rude, adj. - qallafsan; dabeecad xun;

waa la naqliyay ✓

a., qalafsan.

waa la naqliyay ✓

gourde, n.f. - ubo; buraashad.

waa la naqliyay ✓

/graj/ (n) 1. godob (aano, xinif). e.g. I think she has a grudge against me, although I don't know why. (n) 2. xiqdi, xaasidnimo. e.g. I don't grudge him his success.

waa la naqliyay ✓

n., colaad, -di.

waa la naqliyay ✓

Internal

waa la naqliyay ✓

Interior

waa la naqliyay ✓

guider, v. - tilmaamid

waa la naqliyay ✓

Madax-baanadeed lix-xaglood ah oo aan lahayn samay iyo gacanqabsi toona.

waa la naqliyay ✓

m.dh Sagaarada weyn ee dheddig.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) shimbir salamadhlahana ka weyn, dhanna gorayada uga eg dhanna digirrinka, oo habeenkii baalasha sida sacabka u tuma. Dh: galaw, fiin.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-deeyay, -daysay) Wax budo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-deeyay, -daysay) Wax budo ka dhigid. m.f.dh, budayn.

waa la naqliyay ✓

v. pound, grind

waa la naqliyay ✓

1

-yey / budaysay: (n) pound or beat with a club

2

budee: -yey / budaysay: (v) grind to a powder; pulverize (palveraayz)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ul madax buuran leh oo gaaban la dhac. Dh: budhee.

2

budee: (fal) ka dhig dixiin, daqiiq ah. Innoo budee hadhuudhka.

3

budee: (fal) budo ku dar dareere. Shuurada budee oo yaanay quldoobin.

waa la naqliyay ✓

1

de: pound, grind

2

lx: budee

3

pd: (budeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: budee

waa la naqliyay ✓

/baj/ (v) dhaghaajhiyow. We could not budge the refrigerator.

waa la naqliyay ✓

nickname-m club, cudgel; lit: he who is in the habit of carrying a club

waa la naqliyay ✓

magaca ama naanaysta wiil dagaal badan oo dadka laaya oo badanaa bud wata.

waa la naqliyay ✓

1

(Burda-ha)

2

Qasiido caan ah oo Nebi Maxamed lagu ammaana hayo; waxaa tirshey Sheekh Maxamed Buusiiri.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Qasiiddo nabi ammaan ah oo uu tirshey Maxamed Buusiri.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Qasiiddo nabi ammaan ah oo uu tirshey Maxamed Buusiri.

waa la naqliyay ✓

m. n. chanting in praise of the Prophet Mohammad

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) Nebi'ammaan caan ah oo uu tiriyey Sh. Maxame Bawsari.

waa la naqliyay ✓

1

de: chanting in praise of the Prophet Mohammad

2

lx: burde

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: burde

waa la naqliyay ✓

1

coude, n.m. - Suxulka gacanta; Xusul.

2

pousser du coude - Hantaaqin; Riixisama jug jugayn.

waa la naqliyay ✓