Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gocoya-da)

2

Gocoy.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: weel tolliinkiisii la ebyey oo aan weli la xoolayn. la-mid: gocoy.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) weel cusub oo aan weli la isticmaalin. Dh: tolan, qoran.

waa la naqliyay ✓

1

(Gocoy-ga)

2

Weel la tolay oo aan weli la xoolayn; gocoyo.

waa la naqliyay ✓

m.l.kh la-mid: gocoyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. milk-vessel made of fiber that has not yet been smoked

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) weel la tolay oo aan weli la xoolayn; gocoyo.

waa la naqliyay ✓

1

a: gocoyo [n6-f]

2

de: milk-vessel made of fiber that has not yet been smoked (hence, it could spoil the milk)

3

lx: gocoy

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: gocoy

waa la naqliyay ✓

1

(Gocosa-da)

2

1. Iniino yaryar oo xaynxandhadu bixiso oo dhulka hoostiisa lagala soo baxo; ama ceeriinkaa lagu cunaa ama dubid baa lagu engejiyaa oo la kaydsadaa oo sida badarka loo cunaa.

3

2. (cayaar) kubbad gacanta lagu cayaaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bari yar oo dhulka laga qoto oo geedka xaynxayndhadu dhalo oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Bari yar oo dhulka laga qoto oo geedka xaynxayndhadu dhalo oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] edible grain ~ seed species

waa la naqliyay ✓

1

(Goso) N,S,C Cyperus esculentus L. Cyperaceae.

2

S Mariscus somaliensis C.B.C1. Cyperaceae.

3

N Cyperus rotundus L. Cyperaceae.

4

S Tribulus terrestris L. Zygophyllaceae.

5

N Poa leptoclada A. Rich. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) eeg gocos.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goon

2

de: edible grain ~ seed sp.

3

lx: gocoso

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-col

6

key: gocoso

waa la naqliyay ✓

1

(Goroya-da)

2

Shinbiraha hadda adduunka ku nool tan ugu weyn; waxay ku dhaqantaa Afrika iyo Bariga Dhow, waxay leedahay sur dhuuban oo dheer iyo madax yar; lugo iyo bowdyo diiran oo mid waliba ku dhammaato labo suul; baalal gaaggaaban oo ayan ku duulin, aadse u qurux badan (kuwa haldhaaga); warriile.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Haadda dunida ku nool midda ugu weyn, aan duulin, sur dheer oo aan dhogor lahayn, baalal qurxoon leh oo hilibkeeda la cuno.

waa la naqliyay ✓

f. n. ostrich; female ostrich

waa la naqliyay ✓

-goroyada: (n) ostrich (ostarij); usually the female one

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) shinbiraha tan ugu weyn, waxay leedahay sur dheer iyo madax yar: lugo iyo bowdo diiran oo mid waliba ku dhammaado labo suul iyo baalal gaaggaaban oo aynan ku duuli karin.

waa la naqliyay ✓

1

cf: goray, haldhaa (male), booso, goroyacawl, haldhurre (female), warriile (baby)

2

de: ostrich; female ostrich

3

lx: goroyo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: goroyo

waa la naqliyay ✓

1

(Aglool-ka, Agloo-sha)

2

1. Hab weelka la xoolayna hayo, gocoyonnimada looga ba'sho: asal, dufan, laysku karshey baa lagu rogrogaa.

3

2. Wax la dhisa hayo ama la samayna hayo, qaabintiisa iyo jaangooyadiisa hore; bilaw; unug. 3.* Aqal, la dhisi doono, astaanti iyo muuqaalki warqad, ku muujin.

waa la naqliyay ✓

1

(Riigbax-a)

2

1. Xoog iyo tabar aan hor loo lahayn oo la yeesho; cashibbax.

3

2. Buurnaan; cayil.

4

3. (weel) gocoyokabbax; xoolaysnaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Xoolayn-ta)

2

1. Xoolo ka dhigid, u geddiyid.

3

2. Weel la tolay oo cusub, gocoyonnimada ka bi'in.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: gocasho.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: goroyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. female ostrich

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) goroyo; warriile.

waa la naqliyay ✓

1

de: female ostrich

2

lx: goronyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: goroyo

6

key: goronyo

waa la naqliyay ✓

نَعَامَة نَعَامِ زَفُوفَ

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: macooyo.

waa la naqliyay ✓

f. n. great-grandmother; grandmother

waa la naqliyay ✓

-mocooyada: (n) grandmother (garaan maather) ~ mucooyo, ayeeyo, abooto

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid hooyadood.

2

mocooyo -da: (magac, dhedig, keli) nooc ka mid ah cayayaanka ka mid ah oon dadka dhibin waxna qaniinin. Mocooyo lama dilee ha dilin.

waa la naqliyay ✓

1

de: great-grandmother; grandmother

2

lx: mocooyo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

see: macooyo {N}

6

key: mocooyo

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-cday/-coday, -catay/-cotay) Dhacdo lahan-reeb ah dib u xusuusasho; tebid; garwaaqsasho.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-cday/-coday, -catay/-cotay) Dhacdo lahan-reeb ah dib u xusuusasho; tebid; garwaaqsasho. m.f.dh, gocasho.

waa la naqliyay ✓

v. remember, reminisce

waa la naqliyay ✓

(fal) dib u xasuuso wax hore laguu yeelay. Dh: hibo.

waa la naqliyay ✓

1

de: remember, reminisce

2

lx: goco

3

pd: (gocday)

4

ps: v3b=tr

5

key: goco

waa la naqliyay ✓

v. cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) cut (kat)-, separate (sapareeyt); hack (haak)-, chop (jaap) —kala gooy -yey / say: (v) 1. cut out, remove by cutting, make a separation or secession. 2. make change (give the equivalent of money) ~ sarif

waa la naqliyay ✓

1

bw: goy

2

de: cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

3

lx: gooy

4

pd: (gooyey / gooysey)

5

ps: v2a=

6

see: goo

7

key: gooy

waa la naqliyay ✓

1

(Dooya-da)

2

1. Col isku duuban; duul; dad.

3

2. Cawska jaadki.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Col ilaala ah; duul; dad. 2. Caws waaweyn oo dooxooyinka ka baxa oo ay xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. attack force, war party

2

dooyo [feminine] n. grass species

waa la naqliyay ✓

Eragrostis cilianensis 10, Panicum coloratum 10

waa la naqliyay ✓

1

(Doio) C Coelachyrum stoloniferum C.E. Hubb. Gramineae.

2

N Dactyloctenium aegytium (L) Willd. Gramineae.

3

C Eragrostis cilianensis (All.) Lut.

4

C Panicum coloratum L. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

name-m attacker; warrior; invader

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho gabadh firfircoon oo lagu metaalay weerar.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) tiro dad ah oo kooban oo col sahan u ah.

2

dooyo-da: (magac, dhedig, keli) geed cawsaad aan dhaadheerayn oo jilicsan kana baxa balliyada iyo buurahaba. Sicii dooggii, dooyo meersaday, daleel ma habsado.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof aan waxtar ahayn.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nin hunguri xun oo soorkuhadal ah bakhaylnimona u dheer tahay. Dh: bakhayl, qorqode. Li: deeqsi.

2

gocor-ka: (magac, lab, keli) qof aan kasmo badnayn oo dabeecad xun. Dh: caran, nacas, doqon.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) geed ka mid ah geedaha ku soo baxa roobka oo la jaad ah ramaaska kana baxa meelaha digada leh oo laga qodo badhi la yiraahdo goon. Dh: goon.

2

gocos-ta: (magac, dhedig, keli) kubbadda yar ee taniska iyo ciyaarta gocosta lagu dheelo. Gocos baan ciyaarnaa galab kaste. Dh: gocoso, gucus.

waa la naqliyay ✓

1

goobo¹: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Shaxan ka samaysan hal xarriiq oo wareegsan oo xuduntiisu fogaan isle'eg u jirto bar kasta oo xarriqda ka mid ah. 2. Summad goobo ah.

2

goobo²: f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Wax lumay ama maqan raadsasho. 2. (f.mg) Ku g.: cid si wada jir ah wax u yeelid

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-btay, -batay) 1. (f.g) Wax lumay ama maqan raadsasho. 2. (f.mg) Ku g.: cid si wada jir ah wax u yeelid m.f.dh, goobasho.

waa la naqliyay ✓

Circle

waa la naqliyay ✓

circle

waa la naqliyay ✓

f. n. circle; circumference

waa la naqliyay ✓

-goobada: (n) [Pl. goobooyin -ka] 1. circle (seer kel) ~ daairo. 2. the boundary line of a circle; circumference (sir kam farensi) ~ goobaabin

waa la naqliyay ✓

1

Cerchio

2

Circle

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) urur baro ah oo in isle'eg u jirta bar keli ah oo la yidhaa xudunta.

waa la naqliyay ✓

1

de: circle; circumference

2

lx: goobo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: goobo

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ootay, -oodatay) Roob da'aya soo dhowaasho.

waa la naqliyay ✓

v. be about to fall, be near (of rain)

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) colka ku baxay beel dagaal ka dhexeeyey.

waa la naqliyay ✓

1

bw: roob

2

de: be about to fall, be near (of rain)

3

lx: goodo

4

nt: goodasho (/da) [vn-f]

5

pd: (gootay / goodatay)

6

ps: v3b=

7

key: goodo

waa la naqliyay ✓

1

(Gooja-da)

2

(geel, kd.) dabada oo kor loo taago: waxay calaamo u tahay inuu rimman yahay.

waa la naqliyay ✓

1

m.dh Kor u qaaddidda saynta uu kor u qaado dheddig geel oo rimman. la-mid: goojin.

2

gǫojo: m.dh Dawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

gǫojo: m.dh Dawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

f. n. lifting of the tail by a female camel

waa la naqliyay ✓

goojada: (n) drop (dharoop); liquid medicine administered in drops

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hasha riman oo dabada kor u taagta.

2

goojo-da: (magac, dhedig, keli) aqal soomaali. Dh: buul, daso.

3

goojo-da: (magac, dhedig, keli) daawo hoore ah oo dhibic-dhibic afka looga qaato.

waa la naqliyay ✓

1

de: lifting of the tail by a female camel (sign of pregnancy)

2

lx: goojo

3

pd: (/da)

4

ps: n6-f

5

key: goojo

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax, wax ka jarasho. 2. (f. g) Wax mutansasho. Tusaale: “Cali abaalmarintii la siiyey waa goostay”. 3. (f.g) Arrin fulinteed go'aansasho. Tusaale: “Caasha waxay goosatay in ay guursato.” 4. (f.mg) Cid baxsasho. Tusaale: “Cali waa goostay.”

waa la naqliyay ✓

f.g/mg3 (-stay, -satay) 1. (f.g) Wax, wax ka jarasho. 2. (f.g) Wax mutansasho. Tusaale: Cali abaalmarintii la siiyey waa goostay. 3. (f.g) Arrin fulinteed go'aansasho. Tusaale: Caasha waxay goosatay in ay guursato. 4. (f.mg) Cid baxsasho. Tusaale: Cali waa goostay. m.f.dh, goosasho.

waa la naqliyay ✓

1

v. cut for oneself, separate oneself; secede

2

gooso v. decide, make up one's mind

3

gooso v. bite (off)

waa la naqliyay ✓

-goostay / goosatay: (v) cut or separate for yourself

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax isku yaalla, in ka qaado. Cadka in kugu filan ka gooso.

2

gooso: (fal) (ka ~) cid aano kaa qabtay ama hore denbi kaaga gashay ka jaro. Dh: aarso, jaro.

3

gooso: (fal) (ka ~) cid aad hore xidhiidh u lahaydeen, ka furo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) la-mid: goosato¹.

waa la naqliyay ✓

1

(Hooya-da)

2

Qof dumar ah ama nafley kale oo dheddig oo ilmo dhalay; habar; hiindo.

waa la naqliyay ✓

1

hooyo¹: m.l.w eeg hoy.

2

hooyo²: m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. U.j: hooyoy! 4. U.j: wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) 1. Qof dumar ah oo wax dhashay. 2. Erey gacalo. 3. u-j hooyoy! 4. u-j wiilkaygiyow!; gabadhaydiyey!

waa la naqliyay ✓

1

f. n. mother

2

hooyo v. come ~ go home at the end of the day

waa la naqliyay ✓

-hooyada: (n) mother (maathar); mama or mamma

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) labada waalid ka caloosha ilmaha ku siday ee naaska nuujiya; qof dumar ah ama nafley dhedig oo kale oo ilmo dhalay. Dh: ummo, hiindo. Li: aabbo.

waa la naqliyay ✓

وَالِدَة وَأُمِّ

waa la naqliyay ✓

(xidhiidhiye) loo adeegsado, wixii aan la hubin laakiin la rajaynayo. Dh: billaayoo, tolow.

waa la naqliyay ✓

1

-tooyo

2

Tiraab ereyada qaarkood, haddii la doono, lagu dabakaro (boqortooyo, walaaltooyo), oo ulajeeddadiisu tahay si, ama darajo ku sugnaan, ahaan, lahaan, ...; wuxuu u macne dhaw yahay -nimo).

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-yaday, -yatay) Cid haybteeda weyddiin.

waa la naqliyay ✓

v. ask questions, inquire, seek some information

waa la naqliyay ✓

nickname-m to ask questions, inquire, seek information. Lit: he who asks questions all the time

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid haybso, warayso.

2

tooyo: (dabakar) magacda qaarkood la raaciyo si loo tilmaamo si ama darajo ku sugnaan sida; gacaltooyo, madaxtooyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Hoyo) N Kirkia burgeri Stannard. Simaroubaceae.

2

N Kirkia tenuifolia Engl. Simaroubaceae.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedcaleemaad ka baxa buuraleyda didibka ah.

waa la naqliyay ✓

Iphiona rotundifolia 01

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geed kulul oo cudurrada qaarkood siiba xubnaha dhalmada iyo kaadi mareenka lagu daaweeyo; xoolahana xanuunka candhada lagaga daweeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gojoxa-da)

2

Shafka geela; xagalo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Hilibka saaran shafka geela. la-mid: gojaxo.

waa la naqliyay ✓