gobay — Macnaha & Turjumaada

-ga: (magac, lab, keli) ninka qaansada iyo fallaadha si fiican ugu dagaallama ama ugu ugaadhsada.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed hadhuudhka u eg oo xubno iyo caleemo dhaadheer leh waxna lagu dhisto foodhintana laga goosto. Dh: gobeys.

waa la naqliyay ✓

(fal) goobo ku samee meel ama xaashi. Dh: goobaab, maageer, meegaar.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

2

gabay v. recite a poem, chant poetry

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

2

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

waa la naqliyay ✓

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

waa la naqliyay ✓

name-f high caste. Cf: Gobaad, Samaale, Shuun

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ~» ciyaar ama dagaal u godee oo dad u soo ururi.

2

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar maaweelo iyo jimicsi iskugu jirta oo ay carruurtu ciyaarto.

3

golay -ga: (magac, lab, keli) ciyaar ay wiilashu habeenkii ciyaaraan oo labo inan oo inta kale wada taqaan la soo xulo uu midi yidhaa: ii cug; ka kalana waxa uu ugu jawaabaa: ciiro wiilkii ku horeeyey ii cugta iyaa xusha wiil, dhiggiisuna waxa uu xushaa wiil kale sidaa ayay tiro is le'eg u kala doortaan. Koox walba waxay samaysataa goob la difaaco oo lama taabtaan ah si ciyaarta loo bilaabo waxaa la kala doortaa kab labadeeda weji dabadeed kabtii ayaa cirka loo ganaa iyada oo lagu dhawaaqayo: kabey kabey, kabaabullo, ninna ha sirin, sir la'aan u dhac. Kabtaasi marka ay dhulka ku soo dhacdo waxa ciyaarta ku horeeya ninkii dhanka ay u taallo sii doortay ee ay astaanta u ahayd, waxa uu ka soo bilaabaa ciyaaarta goobtii iyaga u ahayd lama taabtaanka, waxa uu beegsadaa qaybta ka soo horjeeda koobta u ah lama taabtaanka, isaga oo adeegsanaya farsamooyin kala gaddisan oo iskugu dhafan xoog iyo xeelad, haddiise la xambaareeyo waxaa ciyaarta bilaabaysa kooxdii kale ee ka soo horjeedday.

waa la naqliyay ✓

1

(Goray-ga)

2

Goroyada keeda lab; haldhaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Gorayo lab. 2. G. ah: awr aan gulgulada soo ridi karin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Gorayo lab. 2. G. ah: awr aan gulgulada soo ridi karin.

waa la naqliyay ✓

m. n. male ostrich

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) male ostrich (os tarish) ~ haldhaa. [opposite of goroyo]

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) gorayada keeda lab. Hablihii sida gorayga ciideed, gelbin jirey tallaabada…

waa la naqliyay ✓

1

bw: goroyo, goroyacawl

2

de: male ostrich

3

lx: goray

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

syn: haldhaa

7

key: goray

waa la naqliyay ✓

1

(Hobay-ga)

2

Meel dhirteedu sarmaan iyo qansax u badan tahay.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dhul boor ah oo ay ku badantahay sarmaanta iyo qansaxa. 2. H. ah: meel cidla ciirsila' ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., loc. area full of acacia trees

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) meel dhirteedu sarmaan iyo qansax u badan tahay oo bannaan ah.

waa la naqliyay ✓

1

cf: qansax, sarmaan

2

de: area full of acacia trees

3

lx: hobay

4

pd: (-ga)

5

ps: n-m-loc

6

key: hobay

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) cod dheer oo dhuuban oo xoolaha lagu kexeeyo ama lagu daajiyo oo samaysma kolka inta afka la isku qabto oo in yar la furo neefta xoog loo soo tuuro. Dh: foodhi, foorin.

2

foodhin -ta: (magac, dhedig, keli) qalab ul gobays ama macdan ka samaysan oo dhexda ka daloola oo kolka la afuufo dhawaaq foodhin ahi ka soo baxo oo badanaa muusig ahaan loo adeegsado. Foodhin ayaan ficil u soo qaaday. Dh: siinbaar.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) bakoorad gadhka aad loo godo oo goobo loo dhawysiiyo oo lagu xarragoodo; ul geedka qaysaraanta laga. goosto Wiilkii yaraa oon waxba galab san ayuu qaysaraan la dhacay.

2

qaysaraan -ta: (magac, dhedig, keli) geedo caleen dhaadheer iyo laamo xubno leh bixiya oo selledaha, ulaha, gobayska iyo waxyaale kale oo badan laga sameeyo oo meelaha biyo fadhiisinka ah aad uga baxa. Bakoorad qaysaraan ah ayaan saaxiibkay hadiyad u siiyay. Dh: khaysaraan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar haweenka u gaar ah oo leh jiib iyo jaan waana ciyaar aad loo xiiseeyo waxay u kala baxdaa laba qaybood: bili godgodlay oo la jeexo dhulka iyo bili suunlay oo lagu ciyaaro saan dusheed. Bili godgodleyda waxa la jeexaa shax ka dibna waxaa laka dhigtaa inta dugood ee la kala leeyahay haddaba shaxdaa waxa lagu ciyaara afar qori oo laga jeexay gobays oo leh bog-cad iyo bog-madaw afartaa qori ayaa intii la qabto kor laga keenaa oo dhulka lagu shaydhaa haddday afartu xagga cad u wada dhacaan waxaa la yidhaa: waa afar dugood; hadday midi cadaato oo ay saddexna madoobaato waxaa la yidhaa «xayla godan» hadday saddex cadaato oo ay midi madoobaato waxaa la yidhaa sangaw seeraw sintaawe» haddii ay laba cadaato labana madoobaato waxaa la idhaa «way gubatay hadday afartuba madoobaato waxa la yidhaa mija dhoqley» waana lix dugood waxaana ciyaarta hoggaaminaya ninkii ay afartu u madoobaatay oo ku hoggaamiya lix dugood ama lix dhibcood.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kolba erey ama weedh u sheeg cid kaa daba qoraysa. Ardayda cashirka u yeedhi. Dh: yeeri.

2

yeedhi: (fal) buun, hoon siidhi iyo wixii la mid ah ka dhawaaji. Gobayska qaado oo kaga yeedhi. Dh: yeeri

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kolba erey ama weedh u sheeg cid kaa daba qoraysa. Dh: yeedhi.

2

yeeri: (fal) buun, hoon siidhi iyo wixii la mid ah, ka dhawaaji. Gobayska qaado oo kaga yeeri. Dh: yeedhi.

waa la naqliyay ✓

(of wood, used for blowing), n., gobays, -ki.

waa la naqliyay ✓

n., (wooden) gobays, -ki.

waa la naqliyay ✓

1

(Goobayn-ta)

2

Goobo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg goobee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) goobo u yeelid ama goobo ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

Seeraar, afmeer, afkoob.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabaya-ha)

2

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

waa la naqliyay ✓

m. n. public area where poets recite their poems; market

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: public area where poets recite their poems; market

2

lx: gabaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabaye

waa la naqliyay ✓

/glowbal/ (adj) koonka, adduunkoo dhan, caalamka. e.g. The United Nations is a global organization. (adj) 2. wareeg-ah, guud. e.g. I can perhaps devise a global solution that will cover all these problems.

waa la naqliyay ✓

global, adj. - dhamaan.

waa la naqliyay ✓

name-f noble, aristocracy, high caste, free-born. Syn: Absame

waa la naqliyay ✓

ama Gobey, magac loo baxsho gabadh qurux iyo qaayo badan oo gob ah.

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) gob ahaansho; aad u wanaagsanaasho.

waa la naqliyay ✓

1

goblan¹: m.l.kh la-mid: gablan¹.

2

goblan²: f.mg1 (-amay, -antay; -ami) la-mid: gablan².

waa la naqliyay ✓

v. be childless

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) ubad laawe; qofka aan carruur dhalin ama ay ka wada dhinteen.

2

goblan-ka: (magac, lab, keli) mid ubad aan lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

de: be childless

2

lx: goblan

3

pd: (goblamay)

4

ps: v1=

5

see: gablan

6

key: goblan

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad gaagaaban oo ka mid ah gobka oo midho qadhaadh oo aan la cunin leh.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) is meerin iyo isu soo ururid si wareeg ah loo soo joogsado meel. Dh: golayn.

2

godayn -ta: (magac, dhedig, keli) dhiisha god qiiq ka baxayo oo cugay lagu shiday ku gambiyid.

waa la naqliyay ✓

1

(Golayn-ta)

2

1. Gol ka dhigid.

3

2. Gole ka dhigid.

4

3. Gole u dhigid; u fagaarayn; u golaadin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg golee.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) «u» ciyaar ama dagaal dad u soo meegaarid oo u ururin.

2

golayn-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, meel ut bannayn.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad haadda ka mid ah oo ah tan ugu weyn. Gorayadu ma duusho ee way orod badan tahay waxayna leedahay sur iyo labo lugood oo dhaadheer. Gorayadu ilmaheeda, aroori bay dhigtaayoo, aboodigu ku laayaa.

waa la naqliyay ✓

(fal) arrinta rogrog oo ka tali. Ma gorfaysay intaanad ku dhaqaaqin arrinta? Dh: gorfee, faallee, faaqid.

waa la naqliyay ✓

(Gubai) S, C Dactyloctenium aristatum Link. Gramineae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ururin; caano xoolo badan laga soo lisay oo meel la isugu keeno.

waa la naqliyay ✓

Khoori

waa la naqliyay ✓

vl. pron. she / they,

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) 1. gacan (biyo badda ama meel kale ka go'a) (n) 2. faraska midabka kafeega ah leh.(n) 3. xudduud (meel ku xaddidid).

waa la naqliyay ✓

/bey/ (n) galang (meel maagnathy haku gohyng).

waa la naqliyay ✓

1

bay! (ereycodeed) lagu tusmeeyo orod fudud oo dheereeya.

2

bay-da: (magac, dhedig, keli) xammaarato maska iyo abeesada u eg oo sun leh kase yara weyn.

3

bay-ga: (magac, lab, keli) dhul ciiddiisu jilicsan tahay oo wada siman.

4

bay -ga: (magac, lab, keli) askari ama cid kale oo gaadh ah.

5

bay: (tilmaame) midab madow. Dibi bay leh oo baadiya yaa arkay. Li: caddaan.

waa la naqliyay ✓

1

de: she / they + [FOCUS] = baa + ay

2

lx: bay

3

pd: (bey)

4

ps: focus + vpro

5

key: bay

waa la naqliyay ✓

n., jori.

waa la naqliyay ✓

/gey/ (adj) 1. faraxsan (adj) 2. soo-jiidasha leh, dhalaalaya (adj) 3. khaniis.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac dhedig keli) orod xoog ah. Dh: taw.

waa la naqliyay ✓

a., nin farax ah.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gob-ka) Geedaha waaweyn jaad kamid ah, oo miro wanaagsan oo la cuno leh.

2

2. (Gob-ta) (magac wadareed). a) Aan dadka hoose oo gunta ah kamid ahayn ee ka tirsan dad heer sare ah oo sidaa ku gaarey dhalasho ama doorasho la doortay; nasab. b) Dhalan iyo sansaan wanaagsan oo bulshannimo leh; door; wabar. c)* Aan ahayn dad la gumeysto ama la beelaysto; xor.

waa la naqliyay ✓

1

gob¹: m.l Geed-qodxeed dheer oo leh miro la cuno oo macaan oo ag kuwa xammurka.

2

gob²: m.dh.u 1. Qof dad la dhaqan wanaagsan oo asluub loo bogo leh. 2. G. ah: inta talada u haysa bulsho meel ku wada nool.

waa la naqliyay ✓

1

gob¹: m.l Geedqodxeed dheer oo leh miro la cuno oo macaan oo ag kuwa xammurka.

2

gob²: m.dh.u 1. Qof dad la dhaqan wanaagsan oo asluub loo bogo leh. 2. G. ah: inta talada u haysa bulsho meel ku wada nool.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] fig tree

2

gob [feminine] n., [collective] nobles, aristocracy, the free born; high caste person

waa la naqliyay ✓

1

(Gob) All. Som. Ziziphus mauritiana Lam. Rhamnaceae.

2

S Ziziphus hamur Engl. Rhamnaceae.

3

N, C Ziziphus spina-chisti (L)Desf. Rhamnaceae.

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) 1. person belonging to a majority tribe, nobility (noobiliti) ~ laandheere. 2. name of a tree

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) qof dhaqan wanaagsan leh; qof aad u wanaagsan. Dh: nasab. Li: gun.

2

gob -ka: (magac, lab, keli) geed weyn oo qodax leh oo midho aad u macaan oo la cuno leh.

3

gob -ka: (magac, lab, keli) midhaha uu bixiyo geedka gobku.

waa la naqliyay ✓

n., (small quantity of food) cantuugo, -adi.

waa la naqliyay ✓

v. cut (off)

waa la naqliyay ✓

1

a: gooy

2

de: cut (off)

3

lx: goy

4

pd: (goyey)

5

ps: v2a=

6

key: goy

waa la naqliyay ✓

/gowdh/ (v) ku-dirqin in qof wax sameeyo.

waa la naqliyay ✓

gool (yool)

waa la naqliyay ✓

/gool/ (n) 1. himilo, qasdi, muraad (n) 2. goolka ciyaarta.

waa la naqliyay ✓

Gool

waa la naqliyay ✓

s.m. - gool.

waa la naqliyay ✓

goal, n.m. - goolhayaha.

waa la naqliyay ✓

/gowt/ (n) ri.

waa la naqliyay ✓

n., riyo, -ihi (gen. name); a he goat, orgi, -gi; a she goat, ri, -di.

waa la naqliyay ✓

-gobada: (n) a tiny drop of liquid, droplet (droop-let) ~ tifiq, dhibic

waa la naqliyay ✓

s.f. - cune(ha), dhuun.

waa la naqliyay ✓

v. cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

waa la naqliyay ✓

-yey I say: (v) cut (kat)-, separate (sapareeyt); hack (haak)-, chop (jaap) —kala gooy -yey / say: (v) 1. cut out, remove by cutting, make a separation or secession. 2. make change (give the equivalent of money) ~ sarif

waa la naqliyay ✓

1

bw: goy

2

de: cut (down ~ off ~ up), amputate, sever; reap, harvest

3

lx: gooy

4

pd: (gooyey / gooysey)

5

ps: v2a=

6

see: goo

7

key: gooy

waa la naqliyay ✓

/goori/ (adj) dil iyo qalalaaso ka buuxo. e.g. a gory film.

waa la naqliyay ✓

/grey/ (ame) grey (bre); (n) 1. beey, midabka dambaska (adj) 2. cirro, timaha cirrada leh (v) 3. cirro-yeelasho.

waa la naqliyay ✓

grey, a., cirro leh; gray beard and hair, n., cirro, -di; gray horse, maydal, -ki; whitish-gray horse, caynab, -ki.

waa la naqliyay ✓

/owbey/ (v) addeecid (fulin).

waa la naqliyay ✓

v.tr., (be obedient) dhega nuglow, dhegayso, yeel.

waa la naqliyay ✓

1

(Oday-ga)

2

Nin da' weyn; nin waayeel ah; duq; Islaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yaal, m.l/dh) 1. Nin da' weyn; duq; waayeel. 2. Nin waxgarad ah ama xil qaadi kara, mas'uul; xilkas.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yaal, m.l/dh) 1. Nin da' weyn; duq; waayeel. 2. Nin waxgarad ah ama xil qaadi kara, mas'uul; xilkas.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] old man, elder; head; wise man

waa la naqliyay ✓