gidir — Macnaha & Turjumaada

1

(Gidir-ta)

2

(neef, naag, kd.) aan caano qumman lahayn; baaqimo; badho; gabno; hooto.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dheddig aad u naasa yaryar oo aan ilmaheeda caano deeqsiin karin.

waa la naqliyay ✓

f. n. woman ~ female animal that gives no milk

waa la naqliyay ✓

name-m dark, black

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) haweenay dhib ka qabta ilmagaleenka oo aan la filayn inay dhasho.

2

gidir-ta: (magac, dhedig, keli) gabadha aan hilibka lahayn ee aan naaxin. Li: golweyn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baaqimo

2

de: woman ~ female animal that gives no milk

3

lx: gidir

4

pd: (-ta)

5

ps: n2-f

6

key: gidir

waa la naqliyay ✓

1

(Giir-ka)

2

1. (midab) isku dhafan; baraashirix.

3

2. Surka xaggiisa danbe; jeego; qadaad.

4

3. Joof; gan; bulbul.

5

4. Biriir; wejitub; fooltub.

6

5. Dhibco ama baro yaryar oo wejiga ku yaal; furuqdhoon.

waa la naqliyay ✓

1

giir¹: m.l 1. Madow iyo caddaan si isle'eg isuga jira; jiir. 2. Dhogor dhaadheer oo orgida, dameeraha, biciidka iyo wixi lamida tunkooda ka baxda. 3. Wejitub; biriir; u furuqdhoon.

2

giir²: f.g1 (-ray, -rtay) Midabbo kala duwan wax u yeelid; giir u yeelid.

waa la naqliyay ✓

1

giir¹: m.l 1. Madow iyo caddaan si isle'eg isuga jira; jiir. 2. Dhogor dhaadheer oo orgida, dameeraha, biciidka iyo wixi lamida tunkooda ka baxda. 3. Wejitub; biriir; u furuqdhoon.

2

giir²: f.g1 (-ray, -rtay) Midabbo kala duwan wax u yeelid; giir u yeelid. m.f.dh, giirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. (adj.): two, collectiveored item, spotted color; dappled, piebald

2

giir v. make two, collectiveored, dappled ~ spotted

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) dapple-gray (dhaapel-gareey) color; darker gray markings

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax midabka giirka u yeel oo marmari. giir: (tilmaame) neef ama wax kale oo midabkaa leh.

2

giir -ka: (magac, lab, keli) midabyo isku jira oo siiba madaw liidad ah ito caddaan u dhow.

3

giir -ka: (magac, lab, keli) calaamad ka muuqata cidda cadhaysan ama cid kale maagaysa oo wejiga la ururiyo oo seerar loo yeelo. Marka lagula hadlo maxaad giirka isaga kicisaa?

4

giir -ka: (magac, lab, keli) baro yaryar oo wejiga ku samaysma qofkii uu hore furukh ugu dhacay. Dh: furuqdhoon.

5

giir -ka: (magac, lab, keli) gan timo ah iyo bulbul tunka xoolaha qaarkood ka baxda.

waa la naqliyay ✓

m.l Cashuur dadka laga qaado sannadkiiba mar.

waa la naqliyay ✓

m.l Cashuur dadka laga qaado sannadkiiba mar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) lacag ay dawladdu dadka uga qaaddo canshuur ahaan. Intaan gibir bixin miyaan geelayaga raacdo.

waa la naqliyay ✓

m.dh Madow khad u eg oo awrtu qadaadka ku yeelato marka ay qooqdo; dawaad; tawaad.

waa la naqliyay ✓

1

nidir¹: m.l la-mid: nidar.

2

nidir²: f.g/mg1 (-dray, -dirtay; -dri) 1. (f.g) Si muraad loo helo magac Eebbe ballan ku gelid. Tusaale: “Cali wuxuu nidray inuu neef bixiyo hadduu muraadkiisii helo”. 2. (f.mg) Cid dhaarasho. Tusaale: “Cali wuu nidiray”.

waa la naqliyay ✓

f.g/mg1 (-dray, -dirtay; -dri) 1. (f.g) Si muraad loo helo magac Eebbe ballan ku gelid. Tusaale: Cali wuxuu nidray inuu neef bixiyo hadduu muraadkiisii helo. 2. (f.mg) Cid dhaarasho. Tusaale: Cali wuu nidiray. m.f.dh, nidrid.

waa la naqliyay ✓

m. n. vow, oath

waa la naqliyay ✓

(Nidir) N Ficus populifolia Vahl. Moraceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) solemn vow (sal'amvaaw)', solemn oath ~ nidar

waa la naqliyay ✓

1

de: vow, oath

2

lx: nidir

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: nidar

6

key: nidir

waa la naqliyay ✓

1

cf: Hawiye

2

de: clan name

3

lx: Habar Gidir

4

pd: (-ta)

5

ps: n0-f

6

key: Habar_Gidir

waa la naqliyay ✓

1

cf: gidir

2

de: animal that does not produce much milk

3

lx: baaqimo

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: baaqimo

waa la naqliyay ✓

v. send repeatedly

waa la naqliyay ✓

1

de: send repeatedly

2

lx: dirdir

3

pd: (dirdiray)

4

ps: v1=pl

5

key: dirdir

waa la naqliyay ✓

1

(Gadiir-ka)

2

Kalluunka badda mid kamid ah (ama gediir).

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc ka mid ah kalluunka badda. la-mid: gediir.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] fish species

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) nooc kalluunka ka mid ah. Gadiir iyo galaaciif ba maanta waan soo buuxsaday.

waa la naqliyay ✓

1

a: gediir

2

de: fish sp.

3

lx: gadiir

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m-col

6

key: gadiir

waa la naqliyay ✓

1

(Gediir-ka)

2

Gadiir.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gadiir.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] fish species

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah kalluun goomeedka oo badda ku jira.

waa la naqliyay ✓

1

a: gadiir

2

de: fish sp.

3

lx: gediir

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m-col

6

key: gediir

waa la naqliyay ✓

gibier, n.m. - ugaadha.

waa la naqliyay ✓

1

(Gidaar-ka)

2

Derbi, darbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Dhisme ballac leh, dhagax, shamiinto, iyo wixi lamida ka samaysan, oo wax celiya, ama waxyaabo lagu kala qoqobo; derbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Dhisme ballac leh, dhagax, shamiinto, iyo wixi lamida ka samaysan, oo wax celiya, ama waxyaabo lagu kala qoqobo; derbi.

waa la naqliyay ✓

m. n. wall

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) wall (wool) ~ (derbi)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dhisme ka samaysan dhagax ama dhoobo oo sare u taagan lana wareejiyo si uu wax u qariyo ama u kala xidho. Dh: derbi, deyr.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: wall

3

lx: gidaar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: gidaar

waa la naqliyay ✓

1

(Gigtir-ka)

2

Maro ama wax la mid ah oo si wanaagsan loo kala bixiyo, hunbuqada iyo canyayuubka laga bi'iyo.

waa la naqliyay ✓

1

gigtir¹: m.l la-mid: gigtirid.

2

gigtir²: f.g1 (-ray, -rtay) Maro iyo wixi lamida si laalaabka loo bi'iyo aad u kala jiidid.

waa la naqliyay ✓

v. lay out, spread, display (cloth, etc.)

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) stretch out tightly ~ giiji, giigtir

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) debac ka bi'in; wax adkayn. Dh: gigtirid, gigtiris, giijin. Li: debcin.

waa la naqliyay ✓

1

de: lay out, spread, display (cloth, etc.)

2

lx: gigtir

3

nt: gigtir (ka) [vn-m]

4

pd: (gigtiray)

5

ps: v1=

6

key: gigtir

waa la naqliyay ✓

1

(Girgir-ka)

2

Weelka iyo wixii kale oo la mid ah afkiisa; qar; gow; daan.

waa la naqliyay ✓

1

girgir¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Wax wareegsan afkiisa sare. 2. Mindi dhankeeda aan wax goyn.

2

girgir²: f.g1 (-ray, -rtay) Wax xariiqid.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) 1. Wax wareegsan afkiisa sare. 2. Mindi dhankeeda aan wax goyn.

waa la naqliyay ✓

m. n. rim; opening ~ mouth (of jar, etc.)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shey kasta oo godan oo wax lagu shubto halka afkiisu ka bilaabmo ee wareegsan una sarraysa. Dh: qar, geer.

waa la naqliyay ✓

1

de: rim; opening ~ mouth (of jar, etc.)

2

lx: girgir

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: girgir

waa la naqliyay ✓

/glaydhar/ (n) diyaarad-yar, oo aan matoor labayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Goodir-ka)

2

1. Jaadadka geela mid kamid ah.

3

2. Ugaarta jaad kamid ah oo sida diirdiirta daliigo ku dhilan yihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ugaar weyn oo leh geeso dhaadheer oo marooqsan iyo diillimo dhinacyada kaga yaal. 2. G.ah: midab madow-xigeen ah oo geelu yeesho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ugaar weyn oo leh geeso dhaadheer oo marooqsan iyo diillimo dhinacyada kaga yaal. 2. G.ah: midab madow-xigeen ah oo geelu yeesho.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] male kudu (antelope)

2

goodir m. n., [collective] dark gray color (of camel); camel species

waa la naqliyay ✓

nickname-m as strong as male kudu (entalope); one with a dark gray color

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) kudu also koodoo: male antelope (anta loop) ~ biciid

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc ugaadha ka mid ah oo cawlan oo dibiga u eg oo leh liidad cadcad iyo laba gees oo aad u dhaadheer; dibi ugaadh ah. Goodir ayaa daaqaya kaynta, calaamadda booliska Soomaaliyeed waa geesaha goodirka.

2

goodir -ta: (magac, dhedig, keli) midab geelu leeyahay oo madow. Goodirtii dhashay markay ilmada gabax ka siinayse.

waa la naqliyay ✓

guider, v. - tilmaamid

waa la naqliyay ✓

raidir, v. - qalafin; qalafsan; adkayn

waa la naqliyay ✓

tiédir, adj. - qandacin; fardiirid

waa la naqliyay ✓

n., (stick used instead of) soolay, -gi.

waa la naqliyay ✓

1

(Dir-ka)

2

(xoolo) isku sinji ah, oo isku meel ka soo wada jeedey; jaad; dhur; taran.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baayoloji) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

4

dir⁴: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Wax meel joogay ama yiil meel kale aaddin. 2. Ku d.: qof, qof kale xumaan uga dheegid si uu ula colloobo.

waa la naqliyay ✓

1

dir¹: m.l Dad ama xoolo isku asal ah oo meel ka soo wada jeed; jaad; dhur.

2

dir²: m.l (-rar, m.l) (baay.) Heer loo isticmaalo kala soocidda noolayaasha, taasi oo ka kooban hal ama in ka badan oo isku eg. Dirarka isu eg waxa loo kooxeeyaa faylan ahaan. m.f.dh, dirid.

3

dir³: m.l (-rar, m.l) (naxwe) Waxaa lagu magacaabaa koox ereyo ah oo wadaaga hal ama dhawr dabeecadood, sida magacyada.

waa la naqliyay ✓

f. n. major Somali clan

waa la naqliyay ✓

1

v. send, dispatch

2

dir m. n., [collective] origin, basis; species (of animals); race; clan, ancestors

waa la naqliyay ✓

name-m origin; race; ancestor

waa la naqliyay ✓

1

-ay / tay: (v) 1. send (send); transmit (taraanis-miit); dispatch (dis-paaj); ~u dir. Ex: warqad u dir; send a letter. 2. dir -ka / ta: (n) ancestor (ansestar); offspring (oof-ispiring); usually used for animals; descendant (di-sen-dhant) ~ waraso

2

isku dir -ay / tay: (v) set against each other stir up strife; come between; be a quarrelmonger

waa la naqliyay ✓

1

(fal) (ku ~) qof ka horgee qof kale.

2

dir: (fal) (u ~) meel kale gee oo ruux u gudbi. U dir alaabta ciddii lahayd.

3

dir-ka: (magac, lab, keli) isirka ama abka ay cidi ka soo jeeddo dad iyo duunyo kay doonto ha ahaatee. Sacaasi dir fiican buu ka soo jeedaa. Dh: isir.

waa la naqliyay ✓

(ereycodeed) tusmeeya dhawaaq dheer; mid ka mid ah codadka ay nooluhu sameeyaan. Dh: wii.

waa la naqliyay ✓

1

(Biir-ta)

2

Gaas ur gaar ah oo waabaayaysan leh oo lagu dhinto; neecaw ur jaadkaas ah leh oo lagu biiroodo oo meelaha qaarkood, sida ceelasha gudohooda ka samaysanta.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho.

waa la naqliyay ✓

1

biir¹: m.l Nooc khamriga ka mid ah oo aan alkolo badan lahayn.

2

biir²: m.dh 1. Neef sun ah oo ur gaar ah leh oo ceelasha aan muddo laga cabin marmar yeeshaan. 2. Wax aad u khamiiray. 3. Caano aad u dhanaan.

3

biir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax intay ahaayeen ka badasho. 2. Ku b.: wax tiradooda kordhin. 3. Ku b.: cid ka mid noqosho. m.f.dh, biirid.

waa la naqliyay ✓

1

v. increase, multiply; ferment

2

biir m. n., (mass n.): beer

3

biir [feminine] n., (mass n.): brackish, impure water

waa la naqliyay ✓

1

-ay tay (v) 1. accumulate (a ku mileeyt); pile up. 2. join (jooyn) Ex: waxuu ku biiray ciidamada; he joined the army.

2

biir -ta: (n) beer (biir) ~ khamri

3

biir -ta: (n) fermented water with poisonous gas, especially a watering place [well]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) intii la joogay iyo heerkii la taagnaa ka sii bado. Xoola aan la baylah tirin ma biiraan. Dh: korodh.

2

biir: (fal) ku ku darsan dad ama urur, ka mid nogo. Ku bir oo kaaley ka mid noqo bulsha weynta.

3

biir-ka: (magac, lab, keli) caano aad u dhanaan. Dh: watabiir, jinaw, karuur.

4

biir-ka: (magac, lab, keli) nooc ka mid ah farshada ama khamrida. Biir bilaa denbi ahi ma jiro.

5

biir-ta: (magac, dhedig, keli) ur aad u qadhmuun; ur ceelka in badan dhoobnaa yeesho, lagu dhinto. Biir buu noqday ceelkii.

waa la naqliyay ✓

pron., subj: someone, anybody

waa la naqliyay ✓

(pronoun) somebody (sam-baadhi)-, someone (sam-wan) Ex: meeshaan cidi ma joogtaa? is there someone here? meeshaan cidi ma joogto; nobody is here

waa la naqliyay ✓

1

de: someone, anybody = cid + -i; Contrast: cidna 'nobody'

2

lx: cidi

3

ps: pro-subj

4

key: cidi

waa la naqliyay ✓

1

1. (Ciir-ka) a) Firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. b) Doc u liicid; dheelli; janjeersi.

2

2. (Ciir-ta) Caano la lulay oo subaggii laga baxshey.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.l 1. Firiiric yaryar oo oogada nafleyda ka soo yaaca. 2. la-mid: ciirid.

2

ciir²: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

3

ciir³: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho.

waa la naqliyay ✓

1

ciir¹: m.dh Caano subaggii laga baxshay oo dhanaan.

2

ciir²: f.mg1 (-ray, -rtay) Wax miisaankiisa dhan u iilasho. m.f.dh, ciirid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] rash, hives, small pimples, pustules, prickly heat

2

ciir [feminine] n., (mass n.): buttermilk

3

ciir v. stagger; lean to one side, capsize

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) buttermilk (badher-milk)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) liic; dheelli.

2

ciir-ka: (magac, lab, keli) firiiric yaryar oo oogada ka soo yaaca. Dh: araarad.

3

ciir-ta: (magac, dhedig, keli) caano dhanaan oo inta la lulay subaggii lagala baxay. Ciirtaa dhamaa, caydaada yaqaan. Li: dhay.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Didmo geyeysiin (xoolo, ugaar iyo wixi lamida.). m.f.dh, didin. la-mid: dudi.

waa la naqliyay ✓

v. disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

waa la naqliyay ✓

-yey / say: (v) cause to flee in panic; scare away (iskeer a-weey); stampede (istaan-piidhy, frighten (faraay-teri) ~ bajin . Ex: xoolaha ha didin; don't scare the flocks

waa la naqliyay ✓

(fal) noole degganaansho ku jooga baqa geli.

waa la naqliyay ✓

1

de: disperse, scare (off), scatter, cause to bolt ~ stampede

2

lx: didi

3

pd: (didiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: didi

waa la naqliyay ✓

1

(Diir-ka)

2

Xuubka, dubka, qolofta, mayraxda iyo wixii la mid ah oo ku rogan geedaha iyo miraha, kd.

waa la naqliyay ✓

1

diir¹: m.l Kulayl, uumi.

2

dįir¹: m.l Dubka sare ee lafta geedka.

3

diir²: m.dh la-mid: diirdiir².

4

dįir²: m.dh.u la-mid: digir².

5

diir³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Wax in yar kululaansho. 2. Qof, in yar xanaaqid.

6

dįir³: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Geed diir ka qaadid. 2. Wax qaawin.

waa la naqliyay ✓