geeraar — Macnaha & Turjumaada

1

(Geeraar-ka)

2

Jaadadka maansada mid kamid ah oo gabayga u dhow kase tixo gaaggaaban.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin. m.f.dh, geeraarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. Somali epic poem, ballad poetry ~ song (mostly about war)

2

geeraar v. compose ~ recite a Somali epic poem ~ song

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a Somali narrative poem: epic (epik); ballad (baalad); usually sung by man

waa la naqliyay ✓

(fal) jaadka maansada loo yaqaan geeraar, tiri. Arooska aynu caawa tegeyno ka geeraar. geeraar-ka: (magac, lab, keli) jaad maansada ka mid ah oo sida gabayga loogu luqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Feeraar-ka)

2

Kala fogaan; kala durugsan.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

m.l Kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

v. be spread out ~ separate

2

feeraar vl. n. separation

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) biyo ama wax la mid ah, dul salalid. Dh: seeraar, sabbayn.

2

feeraar -ka: (magac, lab, keli) kala fogaan, kala durugsanaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Heeraar-ka)

2

Ood ama wax la mid ah oo dhawraarin darteed wax ku wareegsan; deyr; xero; sarsar; meegaar.

waa la naqliyay ✓

1

heeraar¹: m.l (-rro, m.dh) 1. Timo wareeg ah oo gabdhaha aan weli qaan gaarin loogu reebo madaxa. 2. Ood iyo wixi lamida oo meel ku wareegsan.

2

heeraar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Gabar yar oo aan weli qaangaarin, iyadoo food loo reebayo dhalada ka xiirid. 2. Ood iyo wixi lamida meel ku wareejin.

waa la naqliyay ✓

1

heeraar¹: m.l 1. Timo wareeg ah oo gabdhaha aan weli qaan gaarin loogu reebo madaxa. 2. Ood iyo wixi lamida oo meel ku wareegsan.

2

heeraar²: f.g1 1. Gabar yar oo aan weli qaangaarin, iyadoo food loo reebayo dhalada ka xiirid. 2. Ood iyo wixi lamida meel ku wareejin. m.f.dh, heeraarid.

waa la naqliyay ✓

m. n. fence

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) enclosure (enkalowshar)-, fence (feens)

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ood ama wax la mid ah oo dhawraarin darteed meel loogu wareejiyo; dayr wareegsan. Heeraarta ha gurin bahalkaa ka soo dhacayee. Dh: deyr, xero, sarsar, meegaard.

waa la naqliyay ✓

1

de: fence

2

lx: heeraar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

key: heeraar

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-ray, -rtay) Ka s.: wax, wax ku gudbanaa dhaafid.

waa la naqliyay ✓

nickname-m he who throws something out of sight (i.e., over a wall). Lit: someone who marauds around unexpectedly; restless person. Cf: Warfaa

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo nin dhaqdhaqaaq badan ama dhib iyo dagaal leh.

waa la naqliyay ✓

(fal) dulsabbee oo ha deggin. Dh: deg. sabbay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab keli) eeg waraar.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeraarsha-ha)

2

Kan geeraara ama geeraarka tirsha; geeraarshaa; geeraare.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: geeraarshe.

waa la naqliyay ✓

m.l Nin geeraar tiriya. la-mid: geeraarshaa.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo/masrax, m.dh) 1. Gole lagu bandhigo riwaayadaha, filimmada iyo wixi lamida. 2. (riw.) M. geeraar: m. jilayaashiisu ay u hadlayaan qaab maanso.

waa la naqliyay ✓

m.l (-xyo/masrax, m.dh) 1. Gole lagu bandhigo riwaayadaha, filimmada iyo wixi lamida. 2. (riw.) M. geeraar: m. jilayaashiisu ay u hadlayaan qaab maanso.

waa la naqliyay ✓

/epik/ (n) 1. geeraar-dheer oo badanaa ammaan taariikhiya ah (adj) 2. sheeko dheer oo filin ama tacabur ah oo xiisa badan.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) asto ama sumad u yeelid. Geeraar waa nin asteeyiyo nin ijaaso u haysta. Dh: calaamadayn, astays.

2

astayn -ta: (magac, dhedig, keli) wax billaadid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) calaamadaynta iyo sumadaynta wax lagaga sooco kuwa kale.

2

asteyn -ta: (magac, dhedig, keli) wax cusub billaabid. Geeraar waa nin asteeyiyo nin ijaaso u haystoo.

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) ciyaar loo tumo qofka saarku hayo oo jiib iyo jabaq habdhac qurxoon leh oo raggu ciyaaro geeraar iyo midho qurxoonna hay ku sigibtiraan kolkolla habluhu sacabka u giijiyaan. Waa ciyaar qadiimi ah oo caan ku ah gobollada Waqooyi Galbeed, Galgaduud, Togdheer, Awdal iyo meelo kale. Qalabka lagu tumo ama loo qaato waxaa ka mid ah durbaan yar iyo ul yar oo lagu tumo iyo jeedal lagu dheelo. Ninka baarcaddaha loo tumaa wuxu yidhaa: kolka la isoo galgalaayo wilaalbaa i garab jooga golxad bay igu hayaan.

2

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) ninka hoobalka ah laftiisa. Baayir waa baarcadde ciyaar badan.

3

baarcadde -ha: (magac, lab, keli) geed nagaadheed baxsha ubax cad oo qurux badan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) ciyaar aad u da weyn oo u gaar ah haweenka oo leh gabayo iyo geeraarro la iskuna caayo, ammaano, faansho ama la isku guubaabiyo. Qalabka loo qaato ama lagu tumo, waxaa ka mid ah durbaan labada dhinac la iska taago la kala yidhaahdo Jabuu iyo Dallad.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar dhexmarta ragga iyo dumarka oo aan lahayn gabayo iyo geeraarro, waxaa na lagu tumaa cod keliya oo mar la bixiyo, jiib, jaan iyo sacab la kala rogto, waxaa na laga ciyaaraa gobolka Banaadir iyo meelo kale.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar si wadajir ah ay u dheelaan ragga iyo haweeku oo gabay iyo geeraar leh, waxayna caan ku tahay gobollada Bay iyo Shabeellada dhexe ee Soomaaliya.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) sakaarada dhedig. Maayo orod laguma gaadho. Dh: maanyo, yac. Li: atoor.

2

maayo-da: (magac, dhedig, keli) suugaan gabraaratada (ugaarsatada) berriga u gaar ah waana sida geeraarka ama salsalka awrta kolka la rarayo jiibteeduna waa: ood roon ma gooyoow, ajaa rarayee hoo, yalax yalax u rooroow, ma yal roobaad baa ee hoo. Ninkaasi wuxu yaqaan sida maayo loogu luuqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) laamaha culuunta mid ka mid ah oo ku salaysan qoraal ama hadal ulajeeddo iyo fikrad leh dareenka aadamba na xiise iyo baraarug ku sameeya oo xadanteeya. Suugaantu, waxay u kala baxdaa tix sida: gabayga, heesta, geeraarka, guuxa iyo wixii la mid ah iyo tiraab sida riwaayadda iyo sheekada.

2

suugaan -ta: (magac, dhedig, keli) hadal sarbeeb hoose ama xifaalo qarsoon leh.

3

suugaan -ta: (magacwadareed) hadal xallad ama quluud ama falsmi iyo xuduud la xiiseeyo leh, sida: gabayga, heesta, geeraarka, guuxa, iyo wixii la mid ah

4

suugaan -ta: (magac, dhedig, keli) laamaha cilmiga mid ka mid ah, waxyaalaha laga qoray ama laga yidhi.

5

suugaan -ta: (magac, dhedig, keli) cawska roobaystay oo qoyay geedaha ugu horreeya ee ka soo baxa. Dh: naq, doog, cosob, magool, soogaan.

6

suugaan-ta: (magac, dhedig, keli) wax kasta oo la qoro ama lagu hadlo oo ulajeeddadooda loo jeelo ama loo bogo ama si kale loo jeclaysto ama xiise ay naftu dareento leh. Dh: murti, xikmad.

7

suugaan -ta: (magac, dhedig, keli) layrta qabow ee ka danbaysa roobka da'a: yalanyalxo.

8

suugaan -ta: (magac, dhedig, keli) budada hadhuudhka.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baraanbur ~ buraanbur; Contrast: geeraar, jiifto, masafo, wilgo

2

de: poem form (long classical Somali epic poetry) Involves strict rules of alliteration and is generally chanted or recited by men

3

hm: 1

4

lx: gabay

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m

7

key: gabay_1

waa la naqliyay ✓

1

de: Somali epic poem, ballad poetry ~ song (mostly about war) Contrast: gabay, jiifto, masafo, wilgo

2

hm: 1

3

lx: geeraar

4

pd: (-ka)

5

ps: n2-m

6

key: geeraar_1

waa la naqliyay ✓

1

de: compose ~ recite a Somali epic poem ~ song

2

hm: 2

3

lx: geeraar

4

pd: (geeraaray)

5

ps: v1=intr

6

key: geeraar_2

waa la naqliyay ✓

1

(Geeraarid-da)

2

Geeraar tirin.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg geeraar².

waa la naqliyay ✓

1

(Beersaar-ka)

2

Hab fardaha loo fuulo ama loogu tabeeyo; iyadoo aan rakaabka cagta la saarine lagu boodo oo beerka la saaro ama hadba dhinac laysaga dhejiyo oo dabadeed lagu tooso; (ama beersaaro).

waa la naqliyay ✓

1

beersaar¹: m.l la-mid: beersaarid.

2

beersaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Faras leedda ah fuulid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] leap onto a horse, mount with a jump

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaab fardaha loo fuulo oo aan rakaabka cagta la saarin ee lagu boodo, beerka la saaro ama hadba dhinac la isaga dejiyo oo lagu tooso. Beersaar baan faraska ku kori jirey markaan gaban ahaaye. Dh: beersaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: leap onto a horse, mount with a jump

2

lx: beersaar

3

pd: (beersaaray)

4

ps: v1=cmp

5

key: beersaar

waa la naqliyay ✓

m.l Xarig dheer oo xoolaha lagu xiro si uu u daaqo una fogaan.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kala durgin. la-mid: firaari.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Wax kala durgin. m.f.dh, feeraarin. la-mid: firaari.

waa la naqliyay ✓

v. separate, move apart, spread out

waa la naqliyay ✓

(fal) kala durki; kala fogee. Dh: tabaaqili. Li: jinqiyee.

waa la naqliyay ✓

1

de: separate, move apart, spread out

2

lx: feeraari

3

pd: (feeraariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: feeraari

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geedaha inta madaxa sare laamuhu ka baxaan.

2

geedbaar -ka: (magac, lab, keli) eeg baar.

waa la naqliyay ✓

1

(Geedsaar-ka)

2

Geed aan gooni u bixin oo isu taagi karin oo dhirta kale isku mara oo kor u raaca; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda aan keli u istaagi karin oo geedaha isku marta; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda aan keli u istaagi karin oo geedaha isku marta; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] climbing plant, creeper

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) creeper (kiriiper); type of spreading plant

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed aan gooni u bixin oo dhirta kale isku mara oo dul saarma.

2

geedsaar -ka: (magac, lab, keli) qofka dhirta soo saara ee kala yaqaanna.

waa la naqliyay ✓

1

de: climbing plant, creeper

2

lx: geedsaar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: geedsaar

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) xannaanaynta iyo raacidda geela.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hilib si degdeg ah dab ugu dubasho. la-mid: geesasaar².

waa la naqliyay ✓

(fal) hilib si degdeg ah dab ugu dubasho. Dh: geesasaar.

waa la naqliyay ✓

f.g3 (-rtay, -ratay) Heeraar samaysasho.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Xoolo jeeraaro samayn.

waa la naqliyay ✓

v. train a horse by making it circle around oneself at the end of a rope

waa la naqliyay ✓

(fal) orod isa sii daa oo carar.

waa la naqliyay ✓

1

de: train a horse by making it circle around oneself at the end of a rope

2

lx: jeeraari

3

pd: (jeeraariyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: jeeraari

waa la naqliyay ✓

1

(Jeeraara-da)

2

(fardo) durduro, badanaa kolkay qofka jarayna haya, ku gaafwareega hayaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Orod wareeg ah oo farxadi ku jirto oo xooluhu sameeyaan. la-mid: jeerarin.

waa la naqliyay ✓

vl. n. act of training a horse

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) arrin aad u daba dheeraatay. Dh: daahid.

2

jeeraaro -da: (magac, dhedig, keli) orod ciyaareed baraarku xilliyada barwaaqada ah hadba dhinac u yaaco.

waa la naqliyay ✓

1

de: act of training a horse

2

lx: jeeraaro

3

pd: (/da)

4

ps: vn6-f

5

key: jeeraaro

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg reermaadh.

waa la naqliyay ✓

lg2 (-iyay, -isay) Wax la tuurayo si ay meel shishe oo aan muuqan ugu dhacaan, wax dheer oo soke dusha ka marin.

waa la naqliyay ✓

v. throw out of sight (e.g., over a wall)

waa la naqliyay ✓

(fal) daar, buur iyo wixii la mid ah, si tuuryo ah wax uga dullali, si tuuryo ah wax uga dul laliyo. Dh: murgugaaf.

waa la naqliyay ✓

1

bw: tuuryo

2

de: throw out of sight (e.g., over a wall)

3

initial: s

4

lx: seeraari

5

nt: seeraarin (ta) [vn-f], seeraaris (ka) [vn-m]

6

pd: (seeraariyey)

7

ps: v2a=tr

8

key: seeraari

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) tuuryo wax soke oo kor u taagan laga laliyo; tuuryo wax dheer la kor mariyo. Xabbado seeraaro ah ayaa na soo gaadhayay

waa la naqliyay ✓

1

(Eeraan-ka)

2

Socod ama orod aad u dheer; dheerayn; duulid; booddo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Socod ama orod badan. 2. Ee. ah: nooc geela ka mid ah oo dhaadheer.

waa la naqliyay ✓

m. n. long walk ~ run; race

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) nooc geela ka mid ah oo dhaadheer.

2

eeraan-ka: (magac, lab, keli) socod ama orod aad u dheer. Eeraan ayaan hashii orodday ku gaadhay. Dh: dheerayn, duulid, booddo.

3

eeraan -ka: (magac, lab, keli) xoolo tiradoodu ay 100 gaadhayso. Dh: wegen.

waa la naqliyay ✓

1

de: long walk ~ run; race

2

lx: eeraan

3

pd: (-ka)

4

ps: n-m

5

key: eeraan

waa la naqliyay ✓

1

(Garaar-ta)

2

1. Jiljileeca dadka qaarki gacmaha ku lee yahay, oo la moodo inaan kalaggoysyadu, siiba xusulladu, is hayhaysan oo jaban yihiin.

3

2. Duudduub iyo mardimo dadka cayillani surka ku yeeshaan.

4

3. Dhaqdhaqaaq; nuuxnuunsi; dikaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Jileec xusullada gacmuhu yeeshaan oo gadaal gacmuhu u jirdaacmaan. 2.Duuduub iyo mardimo dadka cayilani surka ku yeeshaan. 3.Dhaqdhaqaaq; dikaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ro, m.l) 1. Jileec xusullada gacmuhu yeeshaan oo gadaal gacmuhu u jirdaacmaan. 2.Duuduub iyo mardimo dadka cayilani surka ku yeeshaan. 3.Dhaqdhaqaaq; dikaan.

waa la naqliyay ✓

f. n. shape of the arm allowing very flexible movement (considered a sign of beauty in a woman)

waa la naqliyay ✓

1

de: shape of the arm allowing very flexible movement (considered a sign of beauty in a woman)

2

lx: garaar

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: garaar

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geed la qoro oo caloosha laga bixiyo dabadeedna, labo af loo sameeyo oo geedaha dushooda la saaro si shinnidu malabka ugu samayso.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Plural ofheer] levels (levelis)-, stages (isteejis)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dibi qalabkii qodaalka ku xidh. Intaan dhulku kululaan dibida meerar.

2

meerar -ka: (magac, lab, keli) qalabaynta iyo isku xidhka dibida beerta lagu qodayo iyo qalabkooda oo ah harqood, nugi, kootar, irfi, jiqirti, digirro, fiinyo, suuman, iyo minaaqyo. Kolka ay dibidu xaraashyo yihiin meerarku kuma dhibo.

waa la naqliyay ✓

1

(Weerar-ka)

2

Dagaalka colalka bilawgiisa, badanaa intaan colku gaarin colkii kale ama meeshi kale oo uu ku dhufan lahaa.

waa la naqliyay ✓

1

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

2

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid.

waa la naqliyay ✓

1

weerar¹: m.l Dagaalka ciidanka cadawga lagu dhufto, lagu bilaabo ama lagu qaado.

2

weerar²: f.g1 (-ray, -rtay) Cid duullaan ku qaadid. m.f.dh, weerarid.

waa la naqliyay ✓

attack

waa la naqliyay ✓

1

m. n. attack, raid, assault; aggression

2

weerar v. attack, assault, raid; commit aggression, wage war

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) attack (a-taak); raid (reeydh); onslaught (on-isloot); offensive (o-feen-siv); assault (a-soolt); hostile attack ~ duullaan

2

weerar -ay /tay:(v) attack (a-taak); start a fight; take the offensive

waa la naqliyay ✓