Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Geedsaar-ka)

2

Geed aan gooni u bixin oo isu taagi karin oo dhirta kale isku mara oo kor u raaca; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda aan keli u istaagi karin oo geedaha isku marta; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda aan keli u istaagi karin oo geedaha isku marta; saar; saaq.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] climbing plant, creeper

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) creeper (kiriiper); type of spreading plant

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed aan gooni u bixin oo dhirta kale isku mara oo dul saarma.

2

geedsaar -ka: (magac, lab, keli) qofka dhirta soo saara ee kala yaqaanna.

waa la naqliyay ✓

1

de: climbing plant, creeper

2

lx: geedsaar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: geedsaar

waa la naqliyay ✓

1

(Ged-sar) S Cucumis figarei Naud. Cucurbitaceae.

2

S Acridocarpus glaucescens Engl. Malpighiaceae.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] accuse, put the blame on someone

waa la naqliyay ✓

1

bw: canaan

2

de: accuse, put the blame on s.o.

3

lx: eedsaar

4

pd: (eedsaaray)

5

ps: v1=cmp

6

syn: hiif

7

key: eedsaar

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geedaha inta madaxa sare laamuhu ka baxaan.

2

geedbaar -ka: (magac, lab, keli) eeg baar.

waa la naqliyay ✓

-a: (magacwadareed) geedo ubax leh oo aanay xooluhu cunin. Geedsaaq ayaan beeray.

waa la naqliyay ✓

1

(Doonbir-ta)

2

Geedsaar burqo waaweyn oo dadku cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Ilgaal-ka)

2

Geedsaar miro kulkulucsan oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

(Maroora-da)

2

Geedsaar yar oo dhirta isku mara oo laamo dhanaan oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Maskar-ka) Mowjad; hir.

2

2. (Maskar-ta) Geedsaar aad u faalala.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geedsaar buruq weyn oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

gaad¹: m.dh 1. Geedsaar leh miro macaan oo la cuno oo goroyaduna aad u jeceshahay, isla markaasna looga dhigto kabdhoodka (goonnibaarka) ciyaarta shacdurka. 2. Ul gaaban oo xooggan.

2

gaad²: f.g1 (-day, -dday) Nafley si lama filaan ah ugu kedin.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geedsaar leh caleemo balballaaran, miro kuwa yaanyada waa-weyn u eg oo la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-ooyin, m.l) Xubinta geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) geedsaar badhyo waaweyn oo dadku cuno leh. Dh: doonbir.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar dhirta isku mara oo xajiin aad u daran leh.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geedsaar midho kulkulucsan leh oo isku cufan. Dh: ilgeel.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, dhedig) geed ka mid ah dhirta maranka ah ama geedsaarka oo bixiya midho u eg kuwa tamaadka oo la cuno. Dh: ilgaal.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) geed la isku daaweeyo.

2

laan -ka: (magac, lab, keli) geed lugtoole ah ama lug keli ah ka kooban.

3

laan-ka: (magac, lab, keli) dheecaan ama qoyaan dhedigga ibta ka yimaadda. Dh: xeef.

4

laan-ka: (magac, lab, keli) sindhada carruurta ka timaadda, kolka uu geedsare hayo.

5

laan -ka: (magac, lab, keli) xanuun carruurta yaryar ku dhacca oo geedo looga shido. Dh: geedsare, geedsaar.

6

laan-ta: (magac, dhedig, keli) qayb gaar u baxday oo geedka weyn ka leexatay, dabeed na kuwo kale oo yaryari ka sii baxeen oo caleemo iyo ubax iyo midho yeeshaan. Laandaaqa geeluba, laantii jarka u dhaw, intuu laac isleeyahay, saw laalayda kama dhaco. Li: jirrid.

7

laan -ta: (magac, dhedig, keli) ul geedaha laga gooyo oo ujeeddooyin badan leh. Dh: dhenged, sarwaan, serged.

8

laan -ta: (magac, dhedig, keli) waax ka mid ah wasaarad, hey'ad ama xafiis weyn qaybihiisa. Dh: farac, qayb.

9

laan -ta: (magac, dhedig, keli) ul ballaadhan oo midhaha la karinayo lagu laamiyo si aanay isku qabsan. Dh: laaqe, qudde, qunde, irbe.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) daash, geed iyo wixii la mid ah, hadh u yeel.

2

magoog -ga: (magac, lab, keli) tacabka beeraha.

3

magoog -ga: (magac, lab, keli) geed hadh weyn leh ama geedsaar ka dulbaxay.

4

magoog -ga: (magac, lab, keli) qof aan waxtar lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar yar oo dhirta isku marta oo laamo dhuudhuuban oon caleen lahayn leh oo fadhaq jilicsan oo dhanaan oo la cuno bixiya. Maroorada daayeerkaa jecel. Dh: xangay, xaangay.

2

marooro -da: (magac, dhedig, keli) qallooc aan toosnayn; xoodnaan leh. Baloon marooro ku jirto meel laguma xidhi karo. Dh: maroor, qallooc. Li: toosni.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig. keli) xubintal geedsaarku leeyihiin oo ay geedaha kale ku qabsadaan.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar dhirta korkeeda isku waabta oo midho sida yaanyada waaweyn u bislaada oo u eg oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gaadiid iyo wixii la mid ah, ku rar, dul dhig. Ratiga heeryada saar.

2

saar: (fal) (ka ~) il iyo wax la mid ah, ka dhex bixi. Isha saxarka iga saar.

3

saar: (fal) 'warshad', alaab samee. Warshaddii furunka soo saari jirtey baa joogsatay.

4

saar: (fal) bixi; debedda u bixi.

5

saar: (fal) cillaan, iyo wixii la mid ah, gacmaha ama cagaha ku samee. Cillaan bay ii saartay gacmaha.

6

saar: (fal) wax meel hoose ka qaad oo meel sare dhig. Dawooyinka meele sare ka saar carruurta.

7

saar: (fal) denbi cid aan gelin ku rog, ku masabid ku hafar. Eedda aniguu i saaray ninkii falkan geystay.

8

saar: (fal) 'hees', shid; idaacad ka sii daa. Heestii Saxarla' noo saara saaka.

9

saar: (fal) 'xanuun ama dhib' haya ruux ka dawee, ka dul qaad. Jiman buu sheekhu Shamis ka saaray.

10

saar (fal) dhagax iyo wixii la mid ah, ruux ku dhufo. Dhagax baa madaxa la iga saaray.

11

saar: (fal) (soo ~) soo bixi. Soo saar saafkii aan hilibka ku jarjarnee.

12

saar -ka: (magac, lab, keli) ciyaar magaceeda ku fadhida oo dadka ay qabato tumis lagaga saaro, dadka ay qabatana marka loo tumo ama loo ciyaaro way suuxaan, ka dib markay ciyaaraanna way ka bogsadaan. Durbaanka, jiibta, jaanta iyo. sacabka, waxaa hadba loo xoojiyaa sida qofka laga tumayaa uu yahay isaga oo dadka tumaya dhexda loo geliyay. Dh: mingis.

13

saar -ka: (magac, lab, keli) geedo aan jirrid ay isku taagaan lahayn, dhulka ballaadh ugu faafa, geedaha kalena guudkooda isku waaba oo isku mara. Carmadu waa saar. Dh: geedsaar.

14

saar-ka: (magac, lab, keli) ninka la deggan reerka uu ka qabo. Dh: inanlayaal.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar faalala oo bixiya midho sur dheer, salka hoose na ballaadhan oo weyn. Midhaha ubbadu kolka ay bislaadaan, inta la engejiyo oo iniinta iyo buruqda laga saaro, ayaa weelal laga dhigtaa oo biyaha, subagga, iyo wixii la mid ah ayaa lagu shubtaa. Dh: quluc.

2

ubbo -da: (magac, dhedig, keli) weel sur dhuuban oo sal ballaadhan oo midhaha geedsaarka ubbada laga sameeyo. Inta la xoldho ayaa laga dhigtaa weel lagu shubto subag ama caano. Ubbo subag ah ayaa laga keenay reerkeennil miyi

3

ubbo ubax -da: (magac, dhedig, keli) qaybta dheddigga ee ubaxa, taas oo ka kooban hal kaarbale, ama koox kaarbale ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Geedxamar-ka)

2

Geed yar oo dhirta udgoon kamid ah; waxaa aalaa lagu shiilaa subagga.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed nagaar laamo jilicsan leh, udgoon oo lagu shiilo burcadka.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] aromatic plant species, its fruit is used in cooking

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geedgaab udug leh oo lagu shiilo subagga oo ur wanaagsan u yeela.

waa la naqliyay ✓

1

de: aromatic plant sp., its fruit is used in cooking

2

lx: geedxamar

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: geedxamar

waa la naqliyay ✓

1

geesasaar¹: m.l 1. Xiridda lo'da marka la maalayo geesaha laga xiro. 2. Xarig yar oo marka lo'da la lisaayo geesaha looga xiro.

2

geesasaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Sac la lisaayo geesaha ka xirid. la-mid: geesasaari.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeraar-ka)

2

Jaadadka maansada mid kamid ah oo gabayga u dhow kase tixo gaaggaaban.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin.

waa la naqliyay ✓

1

geeraar¹: m.l (-rro, m.dh) Maansada qayb ka mid ah oo gabayga ka tix gaaban, si gaar ahna loogu luuqeeyo.

2

geeraar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Geeraar tirin. m.f.dh, geeraarid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. Somali epic poem, ballad poetry ~ song (mostly about war)

2

geeraar v. compose ~ recite a Somali epic poem ~ song

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a Somali narrative poem: epic (epik); ballad (baalad); usually sung by man

waa la naqliyay ✓

(fal) jaadka maansada loo yaqaan geeraar, tiri. Arooska aynu caawa tegeyno ka geeraar. geeraar-ka: (magac, lab, keli) jaad maansada ka mid ah oo sida gabayga loogu luqeeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Geesaas-ka)

2

Baroorasho, badanaa aan uurka jirin; baroordiiq aan dhab ahayn ama been ah; baroor cid loogu dan leeyahay oo jeesjees iyo digasho ku jiraan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Baroorta naagaha. 2. Baroordiiq aan dhab ahayn. 3. Ugax gacanta lagu sameeyey. la-mid: geesaasid.

waa la naqliyay ✓

v. wail, keen

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) baroorta naagaha.

2

geesaas -ka: (magac, lab, keli) baroordiiq aan dhab ahayn.

3

geesaas -ka: (magac, lab, keli) ugax gacanta lagu sameeyey.

4

geesaas: -ka: (magac, lab, keli) cod ama dhawaaq ay samayso dacawadu marka ay habeenkii raq haysato ama neef ay cuntay dul joogto.

5

geesaas-ka: (magac, lab, keli) baroor iska keenkeen ah oo aan run ahayn oo cid loo baroorto si jeesjees ahna loogu ooyo.

waa la naqliyay ✓

1

de: wail, keen

2

lx: geesaas

3

nt: geesaas (ka) [vn-m]

4

pd: (geesaasay)

5

ps: v1=

6

key: geesaas

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dhinac mar; dhan ka mar.

2

geesmar -ka: (magac, lab, keli) fay ka marid; gees ka marid; dhinac socod.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) Waddo dheer oo isku xirta laba beelood ama laba ceel.

waa la naqliyay ✓

1

(Beersaar-ka)

2

Hab fardaha loo fuulo ama loogu tabeeyo; iyadoo aan rakaabka cagta la saarine lagu boodo oo beerka la saaro ama hadba dhinac laysaga dhejiyo oo dabadeed lagu tooso; (ama beersaaro).

waa la naqliyay ✓

1

beersaar¹: m.l la-mid: beersaarid.

2

beersaar²: f.g1 (-ray, -rtay) Faras leedda ah fuulid.

waa la naqliyay ✓

v., [compound] leap onto a horse, mount with a jump

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qaab fardaha loo fuulo oo aan rakaabka cagta la saarin ee lagu boodo, beerka la saaro ama hadba dhinac la isaga dejiyo oo lagu tooso. Beersaar baan faraska ku kori jirey markaan gaban ahaaye. Dh: beersaaro.

waa la naqliyay ✓

1

de: leap onto a horse, mount with a jump

2

lx: beersaar

3

pd: (beersaaray)

4

ps: v1=cmp

5

key: beersaar

waa la naqliyay ✓

m.l Geed faalala oo dhirta laysku daaweeyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed faalala oo dhirta la isku daaweeyo ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda in yar dhulka ka kacsan ee aan hoos dadku harsan karo lahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta inteeda in yar dhulka ka kacsan ee aan hoos dadku harsan karo lahayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. short plant, plant that doesn't grow tall

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) sarciga la beerto inta ay ka midka yihiin heedda qamadiga iyo sarreenku. Sannadkan banka geedgaab ayaa si wanaagsan uga baxay.

2

geedgaab -ka: (magac, lab, keli) geedaha inta aan jirrid adag lahayn ee aan dhulka aad uga kicin. Dh: nagaadh.

waa la naqliyay ✓

1

de: short plant, plant that doesn't grow tall

2

lx: geedgaab

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: geedgaab

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: geedamaal.

waa la naqliyay ✓

1

geedqaad¹: m.l 1. Geeda ka jaridda meel beer ah wax kale laga dhigayo. 2. G. ah: beer hal mar la geedqaaday. 3. la-mid: geedqaadid. la-mid: oodqaad¹.

2

geedqaad²: f.g1 (-aaday, -aatay) Geed ka jarid (dhul). la-mid: oodqaad².

waa la naqliyay ✓

1

geedqaad¹: m.l 1. Geeda ka jaridda meel beer ah wax kale laga dhigayo. 2. G. ah: beer hal mar la geedqaaday. 3. la-mid: oodqaad.

2

geedqaad²: f.g1 (-aaday, -aatay) Geed ka jarid (dhul). m.f.dh, geedqaadid. la-mid: oodqaad.

waa la naqliyay ✓

v. clear (an area) of trees, deforest, prepare land for farming

waa la naqliyay ✓

1

de: clear (an area) of trees, deforest, prepare land for farming

2

lx: geedqaad

3

pd: (geedqaaday)

4

ps: v1=tr

5

key: geedqaad

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Hilib si degdeg ah dab ugu dubasho. la-mid: geesasaar².

waa la naqliyay ✓

(fal) hilib si degdeg ah dab ugu dubasho. Dh: geesasaar.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) rarada inteeda aqalka dushiisa la saaro. Guudsaar badan ayaad hasyaa. Dh: dulsaar.

waa la naqliyay ✓

Sage brush

waa la naqliyay ✓

[GED KAHER] Tribulocarpus dimorphanthus 01

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) jaad xawaashka dheriga lagu udgooneeyo ka mid ah oo ah iniinyo yaryar oo buurbuuran oo udgoon. Dh: uurawaawayn.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhir cuntada lagu daro si ay udgoon ama kulayl u siiso.

waa la naqliyay ✓

m.l Dhir cuntada lagu daro si ay udgoon ama kulayl u siiso.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] seasoning spices

waa la naqliyay ✓

(Ged-adari) N, Og Petroselinum crispum (Mill) Nym.ex A.W.Hill. Umbelliferae.

waa la naqliyay ✓

(Ged-harar) C,S Acalypha fruticosa Forsk. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

(Ged-kahar) C Tribulocarpus dimorphanthus (Fax)S.Moore. Aizoaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Ged-hamar) C Cucumis halabrada Chiov. Cucurbitaceae.

2

C Cucumis prophetarum L. Cucurbitaceae.

3

N Lantana petitiana Rich. Verbenaceae.

4

N Lantana rugosa Thunb. Verbenaceae.

5

N Lantana viburnoides (Forsk) Vahl. Verbenaceae.

6

N Lippia carviodora Meikle. Verbenaceae.

7

N Otostegia somala (Patzak) Sebald. Labiatae.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Geedaha intooda dhulka aad uga sara-kacda, oo aan saar ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Geedaha intooda dhulka aad uga sara-kacda, oo aan saar ahayn.

waa la naqliyay ✓

m.dh Fuulid degdeg ah oo faras aan koora lahayn la fuulo. la-mid: beersaarid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) hab fardaha loo fuulo iyada oo aan rakaabka cagaha la saarin. Inta beerka la dhigo had ba dhinac la isaga dejiyaa oo la is u toosiyaa. Beersaaraan ku fuuli jirey fardaha markaan, boqol bidhi ku maalaayey. Dh: beersaar.

2

beersaaro-da: (magac, dhedig, keli) tab legdenka ka mid ah, inta kor loo qaado qofka, beerka lagaga dego. Beersaaro nimaan aqoon haddii laga soo badiyo, ba' iyo ceeb kuma ahoo, waa wuxuuna soo barane.

waa la naqliyay ✓

(Ged-adag) S, C Canthium pseudosetiflorum Bridson. Rubiaceae.

waa la naqliyay ✓

(Ged-add) N Teucrium polium L. Labiatae.

waa la naqliyay ✓

1

(Ged-an) N Jatropha brockmanii Hutch. Euphorbiaceae.

2

N Jatropha palmatifida Bak. Euphorbiaceae.

3

N Jatropha phillipsiae Rendle Euphorbiaceae.

4

N Jstropha spinosa (Forsk) Vahl. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

Psilotrichum tomentosum 10

waa la naqliyay ✓

(Ged-daf) C Psilotichum tomentosum Chiov. Amaranthaceae.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta faleenka, shalabowga, waabaayada leh dadka ka shaqaysta. la-mid: geedmaal.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhirta faleenka, shalabowga, waabaayada leh dadka ka shaqaysta. la-mid: geedmaal.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) geed badhi ballaadhan leh oo xooluhu daaqaan.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof lebbiska ku qurux badan.

waa la naqliyay ✓

(Gaid-saar) N, C Kelleronia splendens Schinz. Zygophyllaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Ged-ambar) N, C Euphorbia longetuberculosa Boiss. Euphorbiaceae.

2

N Dorstenia foetida (Forsk.) Schweinf. & Engl. Moraceae.

3

N Heliotropium strigosum Willd. Boraginaceae.

waa la naqliyay ✓

(Ged-garar) C Oxygonum sp. Polygonaceae.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg geedeysan. la-mid: geedeysnaansho.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) meel geedo loo yeelay ahaan.

2

geedeysnaan -ta: (magac, dhedig, keli) dheri ama cunto, geedo udgoon lagu daray ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg geesasaar².

waa la naqliyay ✓