garaadley
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadley
m.dh (cilmiga naflayda) Duul ka tirsan naasleyda oo ay ka mid yihiin daayeerada iyo dadka.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaadley
m.dh (cilmiga naflayda) Duul ka tirsan naasleyda oo ay ka mid yihiin daayeerada iyo dadka.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaad leh
adj., [expression] sensible, wise
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaad_leh
de: sensible, wise
lx: garaad leh
ps: adj-expr
key: garaad_leh
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
asiidha yuurig
m.dh (baayoloji) Maxsuulka burburka buriin ee garaadleyda shimbiraha, xammaaratada berriga iyo cayayaanka. Marka laga reebo garaadleyda, Maxsuulkaas badankiisa waa la qashinsaaraa. Asiidhka yuurig waa ma milme, sidaa darteed, waxa loo saaraa adke ahaan, taas oo dhowrta biyaha qiimaha u leh dhulka oomanaha ah. Asiidhka yuurig markay jidhka ku badato waxay ku ururtaa kala goysyada dhareerka leh taas oo ay ku keento xanuun.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
asiidha yuurig
m.dh (baay.) Maxsuulka burburka buriin ee garaadleyda shimbiraha, xammaaratada berriga iyo cayayaanka. Marka laga reebo garaadleyda, Maxsuulkaas badankiisa waa la qashinsaaraa. Asiidhka yuurig waa ma milme, sidaa darteed, waxa loo saaraa adke ahaan, taas oo dhowrta biyaha qiimaha u leh dhulka oomanaha ah. Asiidhka yuurig markay jidhka ku badato waxay ku ururtaa kala goysyada dhareerka leh taas oo ay ku keento xanuun.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baraaley
m.dh (-leeyo, m.l) B. leh: wax baro leh (dheddig).
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baraaley
-da: (magac, dhedig, keli) tigaad barbar leh oo meelaha daadmareennada ah ka baxda.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
barkadley
m.dh la-mid: kabarray.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadla'
adj., [expression] foolish, without wisdom
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
garaadla'
-aa: (adj) stupid (istupidh); dumb (dhaam); unintelligent (an in-tala jent) ~ garaadlaawe, garaadyar, garaadxun, doqon
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadla'
de: foolish, without wisdom
lx: garaadla'
ps: adj-expr
key: garaadla'
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
harqaanley
-da: (n) seamstress (siimisteris)
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garaad
(Garaad-ka)
1. Kartida wax garashada; maan; kas; caqli; laab; xirgi; dhimir; maskax; fiiro; dhugmo.
2. (-) Nin qolo u madax ah; ugaas; iimaan; wabar; beeldaaje; boqor; suldaan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaad
m.l Kartida maskaxdu u leedahay waxgarashada; caqli; dhug.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
gąraad
m.l (-dyo, m.dh) Nin qolo madax u ah; ugaas; wabar.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaad
m.l Kartida maskaxdu u leedahay waxgarashada; caqli; dhug.
gąraad: m.l (-dyo, m.dh) Nin qolo madax u ah; ugaas; wabar.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaad
m. n., [abstract] understanding, judgement, wisdom; mind, sense, thought, intelligence
garaad m. n. chief, leader
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Garaad
name-m understanding, judgement, wisdom; mind, sense, thought, intelligence; chief, leader (title of leadership & respect)
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
garaad
-ka: (n) the human consciousness; mind (maayndh); brain (bareeyn); intellect (iintalekti) ~ maan-ka, xis —garaadka dahsoon: (adj) subconscious (sabkoon-shas) —ku garaadsaday / garaadsatay: (v) become aware at childhood; remember from childhood
Hal-Ururka Erayada Maamulka Xafiisyada, Xisaabaadka Ganacsiga iyo Dhaqaalaha (Soomaali-Talyaani-Ingiriis) - Warshadaha Saabuunta Bayl, Qubeyska iyo Mariska [1979]
Garaad
Coscienza
Conscience
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garley
-da: (magac, dhedig, keli) cidda garta lagu sheeganayo oo oggol, laakiin aan garawshiiyo laga hayn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baraale
m.l B. leh: wax baro leh.
Qaamuuska Magacyada Dhirta Soomaaliyeed (Soomaali-Laatiin) - Axmed M. I. Barkhadle [1990]
BARAALE
(Barale) N Digitaria abyssinica (A.Rich.) Stapf. Gramineae.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baraale
-ha: (magac, lab, keli) dhulka u dhaw dhul badhaha adduunka. Baraaluhu wuu ka kulul yahay labada geftin ee dhulka. Dh: badhaale,
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
baraley
m.dh Nooc kabdaha ka mid ah oo lagu naqshadeeyay mayrax ama dun midabbo kala duwan leh.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
faraley
m.dh la-mid: Farammaggooggo; la-mid: farooley.
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
faraley
-da: (n) [tool] rake (reeyk) ~ fargeetada xashkana lugu uruuriyo
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
faraley
-da: (magac, dhedig, keli) bir daab dheer oo la qabsado iyo faro leh oo xashiishka lagu xaadho. Xashiishka faraleyda ku xaadh.
faraley -da: (magic, dhedig, keli) ul dheer oo afka hore saddex ama afar farood oo dhaadheer loogu yeelo oo firida iyo qaranka lagu kala saaro kolka geedgaabka la tumo.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
gadaade
-ha: (magac, lab, keli) xeelad iyo maamul. Gu'jir naagood kaa gadaade badan.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
gadaale
s. Dib xiga; gadaaleeya.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
gadaale
s. Dib xiga; gadaaleeya.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
jaadley
-da: (magac, dhedig, kali) qof dumar ah oo ka ganacsata jaadka.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
maadley
m.dh (-yo, m.l) Haweenay shaaciro badan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
maadley
f. n. witty woman (with a sense of humor), vivacious female, comedienne
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
maadley
-da: (n) female comedian; comedienne; humorist (hiyuu-mariist)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
maadley
-da: (magac, dhedig, keli) naag maadaynta ku ba'as oo dadka ka qoslisa. Sareedo waa maadley laga hadhay.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
maadley
de: witty woman (with a sense of humor), vivacious female, comedienne
lx: maadley
pd: (-da)
ps: n1-f
key: maadley
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Bacaadle
(Bacaadla-ha)
Geddislaha kudhacda wax ku iibsada; warato.
Qaamuuska Ereybixinta: Juqraafi (Soomaali-Ingiriis) - Xarunta Horumarinta Manaahijta [1987]
Barafley
Permafrost
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
gar-alle
inter. let God decide; leave it to God
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaad_1
cf: dhug, maan, maskax, xirgi
de: understanding, judgement, wisdom; mind, sense, thought, intelligence
hm: 1
lx: garaad
pd: (-ka)
ps: n0-m-abs
key: garaad_1
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaad_2
de: chief, leader (title of respect)
hm: 2
lx: garaad
pd: (-ka)
ps: n2a-m
key: garaad_2
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
garaaddo
-garaaddaha: (n) rank (raank), especially military or police rank ~ darajo
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadsi
m.l la-mid: garaadsasho.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadso
f.mg3 (-saday, -satay) Da' wax lagu fahmi karo gaarid. la-mid: garaadayso.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadso
v. reach the age of reason, reach maturity
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadso
de: reach the age of reason, reach maturity
lx: garaadso
nt: garaadsi (ga) [vn-m]
pd: (garaadsaday)
ps: v3a=intr
key: garaadso
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Garaamme
(Garaamma-ha)
Habka mitirka oo waxa culus lagu cabbiro, kowda u salka ah; wuxuu culays le'eg yahay wuqiyad 28 meelood loo qeybshey, meesheed.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaamme
m.l 1. Kiilo kun meelood loo qaybiyey meel ka mid ah. 2. Raashin, hal meel xaq u leeyahay. la-mid: garaam, garaammo, garaan.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaamme
m.l 1. Kiilo kun meelood loo qaybiyey meel ka mid ah. 2. Raashin, hal meel xaq u leeyahay. la-mid: garaam, garaammo, garaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaamme
m. n., [collective] gram (weight)
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaamme
a: garaammo {It}
de: gram (weight)
lx: garaamme
pd: (/ha)
ps: n-m-col
key: garaamme
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garbadel
m. n. crowbar
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garbadel
de: crowbar
lx: garbadel
pd: (-ka)
ps: n2-m
key: garbadel
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garcadde
m.l Bariid ama baasto aan sanuunad ama suugo lahayn oo caano ama iidaan kale lagu daray. la-mid: gaarcadde.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garcadde
m.l Bariid ama baasto aan sanuunad ama suugo lahayn oo caano ama iidaan kale lagu daray. la-mid: gaarcadde.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garcadde
m. n., [compound] unseasoned food, boiled with water only
Qaamuuska Fiqi: Soomaali-Ingiriis - Cabdiraxmaan C. Xaashi, Cawil Cali Xaashi [1995]
garcadde
-garcaddaha: (n) 1. food cooked only with water usually rice, maize or cereals; unseasoned (ansiisendh) food ~ garow. Ex: bariis garcade ah; a rice cooked with water only. 2. white-bearded man
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garcadde
-ha: (magac, lab, keli) eeg gadhcadde.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garcadde
de: unseasoned food, boiled with water only
lx: garcadde
pd: (/ha)
ps: n-m-cmp
key: garcadde
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garqaade
-ha: (magac, lab, keli) qof garyaqaan ah; dacwad qaade; nin xaakim ah; qofka aad u maskax badan oo dadka kala saara.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
giraanle
-ha: (magac, lab, keli) ninka dumarka xoogga ku kufsada. Dh: girdif.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
labaaley
-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar u gaar ah ragga oo sacab, jaan iyo jiib leh oo laga ciyaaro gobollada Sanaag, Togdheer, Sool, Bari iyo meelo kale oo ay Soomaalidu degto.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
qarafley
(fal) meelahaa iska socsoco oo soo warwareeg. Qarafley suuqa oo shaqo raadso. Dh: qaraflee, qaraflay.
qarafley-da: (magac, dhodig, keli) maro la xidho oon tayo fiican lahayn. Sulub macawis qarafley ah ayuu xidhan yahay. Dh: qararafley.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
waranley
m.dh.u Ciidanka warmaha wata.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
waranley
-da: (magacwadareed) ciidanka inta ku dagaallanta ama sidata warmaha.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
Xawaadle
Xawaadle: m. n. name of major Somali clan
Xawaadle name: Hawadle
Qaamuuska Magacyada Soomaalida: Soomaali-Ingiriis - Anwar Maxamed Diiriye [2006]
Xawaadle
nickname; name-m jugular vein; throat
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
Xawaadle
magac loo bixiyo wiil cad sida hunguriga oo kale.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
baraadla'
(tilmaame) ruux aan maankiisu joogin. Baraadla' bun ma kariso. Dh: miyirla'.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
dawaarley
f. n. dressmaker, seamstress
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
dawaarley
de: dressmaker, seamstress
lx: dawaarley
pd: (-da)
ps: n7-f
key: dawaarley
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
gabaarrey
-da: (magac, dhedig, keli) shilin weyn oo xoolaha jidhkooda ku dhegta dhiiggana ka jaqda. Dh: gamaarrey.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
gabgabley
(fal) hawl si degdeg ah ku qabo ama ku samayn.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
gar-allee
f.mg2 (-laayay, laysay) “Gar-alle” ku helin.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
gar-allee
v. put a decision into God's hands; be fair, not be partial
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadxun
f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax aan caqli ku filan lahayn ahaansho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaadxun
f.mg4 (-umaa, -umayd) Wax aan caqli ku filan lahayn ahaansho. m.f.dh, garaadxumaan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadxun
Comp. adj., (ie. n., adj.): unreasonable; frustrated, careless, irrational
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadxun
de: unreasonable; frustrated, careless, irrational
lx: garaadxun
pd: (garaadxumaa)
ps: adj-cmp
key: garaadxun
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadyar
f.mg4 (-raa, -rayd) Qof caqli yar ahaansho.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaadyar
f.mg4 (-raa, -rayd) Qof caqli yar ahaansho. m.f.dh, garaadyaraan.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadyar
Comp. adj., (ie. n., adj.): thoughtless, unreasonable; not very smart
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
garaadyar
de: thoughtless, unreasonable; not very smart
lx: garaadyar
pd: (garaadyaraa)
ps: adj-cmp
key: garaadyar
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
gararable
-ha: (magac, lab, keli) cayayaan yaryar oo qolof leh. Gararable ayaan arkay gogoshayda fuushan.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
garwadeen
-ka: (magac, lab, keli) mid hoggaamiye ah; nin taliye ah; abaanduule ah. Dh: gadhwadeen. garwate -ha: (magac, lab, keli) gar wate; qofka ashkatooda ama dacwad'oogaha ah.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Yaasiin Cismaan Keenadiid [1976]
Guudadley
(Guudadley-da)
Qof dumar ah oo guudad leh.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
guudadley
m.dh Qof dumar ah oo guudad leh.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
guudadley
f. n. mature woman (who traditionally lets her hair grow)
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
guudadley
-da: (magac, dhedig, keli) timadheerta haween. Guudadley ayaa la joogta adhiga.
Qaamuus Soomaali-Ingiriis - Madiina Cismaan, R Deefid Zork [1993]
guudadley
de: mature woman (who traditionally lets her hair grow)
lx: guudadley
pd: (-da)
ps: n1-f
key: guudadley
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
kawaanley
m.dh.u Wadar kawaanle.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
kawaanley
m.dh.u Wadar kawaanle.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
kawaanley
-da: (magac, dhedig, keli) qof dumarah oo hilibka ka ganacsata. Dh: hilibley.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
afarqaadleyn
m.dh la-mid: afarqaadid.
SOO MAAL: Qaamuus Af Soomaali - Aadan Xasan Aadan [2013]
fartaagleey
-da: (magac, dhedig, keli) jaad ka mid ah qolofleyda badaha ku nool oo u eg dhagax isku tuulan, dhimashadeedu na deegaanka iyo cimilada badda ayuu halis u yahay.
Qaamuuska Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2012]
garaadlaawe
m.l (-wayaal, m.l/dh) Qof aan fahamsanayn xaaladda lagu suganyahay; aan lahayn garaad fiican.
Qaamuus-Dugsiyeedka Af-Soomaaliga - Cabdalla Cumar Mansuur iyo Anariita Bugliyelli [2022]
garaadlaawe
m.l (-wayaal, m.l/dh) Qof aan fahamsanayn xaaladda lagu suganyahay; aan lahayn garaad fiican.
Qaamuuska Afmaal: Soomaali-Ingiriis - Saciid [2013]
garaadlaawe
m. n. unreasonable man, insensible ~ foolish person