gadhweyni

-ta: (magac, dhedig, keli) xiddig keli ah oo la moodo in ay ceeryaan saaran tahay. Wuxuu jiraa labo bilood oo habeenkiina ay dhalalo kugu dhacdo dharaartiina ceeryaan kugu dul joogo.

-da: (magac, dhedig, keli) wax weyn bixin iyo faxalnimo. Dh: faxalnimo, deeqsinimo. Li: gacanyari, bakhaylnimo, gacan'adayg.

(Badweyn-ta)

1. Bad weyn oo xeebta ka fog.

2. Badda qaybaheeda waaweyn oo shanta ah, mid ka mid ah (Badweynta Atlaantik, Badweynta Deggan, Dadweynta Hindi, Badweyn-Barafta Woqooyi iyo Badweyn-Barafta Koofure).

badweyn¹: m.dh 1. Biyo badeed badan, dhul aad u ballaaran ku fadhiya oo adduunka u kala qeybiya qaarado, sida Atlaantigga, Hindiya iyo wixi lamida. 2. Meel badda dhexdeeda ah oo xeebta ka fog.

badweyn²: m.dh (-nno, m.dh) (juqraafi) Gogol biyo cusbo leh ah oo ku wareegsan dhul weyneyaasha dunida. Biyahaas iyaga ah waxaa loo qaybiyaa dhawr qaybood oo waaweyn, dhammaantood waxay dabboolaan 71% ee dusha dunida.

badweyn¹: m.dh 1. Biyo badeed badan, dhul aad u ballaaran ku fadhiya oo adduunka u kala qeybiya qaarado, sida Atlaantigga, Hindiya iyo wixi lamida. 2. Meel badda dhexdeeda ah oo xeebta ka fog.

badweyn²: m.dh (-nno, m.dh) (juqraafi) Gogol biyo cusbo leh ah oo ku wareegsan dhul weyneyaasha dunida. Biyahaas iyaga ah waxaa loo qaybiyaa dhawr qaybood oo waaweyn, dhammaantood waxay dabboolaan 71% ee dusha dunida.

Ocean

f. n., [compound] ocean

-ta: (n) ocean (oow shin); sea (sii); high seas bad

-ta: (magac, lab, keli) bad ballac iyo baaxad ba leh; qaybaha waaweyn ee ay baduhu ukala baxaan.

badweyn -ta: (magac, dhedig, keli) badda inteeda baaxadda leh ama weyn ee xeebta ka fog. Warsame waa badmaaxoo, badweyntuu dabbaal ku tagaa.

de: ocean

lx: badweyn

pd: (-ta)

ps: n1-f-cmp

key: badweyn

(Garweyn-ta)

Qalab bir ah oo leh daab iyo labo af (af fiiqan iyo af wax gooya) oo dhulka lagu qodo wixii adagna lagu jebiyo.

m.dh (-nno, m.dh) Qalab bir ah oo af fiiqan iyo af ballaaran leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

m.dh (-nno, m.dh) Qalab bir ah oo af fiiqan iyo af ballaaran leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

m. n. pickaxe

-ta: (n) a tool for breaking hard surfaces; pick (pik)-, pickaxe (pikaakis)

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab bir ah oo af fiigan iyo af ballaadhan leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

de: pickaxe

lx: garweyn

pd: (-ta)

ps: n2-m

key: garweyn

m.f.dh eeg sadhee.

m.dh la-mid: da'weynaan.

-da: (magac, dhedig, keli) in badan jirid; cimri dheer soo jirid. Dh: gaboobid.

m.l Ummad inteeda la xukumo ee aan maamulka siyasiga wax ka hayn.

m.l Ummad inteeda la xukumo ee aan maamulka siyasiga wax ka hayn.

m. n., [collective], [compound] public, population, people

-ha: (n) population (popileey-shin) the common people; society (so-saayati)

Pubblico

Public

-ha: (magac, lab, keli) dad isku hal dal ama magaalo wada deggan oo isku dan ah. Dh: bulsho.

de: public, population, people

lx: dadweyne

pd: (/ha)

ps: n7-m-col-cmp

key: dadweyne

-da: (magac, dhedig, keli) eeg facweynaan.

Cavern

m.dh Dareen qof ku dhaliya in uusan qaadan, waxyaabaha uu u qabo in aanay u qalmin; qab weyn leh. la-mid: hanweynaan.

m.dh Dareen qof ku dhaliya in uusan qaadan, waxyaabaha uu u qabo in aanay u qalmin; qab weyn leh.

f. n., [abstract] pride, boastfulness; ambition; greediness

-da: (n) ambitiousness (aambishasnes)

-da: (magac, dhedig, keli) mar walba meel sare iyo wax wayn doonid.

de: pride, boastfulness; ambition; greediness

lx: hanweyni

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: hanweyni

m.dh Dabeecad isla weyni kibir leh oo qof yeesho. la-mid: qabweynaan.

m.dh Dabeecad isla weyni kibir leh oo qof yeesho. la-mid: qabweynaan.

f. n., [abstract] arrogance, conceit

-da: (n) proudness (paraawdh-nes)-, arrogance (aara-gonsi); overbearing pride ~ isla-weyni

-da: (magac, dhedig, keli) eeg qabwayni.

de: arrogance, conceit

lx: qabweyni

pd: (-da)

ps: n0-f-abs

key: qabweyni

(Badi-wein) N Digitaria diagonalis (Nees)Stapf. Gramineae.

N Digitaria rivae (Chiov.) Stapf. Gramineae.

N Tetrapogon villosus Desf. Gramineae.

N Chloris roxburghiana Schult. Gramineae.

N Heteropogon contortus (L) Roem. & Schult. Gramineae.

N Enteropogon barbatus C.E. Hubb. Gramineae.

C Coelachyrum poaeflorum Chiov. Gramineae.

N Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

-ha: (magac,lab, keli) eeg baaxuur.

-ga: (magac, lab, keli) eeg cadaaweysad.

-ka: (magac, lab, keli) qof hormood u ah ciidan ama hawl kale. Dh: horyaal, horseed.

(Madaxweyna-ha)

Nin qaran u madax ah.

m.l (-nayaal, m.l/dh) 1. Qof qaran madax u ah. 2. Bayd faal oo madaxa ka ah labo, saddexda hogood oo kalena min hal.

m.l (-nayaal, m.l/dh) 1. Qof qaran madax u ah. 2. Bayd faal oo madaxa ka ah labo, saddexda hogood oo kalena min hal.

m. n., [compound] president

-madaxweynaha: (n) president (parezedant); chairman (jeer-meen); chairperson (jeerpeerson) ~ guddoomiye

Presidente

President

min ka mid ah minanka faalka. Waa min colaadeed waxa la yidhi, 'Madaxweyne waa waraabe kidin jooga' arsaaqda haddii loo dhigo oo uu kuu soo hadho waa daddaab malab sida oo waa risiq buuxa.

madaxweyne -ha: (magac, lab, keli) qof dal u sarreeya oo u arrimiya. Dh: ra'iis, hoggaamiye, madaxwayne.

cf: guddoomiye

de: president

lx: madaxweyne

pd: (/ha)

ps: n7-m-cmp

key: madaxweyne

ريس

-ta: (magac, dhedig, keli) cayayaan duula oo xilliga roobku da'o la arko oo dabka iyo halka uu iftiin ka baxayo ku soo xoonta. Dh: xayrawayn.

(Afweyn-ta)

Riciraha tunka tan ugu korraysa oo afka weyn.

m.dh Riciraha tunka tan ugu sareysa ee madaxa ku fadhiyo.

m.dh Riciraha tunka tan ugu sareysa ee madaxa ku fadhiyo.

f. n., [collective], [compound] first cervical vertebra

-ta: (magac, dhedig, keli) lafta qoorta ee taxan inta ugu korraysa; riciraha tunka tan ugu korraysa.

de: first cervical vertebra

lx: afweyn

pd: (-ta)

ps: n2-f-col-cmp

key: afweyn

(Aweyti-da)

Habaar gaar ah.

aweyti¹: m.dh Habaar, cid Eebbe looga baryo in uu dhaqso u dhinto.

aweyti²: f.g1 (-iyay, -iday; -iyi) Cid inay dhaqso u dhimato Eebbe uga baryid.

m. n. curse

aweyti v. curse

-da: (n) words believed to have magic power; spell (ispeel) ~ asmo -da

(fal) hadal habaar ah oo si gaar ah loo aqriyo dheh. Dh: awayti.

aweyti -da: (magac, dhedig, keli) habaar gaar ah oo wax lagu habaaro. Dh: habaar.

-da: (magac, dhedig, keli) «kala ~» aan buuxin, nus ah. Dh: barni.

(Cadeyn-ta)

Cad cad u googgoyn; yaryarayn; cadadeyn; jarjarid.

m.f.dh eeg cadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadcad u jarjarid ama u googgoyn. Dh: yaryarayn, jarjarid.

(Caweyn-ta)

Fiid soo jeedid; habeen gelinkiisa hore, sheeko ama wax kale, ku soo jeedid.

m.f.dh eeg cawee. la-mid: caweys (3).

vl. n. spending the evening, socializing in the evening

-ta: (n) sociable conversation in the evening; social gathering in the evening

-ta: (magac, dhedig, keli) fiid soo jeedid ama habeen gelinkiisa hore waaryid.

de: spending the evening, socializing in the evening

lx: caweyn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: caweyn

(Daweyn-ta)

Dawo ku samayn; cudur biskoodsiin.

m.dh la-mid: daaweyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid jirran dawo u qorid ama siin.

-da: (magac, dhedig, keli) wax fadhan ama fagan ahaan.

m.f.dh eeg fawee.

m.f.dh eeg gabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) gadhka iyo laabta oo isu soo dhow. Dh: gigni, garin.

(tilmaame) nin gadh leh. Li: gadhmalleys.

m.f.dh eeg hadee.

m.f.dh eeg hawee. la-mid: haweys.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawo gelin.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg ladhnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) faaruqid; wax aan waxba ku jirin ahaan. Weelka madhni ku qaad.

madhni -da: (magac, dhedig, keli) wax dhan u madhac oo soocan ahaan.

(Qadeyn-ta)

Qado cunid.

m.f.dh eeg qadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) hadhimo cunid Dh: qadayn.

(Xadeyn-ta)

Xad u yeelid.

m.f.dh eeg xądee.

-ta: (n) limiting (limit-ing); restricting (ris-tirikt-ing); bordering (boor-dher-ing)

-ta: (magac, dhedig, keli) xad iyo qiyaas lagu ogaado oo la yaqaan u yeelid. Dh: xadays.

xadeyn -ta: (magac, dhedig, keli) soohdin u kala samayn; daari u dhaxaysa u kala madayn.

m. n., [compound] big-mouth; thick-lipped person

nickname-m mighty-mouth

-afweynaha: (n) person with large mouth