gacayr

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo cawlcawlan. Gaadayrta lama laayo geedkay gashana waa looga guuraa.

(Gabayra-ha)

Meel aan gabbaad lahayn oo dhaxan badan; dhaxanta lafteeda; gabayoox.

m.l 1. Meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn. 2. Dhaxan badan. la-mid: gabaayoox, gabayoox.

m.l 1. Meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn. 2. Dhaxan badan. la-mid: gabaayoox, gabayoox.

m. n. cold place

name-m a cold place; lit: born at a cold place or time

magac loo baxsho wiil ku dhashay meel qabow.

-ha: (magac, lab, keli) dhaxan qabaw badan. Dh: dhalalo, gawre.

de: cold place

lx: gabayre

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: gabayre

nickname-m small-framed and weak - said of men

magac loo baxsho wiil dhuuban oo muuq ahaan liita.

(Gallayr-ka)

Shinbir heycad ah oo manjaha iyo afka cas oo hilibka cuna; wuxuu badanaa cunaa, halaqa iyo shinbiraha yaryar.

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹ (2).

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹: (2).

m. n. eagle

-ka: (n) falcon (faalken), eagle (iigel)

de: eagle

lx: gallayr

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: gallayr

نشر عُقاب

(Gasayar-ta)

Shacbaan; Soondheere; Waabberiis.

m.dh Bilaha dayaxa tooda siddeedaad oo soonqaadka ka horraysa; shacbaan.

f. n. eighth month of the Somali lunar calendar

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad bariiska ka mid ah. Gasayar ayuu iibiyaa bakhaarkaasi.

de: eighth month of the Somali lunar calendar

lx: Gasayar

pd: (-ta)

ps: n-f-time

syn: Shacbaan, Soondheere, Waabberiis

key: Gasayar

(Cayr-ta)

(qof) aan xoolo iyo hanti kale midna lahayn; sabool.

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

m.l (cayr, m.dh) 1. Qof aan hanti lahayn. 2. (c., m.dh.) Dad aan hanti lahayn.

m. n. poor person; poor people, the destitute

nickname-m poor, starved. Cf: Xubeer

-ah: (adj) poor (puur)', needy (niidhi) ~ fakhri, masaakiin. Ex: dadka cayrta ah; the poor people. —Syn: impecunious, penniless, impoverished, poverty-stricken, destitute, indigent

cayr -ta: (n) 1. the poor. 2. the welfare office [fairly new word]

Indigente

Destitute

magac loo baxsho wiil dhashay reerka oo hayn yar ama caydh ah.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg caydh.

a: caydh

de: poor person; [pl] poor people, the destitute Opp: hodan

lx: cayr

pd: (-ka Pl: cayr (ta))

ps: n5-m

key: cayr

(Gaar-ka)

a) Waxa uu ka dhashay ama uu la magacwadaago, ka baxsan; aan u ekayn; duwane. b) Dhinac, gooni. c) (naxwe; magac guud iyo magac gaar) magac guud = nin, magaalo, bad; magac gaar: Liibaan, Xamar, Afrika. d) Hurguun ka yimaada nabar aan dhiig ka iman, siiba kan qodaxdu muddo.

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho.

m.l 1. Xuub ku dahaaran ilmo dhashay. 2. Dhiil, abxad iyo wixi lamida wax korka looga dahaaro. 3. Urun.

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho. m.f.dh, gaarid.

v. reach, attain, achieve; overtake, catch up with, arrive

gaar v.aux: nearly do (X), almost did (X)

gaar m. n. (adj.): singularity, specialness, differentness, individuality; special, particular, proper

-ay / tay: (v) 1. reach (riij); achieve (a-jiiv); arrive (arraayv); attain (a teeyn); gain (geeyn) ~ gaadh. 2. touch (taaj). Ex: gacantiisii baa i gaartay; his hand has touched me. 3. (adv) almost but not quite: almost (ool-moost); nearly (niyar-li). Ex: waan garni gaaray; I was almost asleep

Particolare; speciale

Particular; special

(tilmaame) wax is ah oo ka soocan inta kale ee la midka ah. Hiddo iyo dhaqan baynu gaar u leennahay. Dh: gooni, khaas, is.

gaar -ka: (magac, lab, keli) dahaadh maas ah; shiraac ama wax kale oo adag oo xagga hoose lagaga tolo masafta ama dabaqa si aanu dhulku u xoqin.

gaar -ka: (magac, lab, keli) laabta kurayga ama jinta foodlayda oo qori yar lagu xoqxoqo oo nabarro yaryar oo is daba taxan loo yeelo ka dibna dhaacaanka dharkaynka la mariyo. Haddaan shaadhka iska saaro waad arki kartaa gaarka laabta igaga yaalla.

gaar -ka: (magac, lab, keli) eeg gaadh.

خاص

(fal) laf iyo waxii la mid ah dillaac u yeel. Goortay wanaaggii bacreen bagac ka siin waayey. Dh: dillaaci, qarradhi.

bacar -ka: (magac, lab, keli) laf iyo wixii la mid ah falliidhid ama dillaacin.

(fal) bac geli oo ku duuduub; ku rid bac. Alaabtan ii bacay. Dh: bacee.

bacay: (fal) qof sas ama cabsi ku rid; wax aan jirin ku quful ama ka dhaadhici; qof shaki ku beer. Wiilkan yaa baceeyay? Dh: bacee.

(Dacar-ta)

1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir.

2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, heerkutaasha ku urura; xammeeti.

3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

dacar¹: m.l Dhismo weyn oo dusha ka dedan dhinacyadana ka furan oo laga dhiso qabuuraha wadaaddada waaweyn oo marka la siyaaranayo dadku harsado.

dacar²: m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

m.dh 1. Geed yar oo jaadad badan ah oo leh caleemo hilib leh oo dhinacyada qodxo ku leh, iyo laan dheer (baaldacar) oo baarkiisa dhabaq ka samaysmo; caleemaha, dhacaan aad u xaraar oo laysku daweeyo baa laga lisaa; sibir. 2. Dhacaan xaraar oo cawl ah ama cagaar, oo inta beerka ka yimaada, beerkutaasha ku urura; xammeeti. 3. Wixii qush ah oo caloosha ku jira oo layska dacarfaalo; qaras.

f. n., [collective] bitter aloe; bitter stuff; bile

[DA-AR] Aloe 03

(Da-ar) N Aloe breviscapa Reynolds & Bally. Liliaceae.

N Aloe somaliensis W. Watson. Liliaceae.

May Aloe microdonta Chiov. Liliaceae.

N Aloe scobinifolia Reynolds & Bally. Liliaceae.

N Aloe megala cantha Bak. Liliaceae.

May Aloe ruspoliana Bak. Liliaceae.

N Aloe steudneri Schweinf. Liliaceae.

S Aloe pirottae Berger. Liliaceae.

N Asparagus asiaticus L. Liliaceae.

S Crinum somalense Chiov. Amaryllidaceae.

nickname; name-m bitter

-ta: (n) 1. bitter aloe (bitar-alow) 2. constipation (konis-tipeey-shin) ~ qaras.

magac wiil la rajaynayo in uu noqdo mid adag oo aanu cadaawuhu soo haweysan.

(tilmaame) wax aad u qadhaadh. Dh: xadhaadh. Li: macaan, malab.

dacar-ta: (magac, dhedig, keli) geed gaaban oo leh dhego kala sarsarreeya oo waaweyn. Dheecaanka ka baxa dhegihiisu waa qadhaadh, daawo ahaanna waa loo isticmaalaa.

dacar -ta: (magac, dhedig, keli) cillad xanuun ah oo ku dhacda caloosha, qushka caloolsha ku jira ee layska dacarbixiyo. Rag damac iyo dacari kama dhammaato. Dh: qaras.

cf: qaras, qush, sibir

de: bitter aloe; bitter stuff; bile

lx: dacar

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: dacar

1. (Dacay-da) (xoolo) bushinta hoose; faruurta hoose.

2. (Dacay-ga) Xarig hoggaanka ka yar oo xoolaha, inta afka qalkiisa hoose lagaga xiro, lagu wado.

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

dacay³: f.g1 (-yay, -yday; -yi) Neef, si loo xukumo, qalka hoose xarig kaga xirid. la-mid: dacayee.

dacay¹: m.l Xarig yar oo xoolaha qalka ama faruurta hoose looga xiro si loo xukumo.

dacay²: m.dh Faruurta hoose ee xoolaha.

m. n. camel lead rope

dacay [feminine] n. lower lip of an animal

-da: (n) lower lip, usually used for animal lip ~ bushin

(fal) xadhig faruurta ama fuqa hoose kaga xidh.

dacay: (fal) biyo fadhiya oo deggan qas oo dac ka dhig. Ha dacaynin biyaha.

dacay-da: (magac, dhedig, keli) faruurta hoose ama fuqa hoose ee noolaha.

-ha: (magac, lab, keli) magac lo'da loo bixiyo oo midab caddaan ah loola jeedo. Dh: xay. Li: duumo.

(Gabar-ta; Gabadha)

(koox; gabdho) qof dumar ah oo da' yar, aan weli la guursan; inan; (ama geber, gabadh).

gabar¹: m.l Midab madow oo iduhu dhabarka ku yeeshaan.

gabar²: m.dh (-bdho, m.l) 1. Haweyney aan weli la guursan; inan. 2. Cadrad. la-mid: geber, gabadh.

lg1 (-bray, -bartay; -bri) 1. (f.g) Cid wax khayaanid. 2. (f.lg) Wax badan meel isugu keenid.

m.dh (-bdho, m.l) 1. Haweyney aan weli la guursan; inan. 2. Cadrad. la-mid: gabadh.

f. n. girl, daughter; maiden, virgin

gabar v. pay in part; defraud

name-m defraud, pay in part

-ta: (n) [Pl. gabdho-ha] girl (geerel) inan

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg gabadh.

فَتَاة، بِئْت

(Gabay-ga)

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

gabay v. recite a poem, chant poetry

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

-ka: (magac, lab, keli) loox ballaadhan oo dabo dhuuban oo la qabsado leh. Waxa la adeegsadaa kolka hadhuudhka la tumayo ee la asoorayo si ay qashinka iyo firidu u kala baxaan.