gacanfurnaan

-da: (magac, dhedig, keli) wax bixin; wax quudhid. Dh: gacanfuraan, deeqsinimo. Li: bakhaylnimo, qadduucnimo, dhudhucnimo.

m.dh la-mid: falaanfalnaan.

-da: (magac, dhedig, keli) waqti madhan haysasho; mashquulid la'aan.

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl ama arrin degdeg ku qabasho.

m.f.dh eeg affuran. la-mid: affurnaansho, afurnaan, afurnaansho, afursanaan.

m.f.dh eeg aabburan². la-mid: aabburnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) weel iyo wax la mid ah oo daboolan ahaan.

(Gaannanaan-ta)

1. Gaan ahaan; xoog iyo waxtar badnaan.

2. Dihnaan.

m.f.dh eeg gaannan. la-mid: gaannanaansho.

f. n. full growth, full strength

-ta: (magac, dhedig, keli) neef dihin oo aan la lisin ahaan.

cf: xoog

de: full growth, full strength

lx: gaannanaan

pd: (-ta)

ps: n-f

key: gaannanaan

m.f.dh eeg gaasiran². la-mid: gaasirnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax dhimman ahaan. Dh: dhimmanaan.

m.dh la-mid: gabranaan.

m.dh la-mid: gamuuxnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax caaro ama af fiiqan leh ahaan. Dh: gamuuxnaan. gamuurnaansho -da: (magac, dhedig, keli) wax la gamuuray ahaansho. Dh: gamuuxnaansho.

m.f.dh eeg jacburan. la-mid: jacburnaansho, jacburni, jacbursanaan, jacbursanaa

-ta: (magac, dhedig, keli) qalbi furnaan; laabfurnaan; laabxaaranaan.

m.f.dh eeg asaruuran². la-mid: asaruurnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) ceel ama wax la mid ah, carro ku aasnaan.

-ka: (magac, lab, keli) qof, sidhaqso badan wax u qabasho. Li: gacanculays.

gacanfudayd -ka: (magac, lab, keli) dagaal ku degdegid; bud la duulid; bud la yuurarid. Dh: fukucle.

m.f.dh eeg gacan-adag. la-mid: gacan-adkaansho.

m.f.dh eeg gacansarree.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid aad iska soo horjeeddeen, ka guulaysi oo libin ka gaadhid. gacansarree: (fal) cid kale, ka guulayso.

m.dh la-mid: gamaamadnaan.

(Garansoonaan-ta)

Xusuusnaan; ogaan.

m.f.dh eeg garansoon. la-mid: garansoonaansho.

f. n., [abstract] knowledge, awareness

-ta: (magac, dhedig, keli) wax xasuusnaan; aqoonsanaan; ogaansho u lahaan. garansoonaansho -ha: (magac, lab, keli) wax ogaansho; xasuusnaansho; aqoonsanaansho.

de: knowledge, awareness

lx: garansoonaan

pd: (-ta)

ps: n-f-abs

key: garansoonaan

m.dh eeg macaluulan. la-mid: macaluulnaansho, macaluushanaan, macaluushanaansho

-ta: (magac, dhedig, keli) wax macaluuli hayso oo gaajo yo nafaqdarro u dhimanaya ahaan. Waxan leenahay hay'ad carruurta macaluulnaanta kala dagaallanta.

m.f.dh eeg qalbifuran. la-mid: qalbifarnaan, qalbifarnaansho, qalbifurnaansho.

m.dh (-cmo ..., m.l) Gacanka goobada ee xoodan halka bar ee xodka.

Radius of curvature

m.dh la-mid: masaafirsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax masaafiris ku jira oo qasab lagu safriyay ahaan. masaafursanaansho -ha: (magac, lab, keli) eeg masaafirsanaan.

m.f.dh eeg ballandaran. la-mid: ballandarnaansho, ballandarri, ballandarro.

-ta: (magac, dhedig, keli) ballanxumo aan ballanta la oofin.

-ta: (magac, dhedig, keli) naxli la'aan; furfurnaan; caloolfayoobi.

m.f.dh eeg falaanfalan. la-mid: falaanfalnaansho, falaanfulnaan, falaanfulnaansho.

m. n., [compound] hand-grenade

de: hand-grenade {Som + Eng}

lx: gacangarnaydh

pd: (-ka)

ps: n2a-m-cmp

key: gacangarnaydh

-ka: (magac, lab, keli) eeg haan -fuugid.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaaladda qof aamusan. Li: hadlitaan.

m.f.dh eeg abuuran². la-mid: abuurnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid jira oo abuuran ahaan. Dh: abuurni..

m.f.dh eeg angaran². la-mid: angarnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid laga tegay ahaan.

(Asturnaan-ta)

Wax asturan ahaan.

m.f.dh eeg asturan². la-mid: asturnaansho.

f. n. preservation; act of covering

-ta: (n) protection (pro tek shen); the condition of being covered or protected

-ta: (magac, dhedig, keli) qarsoonaan oo daboolnaan.

asturnaan -ta: (magac, dhedig, keli) ceeb iyo xil, mid la gutay ahaan.

de: preservation; act of covering

lx: asturnaan

pd: (-ta)

ps: n0-f

key: asturnaan

(Baarfuran-ka)

Qaalimmada aan la rarin.

m.l (-nno, m.dh) Awr aan weligii la raran.

Comp. adj., (ie. n., adj.): free (of burden ~ obligations)

baarfuran m. n., [compound] female camel that is not used as pack camel

(tilmaame) qaalinka ama awrka aan weli la laylyin. Li: karinle.

m.f.dh eeg bararan. la-mid: bararnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) barar lahaan; wax soo buuran ahaan. Bararnaanta waxa lagu arkaa dumarka uurkale. Dh: bararsanaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax cakiran ahaan; wax jahawareersan ahaan.

m.f.dh eeg casuman. la-mid: casumnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid casuman ahaan.

m.f.dh eeg catiran. la-mid: cartirnaan, cartirnaansho, catireysnaan.

m.f.dh eeg cawaran². la-mid: cawarnaansho, cawirnaan, cawirnaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) qof cawaran ahaan.

m.dh la-mid: cawarnaan.

-ta: (magac, dhedig, keli) mid nabar qaba ahaan. Dh: cawarnaan.

cawirnaan -ta: (magac, dhedig, keli) mid il la' ahaan. Dh: caweernaan.

m.f.dh eeg dacayan. la-mid: dacayeysnaan, dacayeysnaansho, dacaynaansho.

(Gacanqaad-ka)

1. Gacansaar; salaan.

2. Xaalsiin; u hoyad.

3. Dagaal.

4. Wax siin.

gacanqaad¹: m.l 1. Dagaal yar oo gacan la adeegsanayo. 2. Salaan kalgacaltooyo. 3. Siin; waxbixin. 4. la-mid: gacanqaadid.

gacanqaad²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid gacan ku salaamid. 2. (f.g) Qof xaal siin. 3. (f.mg) Dagaal bilaabid. 4. (f.mg) U g.: cid wax ugu deeqid.

gacanqaad¹: m.l 1. Dagaal yar oo gacan la adeegsanayo. 2. Salaan kalgacaltooyo. 3. Siin; waxbixin.

gacanqaad²: f.g/mg1 (-day, -dday) 1. (f.g) Cid gacan ku salaamid. 2. (f.g) Qof xaal siin. 3. (f.mg) Dagaal bilaabid. 4. (f.mg) U g.: cid wax ugu deeqid. m.f.dh, gacanqaadid.

v., [compound] shake hands; give compensation for injury; initiate a battle, fight

-ka: (n) 1. handshake (haandh-sheeyk); greeting (giriiting); salutation (saal-yu-teey-shin).

u gacan qaad -ay / day: (v) beat (biit); punch (paanji); slap (islaap); punish by hitting with the hand ~ garaac, dil, feer, dharbaax

(fal) cid kale, salaan gacanta ugu dhiib.

gacanqaad: (fal) «u ~» cid kale, gacanta kala dagaallan.

gacanqaad -ka: (magac, lab, keli) salaan labo qof isa salaamaan oo gacmaha isa saaraan.

gacanqaad -ka: (magac, lab, keli) gacanta ka dagaallamid. Dh: dagaallamid, gacankahadal.

de: shake hands; give compensation for injury; initiate a battle, fight

lx: gacanqaad

nt: gacanqaad (ka) [vn2a-m]

pd: (gacanqaaday)

ps: v1=cmp

key: gacanqaad

gacansaar¹: m.l 1. Iib qiimaha la bixinayo marka wax la kala gato. 2. Xiriir saaxiibnimo oo dhex mara laba qof ama ka badan. 3. G. ah: lacag caddaan ah oo wax lagu kala iibsado. 4. la-mid: gacansaarid.

gacansaar²: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f. g) Cid, cid dagaal ka dhexeesa la heshiin. 2. (f.mg) Is g.: cid, cid kale dagaal gacanta la adeegsanayo isweydaarasho.

gacansaar¹: m.l 1. Iib qiimaha la bixinayo marka wax la kala gato. 2. Xiriir saaxiibnimo oo dhex mara laba qof ama ka badan. 3. G. ah: lacag caddaan ah oo wax lagu kala iibsado.

gacansaar²: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Cid, cid dagaal ka dhexeesa la heshiin. 2. (f.mg) Is g.: cid, cid kale dagaal gacanta la adeegsanayo isweydaarasho. m.f.dh, gacansaarid.

v. shake hands; hit with the hand, beat up; lay one's hand upon the sick

-ka: (n) 1. co-operation of persons for common interest; solidarity; agreement. 2. handshake

-ka: (magac, lab, keli) iib qiimaha la bixinayo marka wax la kala gato.

gacansaar -ka: (magac, lab, keli) xiriir saaxiibnimo oo dhex mara labo qof ama in ka badan.

gacansaar -ka: (magac, lab, keli) lacag caddaan ah oo wax lagu kala iibsado.

gacansaar -ka: (magac, lab, keli) labo dhinac oo isku dhacay, gacan kala gaadhid. Dh: farasaarid.

gacansaar -ka: (magac, lab, keli) wax wada qabsi iyo istaageersi. Dh: isbahaysi.

de: shake hands; hit with the hand, beat up; lay one's hand upon the sick

lx: gacansaar

pd: (gacansaaray)

ps: v1=tr

key: gacansaar

m.f.dh eeg gadfan. la-mid: gadfanaansho, gedfanaan, gedfanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) dahaadh u yeelid; wax la rabay oo dahaadhan ahaan.

m.f.dh eeg gafsan. la-mid: gafsanaansho, gefsanaan, gefsanaansho.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaadhid la'aan oo in dhexda kaga gu'id. Dh: gafsanaansho.

gafsanaan -ta: (magac, dhedig, keli) xaqiiqada ka leexsnaan; runta garamarsanaan. Dh: qaldanaan.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax ganuun loo yeelay ahaansho (haan, dhiil iyo wixi lamida).

-ta: (magac, dhedig, keli) taagnaan aan dhaqdhaqaaq lahayn; meel keli ah joogid.

m.l (kiim.) Dumid ku dhacda molikuyuul una kala furta laba molikuyuul, laba atam, laba xididshe ama laba ayoon.

-ka: (magac, lab, keli) dumid ku dhacda molikuyuul una kala furta labo molikuyuul, labo atam, labo xididshe ama labo ayoon.

(Macaanaan-ta)

Wax macaan ahaan.

m.f.dh eeg macaan³. la-mid: macaanaansho, macaani (2).

f. n., [abstract] sweetness

-ta: (n) sweetness (iswiitnes)

-ta: (magac, dhedig, keli) wax macaan ahaan. Muus aan bislaan macaanaan ma leh.