gacaf — Macnaha & Turjumaada

-ka: (magac, lab, keli) loox ballaadhan oo dabo dhuuban oo la qabsado leh. Waxa la adeegsadaa kolka hadhuudhka la tumayo ee la asoorayo si ay qashinka iyo firidu u kala baxaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaf-ka)

2

1. Meel la hagaajiyey oo la qurxiyey oo arooska loo sameeyo oo lagu sameeyo caweys, cunno, dheelaas, cayaaro, kd.

3

2. Dhis kala durugsan; hadoodil.

4

3. Kol, kal, toogo, moog; jilays.

5

4. Hareer; dibad.

waa la naqliyay ✓

1

gaaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. Dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

2

gaaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Wax ka dheeraan iyada oo muujinaya diidmo iyo nicitaan (nafley).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional wedding party, usually in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ka qaybqaado hawlaha iyo ciyaaraha aroos.

2

gaaf-ka: (magac, lab, keli) wareegga guriga arooska hortiisa laga dadbo oo la qurxiyo si habeennada arooska dhallinyaradu ay ugu caweyso. Galabta ayaa gaafkii la dadbayaa. Dh: xayndaab, ardaa.

3

gaaf -ka: (magac, lab, keli) xaflad casuumad iyo ciyaaro iskugu jirta oo habeenka seddexaad ama toddobaad ee arooska la sameeyo.

4

gaaf -ka: (magac, lab, keli) hareer ama dibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

2

lx: gaaf

3

pd: (-ka Pl: gaafaf (ka))

4

ps: n4-m

5

key: gaaf

waa la naqliyay ✓

1

(Gacal-ka)

2

Qof gacalo loo qabo oo la jecel yahay; xigto ama sokeeye ah; gacaliye; gacalle.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Jacayl cid loo hayo. 2. Saaxiibtinnimo, qaraabannimo, iyo wixi lamida oo cid ka dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m.l.u 1. Jacayl cid loo hayo. 2. Saaxiibtinnimo, qaraabannimo, iyo wixi lamida oo cid ka dhexeysa.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] beloved person, dear one; male kin ~ relatives

waa la naqliyay ✓

name-m beloved person, a dear one; darling, friend. Syn: Gacaliye

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) 1. kind (kaayndh); kind-hearted (kaayndh-har-tidh); benign (be-naayn); Showing sympathy or understanding. 2. related by kinship: relative (rela-tiv)

waa la naqliyay ✓

ama Gacaliye, magac loo baxsho wiil la jecelyahay oo qaali ah.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dadka xaaska aad qabto ay isku dhow yihiin; ooridaadu reerka ay ka soo jeeddo. Li: xigaal, tol.

waa la naqliyay ✓

1

de: beloved person, dear one; male kin ~ relatives

2

lx: gacal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-col

5

key: gacal

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gacan-ka) a) Xubin dhuun la moodo oo madaxa maroodiga ka lallaadda: waa sankii iyo bushintii kore oo isku samaysmay, wuxuuna isku darsaday xoog iyo jiljileec; docda kore waa adayg qallafsan gudo-ujeeddaduna waa wax jilicsan; Maroodigu wuxuu karaa inuu geed weyn gacankiisa ku jebiyo, dhinaca kalena, wax yar, sida xabbad digir ah oo kale, uu ku qaado. b) Biyo jiidan oo ama bad ka dillaaca ama biyo kale, oo dhulka engegan dhex gala, c) (qalab, weel) meel soo baxsan oo gacanta lagu qabto.

2

2. (Gacan-ta) (oogada dadka) xubinta qarqarka ka bilaabata oo faraha ku dhammaata oo ay kamid yihiin cududda, xusulka, dhudhunka, sacabka...

waa la naqliyay ✓

1

gacan¹: m.l (-ammo/-nno, m.dh) Khoori.

2

gacan²: m.l (-ammo/-nno, m.dh) (xisaab) Xarriiq toosan ee ka timaada xuddunta kuna dhammaata bar ku taalla meeriska goobada ama fogaanta ka bilaabata xuddunta kubbad, kuna dhammaata bar ku taal dusha kubbadda.

3

gacan³: m.dh (-cmo, m.l) 1. Xubinta faraha leh ee dadka wax ku qabsado. 2. Xubin dheer, madaxa maroodiga ka laallaadda oo uu wax ku qabsado kana neefsado. 3. Dhegta weelasha iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

1

gacan¹: m.l (-ammo/-nno, m.dh) Khoori.

2

gacan²: m.l (-ammo/-nno, m.dh) (xisaab) Xarriiq toosan ee ka timaada xuddunta kuna dhammaata bar ku taalla meeriska goobada ama fogaanta ka bilaabata xuddunta kubbad, kuna dhammaata bar ku taal dusha kubbadda.

3

gacan³: m.dh (-cmo, m.l) 1. Xubinta faraha leh ee dadka wax ku qabsado. 2. Xubin dheer, madaxa maroodiga ka laallaadda oo uu wax ku qabsado kana neefsado. 3. Dhegta weelasha iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

Radius

waa la naqliyay ✓

Gulf

waa la naqliyay ✓

1

f. n. hand, arm; radius {mathematics}

2

gacan: m. n. elephant's trunk

3

gacan: m. n. peninsula; channel for water, bay, inlet, gulf

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (n) 1. arm (aarm); hand (heendh). 2. -ka: gulf (galf), peninsula (paninsild); canal (kenaal); channel (jan nel). Ex: Gacanka Suweeyz; Suez Canal; 3. [mathematics] radius (reediyes)

2

ka gacan sarreeya: (Expreesion) having the upper hand. — u gacandhaaf -ay / -tay: (v) 1. steal (istiil); take property without permission. 2. intrude (in-turuudh); interfere (intarfiir); meddle (medhal) ~ faragalin

3

ku gacansayr -ay / tay: (v) deny firmly, dismiss out of hand; refuse (rif-yuuz); reject (ri-jakt) ~ diidmo qayaxan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) bad yar oo dhulka soo dhexgashan.

2

gacan -ka: (magac, lab, keli) addinka dheer ee maroodiga xagga hore ka laallaada oo ah tuunbo uu biyaha ku soo nuugo, geeda ku gurto kana neefsado oo xoog badan. Maroodigu gacankiisa ayuu dhirta ku jejebiyaa.

3

gacan -ta: (magac, dhedig, keli) labada addin ee sare ee uu dadku leeyahay mid ka mid ah. Gacanta midig wax ku cun.

waa la naqliyay ✓

يد

waa la naqliyay ✓

1

(Gadaf-ka)

2

Gedef.

waa la naqliyay ✓

1

gadaf¹: m.l 1. Wax qaab wareegsan leh. 2. Wax lagu qariyo wax kale. la-mid: gedef¹.

2

gadaf²: f.g1 (-dfay, -daftay; -dfi) 1 . Wax qaab wareegsan u yeelid. 2. Wax, wax kale ku dahaarid. la-mid: gedef².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax qaab wareegsan leh. 2. Wax lagu qariyo wax kale. la-mid: gedef.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. circle, circumference; curtain, cover

2

gadaf v. cover, hide

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaab wareegsan u yeelid.

2

gadaf: (fal) wax, wax kale ku dahaadh. Dh: gedef.

3

gadaf -ka: (magac, lab, keli) qaabka ay u ekaadaan marka timaha la tidco ee caarada hore la isaga gunto. Dh: muluko, halab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) Gafuur.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) fuqa iyo daamanka. Allow garawo giirkiyo afkiyo, ganafka taagaysa, guur aan ka la'aado. Dh: gafuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Sacaf-ka)

2

Hab timirta la kaydinayo loo sameeyo: inta lafta laga baxsho oo dhir kala jaad ah lagu daro oo la rafaaqo oo cadad laga dhigo baa subag lagu fariisiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

sacaf¹: m.l Timir lafahii iyo gobortii laga gu-ray oo la cajimay.

2

sacaf²: f.g1 (-cfay, -caftay; -cfi) Timir sacaf ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., (mass n.): preserved dates, date marmalade ~ jelly paste

2

sacaf v. make a preserve of dates

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hab timirta la kaydinayo loo farsameeyo, inta lafta laga saaro oo dhir kala jaad ah lagu daro oo la rufaaqo oo cadcad laga dhigo ayaa subag lagu fadhiisiyaa. Timir macaankeed waa sacaf oo laga dhigo.

waa la naqliyay ✓

(fal) hadhuudh la tumay qarawaan ama gacafka kor ugu daadi; masaf ku qaad oo madaxa la sin kadibna u soo daadi si farsamaysan si ay ciidda iyo suqushu u kala soocmaan. Hadhuudhka buushiga ka asoor.

waa la naqliyay ✓

1

(Gacala-da)

2

1. Jacaylka la isu qabo.

3

2. Qof dumar ah oo la jecel yahay; gacaliso.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: Gacaliso; gacaltooyo.

waa la naqliyay ✓

1

f. n., [abstract] love, affection between relatives

2

gacalo: [feminine] n. beloved female relative

waa la naqliyay ✓

- gacalada: (expression) honey (hani); dear (dhiyar); sweetheart, an expression of affection [for women only]

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) erey loogu dhawaaqo qof dumar ah oo la jecelahay; erey dabacsan oo ruux dumar ah oo la jecel yahay loogu yeedho.

waa la naqliyay ✓

1

(Gacayr-ta)

2

Geed yar oo xamakowga u eg, qodxose aan lahayn oo laamihiisa la cuno.

waa la naqliyay ✓

m.dh Geed yar oo laamo jilicsan oo la cuno leh.

waa la naqliyay ✓

f. n., [collective] small plant species

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad qadhaabka ka mid ah; geed gaab dhirta waaweyn ka hoos baxa oo qadhaab ahaan loo cuno. Dh: gacayro.

waa la naqliyay ✓

1

de: small plant sp.

2

lx: gacayr

3

pd: (-ta)

4

ps: n-f-col

5

key: gacayr

waa la naqliyay ✓

m.l (-dyo, m.dh) Xamaarad. la-mid: galangalcayn.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) (xisaab) Jaantus muujinaya xiriirka ka dhexeeya laba tiro ama laba xaddi. Waxa la adegsadaa dhidibbo iyo kulanno.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) (xisaab) Jaantus muujinaya xiriirka ka dhexeeya laba tiro ama laba xaddi. Waxa la adegsadaa dhidibbo iyo kulanno.

waa la naqliyay ✓

Graph

waa la naqliyay ✓

Graph

waa la naqliyay ✓

m. n. graph

waa la naqliyay ✓

1

de: graph {Eng}

2

lx: garaaf

3

pd: (-ka)

4

ps: n2a-m

5

key: garaaf

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: garcasho.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magacwadareed) oday ama odayo waaweyn oo gadhka xinne ku casystay; waayeel ama waayeello. Garcas inna kala saarta ayeynu u baahannay.

waa la naqliyay ✓

1

(Lacaaf-ta)

2

1. Wax la cuno oo jilibka idaadda la suro oo kalluunku soo raaco.

3

2. Wixii la mid ah oo wax lagu soo jiido oo lagu dhagro oo dhan; callaal; sandareerto: cantalaal; (ama callaaf).

waa la naqliyay ✓

m.dh (-fyo, m.l) 1. Hilib yar oo la suro jilibka oo kalluunku soo raaco. 2. Wax kasta oo lagu soo jiito wax la ugaarsanayo; callaal. la-mid: callaaf.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-fyo, m.l) 1. Hilib yar oo la suro jilibka oo kalluunku soo raaco. 2. Wax kasta oo lagu soo jiito wax la ugaarsanayo; callaal; callaaf.

waa la naqliyay ✓

f. n. bait, lure, enticement, decoy

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) bait (beeyt)-, lure (/uwr); food placed on a hook or in a trap and used in the catching of fish, birds, or other animals ~ callaaf

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) cad yar oo hilib ah oo la sudho birta kaluunka lagu soo dabto. Dh: callaaf, sandareerto.

waa la naqliyay ✓

1

a: callaaf ~ callaafad

2

de: bait, lure, enticement, decoy

3

lx: lacaaf

4

pd: (-ta)

5

ps: n2a-f

6

key: lacaaf

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac cidla' ah oo cadaw xiga; dacalka u shisheeya degmada beesha.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) saamaxaadda iyo cafinta cid dembi gashay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaf-ka)

2

Gef.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn. m.f.dh, gafid.

waa la naqliyay ✓

foul

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mistake, error; difficulty; trap, deceit

2

gaf v. err, make a mistake; miss

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) mistake (misteek); error (erar); fault (foolt) ~ see [eeg] gef, khalad

2

gaf -ay / tay: (v) 1. offend (o feendh). Ex: waad ii gaftay; you offended me. 2. commit a jnistake or an error ~ see (eeg] gaf . 3. fail to hit, catch or meet: miss (mis). Ex: wuu la gafay; he failed to hit [missed]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka go' oo wada gaadhi waa.

2

gaf: (ereycodeed) tusmeeya marka si degdeg ah wax loo qaado. Tuug baa lacagtii gaf ka siiyay.

3

gaf -ka: (magac, lab, keli) meelkadhac loo geysto qof. Dh: deelqaaf, qalad, denbi, danbi.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) dareere, biyo iyo wax la mid ah cab. Acab sharaabka laymuunta si aad hargabka uga hortagtid. Dh: cab.

2

acab -ka: (magac, lab, keli) qaadashada dareere, sida biyo wixii la mid ah. Dh: cabbitaan.

waa la naqliyay ✓

m. n., pl. mouths; languages; linguistics

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [plural of af] mouths (maw-this); openings

waa la naqliyay ✓

1

de: mouths; languages; linguistics

2

lx: afaf

3

pd: (-ka)

4

ps: n4-m-pl

5

key: afaf

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.

2

baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daaf-ka) Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

2

2. (Daaf-ta) Doc, dhinac; barbar; gees; hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daawo) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

4

dąaf³: f.mg1 (-fay, -ftay) Daaf ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daaw.) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] purulent conjunctivitis (eye disease)

2

daaf v. have conjunctivitis

3

daaf [feminine] n., loc. side, corner; bottom of hill

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) eye disease; conjunctivitis (kon-jen-ten-veey-tis); pinkeye (pin-kaay)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha xanuunka daafku hakaaga dhaco. Indhihiisa markaan arkay baan ku daafay Dh: bakoorow.

2

daaf -ka: (magac, lab, keli) xanuun ku dhaca indhaha oo la is qabadsiiyo, baqbaq iyo xafajo badanna u keena oo wax aad qori mooddaa indhaha dhex ordo. Dh: bakooro, qoridaaf.

3

daaf -ta: (magac, dhedig, keli) meesha aad joogto meel dhinac ka ah. Daaf uga joogso gaadhiga yaanu ku jiidhine. Dh: doc, gees, barbar, hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

(Faaf-ka)

2

Meelo badan oo la saabto; fitaax; ballaarad.

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l 1. Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan. 2. la-mid: faafid.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. la-mid: faah², faax².

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. m.f.dh, faafid. la-mid: faah, faax.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread

2

faaf vl. n. spreading, being spread about

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. outbreak (awt-breyk). 2. the act of scattering or spreading -faafis. 3.-faaf ay tay: (v) (iskaa ter); spread (ispareedh) scatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fid oo baah; meelo badan isku ballaadhi. Li: urur, kooban.

2

faaf -ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo biyo fadhiisin ah; meelo badan oo la saabto. Dh: doox.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaab-ka)

2

(qof, kd.) dheererkii loo baahnaa dherer ka yar leh; dhererkiisu gaaban yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] (adj.): shortness; short, small (person ~ thing)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aan dherer la hayn, jog yar. Cali Gaab iyo Axmed Dheere waa walaalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: shortness; [atr.] short, small (person ~ thing)

2

lx: gaab

3

pd: (-ka Pl: gaabab (ka))

4

ps: n0-m-abs; n4-m

5

key: gaab

waa la naqliyay ✓