gabeyn

f.mg4 (-snaa, -snayd) Wax gabeeyey ahaansho (nafley).

m.f.dh eeg baabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) marka uu qofka turubka ciyaarayaa hayo labo baab oo sooc ah.

(Dabweyn-ta)

1. Dabka lagu dagaallamo kiisa waaweyn oo culculus.

2. Colka dabka jaadkaas ah haysta oo ku dagaallama.

m.dh 1. Hub culus oo lagu dagaalamo. 2. Col hub culus ku dagaalama. la-mid: debweyn.

f. n., [collective], [compound] heavy artillery

-ta: (magac, dhedig, keli) ciidanka goobta madaafiicda. Dabwaynta ayaan ka mid ahay.

dabweyn -ta: (magac, dhedig, keli) hub culus oo lagu dagaallamo. Dh: debweyn.

de: heavy artillery

lx: dabweyn

pd: (-ta)

ps: n0-f-col-cmp

key: dabweyn

vl. n. remainder, the one left; the end

de: remainder, the one left; the end

lx: dambeyn

pd: (-ta)

ps: vn2-f

xe: but at the end ...

xv: dambeyntiise

key: dambeyn

(Garweyn-ta)

Qalab bir ah oo leh daab iyo labo af (af fiiqan iyo af wax gooya) oo dhulka lagu qodo wixii adagna lagu jebiyo.

m.dh (-nno, m.dh) Qalab bir ah oo af fiiqan iyo af ballaaran leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

m.dh (-nno, m.dh) Qalab bir ah oo af fiiqan iyo af ballaaran leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

m. n. pickaxe

-ta: (n) a tool for breaking hard surfaces; pick (pik)-, pickaxe (pikaakis)

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab bir ah oo af fiigan iyo af ballaadhan leh oo dhexda daab qori ah ku leh oo dhulka lagu qodo.

de: pickaxe

lx: garweyn

pd: (-ta)

ps: n2-m

key: garweyn

m.f.dh eeg jaabee. la-mid: jaabajaabeyn (3), jaabajaabeys, jaabeys.

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof islaweyni badan ahaansho.

f.mg4 (-naa, -nayd) Qof islaweyni badan ahaansho. m.f.dh, qabweynaan.

Comp. adj., (ie. n., adj.): arrogant, coceited

-aa: (adj) proud (parawdh), overbearing (o-ver-beer-ing), arrogant (aara-gont)

(tilmaame) eeg qabwayn.

de: arrogant, coceited

lx: qabweyn

ps: adj-cmp

key: qabweyn

-ta: (n) taking care of children or a child during the early stages of life; raising; educating (eji-keey-ting) ~ barbaarin

(Geyn-ta)

Wax meel ka qaadid oo meel kale dhigid, gaarsiin.

m.f.dh eeg gee.

vl. n. transporting, conveying

-ta: (n) the act of transporting or carrying

-ta: (magac, dhedig, keli) wax meel ka kaxayn ama ka qaadid oo meel kale gaadhsiin. Oodi jiidis iyo qaadis waa isla guri geyn. Dh: gayn.

de: transporting, conveying Alt sp: gayn ~ geeyn

lx: geyn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: geyn

(Ajeyn-ta)

Ajo ka dhigid; xumayn; qasid.

m.f.dh eeg ajee.

-ta: (magac, dhedig, keli) biyo jooga wasakhayn. Dh: ajayn.

(Gaban-ka, Gaban-ta)

Aan fil weyneyn; aan buurreyn; yar; (ama gibin).

gaban¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin¹, gifin¹.

gaban²: m.dh (-bno, m.l) 1. Gabar yar. 2. Deero yar oo dheddig. la-mid: gibin², gifin².

m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin.

m. n. small (amount ~ child), young, little (thing ~ male)

gaban [feminine] n. small (amount ~ child), young, little (female)

-ka: (magac, lab, keli) deero yar oo lab.

gaban -ka: (magac, lab, keli) wax tiro yar.

gaban -ka: (magac, lab, keli) wiil yar; ilmo yar; inan yar. Dh: kuray.

gaban-ka: (magac, lab, keli) nin geesi ah; nin fariid ah.

(Gabay-ga)

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

gabay v. recite a poem, chant poetry

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

f.g2 (-beeyay, -beysay) 1. Socod cag culus oo aad mooddo in qofka tallaabsigu dhibayo. 2. Dabin qaab saab leh shinbiraha lagu dabo.

(Gaboy-ga)

Qofka gabooyaha iyo qaansada ku dagaallama ama ku ugaarsada; hargaanti; baydari.

m.l (gaboy, m.dh) Qof ugaarsiga ku nool. la-mid: gabooy.

m. n. bowman, archer; hunter

-ga: (magac, lab, keli) eeg gabay.

de: bowman, archer; hunter

lx: gaboy

pd: (-ga Pl: gaboy (da))

ps: n2a-m, n5-m

see: gabooy

key: gaboy

(tilmaame) qof ilkihiisa mid jaban yahay ama ka dhacay.

name-f high caste. Cf: Gobaad, Samaale, Shuun

m.l 1. Shay dhoobo ka samaysan oo la dubo qaabab badanna loo yeelo oo wax lagu dhiso. 2. Caano.

m.l 1. Shay dhoobo ka samaysan oo la dubo qaabab badanna loo yeelo oo wax lagu dhiso. 2. Caano.

m. n., (mass n.): milk

bw: Arabic

de: milk

lx: laben

pd: (-ka)

ps: n0-m-mass

see: leben

key: laben

m.l (-nno, m.dh) la-mid: saman.

a: =-aneynin

de: is ~ was / are ~ were not doing (X)

lx: -aneyn

ps: v3-neg-prog

key: -aneyn

(Aabayn-ta)

1. Tixgelin; aabayeelid; daryeelid.

2. (weel) xoolayn.

m.f.dh eeg aabee.

-ta: (magac, dhedig, keli) aabbayeelid iyo tixgelin. Aabbaynta waalidku waa axsaan loo aayo.

aabayn-ta: (magac, dhedig, keli) samo iyo wanaag abaabulid oo wanaajin. Umuurtii aad leedahay ninkii, kuu aabaynaaya. Dh: habayn.

(Aafeyn-ta)

Aafo gaarsiin.

(Cadeyn-ta)

Cad cad u googgoyn; yaryarayn; cadadeyn; jarjarid.

m.f.dh eeg cadee.

-ta: (magac, dhedig, keli) cadcad u jarjarid ama u googgoyn. Dh: yaryarayn, jarjarid.

(Caweyn-ta)

Fiid soo jeedid; habeen gelinkiisa hore, sheeko ama wax kale, ku soo jeedid.

m.f.dh eeg cawee. la-mid: caweys (3).

vl. n. spending the evening, socializing in the evening

-ta: (n) sociable conversation in the evening; social gathering in the evening

-ta: (magac, dhedig, keli) fiid soo jeedid ama habeen gelinkiisa hore waaryid.

de: spending the evening, socializing in the evening

lx: caweyn

pd: (-ta)

ps: vn-f

key: caweyn

-ta: (magac, dhedig, keli) bir la geliyey dhamac ama bayteriga oo dab iyo tamar loo yeelo iyadoo la adeegsanayo koronto.

m.dh (-lo, m.l) (daawo) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹ (5).

m.dh (-lo, m.l) (daaw.) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹: (5).

Wind

f. n. rapidity

(Daweyn-ta)

Dawo ku samayn; cudur biskoodsiin.

m.dh la-mid: daaweyn.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid jirran dawo u qorid ama siin.

m.f.dh eeg fawee.

(Gabaya-ha)

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

m. n. public area where poets recite their poems; market

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

de: public area where poets recite their poems; market

lx: gabaye

pd: (/ha)

ps: n7-m

key: gabaye

(Gabbin-ta)

Nabar laysku soo ridey, celin, weecin, balfin.

m.f.dh eeg gabbi. la-mid: gabbis.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, in yar jooji. Dh: waabin.

m.l (jooloji) Carro tuulka ku samaysma webiga labadiisa dacal marka uu fataho.