gabaye — Macnaha & Turjumaada

1

(Gabaya-ha)

2

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

waa la naqliyay ✓

m. n. public area where poets recite their poems; market

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: public area where poets recite their poems; market

2

lx: gabaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabaye

waa la naqliyay ✓

1

(Gabayra-ha)

2

Meel aan gabbaad lahayn oo dhaxan badan; dhaxanta lafteeda; gabayoox.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn. 2. Dhaxan badan. la-mid: gabaayoox, gabayoox.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Meel dhaxan badan oo aan gabbaad lahayn. 2. Dhaxan badan. la-mid: gabaayoox, gabayoox.

waa la naqliyay ✓

m. n. cold place

waa la naqliyay ✓

name-m a cold place; lit: born at a cold place or time

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ku dhashay meel qabow.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhaxan qabaw badan. Dh: dhalalo, gawre.

waa la naqliyay ✓

1

de: cold place

2

lx: gabayre

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabayre

waa la naqliyay ✓

magac loo bixiyo inanka aan aabbihii walaalo lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

2

gabay v. recite a poem, chant poetry

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

2

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

waa la naqliyay ✓

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

waa la naqliyay ✓

1

(Gabayero) S, May, C Euphorbia erlangeri Pax. Euphorbiaceae.

2

May Euphorbia glochidiata Pax. Euphorbiaceae.

3

C Monadenium stellatum Bally. Euphorbiaceae.

4

C,N Euphorbia migiurtinorum Chiov. Euphorbiaceae.

5

C Euphorbia inaequispina N. E. Br. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) meel loo raadraaco qof ama wax kale. Ataar ma leh qofkii aabbihii gabaye. Dh: raadraac, taariikh, sooyaal.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) albaab furan xidhiddiis. In dhowaydba waataan bennedey, isaa gabaye. Dh: awdid, bannadid, bennidid, qufulid, xidhid, jufid. Li: furid, ballaqid, bannaanid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) kicintaan dhakhso ah. Boodidda waa lagu yaqaan iyo bayrta uu gabaye.

2

boodid -da: (magac, dhedig, keli) meel kor uga kac oo xagga sare ka mar.

3

boodid -da: (magac, dhedig, keli) wax ka cadhood oo ka kicid.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) seylad: xaraash; suuq; dhoobo; gabaye.

2

sariibad -da: (magac, dhedig, keli) meesha lagu iibiyo khudaarta, hilibka iyo wixii la mid ah. Dh: maskarad.

3

sariibad -da: (magac, dhedig, keli) siibad; xero; deyr.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hanasho iyo haleelid. Naagyahay ma taabsado haween taab ninkii gabaye.

waa la naqliyay ✓

1

a: habarey-maanyo

2

de: mermaid

3

lx: gabarey

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-cmp

6

key: gabarey

waa la naqliyay ✓

m.l Roob biyo yar oo aan biyo dhig lahayn, muddo dheerna da'a.

waa la naqliyay ✓

1

cf: baraanbur ~ buraanbur; Contrast: geeraar, jiifto, masafo, wilgo

2

de: poem form (long classical Somali epic poetry) Involves strict rules of alliteration and is generally chanted or recited by men

3

hm: 1

4

lx: gabay

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m

7

key: gabay_1

waa la naqliyay ✓

1

a: gabey

2

de: recite a poem, chant poetry

3

hm: 2

4

lx: gabay

5

pd: (gabyay / gabayday)

6

ps: v1=

7

key: gabay_2

waa la naqliyay ✓

1

(Gabayaa-ga)

2

Qofka gabayga tirintiisa yaqaan; gabye (ama gabyaa).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gabyaa.

waa la naqliyay ✓

m. n. poet

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) a person who composes and sings poems; poet (pooyt) ~ gabyaa

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka gabayga curiya ee sameeya. Timacadde wuxuu ahaa gabayaa weyn.

waa la naqliyay ✓

1

a: gabyaa

2

de: poet

3

lx: gabayaa

4

pd: (-ga)

5

ps: n2a-m

6

key: gabayaa

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) lacag ay dawladdu dadka ka qaaddo. Dh: gabbaro, canshuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabooya-ha)

2

Galka fallaaraha lagu guro; qulux.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Galka fallaaraha lagu rito; qule. la-mid: gabooyo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Galka fallaaraha lagu rito; qule. la-mid: gabooyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. quiver (of arrows)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) beel ugaadhsato ahaan jirtay oo gabooye qaadan jirtay. Waa dad la haybsooco oo farsamayaqaanno u badan. Li: Aji.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) kiish ugaadhsaduhu ku gurto fallaadhaha. Dh: boosh.

waa la naqliyay ✓

1

a: gabooyo (/ha) [n6-m]

2

de: quiver (of arrows)

3

lx: gabooye

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

syn: fallaar

7

key: gabooye

waa la naqliyay ✓

nickname-m small-framed and weak - said of men

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil dhuuban oo muuq ahaan liita.

waa la naqliyay ✓

gambade, n.f. - booddo.

waa la naqliyay ✓

/gaarbij/ (n) 1. qashin, khashin (n) 2. hadal ama fikrad qurun ah.

waa la naqliyay ✓

-garhayaha: (n) leader (lii dher) conductor (kon dhek-ter); guider (gaaydher) ~ hoggaamiye

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: aayo².

waa la naqliyay ✓

1

f. n. destiny, future

2

aaye [feminine] n. aunt, uncle's wife; stepmother

waa la naqliyay ✓

name-m destiny, future

waa la naqliyay ✓

-aayaha: (n) fate (feyt); predetermined events ~ see also [eeg] aayatiin

waa la naqliyay ✓

waa magac loo baxsho wiil la filayo in uu yeesho mustaqbal fiican oo waxaa u samayn doono loo aayo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nolosha danbe oo aan weli la gaadhin. Dh: aayetiin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

/abeys/ (v) in gof la sharaf rido, ama darajada laga qaado.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) mukur iyo xeelad. Asaraar jin baa lagu yaqaan abase naagoode.

waa la naqliyay ✓

v.tr., hoosaysii.

waa la naqliyay ✓

/abeyt/abates, abated; (v) 1. yaraato ama gudho. e.g. My illness abated a little. (v) 2. joojin.

waa la naqliyay ✓

v.tr., din, hoosaysii, jooji, yaray, yaraysii, ganac jebi.

waa la naqliyay ✓

m.l Maroodiga lab oo raxanta hoggaamiya; arbe.

waa la naqliyay ✓

m.l Maroodiga lab oo raxanta hoggaamiya; arbe.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil xooggiisa lagu metaalay maroodi awood badan.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) maroodi lab oo xoog badan. U abaabuliya geeshkoow sidii arayihii Liinin. Dh: arbe, maroodi.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) erey ixtiraam ku dheehanyahay oo hablaha loogu yeedho. Baaye macaaneey bustahaa isii. Dh: walaal, abbaayo, huunno, aaddo, abbaaye, gacalliso.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) ladnaanta iyo quruxda nolosha. Ina adeerkaa faayana kuuma quudho foolxumana kuuma oggola. Dh: caafimaadqab, faayo. Li: bugtaan, xumaan.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) 1. Col yar oo hubaysan oo isu raaca in ay wax dilaan; dooxato. 2. Xanuun sambabada wareema.

waa la naqliyay ✓

m.l (-dayaal, m.l/dh) 1. Col yar oo hubaysan oo isu raaca in ay wax dilaan; dooxato. 2. Xanuun sambabada wareema.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magacwadareed) col kooban oo si dhuumasho ah cid wax u yeela.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaana-ha)

2

(neef guran, kd.) buurraan iyo xoog badan yeeshay; gaan noqday.

waa la naqliyay ✓

m.l.u.kh G. ah: geel aan irmaaneyn.

waa la naqliyay ✓

m. n. strong, robust person ~ animal

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, dhedig, keli) hal qaangaadhay oo aanan irmaan iyo rimay midba ahayn oo abaaho u baahan. Gaane gaawe lagama liso. Dh: galoof, gaani.

waa la naqliyay ✓

1

de: strong, robust person ~ animal

2

lx: gaane

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gaane

waa la naqliyay ✓

1

(Gaawa-ha)

2

Haruub weyn oo caanood.

waa la naqliyay ✓

m.l (-wayaal, m.l/dh) Haruub weyn oo geela lagu maalo, toobe; haruubgaal.

waa la naqliyay ✓

m.l (-wayaal, m.l/dh) Haruub weyn oo geela lagu maalo, toobe; haruubgaal.

waa la naqliyay ✓

m. n. large container for milk

waa la naqliyay ✓

-gaawaha: (n) a container for milking a camel ~ toobke, doobi

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) dhiil weyn oo laga qoro geedaha; haruub weyn oo geela lagu maalo. Hashii gorofka loo qaadayoo, gaawe laga buuxshay.

waa la naqliyay ✓

1

de: large container for milk

2

lx: gaawe

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gaawe

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) magac lo'da loo bixiyo oo midab caddaan ah loola jeedo. Dh: xay. Li: duumo.

waa la naqliyay ✓

1

gabac¹: m.l Hodmid meel ama wax hodmo.

2

gabac²: f.g1 (-cay, -cday) Hawl, arrin iyo wixi lamida hodid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabal-ka)

2

Wax weyn ama is haysta qaarkii; cad; jab; qayb; in; jeex; (ama gobol).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gobol.

waa la naqliyay ✓

m.l Qayb, jab. la-mid: gobol.

waa la naqliyay ✓

m. n. portion, piece, part, section, division; province

waa la naqliyay ✓

name-m piece; small; part

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) piece (piis); segment (segment); portion (poor shen) cad, jeex, qayb, gobol

waa la naqliyay ✓

1

Pezzo

2

Piece

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) walax ama qayb wax ka mid ah. Furunka gabal ii jebi.

waa la naqliyay ✓

1

de: portion, piece, part, section, division; province

2

lx: gabal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: gobol

6

key: gabal

waa la naqliyay ✓

1

(Gaban-ka, Gaban-ta)

2

Aan fil weyneyn; aan buurreyn; yar; (ama gibin).

waa la naqliyay ✓

1

gaban¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin¹, gifin¹.

2

gaban²: m.dh (-bno, m.l) 1. Gabar yar. 2. Deero yar oo dheddig. la-mid: gibin², gifin².

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small (amount ~ child), young, little (thing ~ male)

2

gaban [feminine] n. small (amount ~ child), young, little (female)

waa la naqliyay ✓