Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gabay-ga)

2

Tixo la tirsho oo ka kooban ereyo iyo xuruuf qiyaasan oo tirsan oo xaraf ku dhisan; wuxuu lee yahay tixo is wada dherer le'eg iyo ereyo xulanti ah oo midba la gesho meel uu ku habboon yahay; qaarkood waxay lee yihiin dhawaaqyo iyo yeer isu eg'eg oo tixaha xubno looga dhigo oo lagu dhex googgooyo si ay u yeeshaan luuq iyo dhicitaan laysla hela hayo, muusikana ku dhafan tahay, oo dhabaqa iyo deelqaafka ka ilaaliya. Gabaygu, sida maansada xubneheeda kale (geeraar, jiifto, kd.), wuxuu ka hadlaa wax kastoo qofka laabtiisa ku soo dhaca, wuxuuna lee yahay saamays daran oo kan hadalka kale ka xoog weyn; waa laga luuqiyaa.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin.

waa la naqliyay ✓

1

gabay¹: m.l (-yo, m.dh) Nooc maansada ka mid ah oo leh qaafiyad, luuq iyo wixi lamida oo aan muusig loo tumin.

2

gabay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Gabay tirin. m.f.dh, gabyid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. poem form (long classical Somali epic poetry)

2

gabay v. recite a poem, chant poetry

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) poetic composition; poem (pooem); poetry (powyetari) ~ maanso, gabey, shicir

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadal taxan oo macno miisaan fiican leh dheh; gabay tiri oo samee. Xaaladda la joogo ka gabay.

2

gabay -ga: (magac, lab, keli) qayb suugaanta ka mid ah oo leh qaafiyad iyo miisaan u gaar ah. Waxa uu gabaygu leeyahay macno iyo duluc uu ku qotomo.

waa la naqliyay ✓

مَنظُومَة، قَصِيدَة، قصيد

waa la naqliyay ✓

1

(Gabaya-ha)

2

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

waa la naqliyay ✓

m. n. public area where poets recite their poems; market

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: public area where poets recite their poems; market

2

lx: gabaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabaye

waa la naqliyay ✓

1

(fal) arrin ama talo curi; arrin hindis oo taabbage-lintiisa qorshee. Talaan aabay lahaa, tusmaan gaadhsii lahaa, tilmaan abid baan lahaa. Dh: astay, aabee, qorshay, dheego.

2

aabay: (fal) wax u aabbayeel; tixgeli oo aabbee. Aabay waalidkaaga ajar baa ku jiree. Dh: aabee, aabbayeel.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) nooc khudradda la cuno ka mid ah oo dusha diir laga qaado ku leh boostana baruur huruud ah iyo iniinyo yaryar oo kawa filfisha u eg ku leh Dh: mafafaay, babbaay, cambefilfil.

waa la naqliyay ✓

(fal) beytari iyo wixii la mid ah, danab u yeel oo tamari. Dh: dabee, jaajgaree, danabay.

waa la naqliyay ✓

1

gabac¹: m.l Hodmid meel ama wax hodmo.

2

gabac²: f.g1 (-cay, -cday) Hawl, arrin iyo wixi lamida hodid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabal-ka)

2

Wax weyn ama is haysta qaarkii; cad; jab; qayb; in; jeex; (ama gobol).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gobol.

waa la naqliyay ✓

m.l Qayb, jab. la-mid: gobol.

waa la naqliyay ✓

m. n. portion, piece, part, section, division; province

waa la naqliyay ✓

name-m piece; small; part

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) piece (piis); segment (segment); portion (poor shen) cad, jeex, qayb, gobol

waa la naqliyay ✓

1

Pezzo

2

Piece

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) walax ama qayb wax ka mid ah. Furunka gabal ii jebi.

waa la naqliyay ✓

1

de: portion, piece, part, section, division; province

2

lx: gabal

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m

5

see: gobol

6

key: gabal

waa la naqliyay ✓

1

(Gaban-ka, Gaban-ta)

2

Aan fil weyneyn; aan buurreyn; yar; (ama gibin).

waa la naqliyay ✓

1

gaban¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin¹, gifin¹.

2

gaban²: m.dh (-bno, m.l) 1. Gabar yar. 2. Deero yar oo dheddig. la-mid: gibin², gifin².

waa la naqliyay ✓

m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. small (amount ~ child), young, little (thing ~ male)

2

gaban [feminine] n. small (amount ~ child), young, little (female)

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) deero yar oo lab.

2

gaban -ka: (magac, lab, keli) wax tiro yar.

3

gaban -ka: (magac, lab, keli) wiil yar; ilmo yar; inan yar. Dh: kuray.

4

gaban-ka: (magac, lab, keli) nin geesi ah; nin fariid ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabar-ta; Gabadha)

2

(koox; gabdho) qof dumar ah oo da' yar, aan weli la guursan; inan; (ama geber, gabadh).

waa la naqliyay ✓

1

gabar¹: m.l Midab madow oo iduhu dhabarka ku yeeshaan.

2

gabar²: m.dh (-bdho, m.l) 1. Haweyney aan weli la guursan; inan. 2. Cadrad. la-mid: geber, gabadh.

waa la naqliyay ✓

lg1 (-bray, -bartay; -bri) 1. (f.g) Cid wax khayaanid. 2. (f.lg) Wax badan meel isugu keenid.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-bdho, m.l) 1. Haweyney aan weli la guursan; inan. 2. Cadrad. la-mid: gabadh.

waa la naqliyay ✓

1

f. n. girl, daughter; maiden, virgin

2

gabar v. pay in part; defraud

waa la naqliyay ✓

name-m defraud, pay in part

waa la naqliyay ✓

-ta: (n) [Pl. gabdho-ha] girl (geerel) inan

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg gabadh.

waa la naqliyay ✓

فَتَاة، بِئْت

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nooc warmaha waaweyn ka mid ah. 2. Hanti.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) da' weynaw; waayo badan jir.

2

gabaw -ga: (magac, lab, keli) da' weyni; waayo badan jiritaan. Hadday geerudu ku dayso gabaw baanan ku daynayn. Dh: duqaw.

waa la naqliyay ✓

1

gabax¹: m.l.kh Meel bannaan oo dabayl iyo dhaxan badan.

2

gabax²: f.mg1 (-xay, -xday) Si tartiib ah oo aan biyo dhig lahayn u di'id (roob).

waa la naqliyay ✓

m. n. open empty place; low and flat area

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid duqoobay oo da' aawadeed, la dhacay.

2

gabax -da: (magac, dhedig, keli) meel abaar ah oo aanan dhir iyo cawstoona lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gabaahiir

2

de: open empty place; low and flat area

3

lx: gabax

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m

6

key: gabax

waa la naqliyay ✓

v. recite poetry, chant

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) 1. poetic composition; poem (poo em); poetry (poo ye tari); verse (veers) maanso, gabey. 2. gabey -ey: (v) compose or sing (recite) a poem

waa la naqliyay ✓

1

de: recite poetry, chant

2

lx: gabey

3

pd: (gabeyey)

4

ps: v1=

5

see: gabay [v1= ~ n2-m]

6

key: gabey

waa la naqliyay ✓

1

(Gaboy-ga)

2

Qofka gabooyaha iyo qaansada ku dagaallama ama ku ugaarsada; hargaanti; baydari.

waa la naqliyay ✓

m.l (gaboy, m.dh) Qof ugaarsiga ku nool. la-mid: gabooy.

waa la naqliyay ✓

m. n. bowman, archer; hunter

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) eeg gabay.

waa la naqliyay ✓

1

de: bowman, archer; hunter

2

lx: gaboy

3

pd: (-ga Pl: gaboy (da))

4

ps: n2a-m, n5-m

5

see: gabooy

6

key: gaboy

waa la naqliyay ✓

-ga: (magacwadareed) nirgaha labajirka ah. Dh: eeloweyn, ilweyn, garabweyn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qof foolka sare la' ama jaban. Dh: ganey, foolloo.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) ninka qaansada iyo fallaadha si fiican ugu dagaallama ama ugu ugaadhsada.

waa la naqliyay ✓

1

(Habay-ga)

2

Weel cusub oo la tolay (gocoy), kolka biyo ama wax kale oo la mid ah lagu shubo, sii deynta uu sii daayo, oo dhibcuhu aayar aayar, daldaloollada tolmada uga soo baxbaxaan.

waa la naqliyay ✓

1

habay¹: m.l 1. H. ah: weel cusub oo la tolay, markaa la agloolay oo hoorihii lagu shubo sii daaya. 2. la-mid: habyid. la-mid: habayo.

2

habay²: f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-byay, -bayday; -byi) Weel dareere lagu shubay sii dayn.

waa la naqliyay ✓

m. n. leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hannaani oo qurxi; nidaami oo hagaaji.

2

habay-ga: (magac, lab, keli) weel dhawaan la tolay oo cusayb ahaan wixii lagu shubo u sii daaya ama ay uga tiftifqaan. Habaygii biyaha qubay, miyuu dhibic hanbeeyaa. Dh: gocay, habayo.

waa la naqliyay ✓

1

de: leak; condition of new woven vessel that leaks slightly; special utensil for feeding a baby

2

lx: habay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: habay

waa la naqliyay ✓

1

(Kabay-ga)

2

Waxa jaba, waxa la saaro oo lagu kabo; kab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) 1. Kabjad. 2. Qalab nafley jabtay lagu kabo.

waa la naqliyay ✓

m. n. support for something being mended, splint

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, kab la dhac.

2

kabay-ga: (magac, lab, keli) wax jabay waxa la saaro oo lagu kabo ama lagu kabayeeyo, ama suun kabeed inta lagu kabayeeyo. Dh: kab, kabaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: support for s.t. being mended, splint

2

lx: kabay

3

pd: (-ga)

4

ps: n2-m

5

key: kabay

waa la naqliyay ✓

1

(fal) tiro markii hore mid ahayd, labo ka dhig.

2

labay: (fal) tallan oo go'aan ka shaki.

3

labay: (fal) ilmo labaad dhal.

4

labay: (fal) labood dhal; dhedig mid aan ahayn dhal.

waa la naqliyay ✓

1

(Qabay-ga)

2

Haruub qabo laga tolay.

waa la naqliyay ✓

m.l Weelka qabada laga sameeyo.

waa la naqliyay ✓

m. n. vessel made of fiber

waa la naqliyay ✓

[GABAY] Euphorbia longispina 01

waa la naqliyay ✓

1

(fal) goedka qabada ku samee.

2

qabay-ga: (magac, lab, keli) hadhuub qabo laga tolo. Gorofka qabayga ah geela ku lisa.

waa la naqliyay ✓

1

cf: haruub

2

de: vessel made of fiber

3

lx: qabay

4

pd: (-ga)

5

ps: n2-m

6

key: qabay

waa la naqliyay ✓

(fal) farsamee; qaabay; hab farsamo u maaree. Dh: tabee, farsamee, leexleexi.

waa la naqliyay ✓

1

(Afarrey-da)

2

1. Gabay yar, shanley.

3

2. (shax) afar iska soo horjeedda oo hogi u dhexayso, oo ka samaysan labo jare oo taagan (isku dhici kara).

waa la naqliyay ✓

1

(Afmaal-ka)

2

Afyaqaan hadal wanaagsan tirsha ama qora (gabay, hees, buug, ...) oo wax ka dheefa.

waa la naqliyay ✓

1

(Beyd-ka)

2

1. Guri; Aqal.

3

2. (gabay, hees, kd.) ereyo hab gaar ah isu dabajooga oo sadar keliya oo taxan isku ah; (ama beyt).

waa la naqliyay ✓

1

(Caalwaa-ga)

2

Karti iyo xoog uu wax ku qabto la'; taag, maaro waayey, gabay; caatibawaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Deelqaaf-ka)

2

1. Gefka gabayada iyo heesaha iyo waxyaalaha kaloo la tirsho oo xarafka ku dhisan.

3

2. Labo waxyaalood oo aan isu dhoweyn isu keenid.

4

3. Hadal meelkadhac ah.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhexsocota-da)

2

1. Hadallo yar ama tix yar oo soo noqnoqota oo xubnaha gabayada, heesaha, kd., la geliyo; dhextaal.

3

2. Dadka dadka hadalka u kala qaada ama dowlad u adeegu oo warka u geeya; jaasuus; basaas; warxungee.

waa la naqliyay ✓

1

(Dhextaalla-da)

2

Tix yar oo soo noqnoqota oo gabayada, heesaha, kd., xubnahooda gasha; dhexsocoto; (ama dhextaal).

waa la naqliyay ✓

1

(Diilalya-da)

2

Dhaxan daran; qarqaryo; gabayoox; gabaddano.

waa la naqliyay ✓

1

(Diiwaan-ka)

2

1. Gabayo isku qof lee yahay oo urursan.

3

2. Buug.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabayoox-a)

2

Gabayre.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabyaa-ga)

2

Gabayaa.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabyid-da)

2

Gabay tirin; maansood.

waa la naqliyay ✓

1

(Geeraar-ka)

2

Jaadadka maansada mid kamid ah oo gabayga u dhow kase tixo gaaggaaban.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gorof-ka) a) Weel duugoobey oo in wax danbe lagu qabsado gabay; weel waxtarkii laga soo laystay. b) Haruub; toobte.

2

2. (Gorof-ta) Sida da.

waa la naqliyay ✓

1

(Guluuluc-a)

2

Gabay aan lagu dheeraysanayn oo la tirsho.

waa la naqliyay ✓

1

(Guluulucid-da)

2

Gabay aan codka kor loo qaadayn tirin.

waa la naqliyay ✓

1

(Halkudheg-ga)

2

Hadal badan ama gabay, kd., ereyga ama tixda murtidiisu ku jirto; halka dulucdu ku uruursan tahay.

waa la naqliyay ✓

1

a: habarey-maanyo

2

de: mermaid

3

lx: gabarey

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f-cmp

6

key: gabarey

waa la naqliyay ✓

1

cf: baraanbur ~ buraanbur; Contrast: geeraar, jiifto, masafo, wilgo

2

de: poem form (long classical Somali epic poetry) Involves strict rules of alliteration and is generally chanted or recited by men

3

hm: 1

4

lx: gabay

5

pd: (-ga)

6

ps: n2-m

7

key: gabay_1

waa la naqliyay ✓

1

a: gabey

2

de: recite a poem, chant poetry

3

hm: 2

4

lx: gabay

5

pd: (gabyay / gabayday)

6

ps: v1=

7

key: gabay_2

waa la naqliyay ✓

1

(Gabayaa-ga)

2

Qofka gabayga tirintiisa yaqaan; gabye (ama gabyaa).

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gabyaa.

waa la naqliyay ✓

m. n. poet

waa la naqliyay ✓

-ga: (n) a person who composes and sings poems; poet (pooyt) ~ gabyaa

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka gabayga curiya ee sameeya. Timacadde wuxuu ahaa gabayaa weyn.

waa la naqliyay ✓