gabarmaanyo

(Gabarey-maanya-da)

(sheekaxariiro) nafley badda ku jirta oo qaarka hore gabar ka ah qaarka danbena kalluun; halkable.

f. n., [compound] mermaid

m.dh Nafley la aaminsanyahay in ay badda ku nooshahay oo qaarka sare gabar ka ah qaarka dambena mallaay. la-mid: gabareymaanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) nafley badda ku nool oo u eg tahay neberiga. Waxay leedahay caano, waxayna cuntaa saaruqda. Dh: gabareymaanyo.

(Gamaanya-da)

Hurdo; lulmo.

m.dh Lulmo; hurdo.

m.dh Lulmo; hurdo.

f. n., [abstract] drowsiness

-da: (magac, dhedig, keli) ciyaar ay wada dheelaan ragga iyo haweenku oo caan ku ah gobolka Shabeellada hoose iyo meelo kale. Qalabka loo qaato ama lagu ciyaaro waxaa ka mid ah durbaan weyn oo la yiraahdo Yoome, durbaan yar oo la yiraahdo Jabuu iyo teneg.

gamaanyo -da: (magac, dhedig, keli) hurdada ka hor, caajiska iyo hamaansiga la yeesho; dareenka lagu garto in ay qof hurdo hayso. Gamaanyo ayaa haysa cunugee seexi. Dh: hurdo, lulmo, lulo.

cf: gama'

de: drowsiness

lx: gamaanyo

pd: (/da)

ps: n0-f-abs

key: gamaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) geedsaar dhirta isku mara oo xajiin aad u daran leh.

m.dh 1. Dad isku dhex jira oo aan isgaranayn. 2. Dad keli keli ah.

-da: (magac, dhedig, keli) dad isku dhex jira oo aan isgaranayn.

qalamaanyo -da: (magac, dhedig, keli) dad keli keli ah.

m.dh la-mid: hagardaamo.

-da: (magac, dhedig, keli) luggooyo; hagardaamo.

m.dh Nafley aan nooc wada ahayn oo wada jirta. la-mid: qalamaanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) kalluun qarqarka sare naag uga eg. Dh: dabakaluunad.

(Habarey-maanya-da)

Geelmaanyo.

m.dh Nafley la aaminsanyahay in ay badda ku nooshahay oo qaarka sare gabar ka ah qaarka dambena mallaay. la-mid: gabarey-maanyo.

f. n. dugong, manatee

m.l/dh la-mid: gabranaan.

-da: (magac, dhedig, keli) daaqa xooluhu dikheeyaan. Dh: dhikh. Li: cosob.

m.dh la-mid: carsaanyo.

m.dh la-mid: armaajo.

-da: (magac, dhedig, keli) sanduuqa weyn ee sarajooga oo dharka lagu gurto. Dh: armaajo.

(Faarmaan-ka)

(bad, kd.) qori dheer oo xoog badan oo shiraacu, gees ka gees, ku daruuran yahay oo ku xirxiran yahay.

m.l (-nno, m.dh) Qori dheer oo xooggan oo shiraaca doonta kor ka haya, markuu furanyahay, marka kalena lagu duubo.

m.l (-nno, m.dh) Qori dheer oo xooggan oo shiraaca doonta kor ka haya, markuu furanyahay, marka kalena lagu duubo.

m. n. beam from which the sail is hung

-ka: (magac, lab, keli) usha ama tiirka calanka lagu xidho.

faarmaan-ka: (magac, lab, keli) qori dheer oo xoog badan oo shiraaca doonyaha lagu xidho.

de: beam from which the sail is hung

lx: faarmaan

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: faarmaan

magac loo baxsho wiil ama gabadh xilli qabow dhalatay.

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxanta aadka u qabow ee xilliga jiilaalka qaarkii dhacda. Dh: dhalalo.

f.g3 (-rtay, -ratay) Ugaar laysasho.

v. hunt for oneself, go hunting

-tay I gabraaratay: (v) hunt for food by hunting wild animals

(fal) soo ugaadhso; ugaadh soo dabo.

de: hunt for oneself, go hunting

lx: gabraaro

pd: (gabraartay)

ps: v3b=

key: gabraaro

-ah: see [eeg] lagama maarmaan

m.l (-nno, m.l) Libaax badeed madow oo halis ah. la-mid: neberoon.

m. n., [collective] large black shark species, that is very dangerous

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad libaaxbadeedka ka mid ah oo aad u weyn oo madaw.

a: neberoon

de: large black shark sp., that is very dangerous

lx: nabaraan

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: nabaraan

-da: (magac, dhedig, keli) baryo qabqabsi ah oo la moodo boob.

-ta: (magac, dhedig, keli) labo ilig oo iska dul baxay ahaan.

(Samaanya-ha)

(waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo dad gaar ah (yibir, caadaqaate) la siiyo.

m.l/dh (Waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo la siiyo dad gaar ah (yibir, caadaqaate).

m.l/dh (Waayadii hore) xoolo wiilka dhasha laga bixiyo oo la siiyo dad gaar ah (yibir, caadaqaate).

m. n. gift traditionally given to a member of the Yibir caste, in return for his blessing on a newborn child

-da: (magac, dhedig, keli) waagii hore, xoolo la siiyo caadaqaate oo laga bixiyo wiilka dhasha lana siin jiray Yibraha.

cf: xamfaley, Yibir

de: gift traditionally given to a member of the Yibir caste, in return for his blessing on a newborn child

initial: s

lx: samaanyo

pd: (/ha)

ps: n6-m

key: samaanyo

(Carsaanya-da)

Nafley kalluunka qolofta ku jira lagu tirsho; waxay leedahay afar lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato; hor iyo dibba waa u oroddaa; - qabaanqab; suulalgoys.

m.dh Naflay badda ku nool oo leh sideed lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato, hor iyo dibba waa u oroddaa; suulogoys; suulalgoys. la-mid: carcarsaanyo.

m.dh Naflay badda ku nool oo leh sideed lugood iyo labo birqaab oo ay wax ku qabato, hor iyo dibba waa u oroddaa; suulogoys; suulalgoys. la-mid: carcarsaanyo.

Lobster

f. n. crab

-carsaanyada: (n) crab (karaab)

-da: (magac, dhedig, keli) nafley qolofleyda badda ka mid ah oo xeebaha dhow lagu arko. Waxay leedahay siddeed lugood iyo labo farood, oo birqaab oo kale u eg. Waxay awood u leedahay in ay hore iyo dib ba u ordi karto. Carsaanyada sideedii, hadba gees u cararee... Dh: qabaanab, suulalgoys.

de: crab

lx: carsaanyo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: carsaanyo

-da: (magac, dhedig, keli) iin faraha ku dhacda oo qaarkood ay la qalloocsamaan ama go'aan. Faadaanyo faraha kuma goyso.

f.g3 (-saday, -satay) Awr la rarayo si gaadaan ah u xirasho.

-da: (magac, dhedig, keli) nuuc kalluunka badda ka mid ah.

(Gabaddana-da)

Dhaxan dayreed oo aad u daran.

m.dh Dhaxan badan oo dabayl wadata; dayradhaaf.

f. n. cold weather, chill

name-m cold, chill. Lit: born in a time of a cold spell

gabaddanada: (n) dew (dhuu); moisture forming overnight

cf: dhaxan

de: cold weather, chill

lx: gabaddano

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gabaddano

-ka: (magac, lab, keli) deymo halhaleel ah ku eegid.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Gamaanyo dareemid.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Gamaanyo dareemid.

(fal) hurdoo; lulmoo.

f.g3 (-saday, -satay) Wax ugaarsasho.

(fal) ugaadhsi u bax; ugaadh doono; gabraarso; ugaarso.

m.dh la-mid: gubtahanyo.

(Gubtanio) S Acalypha sp. Euphorbiaceae.

C, S Tragia hildebradtii Muell-.Arg. Euphorbiaceae.

N Forsskaolea viridis Webb. Urticaceae.

N Urtica urens L. Urticaceae.

N Arnebia hispidissima (Lehm) DC. Boraginaceae.

N Lindenbergia sinaica (Decne) Benth. Scrophulariaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) geed yar oo dhirta isku mara oo xajiin dadka gubta leh.

(Dabammarya-da)

Qof la erya hayo ama la foodsaaray, hadduu si degdeg ah, kii kale u dhabarjebsho oo gadaal uga maro; dhabarjebis.

m.dh 1. Nooc legdenka ka mid ah oo qofka gadaal la isu dhaafiyo. 2. Khiyaano; dhagar. 3. la-mid: dabammaryayn.

vl. n., [compound] act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

-da: (magac, dhedig, keli) xagga danbe kaga imaansho. Dabammaryada libaaxu dadka wuu ku laayaa. Dh: dhabarjebin.

dabammaryo -da: (magac; dhedig, keli) cid kale, khiyaano kula kicid. Dh: mardabays, dabammartays.

de: act of passing behind; evasion, deceit; sodomy

lx: dabammaryo

pd: (/da)

ps: vn6-f-cmp

key: dabammaryo

m.dh la-mid: dhilmaanyo.

-da: (magac, dhedig, keli) farafaraynta iyo faragelinta wax aan fasax loo haysan. Dh: faradiiddo, faradheeri.

m.dh la-mid: gabranaan.

f.mg3 (-ooday, -ootay) Gabadano dareemid.

(fal) dhaxan iyo qabaw dareen.

(Gabarraala-ha)

Kalluun.

m.l Nooc kalluunka ka mid ah.

m. n., [collective] fish species

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah kalluunka.

de: fish sp.

lx: gabarraale

pd: (/ha)

ps: n7-m-col

key: gabarraale

(Geelmaanya-da)

Nafley aad u weyn oo badda ku nool: waxay u eg tahay neberiga, sidiisoo kalena waxay leedahay caano; waxay cuntaa saaruqda; habarey-maanyo.

m.dh Naasley aad u weyn ee badda ku nool oo nibiriga u eg.