Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gabaldaie) All. Som. Helianthus annus L. Compositae.

2

S Helianthus laetiflorus ? Compositae.

3

N Crotalaria saltiana Andr. Papilionaceae.

4

N Indigofera coerulea Roxb. Papilionaceae.

5

N Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

6

N Indigofera argentea Burm. Papilionaceae.

7

N Tragia brevipes Pax. Euphorbiaceae.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbaldaya-ha)

2

Geed la abuuro oo jaadad badan u kala baxa; wuxuu lee yahay ubax dhexda ku leh gaashi weyn oo ah cawl ama cillaan ama darmad ama madow; gaashida qarkeeda waxaa ku teedsan caleemo ubax oo cillaan ah, gudeheedana waxaa ka buuxa abuur (iniino) faro badan oo saliid la cuno laga liso. Ubuxu hadba docda qorraxdu jirto buu u jeestaa; qorraxday; (ama gabbalday).

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-gaab la beero oo leh caleemo balballaaran iyo ubax wareegsan oo hurud ah oo hadba meesha qorraxdu ka jirto u jeesta oo laga miiro mirihiisa saliid. la-mid: gabbalday.

waa la naqliyay ✓

m.l Geed-gaab la beero oo leh caleemo balballaaran iyo ubax wareegsan oo hurud ah oo hadba meesha qorraxdu ka jirto u jeesta oo laga miiro mirihiisa saliid. la-mid: gabbalday.

waa la naqliyay ✓

m. n. sunflower

waa la naqliyay ✓

-gabbaldayaha: (n) sunflower (saan falaawer)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) geedcaleemeed la beero oo xilliroobaadka oo baxsha midho saliid laga shiido. Waxa kale oo uu caan ku yahay ubax ballaadhan oo kolba dhanka qorraxdu ka xigto u jeesta.

waa la naqliyay ✓

1

de: sunflower

2

lx: gabbaldaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabbaldaye

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) duub naxaas ama lacag ah oo curcurka lagu xidho oo uu raggu ku muujiyo ragannimadiisa dumarkuna isku bilo. Maaladaye xidho maahir baad nogotee. Dh: balag.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gabbaldaye.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qorraxdu dhanka ay jirto eegid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabaya-ha)

2

Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey, geddisleyda iyo wixii wax genacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan; suuq; carwo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Meel hadba waqti go'an oo lagu heshiiyey ay ganacsatadu wax ku kala iibsadaan; carwo.

waa la naqliyay ✓

m. n. public area where poets recite their poems; market

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) meel hadba dadka isugu yimaadaan oo lagu heshiiyey; waa meel geddisleyda iyo wixii wax ganacsanayaa isugu yimaadaan oo wax ku kala gataan. Dh: suuq, carwo, bacadle, sariibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: public area where poets recite their poems; market

2

lx: gabaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gabaye

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad qudhaanta ka mid ah oo cawlcawlan. Gaadayrta lama laayo geedkay gashana waa looga guuraa.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafayn-ta)

2

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaalee.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) gaal ka dhigid; diinta Islaamka ka saarid; qof muslim ah gaal ku sheegid.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, gaal ka yeelid.

2

gaalays-ta: (magac, dhedig, keli) middi weyn oo af badan. Cali gaallays buu soo tuntay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhaxanta dayrta ee aadka u qabaw.

waa la naqliyay ✓

Waa salaaman tihiin (ama tahay); nabadgelyo.

waa la naqliyay ✓

inter. goodbye!

waa la naqliyay ✓

(interjection); goodbye (guudhbaay); bye-bye (baay-baay) ~ nabadgalyo

waa la naqliyay ✓

1

(fal) laba dhinac oo colaadi dhextaal heshiisii; nabad ka dhig. Eebboow dhulka noo nabadee. Dh: nabadee.

2

nabaday: (fal) salaan ugu baydh oo bariidada ka qaad.

waa la naqliyay ✓

1

a: nabadgelyo

2

de: goodbye!

3

lx: nabaday

4

ps: intj

5

key: nabaday

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) isku darmidda labo tog, labo laagood ama labo webi. Khartuum waxay ku taal waldayaha labada Niil.

waa la naqliyay ✓

nickname-m infidel invader; camel looter

waa la naqliyay ✓

1

(Gaallays-ta)

2

Jaad hore oo toorrey oo loo tuman jirey in gaalada lagu laayo oo lagula dagaallamo.

waa la naqliyay ✓

1

gaallays¹: m.l.kh Waran g. ah: nooc warmaha waaweyn ka mid ah lagu dagaallamo.

2

gaallays²: m.dh.kh Toorrey g. ah: toorrey dheer oo birsulub leh oo lagu dagaallamo.

waa la naqliyay ✓

f. n. dagger

waa la naqliyay ✓

1

de: dagger (used in former times to kill infidels)

2

lx: gaallays

3

pd: (-ta)

4

ps: n1-f

5

key: gaallays

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof loo xilsaaray inuu ilaaliyo guri, xafiis iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yayaal, m.l/dh) Qof loo xilsaaray inuu ilaaliyo guri, xafiis iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m. n. clock, watch; hour; sentry

waa la naqliyay ✓

nickname; name-m sentry

waa la naqliyay ✓

-ha: (n) watchman (waaj meen)-, guard (gaardh)-, sentry (sentari)

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof meel ama hanti ilaaliya oo daranyada ka dhaba.

waa la naqliyay ✓

1

de: clock, watch; hour; sentry

2

lx: gaarhaye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: gaarhaye

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil ama gabadh xilli qabow dhalatay.

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) dhaxanta aadka u qabow ee xilliga jiilaalka qaarkii dhacda. Dh: dhalalo.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) mayay fudud; roob habeenkii da'a oo aanan xoog badnayn oo tiixtiix ah, horayse aan u qaadin. Dh: dhabacle, mirtifiqle, tumay.

waa la naqliyay ✓

1

(Gacaliya-ha)

2

Gacal; gacalle.

waa la naqliyay ✓

m.l Nin aad loo jecelyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Nin aad loo jecelyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. beloved male relative, 'brother'

waa la naqliyay ✓

name-m beloved person, dear one. Syn: Gacal

waa la naqliyay ✓

-gacaliyaha: (n) dear (dhiyar); the boy or man who is greatly loved

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil la jecelyahay oo qaali ah.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) nin la jecel yahay.

waa la naqliyay ✓

1

a: gacalle

2

de: beloved male relative, 'brother' (respectful term of address)

3

lx: gacaliye

4

pd: (/ha)

5

ps: n7-m

6

key: gacaliye

waa la naqliyay ✓

حبيب، عَزِيزِ

waa la naqliyay ✓

1

(Nabadayn-ta)

2

Nabad ka dhigid, ka dhexridid; nabadsiin.

waa la naqliyay ✓

1

nabadayn¹: e.d Nabadgeliyo.

2

nabadayn²: m.f.dh eeg nabadee.

waa la naqliyay ✓

e.d Nabadgeliyo.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) heshiis ka dhex ridid; nabad ka dhigid. Nabadaynta colaaddu waa Diin iyo dadnimo. Dh: heshiisiin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabaddana-da)

2

Dhaxan dayreed oo aad u daran.

waa la naqliyay ✓

m.dh Dhaxan badan oo dabayl wadata; dayradhaaf.

waa la naqliyay ✓

f. n. cold weather, chill

waa la naqliyay ✓

name-m cold, chill. Lit: born in a time of a cold spell

waa la naqliyay ✓

gabaddanada: (n) dew (dhuu); moisture forming overnight

waa la naqliyay ✓

1

cf: dhaxan

2

de: cold weather, chill

3

lx: gabaddano

4

pd: (/da)

5

ps: n6-f

6

key: gabaddano

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) qorraxdhaca, makhribka hortii.

waa la naqliyay ✓

gabardine, n.f. - marada dhogorta ka samaysan: kibood ka samaysan dhogorta oo aan biyaha soo dayn

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) gacan yare dillaalka xoolaha iibiya la shaqeeya oo kolba neefka la iibinayo la qabta oo u celiya. Macalhayaha neefka iigu dhiib. Dh: macalqabad, xadhigle.

waa la naqliyay ✓

(Habardaide) S, C Adenium obesum (Forsk) Roem. & Schult. Apocynaceae.

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) qof aan aabbihii dhalay la garanayn ama uu ka dhintay. Gocosta waxa loo ciyaaray aabboole iyo aabbolaawe. Dh: agoon. Wa: aabbolaaweyaal.

waa la naqliyay ✓

m.dh la-mid: badbaadin.

waa la naqliyay ✓

m. n. savior

waa la naqliyay ✓

badbaadiyaha: (n) one who saves; saver (saay var) also savour; savior

waa la naqliyay ✓

1

-ha: (magac, lab, keli) cid wax nabad-gelisa ama dhib iyo dhimasho ka soo badbaadisa. Badbaadiyaha dhabta ahna waa Boqorka Weyn ee Alle.

2

badbaadiye -ha: (magac, lab, keli) qalab yar oo koronto oo ilaaliya qulqul ku jirka mareegta, waxaanu iska hortaagaa kor u kaca aadka isku soo tara ee awoodda danabka ama hadii cilladi dhacdo.

waa la naqliyay ✓

1

de: savior

2

lx: badbaadiye

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m

5

key: badbaadiye

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-ooday, -ootay) Gabadano dareemid.

waa la naqliyay ✓

(fal) dhaxan iyo qabaw dareen.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) hawl la hayay dhammayn. Dh: dhammaystirid, dabayaaqayn, gunaanadid.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-beeyay, -beysay) Wax gabagabo ku samayn. la-mid: gebagebee.

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-beeyay, -beysay) Wax gabagabo ku samayn. m.f.dh, gabaggabayn. la-mid: gebagebee.

waa la naqliyay ✓

v. conclude, sum up

waa la naqliyay ✓

1

de: conclude, sum up

2

lx: gabaggabee

3

pd: (gabaggabeeyey)

4

ps: v2b=

5

key: gabaggabee

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) si xun u fadhiisi dhulka badhida la saaro lugahana la fidiyo. Dh: barraahsi.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabarraala-ha)

2

Kalluun.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc kalluunka ka mid ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [collective] fish species

waa la naqliyay ✓

-ha: (magac, lab, keli) jaad ka mid ah kalluunka.

waa la naqliyay ✓

1

de: fish sp.

2

lx: gabarraale

3

pd: (/ha)

4

ps: n7-m-col

5

key: gabarraale

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) qofka gabayga dadka kale dheegta oo mid u eg sameeya.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) eeg gabaydheeg.

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbaldhac-a)

2

Qorraxdhac; maqrib.

waa la naqliyay ✓

m.l Waqti qorraxdu sii dhacayso iftiinkeeduna gabaabsi yahay. la-mid: gabbaldhicid.

waa la naqliyay ✓

m.l Waqti qorraxdu sii dhacayso iftiinkeeduna gabaabsi yahay.

waa la naqliyay ✓

vl. n., [compound] sunset

waa la naqliyay ✓

-a: (n) late afternoon [before the sunset] casarliiq, gabbalgaab

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) maqribka hortii yar; milayga ay cadceeddu sii dhacayso. Gabaldhac ayay noo yimaadeen.

waa la naqliyay ✓

1

de: sunset

2

lx: gabbaldhac

3

pd: (-a)

4

ps: vn2a-m-cmp

5

xe: at nightfall; Opp: qorraxbax

6

xv: gabbaldhicii

7

key: gabbaldhac

waa la naqliyay ✓

1

(Gabbalgaab-ka)

2

Gabbalgaabad.

waa la naqliyay ✓

m.l Galabnimada inteeda dambe ee gabbaldhaca ka horreysa. la-mid: gabbalgaabad.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] evening, time just before sunset

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) late afternoon (before the sunset)~ casarliiq, gabbaldhac

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) casar gaaban; kolka ay cadceeddu sii dhacayso.

waa la naqliyay ✓

gabaldaye