Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

1

(Gaax-da)

2

1. (caano) nafley irmaan oo goortii la lisi jirey ama la nuugi jirey aan la taaban, caanaha ku urura ama isgaargaara oo ay siddo; caanaha aan neefka laga lisine la kaydiyo oo dib loo dhigo

3

2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Caano isgaaray oo candho xoolaad ku baaqday. 2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Caano isgaaray oo candho xoolaad ku baaqday. 2. Wixii waqtigii la soo saari jirey aan la soo saarin ee la urursho oo dib loo dhigo oo dhan.

waa la naqliyay ✓

f. n. accumulation of milk in the udder of a female animal when milking is delayed

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) caano naasaha ku ururay; caano naasaha isku gaadhay.

waa la naqliyay ✓

1

de: accumulation of milk in the udder of a female animal when milking is delayed

2

lx: gaax

3

pd: (-da)

4

ps: n1-f

5

key: gaax

waa la naqliyay ✓

f.g2 (-iyay, -isay) Candho xoolaad caano ku baajin.

waa la naqliyay ✓

v. delay milking (an animal)

waa la naqliyay ✓

(fal) caanaha, neefka hal caanomaal iyo in ka badan haka lisin ama yaan la nuugin.

waa la naqliyay ✓

1

de: delay milking (an animal)

2

lx: gaaxi

3

pd: (gaaxiyey)

4

ps: v2a=tr

5

key: gaaxi

waa la naqliyay ✓

f.mg3 (-xday, -xatay) Candho xoolaad caano ku baaqasho.

waa la naqliyay ✓

1

gabax¹: m.l.kh Meel bannaan oo dabayl iyo dhaxan badan.

2

gabax²: f.mg1 (-xay, -xday) Si tartiib ah oo aan biyo dhig lahayn u di'id (roob).

waa la naqliyay ✓

m. n. open empty place; low and flat area

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) mid duqoobay oo da' aawadeed, la dhacay.

2

gabax -da: (magac, dhedig, keli) meel abaar ah oo aanan dhir iyo cawstoona lahayn.

waa la naqliyay ✓

1

cf: gabaahiir

2

de: open empty place; low and flat area

3

lx: gabax

4

pd: (-a)

5

ps: n0-m

6

key: gabax

waa la naqliyay ✓

1

(Galax-a)

2

1. Caano dhay ah, biyo, kd.

3

2. Weel, kalax.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Caano dhay ah oo la qaboojiyey. 2. la-mid: kalax.

waa la naqliyay ✓

m. n. fresh milk ~ water; vessel for milk ~ water

waa la naqliyay ✓

1

-a: (magac, lab, keli) caano iyo biyo la isku daray. Dh: badhax, xariir.

2

galax -a: (magac, lab, keli) weel biyaha lagu cabbo. Dh: kalax.

waa la naqliyay ✓

1

de: fresh milk ~ water; [ext.] vessel for milk ~ water

2

lx: galax

3

pd: (-a)

4

ps: n2a-m

5

key: galax

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gayax-a) Kalluun badeed.

2

2. (Gayax-da) Aan sidig ahayn; xagjir.

waa la naqliyay ✓

1

gayax¹: m.l 1. Nooc kalluunka badda ka mid ah. 2. G. ah (nirig): aan weli ababin oo caana keliya ku nool.

2

gayax²: m.dh 1. Mullaax mayrax ah oo naasaha geela looga xero si aan qaanku u nuugin. 2. G. ah: hal ilmihii ka dhinteen ama laga qalay oo irmaan oo igarnimo lagu maalo.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Nooc kalluunka badda ka mid ah. 2. G. ah (nirig): aan weli ababin oo caana keliya ku nool.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] ocean fish species

2

gayax [feminine] n. milk-producing camel

3

gayax [feminine] n. tying up the udder of a camel so its young cannot suckle

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax taagan oo ad adag. Dh: qallaf.

2

gayax-a: (magac, lab, keli) qadoodi ama meel aan waxba laga sugayn.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaxasha-da)

2

(xoolo) caanihii neefka laga lisi lahaa oo dib iyo waqti danbe loo dhigo; goortii la lisi jirey aan la lisin.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaxin-ta)

2

(xoolo) goortii caanaha laga lisi jirey oo aan la lisin oo goor kaloo danbe lala sugo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaxsanaan-ta)

2

Neef gaaxsan ahaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaaxo.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaaxi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gaaxsasho.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaaxsan. la-mid: gaaxsanaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l/dh la-mid: gaaxsanaan.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaaxso. la-mid: gaaxsad, gaaxsi.

waa la naqliyay ✓

m.l la-mid: gaaxsasho.

waa la naqliyay ✓

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax caano ku baaqdeen ahaansho (candho xoolaad). m.f.dh, gaaxsanaan.

waa la naqliyay ✓

magac loo baxsho wiil hooyadii caruurtu ka noqon jirtay ama aanay sannado badan dhalin. gaaxsan: (tilmaame) neef aan goortii la lisi jiray aan la lisine goor kale oo danbe la liso.

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) dacarta caloosha oo kacda. Gaaxnuug dacarkac baa ku dhacay.

waa la naqliyay ✓

1

-da: (magac, dhedig, keli) caanaha oo naasaha xilli ama in ka badan isku gaadha.

2

gaaxasho -da: (magac, dhedig, keli) wax aanan muddo la isticmaalin oo la manaafacaadsan jiray.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof neef gaaxday caano ka maalay.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef gaaxsan ahaan.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) caanaha laga liso irmaanka la gaaxiyo.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) caano godol ka badan gaaxna ka yar oo lo'du markay galab is jaqdo laga maalo subaxa danbe. Haduu gaax iyo, gallinsoor qabo, gooha ma ceshade.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) neef irmaan gaaxqab ku lisid. Ibadayn baan ku lisay qaalinta.

waa la naqliyay ✓

(fal) neef irmaan gaaxqab ku lis oo cabbir caanihiisa; hadhuub ku sharrib neef xoolaad. Bal inay sidii hooyadeed madi tahay qaalinta ila ibaday: Dh: shirrab, ilaadi, ibadee.

waa la naqliyay ✓

(eraycodeed) erey lagu dhawaaqo kolka xanuun la dareemo.

waa la naqliyay ✓

1

(Faax-a)

2

Faaf; ballaarad; kalabbax; faalal; fitaax.

waa la naqliyay ✓

1

faax¹: m.l 1. Nacas. 2. la-mid: faafid. 3. la-mid: feex.

2

faax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: faaf².

waa la naqliyay ✓

v. spread (out), extend

waa la naqliyay ✓

1

(fal) kala fid; dhinacyada u kala bax. Dh: fid. ballaadho, faaf, firaax.

2

faax-a: (magac, lab, keli) faafidda shey kalabaxo. Dh: faalal, fitaaxid, ballaadhasho.

waa la naqliyay ✓

1

de: spread (out), extend

2

lx: faax

3

nt: faax (a) [vn2a-m] 'extension'

4

pd: (faaxay)

5

ps: v1=intr

6

key: faax

waa la naqliyay ✓

1

(Gaab-ka)

2

(qof, kd.) dheererkii loo baahnaa dherer ka yar leh; dhererkiisu gaaban yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] (adj.): shortness; short, small (person ~ thing)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aan dherer la hayn, jog yar. Cali Gaab iyo Axmed Dheere waa walaalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: shortness; [atr.] short, small (person ~ thing)

2

lx: gaab

3

pd: (-ka Pl: gaabab (ka))

4

ps: n0-m-abs; n4-m

5

key: gaab

waa la naqliyay ✓

1

(Gaad-da)

2

1. Geed geedaha isku rara oo bixiya miro la cuno; caan wuxuu ku yahay goroyadaa mirihiisa jecel.

3

2. Cayaar lagu cayaaro laamaha gaadda iyo leebab (fiddi); leeb.

waa la naqliyay ✓

1

gaad¹: m.dh 1. Geedsaar leh miro macaan oo la cuno oo goroyaduna aad u jeceshahay, isla markaasna looga dhigto kabdhoodka (goonnibaarka) ciyaarta shacdurka. 2. Ul gaaban oo xooggan.

2

gaad²: f.g1 (-day, -dday) Nafley si lama filaan ah ugu kedin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) Nafley si lama filaan ah ugu kedin. m.f.dh, gaadid.

waa la naqliyay ✓

1

v. stalk, creep up on, ambush, take by surprise

2

gaad vl. n. ambush

3

gaad [feminine] n. climbing plant species, with edible fruit; a traditional dance

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) attack suddenly or unexpectedly; ambush (aambuush), stalk (stook). —Syn: ambuscade, bushwhack, waylay (weeyleey)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, u dhuumo oo wax ku dhufo ama qabso.

2

gaad -da: (magac, dhedig, keli) geed jilicsan oo geedaha kale ka hoos baxa, urur u baxa oo ay xaskusha isku bah yihiin. Xooluhu ma daaqaan, duntiisuna waxay ka koobantahay miiqaq adag.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaf-ka)

2

1. Meel la hagaajiyey oo la qurxiyey oo arooska loo sameeyo oo lagu sameeyo caweys, cunno, dheelaas, cayaaro, kd.

3

2. Dhis kala durugsan; hadoodil.

4

3. Kol, kal, toogo, moog; jilays.

5

4. Hareer; dibad.

waa la naqliyay ✓

1

gaaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. Dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

2

gaaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Wax ka dheeraan iyada oo muujinaya diidmo iyo nicitaan (nafley).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional wedding party, usually in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ka qaybqaado hawlaha iyo ciyaaraha aroos.

2

gaaf-ka: (magac, lab, keli) wareegga guriga arooska hortiisa laga dadbo oo la qurxiyo si habeennada arooska dhallinyaradu ay ugu caweyso. Galabta ayaa gaafkii la dadbayaa. Dh: xayndaab, ardaa.

3

gaaf -ka: (magac, lab, keli) xaflad casuumad iyo ciyaaro iskugu jirta oo habeenka seddexaad ama toddobaad ee arooska la sameeyo.

4

gaaf -ka: (magac, lab, keli) hareer ama dibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

2

lx: gaaf

3

pd: (-ka Pl: gaafaf (ka))

4

ps: n4-m

5

key: gaaf

waa la naqliyay ✓

m.l Wax aan tira badnayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax dhammaaday inta yar ee ka sii hadhay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gaal-ka) a) Qof aan Muslin ahayn oo siiba midabkiisu cad yahay. b) Qof aan jimic lahayn oo cidna u turin; tiirri. c) Geel (waxaa badanaa lagu dabakaraa ereyo kale sida haruubgaal, xeryaggaal, afaggaal, ...).

2

2. (Gaa-sha) Tab, ged, dabci.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. la-mid: ceelgeel: Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan Muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, ceelgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan Muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. non-Muslim, infidel; white man, European; cruel person

2

gaal [feminine] n. female infidel; European woman

3

gaal [feminine] n., [collective] disposition, nature, character

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. gaalo-da] 1. an unbeliever with respect to Islamic religion; non-Muslim. 2. white person especially European. 3. gaalo madow: (expression) non-Muslim black person. Gaasha: (n) unbeliever female, especially Islamic religion

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof aanan diinta islaamka haysan. Gaal dil gartiisana sii. Li: Islaam, Muslim.

waa la naqliyay ✓

کافر

waa la naqliyay ✓

1

(Gaan-ka)

2

1. Xoog leh; adag.

3

2. Dihin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] strength, toughness, massivenss

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) massive (maas-siv); large in comparison with the usual amount ~ farabadan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax xooggan oo adkaysi leh.

2

gaan -ka: (magac, lab, keli) geel aan irmaanayn.

3

gaan -ka: (magac, lab, keli) hareeraha iyo dhinacyada uu shey ama meel leedahay. Dh: daaf, dhinac, geftin, daraf.

4

gaan-ka: (magac, lab, keli) wax aad u weyn oo aad u badan ahaansho. Ha guddoonsan waa caqligu gaanka ku ahaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: strength, toughness, massivenss

2

lx: gaan

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-abs

5

key: gaan

waa la naqliyay ✓

1

(Gaar-ka)

2

a) Waxa uu ka dhashay ama uu la magacwadaago, ka baxsan; aan u ekayn; duwane. b) Dhinac, gooni. c) (naxwe; magac guud iyo magac gaar) magac guud = nin, magaalo, bad; magac gaar: Liibaan, Xamar, Afrika. d) Hurguun ka yimaada nabar aan dhiig ka iman, siiba kan qodaxdu muddo.

waa la naqliyay ✓

1

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

2

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

3

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xuub ku dahaaran ilmo dhashay. 2. Dhiil, abxad iyo wixi lamida wax korka looga dahaaro. 3. Urun.

waa la naqliyay ✓

1

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

2

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

3

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho. m.f.dh, gaarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. reach, attain, achieve; overtake, catch up with, arrive

2

gaar v.aux: nearly do (X), almost did (X)

3

gaar m. n. (adj.): singularity, specialness, differentness, individuality; special, particular, proper

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. reach (riij); achieve (a-jiiv); arrive (arraayv); attain (a teeyn); gain (geeyn) ~ gaadh. 2. touch (taaj). Ex: gacantiisii baa i gaartay; his hand has touched me. 3. (adv) almost but not quite: almost (ool-moost); nearly (niyar-li). Ex: waan garni gaaray; I was almost asleep

waa la naqliyay ✓

1

Particolare; speciale

2

Particular; special

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax is ah oo ka soocan inta kale ee la midka ah. Hiddo iyo dhaqan baynu gaar u leennahay. Dh: gooni, khaas, is.

2

gaar -ka: (magac, lab, keli) dahaadh maas ah; shiraac ama wax kale oo adag oo xagga hoose lagaga tolo masafta ama dabaqa si aanu dhulku u xoqin.

3

gaar -ka: (magac, lab, keli) laabta kurayga ama jinta foodlayda oo qori yar lagu xoqxoqo oo nabarro yaryar oo is daba taxan loo yeelo ka dibna dhaacaanka dharkaynka la mariyo. Haddaan shaadhka iska saaro waad arki kartaa gaarka laabta igaga yaalla.

4

gaar -ka: (magac, lab, keli) eeg gaadh.

waa la naqliyay ✓

خاص

waa la naqliyay ✓

1

(Gaas-ka)

2

1. Qayb weyn oo kamid ah qaybaha ciidanka dagaalku ka kooban yahay.

3

2. Jaadadka badan oo neecawdu ka kooban tahay qaarkood: waa wax sida cinjirka u jiidma oo meel walba ku fitaaxa oo buuxiya; waxyaalo badan oo kala jaad ah oo waxtar weyn leh, baa laga sameeyaa.

4

3. Dufan ama saliid aad u fudud, oo dhuxusha iyo waxyaalo kale laga liso, oo inta feynuusyada iyo weelal kale lagu shubo, la daarto ama si kale loo shito.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dareere loo isticmaalo ifsashada aqallada iyo cunto karinta. 2. (-sas, m.l) Ciidamo badan oo hal meel laga xukumo; qayb.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Dareere loo isticmaalo ifsashada aqallada iyo cunto karinta. 2. (-sas, m.l) Ciidamo badan oo hal meel laga xukumo; qayb.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] very large group of warriors (in traditional warfare); military division

2

gaas m. n., (mass n.): gas; paraffin, kerosene

waa la naqliyay ✓

nickname-m gas; paraffin, kerosene; lit: a warrior

waa la naqliyay ✓