gaanuun

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u horreeya; wakhti aad u fog oo la soo jiray; inta la xusuusan yahay. Sheekadani waa mid soo jirtay tan iyo aamanuun. Dh: aaman, aamanuu, weligeed, abidkeed. Li: amminkan.

daanduun¹: m.l la-mid: daadduun¹.

daanduun²: f.mg1 (-uumay, -uuntay) la-mid: daadduun².

nickname-m sucker of the milk tank

magac loo baxsho wiil hooyadii caruurtu ka noqon jirtay ama aanay sannado badan dhalin. gaaxsan: (tilmaame) neef aan goortii la lisi jiray aan la lisine goor kale oo danbe la liso.

-ta: (magac, dhedig, keli) ugaadh u gaar ah geeska afrika oo u eg deerada kase waaweyn oo aad u qurux badan.

-ka: (magac, lab, keli) oon badan oo aad u qallajiya ciddii uu helo.

-ta: (magac, dhedig, keli) dabayl xilliyeed ka timaad badweynta Hindiya oo roobab badan u soo xambaarta xeebaha ku wareegsan. Xilliyada dabaylaha maansuuntu waa bad xidhan. Dh: maasuun.

-ka: (magac, lab, keli) ur yar oo silloon oo aan la jeclaysan. Noolaa'uruhu masanuun qadhmuun ayuu leeyahay. Dh: siniin, ur.

-ka: (magac, lab, keli) xilli aad u adag oo dhibaato iyo rafaad badan. Dh: dhib.

mu.eb Magacuyaalka qofka kowaad oo ka kooban 'ani' iyo 'uun 3'.

(magac'uyaal) qofka koowaad ee hadlaha ah; 'ani' iyo 'uun' oo la isku ladhay. Ani uun buu i dhalay aabbo.

(Gamuun-ka)

Ul dhuuban oo toosan oo af gamuuxar leh ama afka biri kaga jirto oo qaansada laga rido; leeb.

m.l (-nno, m.dh) Ul yar, dhuuban, afka hore ka gammooxan, gadaalna fantax iyo baalal ku leh oo qaansada laga gemo.

m.l (-nno, m.dh) Ul yar, dhuuban, afka hore ka gammooxan, gadaalna fantax iyo baalal ku leh oo qaansada laga gemo.

m. n. short blunt arrow (for play ~ practice)

nickname; name-m arrow; fast

-ka: (n) arrow (aarow); dart (dhaari) ~ leeb

(fal) si aan weecweecad lahayn oo sigib tiran, wax u goo. Dh: gamuum.

gamuun -ka: (magac, lab, keli) leebka qaansada laga rido oo toosan. Gamuunkaan cirka u riday. halkuu dhigan gafuurkiisa.

cf: leeb

de: short blunt arrow (for play ~ practice)

lx: gamuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: gamuun

(Hanuun-ka)

Waxa xun iyo waxa san oo inta la kala garto, waxa san xaggooda loo bayro; duwga wanaagsan oo Ilaah loogu dhowaado oo xaggiisa loo leexdo.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: “Beerka hanuun buu i xanuunayaa”.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid.

hanuun¹: m.l Raacidda la raaco waddada toosan ee Eebbe jideeyey.

hanuun²: fk. Aad iyo aad, si weyn. Tusaale: Beerka hanuun buu i xanuunayaa.

hanuun³: f.mg1 (-nay, -ntay) Qof xume u samayn jirey ka waantoobid. m.f.dh, hanuunid.

[adverbial] [expression] very, much, quite; a lot, many

hanuun m. n., [collective] guidance, advice, counsel

hanuun v. take counsel, receive advice, follow guidance ~ ideology

-ka: (n) guidance (gaaydhans); counseling on matters such as religion or ideology ~ hanuunis, hagis, naseexo

(fal) tubta toosan raac oo haka baydhin; wax wanaagsan samay. Li: baadiyaw, hallaw.

hanuun -ka: (magac, lab, keli) maridda jidka fiican ee Alle raaliga ka yahay. Dh: hadayn, hidaayo, toosnaan. Li: baadi, hallaw.

(Sanuun-ta)

Urka ka soo baxa waxa dufanka leh oo kululaada; siniin.

sanuun¹: m.dh (-nyo, m.dh) 1. Sunbaax ama urta ka soo baxda hilib la shiilayo ama la dubayo. 2. Saac-xumo dhacda oo wax kasta khayrka ka qaadda.

sanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Hilib la shiilayo ama la solay sunbaaxid.

f. n., (mass n.): smell of cooking

sanuun v. give off a smell of cooking

-ta: (n) sweet smell of cooking; whiff (wi/); waft (waaft); aroma (arooma) ~ sunbaax

-ka: (magac, lab, keli) ilig sida dahabka ah oon dahab ahayn oo habluhu ilkaha ka dul galiyaan oo ay ku xarragodaan. Gabadh sanuun gashan ayaa tukaanka iibinaysa.

sanuun -ta: (magac, dhedig, keli) ur ka soo baxda wixii dufan leh kolka la kulyleeyo ama la shiilo. Dh: fookhad, siniin, sanoon.

(Xanuun-ka)

1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartey darteed; kaar; dhuuri; halac, laxaw.

2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun¹: m.l 1. Dareen meel oogada ka mid ahi iska dareento oo ay la kaarto ama dhuuri ula rooro, nabar ku dhacay ama waxyeello kale oo gaartay darteed; kaar; dhuuri; halac; laxaw. 2. Caafimaad iyo fayoobi la'aan; cudur; bugto; jirro.

xanuun²: f.mg1 (-nay, -ntay) Kaar iyo wixi lamida dareemid; xanuun yeelasho.

m. n. pain, ache; disease, illness, ailment

xanuun [inchoative] v. be in pain, hurt, ache

-ka: (n) 1. feeling of physical pain; pain (peeyn); sore (soor); ache (eeyk); pang (paang) ~ kaar, laxaw. 2. illness (iil-nes); disease (disiis); sickness (sik-nes) ~ jirro. Ex: xannuun khatar ah; a serious illness [disease]

Dolore; malattia

Pain; illness

-ka: (magac, lab, keli) laxaw aad u kull oo dubku dareemo kolka wax lagu jiido. Xadhi kooraanku wuu xanuun kulul yahay. Dh: kulayl.

xanuun -ka: (magac, lab, keli) bugtaan lala jifo ama lala jiitamo. Dabayshu waa xanuun la iska tallaalo. Dh: bugtaan, marad, jirro.

وَجَعَ، تَوَجُّع

(tilmame) gun dheer ah oo hoos u qodan. Dacawaa ku dhacday ceel yanuun ah. Dh: yaloon.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

-ka: (magac, lab, keli) qax meel dheer loo daaduumo oo loo hayaamo. Dh: dalandool.

m.l la-mid: feynuus.

m. n. lantern, lamp, light

-ka: (magac, lab, keli) qalab wax lagu iftiinsado oo gaas, saliid ama wax kale lagu shubo.

bw: Arabic

de: lantern, lamp, light

lx: faanuus

pd: (-ka)

ps: n2a-m, n1-m

see: feynuus

key: faanuus

-ta: (magac, dhedig, keli) qun yar socosho. Gaanbinta waa lagu guryo gaadhaa.

f.mg4 (-naa, -nayd) Wax xoog badan yeeshay ahaansho.

(tilmaame) wax xoog badan yeeshay.

gaannan: (tilmaame) neef gaaggaxsan.

-ka: (magac, lab, keli) ul dhuuban oo qaansada laga gano.

f.g1 (-uumay, -uuntay, -uumi) Geed iyo wixi lamida jirridda ka jarid.

f.g2 (-iyay, -isay) Haan, dhiil iyo wixi lamida haruub ku daboolid.

(Garruun-ka)

Ul madax buuran; bur.

garruun¹: m.l (-nno,/-ummo, m.dh) Bur weyn oo madax buuran leh.

garruun²: f.g/mg. 1 (-uumay, -uuntay; -uumi) 1. Madax timo ka wada xiirid. 2. Laamo iyo wixi lamida baarka sare ka jarid. 3. Si xun u abaahin (awr).

garruun¹: m.l (-nno,/-ummo, m.dh) Bur weyn oo madax buuran leh.

garruun²: f.g/mg1 (-uumay, -uuntay; -uumi) 1. Madax timo ka wada xiirid. 2. Laamo iyo wixi lamida baarka sare ka jarid. 3. Si xun u abaahin (awr). m.f.dh, garruumid.

m. n. large stick, cudgel

-ka: (n) a short, heavy stick; club (kalaabf cudgel (kajal) ~ bur, budh

-ka: (magac, lab, keli) budh gaaban oo madax buuran.

de: large stick, cudgel

lx: garruun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: garruun

name-m enlightened, lofty; Aaron-- Prophet in the Holy Qur'an

m.l (-uummo, m.dh) Shay ka samaysan badanaa macdan qaali ah oo qurux darteed faraha gacmaha loo gashado; marwad, faraati, fargashi. la-mid: kaatun.

m.l (-uummo, m.dh) Shay ka samaysan badanaa macdan qaali ah oo qurux darteed faraha gacmaha loo gashado; marwad, faraati, fargashi. la-mid: kaatun.

(Maacuun-ka)

Alaabada iyo weelasha guriga siiba kuwa jikada.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m.l/dh.u Qalabka jikada looga adeegto ee wax lagu cuno ama cabbo, sida suxuunta, digsiyada, mindiyaha iyo wixi lamida.

m. n., [collective] household utensils ~ equipment

-ka / ta: (n) housewares (haws-weersi); utensils (yuutensa-lis); kitchen tools; domestic utensils

Utensili

Utensils

-ta: (magac, dhedig, keli) alaabada jikada iyo kuwa wax lagu cuno. Dumar maacuun isku diiday dadnimo kama dhaxayso.

maacuun-ka: (magac, lab, keli) nirgaha hooyadood laga gudhin kari waayo. Waxa la i siiyay nirig maacuun ah oo hootanuug ka laadlaadin.

de: household utensils ~ equipment

lx: maacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: maacuun

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg maansuun.

(Majnuun-ka)

Waalan.

m.l (-jaaniin, m.dh) Qof waalan.

m. n. (adj.): madman; crazy

-ka: (n) crazy (kareeyzi), insane or mad man

-ka: (magac, lab, keli) qof waalan oon miyir qabin. Majnuun dembi ma leh.

bw: Arabic

cf: waalan

de: madman; [atr.] crazy

lx: majnuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: majnuun

-ka: (magac, lab, keli) wax karti iyo awood leh. Dibi maynuun ah ayaan leehay. Dh: xoog, ahmin.

(Qaynuun-ka)

Qaanuun.

m.l la-mid: qaanuun.

m. n. law, regulation, rule, order, procedure

-ka: (n) law (loo); regulation (rege-leey-shen); rule (rutd); bylaw (baay-loo); legislation (legas-leey-shen) ~ qaanuun, sharci