Macnaha iyo Turjumaadda | erey•ga

-ka: (magac, lab, keli) wax kaste oo aan dhaadheerayn sida dhar oo kale.

waa la naqliyay ✓

(fal) waxyaabo dhaadheer dhererkooga yaryaree. Li: dhaadheeree.

waa la naqliyay ✓

1

baal¹: m.l (-lal, m.l/dh) 1. Garbaha haadda ama daayuuradaha ay ku duulaan midkood. 2. Dhogorta shimbiraha. 3. Xaanshi jilicsan, cabir gaar ah oo wax lagu qoro leh. 4. la-mid: baalcas. Diqsi weyn oo xoolaha dhiigga ka nuuga, cudurka dhukaankana u kala qaada. 5. Buunshe. 6. B.ka isha: timo yaryar gaagaaban oo ka baxa afka daboollada isha naaslayda. 7. Cudur ku dhaca carruurta oo qaraw iyo caddaad leh. 8. Cudur ku dhaca geela oo qoorta qalloociya.

2

baal²: m.dh (-lo, m.l) Dhinac, doc. Tusaale: “Baasha midigta ee albaabka istaag”.

waa la naqliyay ✓

1

cayuun¹: m.dh 1. Geel gaagaaban oo laga helo deexda. 2. Eegmo dhibaato leh oo dadka qaarkii leeyahay. la-mid: acyuun.

2

cayuun²: f.g1 (-uumay, -uuntay) Cid il wax ku yeelid.

waa la naqliyay ✓

m.l Nooc daranta ka mid ah, gaagaaban, oo midabkeedu madowyahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh Lo' yaryar, gaagaaban oo aan caano badnayn.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Ugaarsade aan herinta ku jirin ee keligii ugaarta. 2. Shimbir-malab; buli. 3. Shimbir yar oo qaylo badan oo keli keli dhirta gaagaaban dhex orda, bahallada iyo dugaaggana dadka uga diga.

waa la naqliyay ✓

m.l (botani) Geed leh caleemo yaryar, qodxo gaagaaban, ur silloon iyo asal guduudan; tarraxo. la-mid: eynood.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Geed quwaax dhuux adag oo leh laamo gaagaaban, qodxo dhaadheer, caleemo yaryar iyo asal. 2. Cunto la cunayo wax yar oo kaga hara ilkaha dhexdooda. 3. (- illo, m.dh) Qori yar oo cuntada ilkaha dhexdooda ku harta looga saaro.

waa la naqliyay ✓

m.dh Noocyada lo'da jaad ka mid ah oo gaagaaban, caal aan lahayn, lehna geeso yaryar iyo caano badan.

waa la naqliyay ✓

m.dh.kh G. ah: ri' geeso gaagaaban.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro, m.dh) (juqraafi) Xarriiqyo harayn oo gaagaaban oo khariidadda lagu dul sawiro si loo muujiyo farqiga u dhexeeya tiirada dhulka. Haddii tiiradu ay taagantahay xarriiqyadu waa dhumuc weynyihiin waana isku dhawyihiin; haddiise tiiradu ay sahlantahay, xarriiqyadu waa dhuudhuubanyihiin waana kala durugsanyihiin.

waa la naqliyay ✓

m.l (-rro/ryo, m.dh) Tiirar gaagaaban, tarraarro leh oo aqalka guradiisa lagu mudo lana saaro duubashida iyo wixi lamida.

waa la naqliyay ✓

m.l (-yo, m.dh) Nooc dhurwaaga ka mid ah oo gaagaaban, madax buuran oo geela iyo xoolaha kaleba laaya. la-mid: hintifaay.

waa la naqliyay ✓

1

jeer¹: m.l 1. Goor; Waqti; Ammin. 2. J.ma: goorma?

2

jeer²: m.dh (cilmiga naflayda) Naasley beri biyood ah, xoog leh, af ballaaran, aan dhogor lahayn, lugo gaagaaban oo ku nool webiyada Afrika.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-o gaagaaban, m.l) (juqraafi) Hirar ballac yar oo abuurma marka cufisjiidadka qorraxdu uu lid ku noqdo si xagal quman ah kan dayaxa.

waa la naqliyay ✓

m.l (murcud, m.dh) 1. (botani) Geed weyn oo qodax gaagaaban iyo caleemo yaryar oo cagaaran leh, oo dhala miro kulkulucsan oo dhexda laf weyni uga jirto, dhadhan dhanaan ahna leh oo la cuno. 2. Miraha geedka murcudka. la-mid: murcood.

waa la naqliyay ✓

m.l.u Dhir yar-yar oo gaagaaban.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Cirboor; cirwareen; leexo. 2. Nooc qaadka hareeriga ka mid ah oo gaagaaban aadna u jilicsan.

waa la naqliyay ✓

m.l Ninka timaha madaxa dadka gaagaabiya ama qurxiya. la-mid: rayiisle.

waa la naqliyay ✓

1

shaqal¹: m.l (shaqallo, m.dh) Sharrax lagu qurxiyo weelasha, albaabada, dariishadaha iyo wixi lamida.

2

shaqal²: m.l (shaqallo, m.dh) (naxwe) Xaraf keligii lagu dhawaaqi karo oo intii la doono la jiidi karo; shaqalladu waxay ka dhashaan hawo soo marta marinka codka iyagoo aan waxba celinin. Tusaale: “a, e, i, o, u, aa, ee iyo wixi lamida”. Sh. culus: shaqallada Soomaaliyeed iyagoo ah 10 (5 gaagaaban iyo 5 dhaadheer) ayaa haddana midkiiba uu yeelan karaa laba cod: mid “culus” sida “dųul” (oo ah duullaan u bixid) iyo mid “fudud” sida “duul” (oo ah haadid).

3

shaqal³: f.g1 (-qlay, -qashay) 1. Wax shaqal ku qurxin. 2. Xuruuf carabi ah xarako u yeelid. 3. Dhiil, haruub iyo wixi lamida maro ku dahaarid.

waa la naqliyay ✓

1

teed¹: m.l 1. Qoryo gaagaaban oo meel la dhisayo la sii saarsaaro. 2. Ood loo dhigo ugaar si ay u marto meel loogu talaggalay. 3. la-mid: teedin.

2

teed²: f.g1 (-day, -dday) la-mid: teedi.

3

teed³: (-teed) dk.lh.dh la-mid: teeda2.

waa la naqliyay ✓

adj., pl. short, small (ones)

waa la naqliyay ✓

-aa: (adj) [Plural of gaaban] short, low or small (with plural nouns). Ex: guryo gaagaaban; small houses; gabdho gaagaaban; short girls

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) wax aan dhaadheerayn. Dhir gaagaaban ayaa ka baxda meelaha bananka ah. Li: dhaadheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: short, small (ones)

2

lx: gaagaaban

3

pd: (Sg: gaaban)

4

ps: adj-pl

5

key: gaagaaban

waa la naqliyay ✓

1

-ga: (magac, lab, keli) hadal iyo kaftan yaraysi oo is dhawrid.

2

gaagaabsi -ga: (magac, lab, keli) waxyaabo dhaadheer, dhererkooda yaryaraysiin.

waa la naqliyay ✓

1

(fal) hadalka iyo kaftanka yarayso; iska ilaali in uu hadalkaagu baaho ama cadho keeno.

2

gaagaabso: (fal) wax dhaadheer dhererkiisa yaryarayso.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) shaadh gacmo gaagaaban. Li: gacmadheere.

waa la naqliyay ✓

1

(Galabgaab-ka)

2

Galabta inteeda danbe; casargaab.

waa la naqliyay ✓

m.l Galabnimada inteeda dambe ee qorraxdhaca ka horreysa. la-mid: galabgaabad.

waa la naqliyay ✓

m.l Galabnimada inteeda dambe ee qorraxdhaca ka horreysa.

waa la naqliyay ✓

m. n. late afternoon

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) afternoon (af ter nuun)-, late afternoon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) galabta inteeda dambe. Dh: casargaab, casarliiq.

waa la naqliyay ✓

1

de: late afternoon

2

lx: galabgaab

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-time

5

key: galabgaab

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Buntukh gaaban oo meel dhow wax ka dila. 2. Ciidan wata buntukha noocaas ahi.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) shorts (shoortis) ~ surweel dabagaab

waa la naqliyay ✓

1

(fal) gubgubo oo dab iyo danbaaburradiis ha ku halalmaciyo.

2

gaargaar -ka: (magac, lab, keli) si goonigooni ah.

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) a member of a minority clan or tribe

waa la naqliyay ✓

1

(Maangaab-ka, Maangaab-ta)

2

(qof, cid) waxgarasho yar; caqli gaaban oo aan meel dheer wax ka arag; fiiro gaaban.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof caqli iyo garaad yar.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof caqli iyo garaad yar.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] (adj.): unintelligent person, dimwit; feeble-minded

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) fool (fuul); bone-head (bownheed); dunce (dansi); blockhead (balook-heed); sucker (saker); person with a low IQ ~ nacas, doqon, axmaq

waa la naqliyay ✓

1

Stupido

2

Stupid

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof waxgarasho yar, caqli gaaban oo aan meel dheer waxba ka eegin. Nin maangaab ah ayaad wax u diratay Dh: fiiragaab.

waa la naqliyay ✓

1

de: unintelligent person, dimwit; [atr.] feeble-minded

2

lx: maangaab

3

pd: (-ka ~ -ta)

4

ps: n2a-m/f-cmp

5

key: maangaab

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Anshax iyo dhaqan wanaagsan oo cidi leedahay. 2. Anshax iyo dhaqan ay cidi leedahay.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Anshax iyo dhaqan wanaagsan oo cidi leedahay. 2. Anshax iyo dhaqan ay cidi leedahay.

waa la naqliyay ✓

m. n. good manners, educated ~ polite behavior

waa la naqliyay ✓

aadaab-ta: (n) politeness (polaayt-nes); manners (man neris); etiquette (eti keeyt) ~ akhlaaq

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) anshaxa suubban ee la jecel yahay in uu qofku yeesho. Waaberi wa arday aadaab leh. Dh: akhlaaq, edeb.

waa la naqliyay ✓

1

bw: Arabic

2

de: good manners, educated ~ polite behavior

3

lx: aadaab

4

pd: (-ka)

5

ps: n-m

6

key: aadaab

waa la naqliyay ✓

1

1. (Aagaan-ka) Furka aagaamaha iyo haamaha lagu daboolo.

2

2. (Aagaan-ta) Haan yar.

waa la naqliyay ✓

1

aagaan¹: m.l (-nno, m.l/dh) Weel yar oo wax lagu shuban karo oo haamaha lagu aabburo.

2

aagaan²: m.dh (-aamo, m.l) Haan yar oo biyaha ama caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

m.dh (-aamo, m.l) Haan yar oo biyaha ama caanaha lagu shubto.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. lid ~ cover of a container (large ~ small)

2

aagaan [feminine] n. small milk jar ~ storage container

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. lid or cover used by the nomadic society ~ haruub. 2. small milk container

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) dabool la saaro haamaha iyo dhiilaha. Dh: fur, aabudh, murke.

2

aagaan -ka: (magac, lab, keli) xab weyn oo ilmaha dhalanaya ku duuban. Dh: dahaadh..

3

aagaan -ta: (magac, dhedig, keli) haan yar oo ah weel dhaqameed biyaha ama caano lagu shubto. Dh: gurungur, dhoon, marke, araari.

waa la naqliyay ✓

1

(Afgaab-ka)

2

Cudur sida furuqa oogada nabarro biyo leh ka soo yaaciya; furuqbiyoole.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur dadka ku dhaca oo oogada sida furuqa nabarro biyo leh u yeela.

waa la naqliyay ✓

m.l Cudur dadka ku dhaca oo oogada sida furuqa nabarro biyo leh u yeela.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [compound] quiet polite person; nickname for a man

2

afgaab m. n., [compound] disease like smallpox ~ chicken pox

waa la naqliyay ✓

nickname-m quiet and polite

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) qof aan hadal badan lahayn. Afgaab dhaxalkiisu seeg. Dh: afmiishaar.

2

afgaab -ka: (magac, lab, keli) cudur sida furuqa oogada nabarro biyo leh ka soo yaaciya. Afgaab baa yarkan ku dhacay oo wuu xummadoonayaa. Dh: furuqbiyoole, hablaba'as.

waa la naqliyay ✓

1

gaagax¹: m.l la-mid: gaaggax¹.

2

gaagax²: f.mg1 (-xay, -xday) la-mid: gaaggax².

waa la naqliyay ✓

m.dh.sh.r G. leh: erey lagu muujiyo cagajiidid ama ciirciirid.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) shangadh badan oo tilmaamaysa wax dhulka ku rogrogmanaya ama ku dhacdhacaya.

2

gabgab -ta: (magac, dhedig, keli) dhaqdhaaq degdeg ku jiro oo aanan waxba loo fiirsanayn. Maxaad la gabgab leedahay dadka ha jiidhin? Dh: dafdaf.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaggab-ka)

2

Gariirka, ama dhacdhaca qofka ama wax kale oo nabar xumi ku dhacay ama wax kale oo la mid ahi gaareen.

waa la naqliyay ✓

1

gaggab¹: m.l 1. Kufidda iyo miyirbeelidda uu dhaliyo nabar surka ku dhacay. 2. Xanuun surka culaysiya. 3. la-mid: gaggabid.

2

gaggab²: f.mg1 (-bay, -btay) 1. Nabar surka ku dhacay la miyir beelid. 2. Xanuun surka culaysiya dareemid.

waa la naqliyay ✓

1

gaggab¹: m.l 1. Kufidda iyo miyirbeelidda uu dhaliyo nabar surka ku dhacay. 2. Xanuun surka culaysiya.

2

gaggab²: f.mg1 (-bay, -btay) 1. Nabar surka ku dhacay la miyir beelid. 2. Xanuun surka culaysiya dareemid. m.f.dh, gaggabid.

waa la naqliyay ✓

v. be stunned, be in a state of shock, faint

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) dawakhaad laga qaado jug madaxa ama tunka ku dhacda. Dh: gagabid.

waa la naqliyay ✓

1

de: be stunned, be in a state of shock, faint

2

lx: gaggab

3

nt: gaggab (ka) [vn2a-m]

4

pd: (gaggabay)

5

ps: v1=intr

6

key: gaggab

waa la naqliyay ✓

v. be sympathetic towards ~ sorry for

waa la naqliyay ✓

-ay I tay: (v) [with prepostion u] sympathize (sim-pa theeyz) as with another's suffering; feel pity for ~ u garaab

waa la naqliyay ✓

(fal) «u ~» fahamsii in uu xaq ku joogo; u qiro in uu qumman yahay.

waa la naqliyay ✓

1

de: be sympathetic towards ~ sorry for

2

lx: garaab

3

pd: (garaabay)

4

ps: v1=

5

key: garaab

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) xero ood yar oo khafiif ah leh oo xoolo lagu xareeyo.

waa la naqliyay ✓

1

(Dabgaab-ka)

2

Hubka lagu dagaallamo oo loogu talaggalay inuu meel dhow keliya wax ka dilo; colka dabka jaadkaas ah sita.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Hub meel gaaban wax ka dila. 2. Ciidan haysta hubka noocaas ah.

waa la naqliyay ✓

m. n., [compound] short-range weapon

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) hub lagu dagaallamo oo loogu talagalay inuu meel dhaw wax ka dilo. Li: dabdheer.

waa la naqliyay ✓

1

de: short-range weapon

2

lx: dabgaab

3

pd: (-ka)

4

ps: n2-m-cmp

5

key: dabgaab

waa la naqliyay ✓

1

gaadaan¹: m.l Qarqarsi.

2

gaadaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Awr la rarayo luqunta iyo jeeniga hore iskaga xirid si aanu u kicin.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qarqarsiga awrta oo xoog lagu fadhiisiyo.

waa la naqliyay ✓

m.dh 1. Haan duug ah. 2. Weel yar oo daawada xoolaha lagu dhayo lagu shubo.

waa la naqliyay ✓

1

-ta: (magac, dhedig, keli) haan duug ah.

2

gaadaar -ta: (magac, dhedig, keli) weel yar oo daawada xoolaha lagu dhayo, lagu shubo.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaaggax-a)

2

1. (xoolo) kolka inta neefka la lisa hayaa godlado, haddana inta wax qoonsado ama dareemo, godolku ku baabba'o oo caanuhu ka iman waayaan.

3

2. Wax kastoo la rabey in la yiraahdo ama la falo, oo wax la qoonsaday darteed qofka ka iman waaya oo ku baabba'a.

waa la naqliyay ✓

1

gaaggax¹: m.l 1. Marka neef godlani wax gansado (qoonsado) oo caanuhu ku cararaan; godolnaqsi. 2. la-mid: gaaggixid.

2

gaaggax²: f.mg1 (-xay, -xday; -gixi) Godolkii ku baabi'id, wax la qoonsaday darteed. la-mid: gaagax².

waa la naqliyay ✓

f.mg1 (-xay, -xday; -gixi) Godolkii ku baabi'id, wax la qoonsaday darteed. m.f.dh, gaaggixid. la-mid: gaagax.

waa la naqliyay ✓

v. fail to give milk

waa la naqliyay ✓

-a: (magac, lab, keli) neef godladay oo cillad heshay aawadeed, caanihi dib isugu celiyay. sida isaga oo la nuugi waayay ama la lisi waayay.

waa la naqliyay ✓

1

de: fail to give milk

2

lx: gaaggax

3

nt: gaaggax (a) [vn2a-m] 'failure to give milk'

4

pd: (gaaggaxay)

5

ps: v1=

6

key: gaaggax

waa la naqliyay ✓

1

(Galgaal-ka)

2

1. (xiddigo) cadaad; laxmar.

3

2. (neef, naag) aan dhalin, aadna u cayiley.

waa la naqliyay ✓

1

galgaal¹: m.l 1. Xiddig soo baxa, marka dirirku u dhowaado dayaxa. 2. Dheddig gool noqotay (xoolo).

2

galgaal²: f.mg1 (-aalay, -aashay) Nafley dheddig gooloobid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [abstract] barrenness, infertility (of animal)

2

galgaal v. be barren, infertile

3

galgaal pr. n., loc. name of a star constellation

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) xoolo aan dhalin ama rimi waayay. Dh: naqnaqe, guuntow.

2

galgaal -ka: (magac, lab, keli) xiddig magaceed. Galgaalkii buu xalay la jiray dayaxu.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Wax si wacan u dhisid (aqal).

waa la naqliyay ✓