gaaf — Macnaha & Turjumaada

1

(Gaaf-ka)

2

1. Meel la hagaajiyey oo la qurxiyey oo arooska loo sameeyo oo lagu sameeyo caweys, cunno, dheelaas, cayaaro, kd.

3

2. Dhis kala durugsan; hadoodil.

4

3. Kol, kal, toogo, moog; jilays.

5

4. Hareer; dibad.

waa la naqliyay ✓

1

gaaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. Dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

2

gaaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Wax ka dheeraan iyada oo muujinaya diidmo iyo nicitaan (nafley).

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) 1. Xaflad loo sameeyo labada is aroosay maalinta ay toddoba baxayaan. 2. dhisme ku meelgaar ah. 3. Kaltan. 4. Dad shir u fadhiya looga arrinsanayo xaajo waxku'ool ah. 5. Hareer. 6. Dibad. 7. Meesha gorayada ku dhasho. 8. Midab geelu yeesho oo madow xigeen ah.

waa la naqliyay ✓

m. n. ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) traditional wedding party, usually in northern Somalia

waa la naqliyay ✓

1

(fal) «u ka qaybqaado hawlaha iyo ciyaaraha aroos.

2

gaaf-ka: (magac, lab, keli) wareegga guriga arooska hortiisa laga dadbo oo la qurxiyo si habeennada arooska dhallinyaradu ay ugu caweyso. Galabta ayaa gaafkii la dadbayaa. Dh: xayndaab, ardaa.

3

gaaf -ka: (magac, lab, keli) xaflad casuumad iyo ciyaaro iskugu jirta oo habeenka seddexaad ama toddobaad ee arooska la sameeyo.

4

gaaf -ka: (magac, lab, keli) hareer ama dibad.

waa la naqliyay ✓

1

de: ground cleared for wedding celebrations, wedding feast; structure set up for wedding feast; occasion, party, time; yard, open space

2

lx: gaaf

3

pd: (-ka Pl: gaafaf (ka))

4

ps: n4-m

5

key: gaaf

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafa-ha)

2

1. Waayo badan; jeer; wax badan.

3

2. Meerto; kaltan.

waa la naqliyay ✓

1

gaafo¹: m.l 1. Waqti dheer. 2. Miileysi; kaltan.

2

gaafo²: f.mg3 (-ftay, -fatay) 1. Bawdyo kala fogeyn (hal). 2. U g.: wax qabashadooda isu diyaarin. 3. U g.: wax baajintooda isku hawlid. 4. Ku g.: wax dhan walba ka marid.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. plenty, quantity; frequent turns

2

gaafo v. prepare oneself, be ready

waa la naqliyay ✓

-da: (magac, dhedig, keli) waayo badan; muddo badan. Gaafo ayaan ku aqaanay.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) loox ballaadhan oo dabo dhuuban oo la qabsado leh. Waxa la adeegsadaa kolka hadhuudhka la tumayo ee la asoorayo si ay qashinka iyo firidu u kala baxaan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gadaf-ka)

2

Gedef.

waa la naqliyay ✓

1

gadaf¹: m.l 1. Wax qaab wareegsan leh. 2. Wax lagu qariyo wax kale. la-mid: gedef¹.

2

gadaf²: f.g1 (-dfay, -daftay; -dfi) 1 . Wax qaab wareegsan u yeelid. 2. Wax, wax kale ku dahaarid. la-mid: gedef².

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax qaab wareegsan leh. 2. Wax lagu qariyo wax kale. la-mid: gedef.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. circle, circumference; curtain, cover

2

gadaf v. cover, hide

waa la naqliyay ✓

1

(fal) wax qaab wareegsan u yeelid.

2

gadaf: (fal) wax, wax kale ku dahaadh. Dh: gedef.

3

gadaf -ka: (magac, lab, keli) qaabka ay u ekaadaan marka timaha la tidco ee caarada hore la isaga gunto. Dh: muluko, halab.

waa la naqliyay ✓

m.l (-fyo, m.dh) Gafuur.

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) fuqa iyo daamanka. Allow garawo giirkiyo afkiyo, ganafka taagaysa, guur aan ka la'aado. Dh: gafuur.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafabbax-a)

2

Kolka curadka cidda ugu weyni cid u gaar ah yeesho, isagoo loona guurshey xoolo ku filanna la siiyey.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafabbixid-da)

2

Wiilasha cidda, siiba curadka, inta loo guursho oo xoolo la siiyo, cidda ka dhexbixid oo gaar u degid; carruurta hadba kii kora oo guursada oo isku fillaada oo gaar u dega.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafabbixin-ta)

2

Gaafabbax ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafal-ka)

2

(bad: beden, kd.) qoryaha babcan oo ragga saayibta wadaa ku fariisto, midkood.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafasha-da)

2

1. (xoolo) habka neefka godlan oo la lisa hayaa isu taago oo lugaha u kala durkiyo; faarumaysasho.

3

2. Taagnaan ama socod gaar ah oo digtoonaani ku jirto, oo wax la qaban doono ama dhici doona la isu golaadiyo oo loo darbado.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafeysi-ga)

2

Wadaag, qaarba kol wax qabto; toogaysi; kaltan; jilaysi; moogtan.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafmeer-ka)

2

Dusha iyo hareeraha oo wax laga ilaaliyo oo lagala soo warwareego; kormeer; afmeer; (ama gaafammeer).

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafmeerid-da)

2

Dusha ka ilaalin; ka korwareegid; dibadwareegid; kormeerid: afmeerid.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafootamid-da)

2

Gaafeysi; kaltamid; toogaysi; jilaysi.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafootan-ka)

2

Wadaag qaarba kol wax qabto; gaafeysi; kaltan; jilays.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaafayn-ta)

2

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gelin-ka) a) Maalinta ama habeenka, kala bar oo bar; labada gelin oo maalintu waa: 6:00-12:00 iyo 12:00-18:00; labada habeenkuna waa 18:00-24:00 iyo 24:00-6:00. b) Galmo; kal; gaaf; jil.

2

2. (Gelin-ta) Wax dhexdi ama gudihi, wax kale gaarsiin, ku ridid, dhigid, xuluulin.

waa la naqliyay ✓

1

(Jeeraara-da)

2

(fardo) durduro, badanaa kolkay qofka jarayna haya, ku gaafwareega hayaan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Midab xoolaha dhanada iyo jaanka cuna ama dhirta qaarkeed daaqa ay gaafurka ku yeeshaan. 2. Carro cusboole ah. 3. Wasakh, uskag.

waa la naqliyay ✓

1

gaafabbax¹: m.l la-mid: gaafabbixid.

2

gaafabbax²: f.mg1 (-xay, -xday; -bixi) Reer u gaar ah yeelasho (wiil).

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaafabbax². la-mid: gaafabbax¹.

waa la naqliyay ✓

m.f.dh eeg gaafabbixi.

waa la naqliyay ✓

1

gaafammeer¹: m.l la-mid: gaafmeerid.

2

gaafammeer²: f.mg1 (-ray, -rtay) la-mid: gaafmeer².

waa la naqliyay ✓

m.f.dh la-mid: gaafmeerid.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

m.dh.u Meel la deggenyahay ama ceel agagaarkood.

waa la naqliyay ✓

-ta: (magac, dhedig, keli) dhinac cidla' ah oo cadaw xiga; dacalka u shisheeya degmada beesha.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaf-ka)

2

Gef.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn.

waa la naqliyay ✓

1

gaf¹: m.l (-faf, m.l) 1. Khalad. 2. Meelkadhac. la-mid: gef.

2

gaf²: f.g/mg1 (-fay, -ftay) 1. (f.g) Khalad samayn. 2. (f.g) Haleeli waayid. 3. (f.mg) U g.: cid meelkadhac ku samayn. m.f.dh, gafid.

waa la naqliyay ✓

foul

waa la naqliyay ✓

1

m. n. mistake, error; difficulty; trap, deceit

2

gaf v. err, make a mistake; miss

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (n) mistake (misteek); error (erar); fault (foolt) ~ see [eeg] gef, khalad

2

gaf -ay / tay: (v) 1. offend (o feendh). Ex: waad ii gaftay; you offended me. 2. commit a jnistake or an error ~ see (eeg] gaf . 3. fail to hit, catch or meet: miss (mis). Ex: wuu la gafay; he failed to hit [missed]

waa la naqliyay ✓

1

(fal) ka go' oo wada gaadhi waa.

2

gaf: (ereycodeed) tusmeeya marka si degdeg ah wax loo qaado. Tuug baa lacagtii gaf ka siiyay.

3

gaf -ka: (magac, lab, keli) meelkadhac loo geysto qof. Dh: deelqaaf, qalad, denbi, danbi.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

m.l (-faf, m.l) Weel weyn oo bir ah una sameysan sida saxan oo dharka lagu dhaqo.

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) mid ka mid ah qalabka codka weyneeya, bahiyana. Baaf baa i dul yaalay oo waxba ma maqlayn, kolkaad ila hadlaysay.

2

baaf -ka: (magac, lab, keli) saxanka lagu dhaqo maryaha; saxniga dharka lagu maydho. Dh: tashti, saxni, sixni, saxan.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Daaf-ka) Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

2

2. (Daaf-ta) Doc, dhinac; barbar; gees; hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daawo) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

4

dąaf³: f.mg1 (-fay, -ftay) Daaf ku dhicid.

waa la naqliyay ✓

1

daaf: m.dh (-fo, m.l) Doc; dinac; hareer.

2

dąaf¹: m.l Xanuun indhaha ku dhaca; bakooro.

3

dąaf²: m.l (daaw.) Halamacoodka xuubka isha iyo baalasha kaasoo gaduuta oo barara soona daaya biyo ama malax.

waa la naqliyay ✓

1

m. n., [collective] purulent conjunctivitis (eye disease)

2

daaf v. have conjunctivitis

3

daaf [feminine] n., loc. side, corner; bottom of hill

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) eye disease; conjunctivitis (kon-jen-ten-veey-tis); pinkeye (pin-kaay)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) indhaha xanuunka daafku hakaaga dhaco. Indhihiisa markaan arkay baan ku daafay Dh: bakoorow.

2

daaf -ka: (magac, lab, keli) xanuun ku dhaca indhaha oo la is qabadsiiyo, baqbaq iyo xafajo badanna u keena oo wax aad qori mooddaa indhaha dhex ordo. Dh: bakooro, qoridaaf.

3

daaf -ta: (magac, dhedig, keli) meesha aad joogto meel dhinac ka ah. Daaf uga joogso gaadhiga yaanu ku jiidhine. Dh: doc, gees, barbar, hoobad.

waa la naqliyay ✓

1

(Faaf-ka)

2

Meelo badan oo la saabto; fitaax; ballaarad.

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l 1. Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan. 2. la-mid: faafid.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. la-mid: faah², faax².

waa la naqliyay ✓

1

faaf¹: m.l Meesha wabiyadu iyo daadadku ku fatahaan.

2

faaf²: f.mg1 (-fay, -ftay) Biyo, cudur, war iyo wixi lamida meel ku baahid. m.f.dh, faafid. la-mid: faah, faax.

waa la naqliyay ✓

1

v. spread

2

faaf vl. n. spreading, being spread about

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) 1. outbreak (awt-breyk). 2. the act of scattering or spreading -faafis. 3.-faaf ay tay: (v) (iskaa ter); spread (ispareedh) scatter

waa la naqliyay ✓

1

(fal) fid oo baah; meelo badan isku ballaadhi. Li: urur, kooban.

2

faaf -ka: (magac, lab, keli) dhul ballaadhan oo biyo fadhiisin ah; meelo badan oo la saabto. Dh: doox.

waa la naqliyay ✓

1

(Gaab-ka)

2

(qof, kd.) dheererkii loo baahnaa dherer ka yar leh; dhererkiisu gaaban yahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m.l Qof ama wax dheererkiisu gaabanyahay.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] (adj.): shortness; short, small (person ~ thing)

waa la naqliyay ✓

(tilmaame) aan dherer la hayn, jog yar. Cali Gaab iyo Axmed Dheere waa walaalo.

waa la naqliyay ✓

1

de: shortness; [atr.] short, small (person ~ thing)

2

lx: gaab

3

pd: (-ka Pl: gaabab (ka))

4

ps: n0-m-abs; n4-m

5

key: gaab

waa la naqliyay ✓

1

(Gaad-da)

2

1. Geed geedaha isku rara oo bixiya miro la cuno; caan wuxuu ku yahay goroyadaa mirihiisa jecel.

3

2. Cayaar lagu cayaaro laamaha gaadda iyo leebab (fiddi); leeb.

waa la naqliyay ✓

1

gaad¹: m.dh 1. Geedsaar leh miro macaan oo la cuno oo goroyaduna aad u jeceshahay, isla markaasna looga dhigto kabdhoodka (goonnibaarka) ciyaarta shacdurka. 2. Ul gaaban oo xooggan.

2

gaad²: f.g1 (-day, -dday) Nafley si lama filaan ah ugu kedin.

waa la naqliyay ✓

f.g1 (-day, -dday) Nafley si lama filaan ah ugu kedin. m.f.dh, gaadid.

waa la naqliyay ✓

1

v. stalk, creep up on, ambush, take by surprise

2

gaad vl. n. ambush

3

gaad [feminine] n. climbing plant species, with edible fruit; a traditional dance

waa la naqliyay ✓

-ay / day: (v) attack suddenly or unexpectedly; ambush (aambuush), stalk (stook). —Syn: ambuscade, bushwhack, waylay (weeyleey)

waa la naqliyay ✓

1

(fal) cid kale, u dhuumo oo wax ku dhufo ama qabso.

2

gaad -da: (magac, dhedig, keli) geed jilicsan oo geedaha kale ka hoos baxa, urur u baxa oo ay xaskusha isku bah yihiin. Xooluhu ma daaqaan, duntiisuna waxay ka koobantahay miiqaq adag.

waa la naqliyay ✓

m.l Wax aan tira badnayn.

waa la naqliyay ✓

-ga: (magac, lab, keli) wax dhammaaday inta yar ee ka sii hadhay.

waa la naqliyay ✓

1

1. (Gaal-ka) a) Qof aan Muslin ahayn oo siiba midabkiisu cad yahay. b) Qof aan jimic lahayn oo cidna u turin; tiirri. c) Geel (waxaa badanaa lagu dabakaraa ereyo kale sida haruubgaal, xeryaggaal, afaggaal, ...).

2

2. (Gaa-sha) Tab, ged, dabci.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. la-mid: ceelgeel: Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

gaal¹: m.l (-lo, m.dh) 1. Nin aan Muslin ahayn. 2. Nin aan raxmad lahayn. 3. la-mid: faranji. 4. Ceel biyo badan oo aan dhano la hayn; ceelgaal. 5. la-mid: geel (haruubgaal, ceelgaal, xeryagaal iyo wixi lamida).

2

gaal²: m.dh 1. Haweeney aan Muslin ahayn. 2. Haweeney aan raxmad lahayn; gaalad. 3. Hab; dabeecad.

waa la naqliyay ✓

1

m. n. non-Muslim, infidel; white man, European; cruel person

2

gaal [feminine] n. female infidel; European woman

3

gaal [feminine] n., [collective] disposition, nature, character

waa la naqliyay ✓

-ka: (n) [Pl. gaalo-da] 1. an unbeliever with respect to Islamic religion; non-Muslim. 2. white person especially European. 3. gaalo madow: (expression) non-Muslim black person. Gaasha: (n) unbeliever female, especially Islamic religion

waa la naqliyay ✓

-ka: (magac, lab, keli) qof aanan diinta islaamka haysan. Gaal dil gartiisana sii. Li: Islaam, Muslim.

waa la naqliyay ✓

کافر

waa la naqliyay ✓

1

(Gaan-ka)

2

1. Xoog leh; adag.

3

2. Dihin.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Wax xooggan oo adkaysi leh. 2. Geel aan irmaanayn. 3. G. ah: wax aad u badan.

waa la naqliyay ✓

m. n., [abstract] strength, toughness, massivenss

waa la naqliyay ✓

-ah: (adj) massive (maas-siv); large in comparison with the usual amount ~ farabadan

waa la naqliyay ✓

1

-ka: (magac, lab, keli) wax xooggan oo adkaysi leh.

2

gaan -ka: (magac, lab, keli) geel aan irmaanayn.

3

gaan -ka: (magac, lab, keli) hareeraha iyo dhinacyada uu shey ama meel leedahay. Dh: daaf, dhinac, geftin, daraf.

4

gaan-ka: (magac, lab, keli) wax aad u weyn oo aad u badan ahaansho. Ha guddoonsan waa caqligu gaanka ku ahaaye.

waa la naqliyay ✓

1

de: strength, toughness, massivenss

2

lx: gaan

3

pd: (-ka)

4

ps: n0-m-abs

5

key: gaan

waa la naqliyay ✓

1

(Gaar-ka)

2

a) Waxa uu ka dhashay ama uu la magacwadaago, ka baxsan; aan u ekayn; duwane. b) Dhinac, gooni. c) (naxwe; magac guud iyo magac gaar) magac guud = nin, magaalo, bad; magac gaar: Liibaan, Xamar, Afrika. d) Hurguun ka yimaada nabar aan dhiig ka iman, siiba kan qodaxdu muddo.

waa la naqliyay ✓

1

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

2

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

3

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho.

waa la naqliyay ✓

m.l 1. Xuub ku dahaaran ilmo dhashay. 2. Dhiil, abxad iyo wixi lamida wax korka looga dahaaro. 3. Urun.

waa la naqliyay ✓

1

gaar¹: m.l 1. Wax cid si gooni ah u khuseeya. 2. Qof loo xilsaaray, inuu ilaaliyo xafiis, dukaan iyo wixi lamida. 3. G. ah: khaas ah.4. Dhaawac callirsan.

2

gaar²: m.l (naxwe) Magac guud iyo magac g.

3

gaar³: f.g/mg1 (-ray, -rtay) 1. (f.g) Meel tegid. 2. (f.g) Cid, cid ka horreysa ka daba tegid. 3. (f.g) Jir cananno ku suntid. 4. (f.g) Dhiil, abxad iyo wixi lamida dahaarid. 5. (f.mg) Wax, wax ku filnaansho. m.f.dh, gaarid.

waa la naqliyay ✓

1

v. reach, attain, achieve; overtake, catch up with, arrive

2

gaar v.aux: nearly do (X), almost did (X)

3

gaar m. n. (adj.): singularity, specialness, differentness, individuality; special, particular, proper

waa la naqliyay ✓

-ay / tay: (v) 1. reach (riij); achieve (a-jiiv); arrive (arraayv); attain (a teeyn); gain (geeyn) ~ gaadh. 2. touch (taaj). Ex: gacantiisii baa i gaartay; his hand has touched me. 3. (adv) almost but not quite: almost (ool-moost); nearly (niyar-li). Ex: waan garni gaaray; I was almost asleep

waa la naqliyay ✓

1

Particolare; speciale

2

Particular; special

waa la naqliyay ✓

1

(tilmaame) wax is ah oo ka soocan inta kale ee la midka ah. Hiddo iyo dhaqan baynu gaar u leennahay. Dh: gooni, khaas, is.

2

gaar -ka: (magac, lab, keli) dahaadh maas ah; shiraac ama wax kale oo adag oo xagga hoose lagaga tolo masafta ama dabaqa si aanu dhulku u xoqin.

3

gaar -ka: (magac, lab, keli) laabta kurayga ama jinta foodlayda oo qori yar lagu xoqxoqo oo nabarro yaryar oo is daba taxan loo yeelo ka dibna dhaacaanka dharkaynka la mariyo. Haddaan shaadhka iska saaro waad arki kartaa gaarka laabta igaga yaalla.

4

gaar -ka: (magac, lab, keli) eeg gaadh.

waa la naqliyay ✓

خاص

waa la naqliyay ✓