gaadhifaras

-ga: (magac, lab, keli) hawl fulinteed, gaadhi waayid. Dh: gaariwaa.

-ka: (magac, lab, keli) wax sii socda ku sinmid; wax kaa korreeya gaadhid. Dh: gaaritaan, gaadhis, taababasho, qabasho, tegis.

-ka: (magac, lab, keli) gaadhi yar oo gacmaha lagu riixo. Dh: kaariyoone, gaadhibusbus.

-ka: (magac, lab, keli) waxyeello iyo nabar.

vl. n. investigation, analysis, research

-ka: (magac, lab, keli) wax dahsoon raadintii si runtiisa loo gaadho ama xog badan looga ogaado.

a: baaritaan {N}

de: investigation, analysis, research

lx: baadhitaan

pd: (-ka)

ps: vn2-m

key: baadhitaan

m.l Neef baadi ah oo reerihii uu la joogay ka carara.

-ka: (magac, lab, keli) baydadka iyo qaloodka neefka baadida ah oo cidda uu soo raacay la qabsan waaya.

m.dh Dad baadida soo gasha haysta oo aan sheegin.

-ta: (magac, dhedig, keli) ballanfuris iyo axdijebin. Dh: badhifuritaan.

m.l Ilmo yar oo bilaabay fadhi.

m.l Ilmo yar oo bilaabay fadhi.

-ka: (magac, lab, keli) marka ilmuhu dhashay baranayo sida dabada loogu fadhiisto. Fadhibaradka maansada markaan farafaraynaayay.

-ta: (magac, dhedig, keli) ciyaar carruurtu kubbad yar isla dhacdo.

-ka: (magac, lab, keli) afbadnaanta birta wax goynaysa sida middida iyo billaawaha.

m.l (-no, m.dh) Organ wada qaba habdhisyada taranka iyo kaadi mareenka.

-ka: (magac, lab, keli) habka wada qaba habdhisyada taranka iyo kaadimareenka.

-ka: (magac, lab, keli) wax dhadhay oo isku buusay ahaan. Qudradda qoo oo qaadhitaanka ka ilaali. Dh: dhadhitaan, qaadhniin.

taadhisaar¹: m.l Dumar ama xoolaha kale oo umula iyagoo weli nuujinaya.

taadhisaar²: f.mg1 (-ray, -rtay) Dumar ama xoolaha kale iyagoo weli nuujinaya umulid.

m.l Dumar ama xoolaha kale oo umula iyagoo weli nuujinaya.

(fal) dumar ama xoolaha kale iyagoo weli nuujinaya, haddana umul.

taadhisaar -ka: (magac, lab, keli) eeg taadhida.

-ka: (magac, lab, keli) xaadhidda lafteeda. Dh: haritaan, xaaqitaan, fiiqitaan.

-ta: (magacwadareed) labo xiddig oo isdaba yaalla oo sida waranka u eg oo dagaal iyo colaad lagu astaysto.

m.f.dh eeg fadhibaro.

-da: (magac, dhedig, keli) koritaanka ilmaha, kolka uu ku jiro marxaladda barashada fadhiga. Gurguurad hortii ilmuhu fadhibarashuu soo maraa.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, u tegtegis; ku noqnoqosho oo ka warhayn.

-ka: (magac, lab, kli) gaadhi ka samaysan buudhi labo taayir leh iyo dameer xagga hore lagaga xidhay oo jiida. Dh: gaaridameer.

-ka: (magac, lab, keli) eeg gaadhidameer.

m.f.dh eeg taadhisaar².

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg taadhisaar.

-ha: (magac, lab, keli) ninka ku adeegta gaadhidameerka ama ku shaqaysta. Dh: gaaridameerle.

m.l Dhicinta uu neef markaas rimay dhiciyo; qubeys.

-ka: (magac, lab, keli) meel ka dhaqaaqid oo tu kale u socdaalid. Dh: aadid.

(Baadifad-da, Baadifad-ka)

Qofka baadida hela oo qabta oo kii lahaa ku sima, waxa la siiyo.

m.l Hanti la siiyo qof baadi sheega ama keena. la-mid: baadifur.

m.l Hanti la siiyo qof baadi sheega ama keena. la-mid: baadifur.

m. n. finder of a lost animal ~ object; reward payment

-da: (magar, dhedig, kell) qofka baadida hela abaalgudka la siiyo. Dh: abaalmarin.

de: finder of a lost animal or object; reward payment Someone who claims supernatural power to find a lost animal or object for a fee

lx: baadifad

pd: (-ka ~ -da)

ps: n1-m/f

key: baadifad

m.l la-mid: baadifad.

(fal) ballan xidhnayd buri; wax la isku ogaa weydaaro. Weligaa ha badhifurin, balkii kuu xidhnaayoo, dhaqankaa ha baylihin.

badhifur -ka: (magac, lab, keli) ballan ka bixid; ballan jebin. Badhifur beenaale caado way u tahay. Dh: ballanfur, dhabarjebin, dabafur. Li: oofin.

(fal) gaashaanka u darruur oo iska moos. Arrinta iska daadifee.

(Faahfaah-a)

(hadal, kd.) sii caddays; waxkasheeg; faallo.

m.l.kh F. ah: sii caddays (hadal iyo wixi lamida); waxkasheeg; faallo.

m. n. explanation

de: explanation

lx: faahfaah

pd: (-a)

ps: n0-m

key: faahfaah

name-f excellent, magnificent, proud, outstanding

a: gaari

de: car, automobile, truck, wheelbarrow; cart; chariot

hm: 1

lx: gaadhi

pd: (-ga Pl: gawaadhi (da))

ps: n8-m, n2a-m

syn: baabuur, fatuurad

key: gaadhi_1

de: trade truck

hm: 2

lx: gaadhi

pd: \pd-carabiga

ps: np-m

key: gaadhi_2

-a: (magac, lab, keli) marka ruuxu u ka soo baxo marxaladdii carooska iyo ciyaarihiisii, xaas iyo xoolo gaar ah yeelasho. Dh: kaayabax, toddobabax.

(Gaashaan-ka)

Qalab lagu dagaallamo oo wareegsan: wuxuu ka samaysan yahay bir ama harag adag ama wax kale, oo inta gacanta lagu qabsado, riddada iyo nabarrada tuuryada ah laysaga dhigo oo lagaga gabbado.

m.l (-nno/-ammo, m.dh) Qalab bir ama harag adag ah, oo looga gabbado riddada warmaha, fallaaraha iyo wixi lamida.

m.l (-nno/-ammo, m.dh) Qalab bir ama harag adag ah, oo looga gabbado riddada warmaha, fallaaraha iyo wixi lamida.

v. shield, defend

gaashaan m. n. shield; full-back (football)

nickname; name-m shield, defense. Cf: Harti

-ka: (n) shield (shiildh), armor (aar mar), also armour, bulwark (buulweerk)

magaca wiil lagu metalay gaashaan oo ah wax hubka la iska dhigo. Waxa loola jeedaa in uu noqdo geesi aan dhiniciisa cadaw ka soo dhacin. Waxa kale oo ay hooyadu u bixisaa wiil ay kaga gaashaamatay in reerkeega la dhaxalwareejiyo ka dib kolkii uu saygeegii geeriyooday wiilal hore na aanay lahayn.

-ka: (magac, lab, keli) qalab wareegsan oo warmaha, leebabka iyo dhagaxda la iskaga dhigo oo bir ama saan adag ka samaysan oo dhexda ku leh meel gacanta la geliyo oo la qabsado.

Qalabka muraayadaha aragtida gudbiya leh ee lagaga gaashaanto iftiinka indhadaraandarka ah ee wax alxamidda ka dhasha.

gaasiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay, -rmi) Wax gaasir ah noqosho.

gaasiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax gaasir ah ahaansho.

gaasiran¹: f.mg1 (-rmay, -rantay, -rmi) Wax gaasir ah noqosho. m.f.dh, gaasirmid.

gaasiran²: f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax gaasir ah ahaansho. m.f.dh, gaasirnaan.

der. [adjective] diminished, reduced, incomplete, inferior

name-f diminished, reduced, born before her due date

(tilmaame) wax aan wada dhannayn oo dhantaalan.

bw: dhimman

de: diminished, reduced, incomplete, inferior

lx: gaasiran

nt: gaasiran (gaasirmay) [v1=inch]

pd: (gaasirnaa)

ps: adj-der

key: gaasiran

-ka: (magac, lab, keli) hoggaamin wax la wado. Awrku waa layli oo wali gadhqaad ma baran.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax gardarro falay ahaansho.

f.mg4 (-rnaa, -rnayd) Wax gardarro falay ahaansho. m.f.dh, gardarnaan.

der. [adjective] wrong, in error

-aa / gardarnayd: (adj) guilty (gilti); blameworthy, blamable; culpable (kowpa-bal); aggressive (agresiv)

(tilmaame) mid gardaro sameeyey.

de: wrong, in error

lx: gardaran

pd: (gardarnaa)

ps: adj-der

key: gardaran

-ga: (magac, lab, keli) qof ama neef inuu hadho la moodayo oo hadhi waaya. Hadhiwaa xaqiisu ma hallaabo.

-ka: (magac, lab, keli) qof si aan laga filayn u dhaqmay.

-ka: (magac, lab, keli) lacag ama xoolo kale oo ay dad isku dan ahi iska dhex ururiyaan si kolka baahiyi timaad ay ugu bixiyaan. Dh: baaho.

qaadhaan -ka: (magac, lab, keli) lacag ama xoolo kale oo qof baahan loo ururiyo si loogu caawiyo. Gabdhihii lacagtu ka hallawday qaadhaan ayaa loo ururiyay. Dh: baaho, qaraamaad, dhawrto.

(Qardhaas-ta)

Xirsi; makaraan.

m.dh (-so, m.l) Warqad quraan ku qoran yahay ama wax kale oo inta idiin lagu dahaaro belaayo-xijaab ahaan loo xirto; xirsi.

f. n. amulet, charm, talisman

-ta: (n) amulet (am-yu-lat); countercharm ~ xirsi

-ka: (magac, lab, keli) eeg qardaas.

qardhaas -ta: (magac, dhedig, keli) dawo wadaaddadu sameeyaan oo ah waraaq qur'aan iyo ducooyin lagu qoro oo inta si farsamaysan loo duuduubo qofka buka qoorta loogu xidho. Wadaadkii baa aabbahay qardhaas u dhigay. Dh: xirsi.

cf: makaraan, xirsi

de: amulet, charm, talisman

lx: qardhaas

pd: (-ta)

ps: n1-f

key: qardhaas

m.l la-mid: xaadirin.

-ta: (magac, dhedig, keli) xaadir ahaan; u joogid. Dh: xaadirid.

xaadiris -ka: (magac, lab, keli) yeedhin oo mid mid inuu joogo u hubin. Dh: yeedhin, xaadirin.

xaadiris-ka: (magac, lab, keli) u yeedhid oo goobta soo joojin. Dh: keenid.

xaadiris-ta: (magac, dhedig, keli) meel imasho oo goob joog ahaan.

-ka: (magac, lab, keli) kala maqnaansho daba dheeraaday. Baaditaan baan ku kala maqnqyn.

-ka: (magac, lab, keli) faaafitaanka war ama wax kale. Dh: fiditaan.

(fal) cid kale oo meel sare higsanaysa, taageero u fidi adoo gadaal ka riixaya.

badhitaal -ka: (magac, lab, keli) cid kale oo meel sare higsanaysa, taageero u fidin oo gadaal ka riixid. Dh: badhikintaal.

-ka: (magac, lab, keli) eeg badhid.

(fal) cid kale badhikintaal oo taageer. Dh: badhikintaal.

badhitaar -ka: (magac, lab, keli) cid kale badhikintaalid oo taageerid. Dh: badhikintaal.

m.dh la-mid: caaddifo.

-da: (magac, dhedig, keli) xamaasad iyo kaljeclaysi, dhabta aad uga durugsan oo ruuxu siduu jecel yahay oo qudha ismoodsiiyo ama rumaysto.