gaadayr

(fal) cir, caad yeelo.

caaday: (fal) caad u yeel.

(Gacayr-ta)

Geed yar oo xamakowga u eg, qodxose aan lahayn oo laamihiisa la cuno.

m.dh Geed yar oo laamo jilicsan oo la cuno leh.

f. n., [collective] small plant species

-ta: (magac, dhedig, keli) jaad qadhaabka ka mid ah; geed gaab dhirta waaweyn ka hoos baxa oo qadhaab ahaan loo cuno. Dh: gacayro.

de: small plant sp.

lx: gacayr

pd: (-ta)

ps: n-f-col

key: gacayr

(Gahayr-ka)

1. Miraha aan weli bislaan; miro ceeriin; curdan; yacyacood.

2. Wax aan jilicsanayn; adag.

gahayr¹: m.l.kh 1. la-mid: gaahiir 1. Miro aan bislaan, curdannimadiina dhaafay. 2. G. ah: gabar inannimmo ku weynaatay. 3. Wax aan jilicsanayn; adag. 4. la-mid: gaahi.

gahayr²: m.dh Geed gaab u eg dhafaruurta oo leh laamo dhuudhuuban oo aqallada lagu dhisto.

gahayr³: f.mg1 (-ray, -rtay) 1. Miro curdan dhaafid. 2. Qof doobnimo ku weynaansho. la-mid: gahayrow.

m.dh Geed gaab u eg dhafaruurta oo leh laamo dhuudhuuban oo aqallada lagu dhisto.

m. n., [collective] unripe fruit

name-m unripe

-ah: (adj) not ripe: unripe (anraayp). usually with fruit ~ ceeriin, qayriin

(tilmaame) midho shinkoodii dhaafay.

gahayr -ka: (magac, lab, keli) diirka adag; maydhax ama wax kale oo adag.

gahayr -ka: (magac, lab, keli) midhuhu marka ay cusaybka dhaafaan ee ay adkaadaan ee aanay bisaylna gaadhin.

de: unripe fruit

lx: gahayr

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: gahayr

name-m eagle; lit: he who was born while an eagle was hovering overhead

haaday! (ereydhawaaq) qof dhibaato weyni gaadhay oo inta uu is celin waayo ku dhawaaqa. Dh: hoogay, jabay.

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

m.l (-rro, m.dh) Qof loo diyaariyey maamul ama hoggaan siyaasadeed. la-mid: kaadir.

* (Raadar-ka)

Aalad, duuliyeyaasha dayuuradaha iyo dhofiyeyaasha gaadiidka baddu ay wax ku arkaan, xilli kasta (gudcur ha ahaato ama roob ha da'ayo, ama ciiryaamo iyo dhedo ha jireen) wixii marinkooda ku sugan ama xaggooda u soo socda oo dhibaato keeni kara (ama raadaar).

m.l (-rro, m.dh) (fiisikis) Qalab dareema meesha iyo jihada socodka ee walxo meel fog maraya sida maraakiibta iyo dayaara-daha, waxana qiyaasta laga qaataa dhudaha birlabdanabeedka soo noqday, kaddib markii ay abbaareen walaxda socotay.

m.l (-rro, m.dh) (fiisikis) Qalab dareema meesha iyo jihada socodka ee walxo meel fog maraya sida maraakiibta iyo dayaaradaha, waxana qiyaasta laga qaataa dhudaha birlabdanabeedka soo noqday, kaddib markii ay abbaareen walaxda socotay.

Radar

m. n. radar

-ka: (n) radar (reey-daar) ~ raadaar

de: radar {Eng}

lx: raadar

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: raadar

-ta: (magac, dhedig, keli) caad yeelashada cirka.

-ka: (magac, lab, keli) eeg caadayn.

gaadaan¹: m.l Qarqarsi.

gaadaan²: f.g1 (-aamay, -aantay; -aami) Awr la rarayo luqunta iyo jeeniga hore iskaga xirid si aanu u kicin.

-ka: (magac, lab, keli) qarqarsiga awrta oo xoog lagu fadhiisiyo.

nickname-m broad-chested

(Gaafayn-ta)

Diinta Muslinka ka saarid; gaal ka dhigid.

m.f.dh eeg gaalee.

-ta: (magac, dhedig, keli) gaal ka dhigid; diinta Islaamka ka saarid; qof muslim ah gaal ku sheegid.

-ka: (magac, lab, keli) cid kale, gaal ka yeelid.

gaalays-ta: (magac, dhedig, keli) middi weyn oo af badan. Cali gaallays buu soo tuntay.

-ta: (magac, dhedig, keli) mooteer ama wax la mid ah, gaas ku shubid. Faynuusku gaasayn buu doonayaa.

(Gallayr-ka)

Shinbir heycad ah oo manjaha iyo afka cas oo hilibka cuna; wuxuu badanaa cunaa, halaqa iyo shinbiraha yaryar.

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹ (2).

m.l (-rro, m.dh) Nooc haadda ka mid ah, la bah ah dafada, hilib cun ah, manjo iyo af guduudan leh oo loo adeegsan karo ugaarsiga iyo ilaalinta beeraha. la-mid: gariir¹: (2).

m. n. eagle

-ka: (n) falcon (faalken), eagle (iigel)

de: eagle

lx: gallayr

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: gallayr

نشر عُقاب

-ta: (magac, dhedig, keli) maad iyo maaweelo lagu qoslo samayn. Boon Xirsi waa xiddigga maadaynta Soomaalida.

-ka: (magac, lab, keli) bandhig maaweelo iyo maadi ka buuxdo oo qof ama wax ka badani jilaan lana daawado. Waa maadays adduunyadu dadkuna way matalayaan. Dh: majaajillo, maweelo, maadeys.

m.l (-rro, m.dh) la-mid: raadar.

-ka: (n) radar (reey-daar) ~ raadar

-ka: (magac, lab, keli) qalab ku shaqeeya tegnoloojiyad casri ah oo lagu hago gaadiidka badda iyo ka hawada laguna ogaado cada labada mid ah oo soo wajahan. Dh: raadaal.

m.l Waxyaabaha lagu qurxiyo fardaha marka la heenseeyo.

-ha: (magac, lab, keli) qof meel ilaaliya. Dh: gaarhaye, waardiye, ilaaliye.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax ama meel ilaalin; wixii dhib u keenaya oo dhan ka waardiyayn.

(Gabaldaie) All. Som. Helianthus annus L. Compositae.

S Helianthus laetiflorus ? Compositae.

N Crotalaria saltiana Andr. Papilionaceae.

N Indigofera coerulea Roxb. Papilionaceae.

N Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

N Indigofera argentea Burm. Papilionaceae.

N Tragia brevipes Pax. Euphorbiaceae.

gacansayr¹: m.l 1. Diidmo. 2. la-mid: gacansayrid.

gacansayr²: f.mg1 (-ray, -rtay) Ku g.: talo, amar iyo wixi lamida si qayaxan u diidid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku g.: talo, amar iyo wixi lamida si qayaxan u diidid. m.f.dh, gacansayrid.

v. reject, refute

-ka: (magac, lab, keli) heshiis, oggolaansho la'aan oo diidid.

a: gacanseyr

de: reject, refute Lit: throw one's hands up

lx: gacansayr

pd: (gacansayray)

ps: v1=idiom

key: gacansayr

m.f.dh la-mid: galladid.

-ta: (magac, dhedig, keli) cid kale, guulayn oo mahad iyo wanaag gaadhsiin.

(Garabdaar-ka)

1. Caqli badan oo wax lagu maleeyo.

2. Wax xag Ilaah qof looga sheego; arooris, uur-kubbaallennimo.

m.l Garasho dheeraad ah oo qof wax aan weli dhicin uu ku mala awaalo; uurkubaalnimo.

m.l Garasho dheeraad ah oo qof wax aan weli dhicin uu ku mala awaalo; uurkubaalnimo.

m. n. intuition; inspiration from God

-ka: (magac, lab, keli) dareensiin xagga Eebbe ka ahaata; saadaalin aan lagula qabin; sii garasho; wax qarsoon oo qofka wax u sii sheega ka dibna waxaas la arko. Garabdaar buu leeyahay oo wuxuu sheego waa la arkaa.

de: intuition; inspiration from God

lx: garabdaar

pd: (-ka)

ps: n-m

key: garabdaar

m.dh la-mid: udaabtahays.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg udaabdeys.

-ta: (magac, dhedig, keli) qalab kala duwan oo waxtar leh dhigid. Meel berriba aad ka guuraysaayi aaladayn uma baahna. Dh: hubayn.

aaladayn-ta: (magac, dhedig, keli) qalab millateri iyo awood u yeelid.

-ta: (magac, dhedig, keli) eeg aaladayn.

m.l la-mid: caadaysasho.

vl. n. habit, custom

-ga: (n) getting used to; accustoming [oneself to] ~ u barasho. Ex: caadaysiga hawada qabawga ah; getting used to the cold weather

-ga: (magac, lab, keli) eeg caadaysad.

de: habit, custom

lx: caadaysi

pd: (-ga)

ps: vn2-m

key: caadaysi

f.g/mg3 (-stay, -satay) Wax caado ka dhigasho.

f.g/mg3 (-stay, -satay) Wax caado ka dhigasho. m.f.dh, caadaysasho.

v.auto: get used ~ accustomed to something; form ~ make into a habit

-caadaystay I caadaysatay: (v) accustom (a-kas-tam) habituate; get used to ~ caadeyso. Ex: waxaan caadaystay inaan saacado badan shaqeeyo: I have accustomed myself to working long hours

(fal) si joogto ah u samee; fal samayntiisa caado ka dhigo. Caadayso in aad tukato. Dh: joogtayso.

a: caadeyso

de: get used ~ accustomed to s.t.; form ~ make into a habit

lx: caadayso

pd: (caadaystay)

ps: v3b=auto

key: caadayso

(Daardaar-ka)

Daardaarid.

daardaar¹: m.l la-mid: daardaarid.

daardaar²: f.g1 (-ray, -rtay) 1. Dab, nal, dhawr jeer oo isu dhowdhow daarid. 2. Maagid; juqjuqayn; daandaansi.

f.g1 (-ray, -rtay) 1. Dab, nal, dhawr jeer oo isu dhowdhow daarid. 2. Maagid; juqjuqayn; daandaansi. m.f.dh, daardaarid.

v. kindle ~ light several fires; annoy, irritate

-ka: (magac, lab, keli) marka laga cadhaysiiyo qof waalan ama la taabtaabto bahal cadho xun. Ninka waalan daardaarka ka dhaafa haddii kale wuu idin dagaali. Dh: juqjuqayn, daandaansi, maagid, daardaaris.

daardaar-ka: (magac, lab, keli) cid u baahan, talo u jeedin. Dh: dardaaran.

de: kindle ~ light several fires; [fig.] annoy, irritate

lx: daardaar

nt: daardaar (ka) [vn-m]

pd: (daardaaray)

ps: v1=pl

key: daardaar

-ka: (magac, lab, keli) biyaha lagu faraxasho; biyaha lagu faradhaqdo.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku f.: si kama dambays ah wax u diidid.

f.mg1 (-ray, -rtay) Ku f.: si kama dambays ah wax u diidid. m.f.dh, farasayrid.

m.f.dh eeg gaabbee.

-ta: (magac, dheddig, keli) si aayar ah u socosho.

f.g2 (-iyay, -isay) Awr la rarayo luqunta iyo jeeniga hore isku xirid si aanu u kicin.

(Gaadadda-da)

Qodax-badeed.

m.dh Nafley badda ku jirta oo xiddigtadhul u eg.

f. n. thorny marine plant species

-da: (magac, dhedig, keli) noole badda ku nool oo dushiisu wada qodax tahay. Dh: qodaxbadeed.

de: thorny marine plant sp.

lx: gaadaddo

pd: (/da)

ps: n6-f

key: gaadaddo