gaacuuro

-ka: (magac, lab, keli) qof doqoniimo kibir ku wada jirto. Dh: kibraanni.

nickname-m invasion; resistance; repulse

magac loo baxsho wiil laga filayo inuu iska caabbiyo duullaan gardarro.

-kaanguurada: (n) kangaroo (kaan-garuu) -kangaruu

(Yaanyuura-da)

Mukulaal, dummad.

f. n. cats

de: cat

initial: y

lx: yaanyuuro

pd: (/da)

ps: n6-f

key: yaanyuuro

f.g3 (-rtay, -ratay) Weel aad u buuxsasho.

(fal) wax badan qaado. Intaanad socon lacagta cuuro. Dh: buuxso.

m.dh la-mid: ijaar¹.

f. n. rent

-ajuurada: (n) fee (fii); a charge for services or rent ~ ijaar

-da: (magac, dhedig, keli) abaalmarinta la siiyo qof wax kuu qabtay. Ajuuro iska bixi, ilmaha aan wax kuu baree. Dh: fijo, mushqaayad.

ajuuro-da: (magac, dhedig, keli) khidmad la siiyo culimada Diinta oo uu bixiyo qofka ay wax u akhriyaan ama cashar u dhigaan.

de: rent

lx: ajuuro

pd: (/da)

ps: n6-f

see: ijaar

key: ajuuro

-ta: (magac, dhedig, keli) ceeb aad u weyn oo diir ka siib ah. Calaama xun iyo Allow naga caymi bacuur. Dh: bayuur.

-ka: (magac, lab, keli) eeg gaaggur.

f.mg1 (-ray, -rtay) Aad u xoogaysi (nafley).

f.mg1 (-ray, -rtay) Aad u xoogaysi (nafley). m.f.dh, gaamurid.

v. become robust and muscular, become tough

-ay / tay: (v) be thick and round

(fal) xoog iyo jidh adag yeelo.

gaamur: (tilmaame) mid xoog iyo jidh adag leh. Dh: gahayr, garraad, adag.

gaamur -ka: (magac, lab, keli) dareere layiig ah oo madow kana hadha shidaalka la sifeeyo oo jidadka lagu adkeeyo. Dh: daamur.

de: become robust and muscular, become tough

lx: gaamur

pd: (gaamuray)

ps: v1=

key: gaamur

m.dh la-mid: gaatir.

-ta: (magac, dhedig, keli) wax aad u adag oo gaboobay.

(Gafuur-ka)

Wejiga qaarkiisa hore oo soo yuuban oo nafleyda qaarkeed leedahay: waxaa ku yaal afka, sanka; ...; af.

m.l (-rro, m.dh) Afka iyo sanka nafleyda.

m.l (-rro, m.dh) Afka iyo sanka nafleyda. gafuurtaag¹: m.l Kibir iyo isla weyni wajiga ka muuqda.

gafuurtaag²: f.mg1 (-gay, -gtay) Kibir iyo isla weyni weji ka muujin. m.f.dh, gafuurtaagid.

m. n. area around the mouth; (animal's) muzzle

-ka: (n) 1. snout (isnawt); animal's snout; muzzle (maz-zel); 2. [informal] human mouth

-ka: (magac, lab, keli) labada fuq ee afka iyo hareerahooda. Dh: fuq.

de: area around the mouth; (animal's) muzzle

lx: gafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: gafuur

(Gamuur-ka)

Gamuux.

gamuur¹: m.l.kh la-mid: gamuux¹.

gamuur²: f.g1 (-ray, -rtay) la-mid: gamuux².

m. n., [abstract] bluntness

-ka: (magac, lab, keli) goyn aan waxba la reebin.

de: bluntness

lx: gamuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-abs

see: gamuux

key: gamuur

(Baabuur-ka)

1. Gaadiid badanaaba afar garangarood leh oo ku socda qalab dhaqaajiya (motoor) oo gudaha ugu jira; dadka iyo alaabada buu qaadaa; gaari.

2. Qalab jiko oo inta dab lagu kor shido, wixii wax lagu karsana hayo, la kor saaro; girgire, birjiko; marakab.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada.

m.l (-rro, m.dh) Gaadiid dhuleed matoor leh oo dadka iyo xamuulkaba qaada; gaari.

m. n. car, automobile, truck

baabuur m. n. tin cooking stove, steamer

-ka: (n) car (kaar); auto (oo tow), automobile (ooto moobiil); vehicle (viikal); truck (taraak) gaari, fatuurad

-ka: (magac, lab, keli) gaadiid ku socda afar walxood ama in ka badan oo ka samaysan bir iyo cinjir neef lagu afuufay kuna shaqeeyaa shidaal. Dh: gaadhi, gaari, tamaamuul.

baabuur: -ka: (magac, lab, keli) qalab jikada loo adeegsado. Dhagax si farshaxannimo loo qoray ama ka samaysan ama walax bir ah oo inta dhuxul lagu shido wax lagu dul kariyo. Distida baabuurka dul saar oo xeraadka innoo kari. Dh: birjiko, girgire, marakab, burjiko.

-ka: (magac, lab, keli) caws la bah ah cawsqurunka oo rarada laga sameeyo xooluhuna daaqaan. Waaryaa badhiwayne, baaxuurow ba'aw, bilicdaa ma leedahay. Dh: badhiwayne.

baaxuur -ka: (magac, lab, keli) qof karti iyo awood badan oo arrin iyo aqoon ba leh. Dh: carceer.

baaxuur -ka: (magac, lab, keli) daayeerka kiisa coofaadhka ah ee gaboobay. Dh: daaxuur.

(Caduura-da)

Geed aan qodxo lahayn oo bixiya miro yaryar oo kuwa kiriiriga u eg, oo la cuno.

m.dh Geed leh caleemo yaryar, miro kuuskuusan, macaan iyo laamo dhuudhuuban. la-mid: caduur.

m.dh Geed leh caleemo yaryar, miro kuuskuusan, macaan iyo laamo dhuudhuuban. la-mid: caduur.

f. n., [collective] tree species with small edible fruit

-da: (magac, dhedig, keli) geed aan qodax lahayn oo bixiya midho yaryar oo kariirta u eg oo la cuno.

de: tree sp. with small edible fruit

lx: caduuro

pd: (/da)

ps: n6-f-col

key: caduuro

(Casuura-da)

Midab ka samaysma, midab cas iyo midab uuro ah, oo isku darmay.

m.dh Midab casaan xigeen ah.

f. n., [abstract] reddish-gray (color)

(Asuro) N Crotalaria deflersii Schweinf. Papilionaceae.

N Crotalaria albicaulis Franch. Papilionaceae.

N Crotalaria pycnostachya Benth. Papilionaceae.

N Crotalaria comanestiana Volk. Papilionaceae.

S, N Indigofera articulata Gouan. Papilionaceae.

C Fagonia socotrana (Balf.F.) Schweinf. Zygophyllaceae.

S Flueggea virosa (Willd.) Voigt. Euphorbiaceae.

N Crinum schimperi K.Schum. Amaryllidaceae.

-da: (magac, dhedig, keli) midab burtuqaali ah oo ka samaysma, casaan iyo huruud la isku daray.

bw: cas + uuro

de: reddish-gray (color)

lx: casuuro

pd: (/da)

ps: n6-f-abs

syn: casuus

key: casuuro

-ka: (magac, lab, keli) barxadda ay leeyihiin goobaha dad badani wax ku bartaan, sida dugsiyada iyo wixii la mid ah oo dadka goobta oo dhan la isugu keeno intii safsaf loo joojiyo. Ardadu waxay taagan yihiin daabuurka.

(Daacuun-ka)

Cudur la is qaadsiiyo oo isku kol dad badan ku dhaca ama dhul ballaaran ku baaha; (daacuun-caloolo, dabaxaw; koleera, tiifo, ...).

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuun-calooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daawo) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada “vibrio cholerae”. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

daacuun¹: m.l Cudur calooleed aad halis u ah, dhaqso u faafa oo leh shuban badan oo biyo ah. la-mid: daacuuncalooleed, daacuuncaloolo.

daacuun²: m.l (daaw.) Cudur muddo gaaban oo la is qaadsiiyo oo ku dhaca xiidmaha waxaana keena baktiiriyada 'vibrio cholerae'. Astaamaha: matag badan, shuban biyha bariiska u eg, jirka oo biyuhu ka dhammaadaan; cudurka waxaa laga qaadaa cunto ama biyo aan nadiif ahayn oo u gaadhay saxaro qof qaba cudurkaas.

m. n. cholera

-ka: (n) cholera (kalora) ~ daacuun-caloolo

-ka: (magac, lab, keli) cudur keena shuban. xoog leh oo degdeg qofku u nafbaxo, ka dib fuuqbax ku dhaca ruux. Daacuun baa ka dillaacay tuullada. Dh: daacuuncalooleed, koleera, dabbaxaw.

a: daacuuncaloolo (/ha ~ /da) [n-m/f]

bw: Arabic

de: cholera

lx: daacuun

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daacuun

(Daaxuur-ka)

Daayeer weyn oo lab.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m.l (-rro, m.dh) Daayeer lab oo aad u weyn.

m. n. adult male monkey

-ka: (magac, lab, keli) daayeerka lab ee wayn. Daaxuur ayaan dilay. Dh: coomir, coofaadh.

cf: daayeer

de: adult male monkey

lx: daaxuur

pd: (-ka)

ps: n2-m

key: daaxuur

daruuro¹: m.dh Siriqda loo yeelo xarig wax lagu qabanayo.

daruuro²: f.g3 (-ray, -rtay) Kabo, maro iyo wixi lamida liid qurxan ku tolasho.

m.dh Siriqda loo yeelo xarig wax lagu qabanayo.

name-f cloud, mist

magac loo baxsho gabadh qurux badan oo caddaanka darruuraha leh.

nickname-m a short, chubby person

magac loo baxsho wiil gaaban oo buuran.

m.dh (-ooyin, m.l) la-mid: fatuurad.

m.dh (-rro, m.dh) Godka shinnida malabka ku kaydsato.

-ta: (magac, dhedig, keli) kolay ama wax kale oo si gaar ah loo dhiso, si ay shinnidu malab ugu samayso.

-ka: (magac, lab, keli) caano geel oo dhanaanaaday. Dh: karuur.

-da: (magac, dhedig, keli) eeg gacayr.

(fal) qoriga u jar si yar oo isku siman; gunta ku goo. Dh: gamuum.

nickname-m bluntness

magac loo baxsho wiil loo arko inuu yahay mid dabeecad gurracan oo adag.

m.l (-rro, m.dh) Shay afar gees leh oo ka samaysan shamiito iyo ciid laysku qasay oo guryaha lagu dhiso; bulukeeti.

m.l (-rro, m.dh) Shay afar gees leh oo ka samaysan shamiito iyo ciid laysku qasay oo guryaha lagu dhiso; bulukeeti.

m. n. brick; construction block

-ka: (n) brick (biriik) ~ bulukeeti

-ka: (magac, lab, kali) dhis ka samaysan niis iyo sibidh si farsamaysan la isugu daray oo adag oo, guryaha lagu dhisto. Dh: bulakeeti.

f.g3 (-ray, -rtay) Wax adag ilko ku burbursasho; qararamso. la-mid: jacburso.

(fal) wax adag ilko ku burburso. Dh: jacburso. Li: qararamso.

-ta: (magacwadareed) saddex xiddigood oo urursan lana moodo geel guuraaya oo is garab ah.

(Kaafuur-ka)

1. Geed Shiinada Koofure iyo meelahaas ka baxa; wuxuu lee yahay caleemo weligood cagaaran iyo ubax midabkiisu yahay caddaan waxyar oo cillaan ahi dheeho oo kaafuur udgoon laga soo saaro.

2. Dhacaan geedka kaafuurka laga soo saaro oo waxyaalo badan oo kala geddisan laga sameeyo siiba dawooyinka (waa dhacaan-xabageed aad iyo aad u udgoon, oo ololi og, oo cad).

m.l 1. Geed shiinaha koonfureed ka baxa oo caleemihiisu weligood cagaaran yihiin, lehna ubax midab cad oo udgoon. 2. Dheecaan geedka kaafuurka laga soo saaro.

m. n., [collective] camphor

-ka: (magac, lab, keli) geed carfi udgoon oo asalkiisu ka bixi jiray dalka Fiyadnaam imikase ku baahay waddamada aasiyada fog, dhererkiisu waxa uu gaadhaa illaa 50m waxa loo adeegsadaa daawaynta cudurro badan.

de: camphor

lx: kaafuur

pd: (-ka)

ps: n2-m-col

key: kaafuur

f.g3 (-rtay, -ratay) Wax badan is dul saarasho. la-mid: karooro.

(Maacuun-ka)

Alaabada iyo weelasha guriga siiba kuwa jikada.